افشای ارتباط محمدحسین رستمی با آمدنیوز؛ «اعترافات زم چه کسانی را پای میز محاکمه خواهد کشاند؟» ارتش سوریه بدون شلیک یک گلوله کوبانی را تصرف کرد پاکستان: ایران و سعودی در پی مصالحه هستند تشکیل شورای سلبریتی ها رمزگشایی از فشارها بر هالک بانک ترکیه روح الله زم در نزدیکی‌های مرز اربیل با ایران دستگیر شد+ جزئیات واکنش پاریس به دستگیری روح الله زم: قویا محکوم می کنیم بشار اسد، بعد از هشت سال جنگ پیروز شده است پیراهن عجیب و هرگز دیده نشدۀ تراکتور! +عکس آمریکا اهمیتی برای نظامات بین المللی قائل نیست علائم سردرد ناشی از گرسنگی چیست؟ صندوق‌بین‌المللی پول نرخ تورم ایران در سال 2019 را اعلام کرد واکنش عجیب AFC به شکسته شدن رکورد ایران!+ عکس ربیعی: روحانی درباره پالرمو تصمیم می‌گیرد آیا دولت در حال پیاده‌سازی سناریو «گذار خاموش» از دستگیری روح‌الله زم است؟ برخی افراد نگران از دست دادن موقعیت هرم سیاسی خود هستند اعلام جدیدترین رتبه‌بندی باشگاه‌ها +جدول شمخانی: عاملین حمله به نفتکش ایرانی منتظر پاسخ پشیمان کننده باشند دستگیری روح‌الله زم؛ دو روایت جدید 1000 نظامی آمریکایی از سوریه به کویت، عراق و اردن منتقل می‌شوند وزیر کشور: ورود و خروج زائران اربعین متوازن شده است ادعای لوفیگارو مبنی بر همکاری فرانسه در بازداشت "زم" بر چه مبنایی استوار است؟ وقاحت وزیر ورزش بحرین؛ تشکر به جای عذرخواهی قیمت روز خودروهای داخلی موجود در بازار 24 مهر 98/ ثبات قیمت خودروهای سایپا و ایران خودرو شکایت پشت شکایت علیه استقلال اتفاقی که در دوران حضور مجیدی رخ نداد +عکس ماجرای تعطیلی مدارس خوزستان در روزهای 24 و 28 مهرماه به کجا رسید؟ نرخ ارز سکه طلا دلار | امروز ۲۴ مهر ۹۸ تصویب لایحه حمایت از سهامداران خرد + جزئیات فوت ۶۵ نفر از زائرین اربعین ماجرای توهین مجری صدا وسیما به علی دایی چیست ؟ خواسته 9 میلیاردی برانکو از پرسپولیس ! افشاگری مدیربرنامه‌های هوپر دست مدیران استقلال را رو کرد! +عکس روحانی:برجام جای دعوا ندارد، دعوا سر مساله بزرگتری است/اگر به نتیجه نرسیدیم باید از مردم همه پرسی کنیم اطلاعیه طرح جدید فروش اقساطی محصولات ایران خودرو - ۲۴ مهر ۹۸ واکنش شورای نگهبان به لغو ممنوعیت عرضه قلیان در قهوه‌خانه‌ها حکم توقف فعالیت رئیس سازمان هواپیمایی ابلاغ شد طنز تلخ مجلس | چرا مشکلات حل نمی شوند؟ ورود سامانه بارشی جدید به کشور/ باران در راه است گریم پیمان معادی و مهران مدیری در یک فیلم جنجالی +عکس حسین فریدون به اوین منتقل شد واکنش علی دایی، علی لاریجانی و روزنامه جوان به هتاکی مجری صدا و سیما!+ فیلم قیمت مسکن در ارزان‌ترین منطقه تهران+ جدول ادعاهای عجیب همسر روح‌الله زم/ او به بغداد سفر کرده بود قیمت ارز دلار دینار عراق -۲۴ مهر ۹۸ حمله سایبری محرمانه آمریکا علیه ایران آماده باش صد در صدی پلیس پایتخت در اربعین حسینی (ع) 2 گزینۀ نهایی مدیریت باشگاه استقلال معرفی شدند آخرین وضعیت مرزهای خسروی، مهران، شلمچه و چذابه آنچه در دیدار «عمران‌خان» با پادشاه و ولیعهد سعودی گذشت اعلام آمادگی ارتش سوریه برای ورود به الرقه علت مخالفت دولت با تعطیلی پنجشنبه ها پاسخ دفتر آیت الله سیستانی به ادعای سفر روح الله زم به عراق مجلس نمایندگان تصمیم ترامپ درباره سوریه را ملغی می کند؟ قیمت خودروهای داخلی امروز 24 مهر 98/ قیمت پراید آقایان با دو قهرمانی استقلال در اسیا مشکل دارند 10 روش ساده برای آب شدن شکم شرط جالب استقلال برای هوپر ! خودکشی سولی خواننده محبوب پاپ+ تصاویر رئیس کمیسیون امنیت ملی: سرپل‌های آمدنیوز در داخل تحت پیگیری خواهند بود مواضع ضد و نقیض و پر ابهام دولتی ها درباره یارانه ها هزینه انتقال آب از خزر به فلات ایران چقدر است؟ زنگ خطر سلامت دهان و دندان چیست؟ نامه فیلترینگ «گوگل پلی» صحت دارد؟ بازنشستگی با ۱۰ سال سابقه بیمه چه شرایطی دارد؟ افشاگری یک نماینده مجلس از حقوق ۸۵ میلیونی در یکی از وزارتخانه‌ها/ به رغم ممنوع الخروج بودن این فرد وی به خارج رفت نخست وزیر پاکستان امروز به عربستان می رود بایدن: اگر رئیس جمهور شوم، ترامپ را عفو نمی‌کنم اختلافی میان شورای نگهبان با رییس‌جمهور نیست کدام میوه در بازار ۴۴ هزار تومان قیمت دارد؟+ جدول هدیه عجیب پوتین به پادشاه عربستان جریمه ارائه اطلاعات نادرست ،حذف همیشگی یارانه جزئیات پرداخت «وام ازدواج» ۲۰ میلیونی به فرزندان بازنشستگان واکنش جالب روزنامه جام‌جم به دستگیری روح‌الله زم+ عکس جزئیات جدید از پرونده رابطه نامشروع نماینده مجلس با زن جوان راشد الغنوشی نامزد حزب النهضه برای نخست وزیری تونس قیمت روز خودرو‌های داخلی ۲۳ مهر ۹۸/ بازگشت آرامش به خودرو‌های سایپا شغل عجیب و جنجالی بازیگر غایب ستایش لورفت+ عکس بازیگر ستایش با همسرش + عکس نوشین جعفری با وثیقه آزاد شد اخبار ۲۰:۳۰ با «داره می‌ریزه» به سراغ آمدنیوز رفت+ فیلم سفر دسته جمعی بازیگران مشهور به کربلا+عکس توصیه معاون وزیر کشور برای ‌بازگشت زائران اربعین سامانه بارشی جدید در راه است واکنش ۲۰:۳۰ به پوشش بازیگران زن + فیلم واکنش متین ستوده به حاشیه سازی در مراسم اکران خصوصی مسخره باز بحث و جدل دولت و سیما درباره مستند دخترِ آبی علت کاهش وزن شدید آنجلینا جولی چیست؟ پوشش جنجالی متین ستوده در اکران مسخره باز+ تصاویر انتقاد بازیگر «ستایش» از حرف‌های داریوش ارجمند چهره سوخته مدل مشهور پس از حمله اسیدپاشی+ تصاویر عکس/ فریبا نادری در ستایش کنار همسر دومش تصویری شگفت انگیز از پارکینگ مهران رابرت دنیرو: منتظر دیدن ترامپ در زندان هستم جشن 40 سالگی بازیگر ایرانی در مسکو+ عکس گل‌های برتر مارک ویلموتس سرمربی تیم ملی در بوندسلیگا+ فیلم بررسی طرح تنظیم مقررات مالی کشور در تقویت نظام آموزش و پرورش در صحن/ نظام رتبه‌بندی معلمان به کجا رسید؟ کاریکاتور/ شیرین‌کاری جدید پزشکان در ایران! واکنش بازیکنان ایران به حضور تماشاگران خانم در ورزشگاه آزادی+ فیلم حضور بانوان در بیرون از ورزشگاه+ تصاویر اربعین 98/ مرز شلمچه باز شد‌‌ + فیلم چهره واقعی ستاره زن اینستاگرام + عکس "دولت پنهان" در لبنان کاریکاتور/ دروغ‌گوی بزرگ سرنوشت قهرمانان عصر جدید چه شد ؟ خلاصه بازی آلمان آرژانتین دوستانه + فیلم شکست سیاست فشار حداکثری ترامپ در قبال ایران/درهای مذاکره با ایران باز است طرح صهیونیست ها برای اشغال دره اردن رویای چین در هفتاد سالگی؛ خیلی دور، خیلی نزدیک سبک مبارزه تشکیلات خودگردان و اتحادیه اروپا برای حفظ کرانه باختری طرحی برای ایجاد یک سازه امنیتی در خاورمیانه چه کسی از هوآوی می ترسد؟/ فهم نگرانی‌های امنیتی از اینترنت نسل 5 مبارزه با سایه‌ها در تاریکی؛ فهم و تقابل با زورگویی فضای سایبر حملات نفتی به عربستان ویرانگر اقتصاد جهانی نخواهد بود؛ چیز دیگری ممکن است این کار را بکند! تحریم بانک مرکزی ایران چه معنایی دارد؟ تاریخ سری فشار اسرائیل برای حمله به ایران چرا سیاست فشار و محاصره ایران شکست خورده است؟ آیا عراق جبهه جدید درگیری اسرائیل با ایران است؟ بایسته های رسیدن به هرگونه توافق با طالبان برای آمریکا هدایت یازده سپتامبر دیگری از ادلب! بررسی صنعت انیمیشن در منهای نفت/ ژاپن چگونه صنعت انیمیشن جهان را قبضه کرد؟ + فیلم منهای نفت: درآمد 16 هزار بشکه نفت تنها در یک سوله پرورش ماهی بررسی صنعت پرورش ماهی در مستند منهای نفت + تیزر بررسی صنعت لبنیات در مستند منهای نفت/ اشتغال یک میلیون نفری شیر و لبنیات منهای نفت: درآمد یک میلیارد دلاری پسته ایران/ هیچ کشوری توان تولید پسته مرغوب ایران را ندارد همه ابعاد تحریم؛ فرصت‌ها و تهدیدها تحریم‌ها به مبادلات ما با شرکت‌های کوچک اروپایی آسیبی نمی‌زند/ نرخ کنونی دلار بالاتر از نرخ واقعی آن است
تاریخ انتشار: ۲۲:۳۰ - ۲۲ تير ۱۳۹۸ - 2019 July 13
کد خبر: ۱۶۲۴۶

