راهبرد معاصر

اندیشکده آمریکایی: قدرت سایبری ایران آمریکا را تهدید می‌کند شفاف سازی طرح معلم تمام وقت و افزایش 500 هزار تومانی حقوق حداقل دستمزد کارگران در سال ۹۸ مشخص شد پایان عادل فردوسی پور در برنامه نود قطعی شد اروپا نباید به هر سازی که ترامپ می زند برقصد/سیاست های ترامپ درباره برجام از حد گذشته است طلا ارزان شد/قیمت سکه در 27 اسفند 1397 حسین هدایتی: تاج،حقوق کی روش و هزینه لباس های تیم ملی را از من گرفت روحانی: حقوق کارگران بیش از 20 درصد افزایش خواهد یافت مادورو:همه اعضای کابینه دولت باید استعفا کنند گوشه های از فیلم طنز زندانی ها ساخته ده نمکی/اکران در نوروز افزایش حقوق کارگران بر اساس نرخ تورم شرط مجمع برای تصویب FATF اعلام شد واریز «عیدی» مددجویان کمیته امداد از فردا پیش‌ بینی افزایش آمار ساخت و ساز مسکن در سال۹۸ تعیین تکلیف حداقل دستمزد کارگران در سال ۹۸ در نشست فردا قیمت طلا و قیمت سکه در 26 اسفند 1397 آغاز مرحله چهارم واریز سود سهام عدالت از 26 اسفند 1397 نوسانات دلار در روزهای پایانی سال 97 لابی گری دولت در مجلس برای تصویب آسان بودجه 98 شفر دربی را از دست می دهد؟ برتری علی اکبری برابر حریف آمریکایی + فیلم انتخاب سود و اقساط وام با طرح عقیق بانک انصار تشکیل ۵۶۳ پرونده در رابطه با مفاسد اقتصادی و گرانفروشی در ماه های اخیر خبر خوش وزیر از افزایش حقوق کارگران در سال 98 فروش فوری 2 محصول ایران خودرو ویژه 25 اسفند با مدل 98 (+جدول و جزئیات) خبر به روایت تصویر؛ از حمله تروریستی نیوزیلند تا تظاهرات بزرگ مخالفان در الجزایر ملکه اختلاس کشور: به صورت قانونی به کانادا مهاجرت کردم پول های شیرین هدایتی قدرت نه گفتن پرسپولیسی ها را گرفت مشکلات معیشتی معلمان باید حل شود/مجلس فکری به حال افزایش حقوق معلمان بکند همسان سازی حقوق بازنشستگان در سال 98 عملی می شود؟ بررسی صنعت انیمیشن در منهای نفت/ ژاپن چگونه صنعت انیمیشن جهان را قبضه کرد؟ + فیلم پیشنهاد ۲۵۰ هزار دلاری به مهندس ایرانی برای از کار انداختن شبکه برق تهران لحظه ترور نمازگزاران در مسجدالنور نیوزلند+چهره تروریست کثیف/فیلم 18+ کشتار مسلمانان در نیوزلند/ قاتل عاشق ترامپ بود شلیک دو موشک انتخاباتی به تل آویو! واکنش کاربران ایرانی به توییت سفیر آلمان:اروپا مستعمره آمریکاست/ سیاه‌بازی ممنوع! زمان واریز سود سهام عدالت سهام داران در سال 98 اعلام شد خبر خوش برای مددجویان شاهرود و دامغان/سبد کالا در راه است+فیلم قابل توجه معلمان دلسوز جزئیات افزایش 10 