جایگاه هوش مصنوعی در اقتصاد غرب آسیا

به گزارش «راهبرد معاصر»؛ با افزایش ضربآهنگ تغییرات فناوری در سراسر جهان، بسیاری از اقتصادهای نوظهور و پیشرو به دنبال عقب نماندن از تغییرات شتابان حوزه فناوری و افزایش تولید ناخالص داخلی خود با تمرکز بر تغییرات جدید هستند. طبق آخرین پژوهش‌های بین‌المللی پدیده «هوش مصنوعی» (artificial intelligence)به تدریج در حال ورود به شئون سیاسی، اجتماعی، اقتصادی، امنیتی و فرهنگی بشر است.

تاکنون 60 کشور جهان اقدام به انتشار سند راهبردی در حوزه هوش مصنوعی کردند. پیش بینی می‌شود این فناوری نوظهور  بازاری 15.7 تریلیون دلاری در جهان خلق کند. هم‌اکنون 60 درصد از شرکت های نوپا (استارت آپ)ی فعال در حوزه هوش مصنوعی در آمریکا و چین مشغول به فعالیت هستند. آمریکا، هند، انگلیس، فرانسه و آلمان نیز دیگر کشورهایی هستند که با سرمایه‌گذاری و کسب بازارهای جدید در این حوزه فعالیت می کنند.

کشورهای بزرگ و صنعتی جهان برای بهبود جایگاه خود در حوزه هوش مصنوعی و افزایش درآمد ملی با استفاده از این فناوری جدید سیاست‌های مختلفی اتخاذ کردند

اگر بخواهیم هوش مصنوعی را به زبان ساده تعریف کنیم به شاخه‌ای از علوم رایانه‌ای گفته می‌شود که قصد دارد با استفاده از میلیاردها الگوریتم «هوش انسانی» را بازسازی و کارویژه‌های آن را دنبال کند. به عبارت دیگر هوش مصنوعی این قابلیت را برای ربات فراهم خواهد کرد تا مانند انسان مشکلات پیچیده را درک کند، توان یادگیری داشته باشد و بتواند استدلال کند. از هوش مصنوعی برای پردازش گفتار (تبدیل گفتار به متن، تبدیل متن به گفتار، تشخیص گوینده و تشخیص احساسات)، پردازش تصویر (شناسایی چهره، شناسایی اشیاء، پردازش تصاویر پزشکی، تبدیل تصویر به متن و جست‌وجوی تصویر) و پردازش متن (تشخیص موضوع، تحلیل احساسات، خلاصه سازی، درک متن، سؤال و جواب و استخراج دانش) استفاده می‌شود.

از فناوری هوش مصنوعی بیشتر در حوزه ارتباطات (24 درصد)، حمل‌ونقل (24 درصد) و علوم بهداشتی (19 درصد) استفاده می‌شود. ماشین‌های محاسبه‌گر، ربات‌های صنعتی، برنامه‌های کاربردی، ماشین‌های خودران، تجارت الکترونیک، ابزارهای بازی هوشمند، ابر رایانه ها، تشخیص دروغ در دادگاه، آموزش و زیرنویس‌های برخط، ربات‌های توئیتری، پهپادهای پیشرفته و ... هر کدام به نوعی با بهره بردن از فناوری هوش مصنوعی به دنبال بهبود زندگی نوع بشر هستند.

کشورهای بزرگ و صنعتی جهان برای بهبود جایگاه خود در حوزه هوش مصنوعی و افزایش درآمد ملی با استفاده از این فناوری جدید سیاست‌های مختلفی اتخاذ کردند. در سال 2021 آمریکا سرمایه گذاری در حوزه هوش مصنوعی را 70 درصد افزایش داد. چین برای تبدیل شدن به کشوری پیشرو در این حوزه 140 میلیارد دلار سرمایه گذاری کرد و قصد دارد تا سال 2030، 1.4 تریلیون دلار از این حوزه درآمد داشته باشد.

در بازه زمانی 2017 الی 2022 کره جنوبی با سرمایه گذاری 2  میلیارد دلاری در حوزه‌های خودروها، کارخانه‌ها، پهپادهای و شهرهای هوشمند به دنبال ارتقای جایگاه خود در این بازار است. پاریس قصد دارد با هدف ایجاد اکوسیستم آموزشی و جذب برترین استعدادها در حوزه هوش مصنوعی، سرمایه گذاری 1.5 میلیار دلاری تا سال 2022 در این حوزه انجام دهد.