برجام؛ ایده‌ی روحانی، آرزوی هاشمی/ تعبیر وارونه‌ی یک رؤیا

مرور اجمالی پرده‌های مختلف توافق هسته‌ای طی چند سال گذشته گویای تعبیر وارونه از گزاره‌هایی است که زمانی رؤیای تحقق آنها می‌رفت.

به گزارش راهبرد معاصر ، جهان این روزها شاهد چالش مهمی درباره سرنوشت توافقی است که به‌گمان برخی، قرار بود باطل السحر خیلی از مشکلات و نوش‌داروی دردهای اقتصادی و سیاست خارجی ایران باشد. دیرزمانی نگذشته است که دعواها سر نقض و اجرای تعهدات برنامه جامع اقدام مشترک (برجام)، بالا گرفته و در مواقعی یادآور روزهای مذاکرات هسته‌ای قبل از رسیدن به توافق سال 2015 است؛ روزهایی که در پی تحقق رؤیای «ماه عسل با غرب» بودند.

 

برجام در واقع مهمترین ایده‌ی حکمرانی حجت‌الاسلام روحانی بود. او معتقد بود که از طریق مذاکره هسته‌ای با آمریکا، نه‌تنها چرخ سانتریفیوژها را در حال چرخش نگه می‌دارد بلکه چرخ اقتصاد را هم به‌چرخش در خواهد آورد. روحانی می‌گفت مذاکره‌‌ی هسته‌ای با آمریکا همان «کلید»ی است که او از طریق آن همه‌ی تحریم‌ها را بلافاصله و بعد از توافق برمی‌دارد، چنان رونقی به زندگی مردم ببخشد که هیچ نیازی به یارانه‌ی 45000تومانی نداشته باشند، و پس از امضای برجام در وین تا ماه‌ها معتقد بود برجام آفتاب تابانی است که اگر کسی آن را نمی‌بیند، ایراد از چشمان اوست و نه برجام.

 

اما حجت‌الاسلام روحانی در این ایده و استراتژی تنها نبود؛ او در واقع ایده‌ای (مذاکره با آمریکا) را پیش برد که «آرزوی» آیت‌الله هاشمی رفسنجانی و سیدمحمد خاتمی هم بود. هاشمی و خاتمی هم معتقد بودند که از طریق چنین مذاکراتی مسائل اصلی کشور حل خواهد شد و ایران در مدار توسعه قرار خواهد گرفت، به همین دلیل بود که جریان اصلاحات به‌طور کامل پشت سر برجام قرار گرفت و نه‌تنها این توافق‌نامه بلکه آمریکا را هم بزک کرد تا افکار عمومی به‌سمت حمایت از توافق هسته‌ای بسیج شود. اما جمله‌ی آیت‌الله هاشمی رفسنجانی در این باره ماندگارتر بود؛ چنین مذاکراتی به چنان آرزو و افقی برای او تبدیل شده بود که پس از امضای برجام به حجت‌الاسلام روحانی گفته بود: حالا می‌توانم راحت بمیرم! (حجت‌الاسلام روحانی، 20 دی 97، سخنرانی در مراسم سالگرد درگذشت هاشمی)

 

اما نتیجه‌ی این ایده روحانی و آن آرزوی مشترک خاتمی و هاشمی چه شد؟ هرچند که کشمکش‌های امروز، وعده‌های دیروز را به ذهن متبادر می‌کند، اما به‌نظر می‌رسد همزمان و با غروب عملی برجام در دنیای واقعی، به‌تدریج بر بسیاری از گزار‌ه‌ها و تصورات که برجام عملاً‌ به‌روی آنها سوار شده بود خط بطلان می‌کشد، از این جمله عبارتند از:

 

بزک «کدخدا»ی دهکده

در بحبوحه‌ی رقابت‌های انتخابات ریاست جمهوری یازدهم بود که همزمان با روحانی، یک جریان سیاسی آمریکا را کدخدای جهان نامیده و معتقد بودند که هر گونه راه‌حلی فقط از طریق رئیس قبیله‌ی غرب ممکن است، در همین راستا بود که علت ناکامی مذاکرات قبلی، عدم مذاکره‌ی مستقیم با آمریکا تلقی شد، این در حالی بود که بر اساس تجربه قبلی، آمریکایی‌ها مانع توافق سه‌جانبه پاریس در 2003 شده اروپایی‌ها را از عمل به تعهدات بازداشتند. اما تاریخ باز دوباره تکرار شده و آمریکایی‌ها، با وجود حضور مستقیم در مذاکرات و توافقی بین‌المللی، این بار نیز خلف وعده کردند. این رفتار آمریکایی‌ها باعث شد که همان‌هایی که آمریکا را کدخدای جهان می‌نامیدند، الآن بگویند که آمریکا کدخدای دوستانش، یعنی اروپایی‌هاست. هرچند که برجام مشکلات بسیاری را حل نکرد، اما همین‌که در نگاه عده‌ای، آمریکا از «حل‌المسائل» به «ام‌ّالمشاکل» تبدیل شد، خود بخشی از دستاورد، یا به‌عبارتی دقیق‌تر، درس توافق هسته‌ای است، بدین ترتیب بود که «اعتماد» فرضی به آمریکا، جای خود را به «بی‌اعتمادی» در عمل به آمریکا داد.