تا 20 درصدی حقوق معلمان/تخصیص 2000 میلیارد تومان برای طرح رتبه بندی معلمان رزمایش غرور آفرین پهپادهای بمب افکن RQ۱۷۰ ایرانی در الی بیت المقدس+تصاویر آخرین خبر از تعیین حداقل دستمزد کارگران سال ۹۸ یاشار سلطانی افشاگری کرد+عکس همتی: شکست سیاست تحریم آمریکا در عمل در حال تحقق است رتبه بندی آلوده ترین شهرهای جهان/آلودگی هوا در اندیمشک بیشتر از تهران! ابراز امیدواری آیت الله جنتی از برخورد با غارتگران اموال بیت المال در دستگاه قضا تشنج و درگیری نمایندگان مجلس بر سر دیدار با رئیس دولت اصلاحات+فیلم روحانی:‌ نقش تاثیر گذار دو ملت ایران و عراق در منطقه بر کسی پوشیده نیست روایت شنیدنی از شلیک اولین موشک بالستیک ایران در دوران دفاع مقدس+عکس پاسخ شفاف قرارگاه سازندگی خاتم الانبیاء (ص) به ادعاهای انحرافی سید مهدی صدرالساداتی عابر بانک پرسپولیس ۵.۸۶۹.۳۹۶.۰۰۰.۰۰۰ ریال تسهیلات نامشروع را چطور از بانک گرفت؟ قیمت طلا در 21 اسفند 1397 قیمت سکه در 21 اسفند 1397 زمان واریز سبد کالا اسفند کمیته امداد و بهزیستی/ عیدی کمیته امداد و بهزیستی ترکیب تیم پرسپولیس در مقابل السد قطر+زمان و ساعت بازی خلاصه برنامه 90 این هفته/بیرانوند مرد سال فوتبال ایران شد ملکه اختلاس کشور در کانادا+فیلم فرمانده‌کل قوا در مراسم اعطای نشان ذوالفقار به سردار سرلشکر سلیمانی: مجاهدت در راه خدا با پاداش های دنیوی قابل جبران نیست زمان واریز آخرین یارانه سال 97 اعلام شد سفر قریب الوقوع روحانی به سوریه توضیحات حمید حامی درباره پخش تصاویر مستهجن در کنسرتش +فیلم برهم صالح:امروز توافقات مهمی را با ایران اعلام می کنیم بازداشت عامل دستکاری آرای مردمی در مسابقه برنده باش/هنوز انگیزه متهم مشخص نیست حضور جنجالی همسر شیلا خداداد در خندوانه، حاشیه ساز شد سردار سلیمانی مفتخر به دریافت نشان «ذوالفقار» ازفرمانده معظم کل قوا شد+عکس عربستان و اسرائیل آماده درگیری با ایران می‌شوند برهم صالح:ثبات منطقه بدون ایران ممکن نیست/ روابط با تهران برای ما مهم است+عکس امید پیونگ یانگ هم از آمریکا قطع شد! چرا مردم، ایرانی نمی خرند؟+ فیلم علی کفاشیان بلاخره رفتنی شد جذاب ترین بازیگران زن سینمای ایران+تصاویر وزیر نفت ایران هستی یا وزیر نفت قطر؟+عکس گرانی قیمت خودرو کار دست وزیر می دهد؟/ضربه مهلک دولت به دانشگاه فرهنگیان سریال ها و فیلم های سینمایی نوروز 98 لغو سفر رئیس جمهور چین به آمریکا آیا اینستکس قدرت مقابله با تحریم‌های آمریکا را دارد؟ بیانیه یازدهمین نشست کمیسیون مشترک برجام وزیرخارجه آلمان: تحریم تسلیحاتی عربستان ادامه خواهد یافت افزایش نگران کننده برده‌داری مدرن در کشورهای توسعه یافته+فیلم فرمانده جنگ اقتصادی در کشور توسط رهبر انقلاب تعیین شد+فیلم رهبر انقلاب:دستگاه های ذیربط در مقابل آسیب زدن به درختان با انگیزه ساختمان‌سازی بایستند پسربچه معروف ایرانی در تبلیغ آدیداس با حضور بکهام و زیدان +فیلم گل اول پرسپولیس به پاختاکور توسط بودیمیر +فیلم مقام عراقی به رویترز:سردار سلیمانی هر آنچه بخواهد به دست می آورد نوبخت:اختصاص بسته حمایتی جدید به حقوق بگیران زیر 3 میلیون تومان+فیلم درخواست برادر خشایار الوند از عوامل سریال پایتخت خریدن زمان بیشتر برای بقای برجام، دلیل اصلی استعفای ظریف خانه نشین شدن بازیگر زن ایرانی به خاطر آویز شدن از درخت! + عکس فیلم تنوری که خاشقچی در آن سوخت این دختر در «عصر جدید» اشک همه را درآورد+فیلم موافقت رهبر معظم انقلاب با معرفی پیش از موعد رئیس جدید قوه قضائیه تعیین سازوکار برگزاری الکترونیکی انتخابات مجلس چه کسی از رای نیاوردن برنامه نود و عادل فردوسی پور در جشنواره جام جم سود می برد؟ نویسنده سریال پایتخت درگذشت جوایز و برندگان اسکار 2019 / بهترین فیلم انتخاب شد + عکس چرا صدا و سیما از روشنگری درباره FATF منع شد؟ منهای نفت: درآمد 16 هزار بشکه نفت تنها در یک سوله پرورش ماهی بررسی صنعت پرورش ماهی در مستند منهای نفت + تیزر بررسی صنعت لبنیات در مستند منهای نفت/ اشتغال یک میلیون نفری شیر و لبنیات منهای نفت: درآمد یک میلیارد دلاری پسته ایران/ هیچ کشوری توان تولید پسته مرغوب ایران را ندارد ساختن این فیلم خیانت است! مشکل تحویل بلیت های فیلم فجر از کجا آب می خورد؟/ سایت ها هم پاسخگو نیستند از جایگاه پاپ خوان ها در فجر 34 تا اعلام اسامی و اجراهایشان آخرین اخبار واریز سهام عدالت 97 / سود سهام عدالت، ثبت نام سهام عدالت و استعلام سهام عدالت www.samanese.ir قیمت بلیت کنسرت‌های «فجر۳۴» اعلام شد جدول اجراهای سی و چهارمین جشنواره موسیقی فجر انتشار یافت همه ابعاد تحریم؛ فرصت‌ها و تهدیدها تحریم‌ها به مبادلات ما با شرکت‌های کوچک اروپایی آسیبی نمی‌زند/ نرخ کنونی دلار بالاتر از نرخ واقعی آن است
تاریخ انتشار: ۰۹:۲۱ - ۱۷ دی ۱۳۹۷ - 2019 January 07
کد خبر: ۲۱۳۰
محمد کهندل اقتصاددان و عضو هیات علمی دانشگاه:
عمده خصوصی سازی ها یا واگذاری های صورت گرفته در طول چند دهه گذشته عموما مملو از ابهامات و ایراداتی بوده که یا خیلی زود و یا به مرور زمان خودش را نشان داده است.