دولت انگلیس قصد دارد با همکاری بخش خصوصی این کشور 1.5 میلیارد دلار تا سال 2025 بر روی حوزه هوش مصنوعی سرمایه گذاری کند. تا سال 2025 آلمان به دنبال آن است تا 3 میلیارد دلار برای تبدیل این کشور به مرکز پویا هوش مصنوعی در اروپا تخصیص دهد.

طبق تحقیقات انجام شده سهم غرب آسیا از بازار هوش مصنوعی تا سال 2030، دو درصد معادل 320 میلیارد دلار خواهد بود. در این بازه زمانی قرار است ریاض سهمی 135.2 میلیارد دلاری، امارات سهمی 96 میلیارد دلاری، مصر سهمی 42.7 میلیارد دلاری و سایر کشورهای شورای همکاری خلیج فارس قریب به 45.9 میلیارد دلار به تولید ناخالص داخلی خود بیفزایند. برآوردها حاکی از آن است که میانگین رشد سالانه در منطقه میان 20 الی 34 درصد خواهد بود که سریع ترین رشد به امارات اختصاص دارد.

امارات عربی متحده در راستای دستیابی به اهداف اسناد راهبردی 2071 و ایجاد تنوع و افزایش منابع درآمدی به دنبال توسعه فناوری هوش مصنوعی در این امیرنشین است. نخستین گام جدی امارات برای تبدیل شدن به قطب فناوری‌های هوشمند در منطقه، ایجاد «وزارت هوش مصنوعی» در سال 2017 و انتشار سند هوش مصنوعی بود.

ابوظبی با بهره‌گیری از هوش مصنوعی به دنبال ایجاد «دولت هوشمند» و استفاده از این فناوری در حوزه‌های پزشکی، امنیت سایبری، مالی- بانکی، نظامی، حمل‌ونقل، آموزش، حکمرانی کارآمد، رسانه و انرژی است. امارات در مسیر توسعه و بومی‌سازی این فناوری همکاری خود را با دولت و شرکت‌هایی از چین، آمریکا، هند، انگلیس و هنگ کنگ آغاز کرده است.

دیگر کشور عربی فعال در این حوزه پادشاهی سعودی است. در همین راستا ریاض علاوه بر سیاست گذاری و انتشار سند در حوزه هوش مصنوعی اقدام به ایجاد مراکز راهبردی همچون مرکز داده و هوش مصنوعی (سدایا)، شرکت پژوهش و فناوری برای توسعه هوش مصنوعی (اسکای) و مرکز جهانی مبارزه با ایدئولوژی افراطی (اعتدال) کرده است.

ریاض اقدام به ایجاد مراکز راهبردی همچون مرکز داده و هوش مصنوعی (سدایا)، شرکت پژوهش و فناوری برای توسعه هوش مصنوعی (اسکای) و مرکز جهانی مبارزه با ایدئولوژی افراطی (اعتدال) کرده است

ریاض در راستای بومی‌سازی این فناوری نوپدید همکاری گسترده‌ای با بازیگران خارجی و سازمان‌های بین‌المللی تعریف کرده است که هر کدام به توسعه بخشی از هوش مصنوعی در پادشاهی کمک می‌کند. ساخت شهر هوشمند نئوم، اکتشاف و حفاری در صنعت نفت، ساخت ربات‌های انسان‌نما، امنیت سایبری، مدیریت مراسم حج، خلق برنامه های کاربردی، سامانه‌های نظارتی، هوشمند سازی کارخانه‌های صنعتی، داروخانه هوشمند و ... بخشی از دستاوردهای این کشور عربی در حوزه هوش مصنوعی است.

بهره سخن

قدرت‌های غرب آسیا برای افزایش قدرت نسبی خود در برابر سایر رقبای منطقه‌ای به دنبال تقویت توان خود در حوزه هوش مصنوعی هستند. با ورود فناوری پیشرفته در حوزه‌های نظامی، تجارت الکترونیک، خدماتی، شبکه‌های اجتماعی و ... در کشورهایی که در این حوزه سرمایه گذاری و استعداد علمی بیشتری قرار دارند از جایگاه بالاتری در رقابت با سایر قدرت‌ها برخوردار خواهند بود.

در چنین شرایطی لازم است تا جمهوری اسلامی ایران با ایجاد حلقه‌های پیوند میان دانشگاه‌ها، مراکز تحقیقاتی، بخش صنعت و شرکت های نوپا زمینه افزایش سهم این فناوری را در مؤلفه‌های قدرت کشور فراهم آورد.