 

اعتماد به غرب و اروپا

یکی از وعده‌های دیگری که قرار بود در مسیر برجام محقق شود، بحث تعامل با غرب بود که تحت عنوان «تعامل سازنده با جهان» مطرح شد. تعامل ایران با جهان شرق پیش از آن جاری بوده و مانع جدی نداشت، به همین دلیل بخش عمده تعامل سازنده با جهان در پی همکاری با غرب از جمله اروپایی‌ها بود. همکاری با اروپا پدیده مذمومی نیست که بشود با شلاق انتقاد به آن تاخت، اما توافق هسته‌ای حقیقتی تلخ را به کام کسانی چشاند که می‌پنداشتند اروپا در زمینه سیاست خارجی مستقل از آمریکا عمل خواهد کرد و بنابراین قابل تکیه و اعتماد است. هرچند که اروپا در مقام حرف یا حتی اراده بخواهد در مواردی نقطه مقابل آمریکا باشد، اما وابستگی عمیق سیاسی، اقتصادی و امنیتی آن به ایالات متحده عملاً چنین امکانی را از قاره سبز سلب کرده است. اگر اروپایی‌ها بیش از این تصور می‌کردند که نجات برجام، نجات ایران است، این روزها به این باور رسیده‌اند که موضوع توافق هسته‌ای جدای از آنکه مربوط به ایران باشد، دربرگیرنده «هویت» و «اعتبار» اروپایی در مجامع بین‌المللی است. امروز چه موضوع برجام باشد، چه معاهده‌ی پاریس و چه هر موضوعی دیگر، اروپا استقلال خود در برابر آمریکا را ازدست‌رفته می‌بیند، پس مادامی که چنین وضعیتی جاری باشد، به‌عبارتی عامیانه‌تر، نمی‌توان روی دیوار اروپایی‌ها یادگاری نوشت.

 

چرخ سانتریفیوژ مانع چرخ اقتصاد؟

زمانی که در گذشته انتقاداتی درباره‌ی «نحوه» انجام مذاکرات هسته‌ای، و نه موجودیت مذاکرات، مطرح می‌شد، با قلب موضوع، بحث چرخیدن چرخ‌های اقتصاد کنار چرخ سانتریفیوژها مطرح می‌شد. اما شاید نیاز به توضیح زیادی برای اثبات این موضوع نباشد که برجام هم چرخ‌های برنامه هسته‌ای را کندتر کرد و هم این‌که چرخ‌های اقتصاد را در سنگلاخی برد که نسبت به گذشته، عبور از آن دشوارتر اما هنوز ممکن است. امروز علاوه بر این، حتی چرخ‌های خود برجام هم نیاز به پنچرگیری و ترمیم دارد، چه برسد به اینکه این توافق بار بخش‌های دیگر را به‌دوش کشد.

 

لغو یک‌باره همه تحریم‌ها؟

توافق هسته‌ای قرار بود همه تحریم‌ها علیه ایران را از مسیر بردارد. طرح چنین موضوعی در ابتدای مذاکرات تنور برجامی را داغ کرد. اما به‌مرور لغو همه تحریم‌ها، به لغو همه تحریم‌های هسته‌ای و سپس به لغو یا تعلیق این تحریم‌ها تغییر یافت. با تحقق برجام، برخی رسانه‌ها با ذوق‌زدگی خاصی سعی کردند که فضای متفاوتی از جهان غرب را تداعی کنند و با تیترهایی مانند «صبح بدون تحریم» به‌استقبال رؤیای زودگذر خود رفتند.

 

با وجود اینکه بحث تعلیق تحریم‌ها هم در عمل جنجال‌های خود را داشت، با اینکه تعلیق تحریم‌های برجامی همچنان محل بحث بود، در رقابت‌های انتخابات ریاست جمهوری دوازدهم، بحث لغو تحریم‌های غیرهسته‌ای مطرح شد. اما با خروج آمریکا از توافق هسته‌ای عملاً بحث لغو تحریم‌ها بی‌معنا شده و تحریم‌ها به‌شدت علیه ایران اعمال شده و روز به روز افزایش می‌یابند. در چنین شرایطی، هرچند تحریم‌های جدیدی از سوی سازمان ملل و اتحادیه اروپا اعمال نشده‌اند، اما تحریم‌های آمریکایی به‌تنهایی توانسته است که فضا را به شرایط قبل از برجام برگرداند. چه‌بسا به‌واسطه ورود به جزئیات بیشتر در مقام اجرا، اجرای تحریم‌ها را نسبت به گذشته تشدید کرده است.

 

برد ــ برد با شیطان

توافق هسته‌ای بر مبنای استدلال برد ــ برد شکل گرفت و قرار بود که منافع طرفین در این توافق برآورده شود. دستاورد طرف مقابل شفاف‌سازی درباره برنامه هسته‌ای ایران بود که بر اساس 15 گزارش آژانس مورد تأیید قرار گرفته است، اما توقع ایران از برجام، برآورده شدن انتظارات و منافع اقتصادی بود که نه‌تنها برآورده نشده، بلکه در شرایط بدتری قرار گرفته است، به‌عبارتی سناریوی بازی برد ــ برد الآن به بازی حاصل‌جمع صفر یا همان بازی برد ــ باخت تغییر یافته است. امروز از مقامات دولتی می‌شنویم که می‌گویند این بازی یا برد ــ برد باید باشد، یا اینکه به بازی باخت ــ باخت برای طرفین تبدیل خواهد شد. این خود اذعان به این نکته است که بازی برد ــ برد مورد انتظار از برجام محقق نشده است و انتظار طرف مقابل هم الآن ادامه‌ی همه شرایط برد ــ باخت به‌نفع خود و به‌ضرر ایران است، هرچند ایران هم در واکنش به چنین شرایطی تعهدات هسته‌ای خود در توافق را به‌صورت مرحله‌ای کاهش داده است.

 

آنچه در این چند سال بر برجام گذشت، ادعای «توافق تاریخی» را در هاله‌ای از ابهام فرو می‌برد و این سؤال را پیشِ‌رو می‌گذارد که؛ سرنوشت «پیروزی با دیپلماسی» سرانجام به کجا خواهد رسید؟

 

برداشتن سایه جنگ با مذاکره با آمریکا

با کمرنگ شدن منافع اقتصادی برجام برای کشور، این بحث مطرح شد که برجام یک توافقی راهبردی و ذوابعاد است که یکی از ابعاد آن آوردن امنیت برای کشور و برداشتن سایه جنگ بوده است، در حالی که آمریکا از توافق هسته‌ای خارج شده، اما این توافق هنوز اسماً پابرجاست. در همین بستر و زیر سایه برجام، کشور هنوز زیر سایه تهدیدات لفظی امنیتی قرار دارد. مدتی قبل بود که رسانه‌های آمریکایی از لغو دقیقه نودی حمله احتمالی آمریکا به مواضع ایرانی در پی سرنگونی پهپاد متجاوز آمریکایی در حریم ایران گزارش دادند. اما به‌نظر نمی‌رسد که انصراف از اقدام نظامی علیه ایران به‌دلیل رعایت حال توافقی باشد که دولت آمریکا از آن خارج شده است، بلکه دلیل واقعی توانمندی بازدارندگی نظامی ایران است که مقامات آمریکایی را از آغاز جنگی با ایران می‌ترساند. دونالد ترامپ، رئیس جمهور آمریکا که کمپین انتخاباتی خود را با مباحث ضدجنگی و علیه هزینه‌های گزاف برای جنگ‌افروزی در منطقه پیگیری کرد، در حال حاضر به‌دنبال جنگ واقعی به ایران نیست. این ارزیابی کارشناسان نظامی آمریکایی و غربی نیز هست. ترامپ در نهایت به‌دنبال چند اقدام نمادین و کوتاه‌مدت است که از وجهه خود دفاع کند اما وارد جنگ و درگیری واقعی نشود، به همین دلیل وقتی بحث اقدام نظامی احتمالی اخیر علیه ایران مطرح شد، هشدار نظامی ایران از طریق کانال‌های مرتبط مبنی بر اینکه جنگی کوتاه در کار نخواهد بود، و این‌که ایران آماده دفاع از خود است، باعث شد که جلوی درگیری نظامی گرفته شود. تحولات اخیر از طرفی خط بطلانی بر این گزاره که «برجام سایه جنگ را از روی کشور برداشت» کشیده اثبات کرد که آنچه مانع حمله دشمن می‌شود عمدتاً بازدارندگی دفاعی است.

 

مجموع آنچه در این چند سال گذشت، بیش از آن است که در یک مقاله کوتاه به همه آنها پرداخت، اما چند مورد فوق سکانس‌های مهمی از رؤیای برجام بودند که نه‌تنها محقق نشدند بلکه به‌شکل وارونه تعبیر شدند.

منبع : تسنیم

ارسال نظر
نام:
ایمیل:
* نظر:
تحلیل و اخبار برگزیده