به گزارش راهبرد معاصر؛ اگر چه ماهیت و اصالت خصوصی سازی را می توان واگذاری بنگاه های دولتی -به لحاظ مالکیت و مدیریت- به بخش خصوصی دانست، اما این روند در ایران چندان توفیقی نداشته و عمده خصوصی سازی ها یا واگذاری های صورت گرفته در طول چند دهه گذشته عموما مملو از ابهامات و ایراداتی بوده که یا خیلی زود و یا به مرور زمان خودش را نشان داده است. راهبردمعاصر در گفت و گویی با دکتر محمد کهندل اقتصاددان و عضو هیات علمی دانشگاه به بررسی این موضوع پرداخته است.

 

آقای دکتر به عنوان اولین سوال می خواستم بدانم به نظرتان کدام مولفه ها می توانند اهداف خصوصی سازی در ایران را به نحو کامل محقق کنند؟

ببینید آنچه خصوصی سازی را برجسته و از اهداف خصوصی سازی است توجه به دو مولفه مهم افزایش مشارکت مردم در عرصه اقتصادی کشور و حضور فعالانه  فعالان اقتصادی در بخش خصوصی است که باید با هدف کاهش هزینه های دولت و رشد اقتصادی انجام شود. مولفه ای که بخش خصوصی می تواند با گسترش خصوصی سازی آن را محقق کند آن است که جدای از اینکه شرکت یا کارخانه و واحد تولیدی مورد  نظر صرفا از دست دولت خارج شود، بخش خصوصی شرایط ایده آلی برای شکوفایی آن داشته باشد. اینکه شرکت یا واحد تجاری و تولیدی دست دولت یا در اختیار بخش خصوصی باشد تنها در حالتی قابل تایید و تاکید است که موضوع کارآمدی و کارآیی آن تضمین شده باشد. در غیر این صورت اگر بنگاه ها به صورت صوری در اختیار بخش خصوصی باشد تفاوتی به حال اقتصاد و بهره وری اقتصادی نخواهد داشت.

 

انتقال شرکت ها و بنگاه های تولیدی به بخش خصوصی باید با هدف افزایش کارآیی انجام شود. لذا اگر تشخیص داده شود که فعالیت اقتصادی بخش مشخصی اگر دراختیار دولت باشد بهره روی بیشتری دارد تاکیدی بر انتقال آن به بخش خصوصی نیست. موضوع مهم در خصوصی سازی افزایش بهره وری آن است حال اگر این بنگاه تجاری در انحصار دولت یا بخش خصوصی باشد تفاوتی ندارد. لذا با این تعریف خصوصی سازی از چند منظر از جمله افزایش کارآیی کارخانه جات و بخش تولیدی کشور، کاهش حجم دولت، کاهش و مشارکت بیشتر سرمایه گذاران و فعالان اقتصادی در بخش خصوصی و... مورد تاکید قرار دارد.  

 

خب با این تفاسیر به نظرتان کدام یک از مولفه های یاد شده در مراحل خصوصی سازی درایران محقق شده است؟

متاسفانه از زمانی که موضوع خصوصی سازی در ایران کلید خورده و مطرح شده است هیچ یک از سه مولفه اشاره شده محقق نشده است و اقتصاد به صورت کامل از بهره وری مناسب، سرمایه گذاری ایده آل و نیروی کار انتفاعی نداشته است. این در حالی است که علی رغم تاکیدات فراوان برای کاهش حجم دولت و عدم افزایش هزینه های جاری دولت، متاسفانه بدنه دولت فربه و بزرگ ترشده و روز به روز بخش عظیمی از بودجه کشور صرف هزینه های جاری دولت می شود. لذا تا زمانی که سه مولفه یاد شده محقق نشود نمی توان به صورت کامل عنوان کرد آنچه درایران تحت عنوان خصوصی سازی رخ داده، خصوصی سازی واقعی است.

 

ارزیابی تان از جایگاه شفافیت در کارآمدی خصوصی سازی در ایران چیست؟

آنچه موجب عدم تحقق خصوصی سازی به معنای واقعی و کاربردی و تاثیر گذار آن در بهره وری اقتصادی در کشور شده است همین موضوع عدم  شفافیت در اقتصاد است که موجب اخلال در فعالیت‌های اقتصادی یا واگذاری‌ها در خصوصی سازی است. عدم شفافیت در موضوع واگذاری‌ها در خصوصی سازی شرایطی را در اقتصاد ایران ایجاد کرده که عملا اگر یک بنگاه اقتصادی واگذار شد، دیگر نمی توان عنوان بنگاه اقتصادی را بر بخش واگذار شده نهاد چرا که اطلاعات دقیقی از میزان بهره وری قبلی واحد تولیدی، میزان سرمایه گذاری قبلی یا سرمایه گذاری جدید و انتظارات بهره وری بعد از واگذاری آن بنگاه وجود ندارد، بنابراین نمی توان به صورت دقیق مولفه‌های مورد نیاز برای فعال تر شدن صنعت سرمایه گذاری را عنوان نمود تا براساس آن میزان پیشرفت و تحقق خصوصی سازی روشن شود.

 

لذا اطلاعات یاد شده در اقتصاد و تحقق مولفه‌های بخش خصوصی بسیار الزامی است, این در حالی است که متاسفانه این اطلاعات و شفافیت در اقتصاد ایران وجود ندارد، لذا بحث رانت در واگذاری‌ها مطرح می شود. با توجه به عدم شفافیت اقتصادی افرادی که دسترسی آسانی به اطلاعات دارند و می توانند در واگذاری‌ها ذی نفع باشند. دست به اقداماتی می زنند که واحدهای اقتصادی و تولیدی به آنها واگذار شود یا در واگذاری‌ها اتفاقاتی صورت گیرد که در نهایت به نفع مجموعه آنها تمام شود. لذا عدم شفافیت منجر به ایجاد رانت و فساد می شود. ضمن اینکه سرمایه گذاری نیز افزایش نیافته و کار تولیدی صورت نمی گیرد.

 

با توجه به عدم وجود شفافیت و ایجاد رانت در برخی از واگذاری ها، به نظرتان می توان گفت خصوصی سازی واقعی درایران محقق نشده است؟

به هرحال در چنین وضعیتی نباید منتظر افزایش بهره وری بود. عدم افزایش سرمایه، عدم افزایش بهره وری و عدم انجام کار طبیعتا منجر به افزایش نرخ بیکاری می شود. لذا با دنبال کردن همه عوامل در واگذاری‌های صوری بخش خصوصی متوجه می شویم که هیچ گاه خصوصی سازی واقعی درایران اتفاق نیفتاده است. بهره وری و سرمایه گذاری نیز افزایش نیافته و دولت نیز با همان حجم بزرگ روز به روز در حال فربه تر شدن و بلعیدن بودجه های سازندگی کشور برای رتق و فتق امور خود است.

 

مسلما هنگامی که رانت ایجاد می شود نمی توان به افزایش بهره وری امیدوار بود. چرا که در صورتی می توان به افزایش بهره وری در اقتصاد امیدوار بود که شفافیت جزء لاینفکی از اقتصاد کشور باشد. هنگامی که مقوله ای به نام شفافیت در اقتصاد ایران مطرح  نبوده و جایی ندارد، اطلاعات اقتصادی نیز مخفی بوده و کسانی که در واگذاری‌ها واحدهای تولیدی و تجاری را خریداری کرده اند با فروختن زمین و تغییرکاربری آن ضربه دیگری به اقتصاد می زنند. مسلما اگر واگذاری‌ها به صورت شفاف وبا وجود نظارت دقیق باشد. خریدار به دنبال بهره وری بیشتر آن واحد تجاری خواهد بود از این رو دیگر به دنبال فروش زمین یا تغییر کاربری خارج از تولید نیست.

 

خب تبعات این موضوع، یعنی عدم تحقق خصوصی سازی واقعی در اقتصاد ایران چیست؟

مسلما منظور از خصوصی سازی این نیست که واحدهای اقتصادی و تولیدی  از دست دولت گرفته و به کسانی داده شود که اقدام به تعطیلی کارخانه ها می کنند. زمانی که نیروی کار اخراج می شود. اشتغال، سرمایه گذاری و بهره وری افزایش نمی یابد و توسعه و رشد اقتصادی کشور با چالش های اساسی رو به رو می شود نمی توان گفت واگذاری‌ها به بخش خصوصی خبر خوبی است یا با این رویداد بخش خصوصی نیز وارد عرصه اقتصاد کشور شده است. شفافیت یکی از اصول مهم اقتصادی است که رقابت و تخصیص بهینه منابع وابسته به وجود آن است.

 

در صورت نبود شفافیت منابع نیز به خوبی و به صورت بهینه اختصاص نمی یابند لذا شاهد افزایش تبانی‌ها در اقتصاد کشور خواهیم بود و اقتصادی رانتی شکل می گیرد که عرصه را برای رقابت واقعی و تخصیص منابع به شکل بهینه و کارآمد تنگ می کند. آن زمان است که اشتغال چالش اصلی کشور می شود و این چالش می‌تواند فرصت‌های اقتصادی زیادی را تحت تاثیر قرار داده و منجر به وضعیت حاد آسیب‌های اجتماعی شود.

ارسال نظر
نام:
ایمیل:
* نظر: