رشد مالیات در لایحه ۱۴۰۴، فراتر از تورم + جدول

به گزارش راهبرد معاصر، مالیات‌ها در ایران از پنج بند کلی تشکیل شده که در یک نگاه میتوان آنها را به دو دسته مالیات‌های مستقیم و مالیات‌های غیر مستقیم برشمرد. مالیات‌های مستقیم خود شامل سه بند مالیات اشخاص حقوقی مالیات بر درآمد‌ها و مالیات بر ثروت است در مقابل مالیات‌های غیر مستقیم شامل مالیات بر واردات و مالیات بر کالا‌ها و خدمات است. از این بین سازمان امور مالیاتی کشور متولی دریافت هر سه نوع مالیات مستقیم و همچنین مالیات بر کالا‌ها و خدمات از بین مالیات‌های غیر مستقیم است. در سمت دیگر گمرک جمهوری اسلامی ایران مسئولیت دریافت بند دیگر مالیات‌های غیر مستقیم یعنی مالیات بر واردات را دارد.

جدول زیر اجزای کلی درآمد‌های مالیاتی را در بخش دوم لایحه بودجه سال ۱۴۰۴ در مقایسه با مقادیر سال‌های پیش نشان میدهد. همان طور که مشخص است مجموع درآمد‌های مالیاتی برابر ۲۰۸۴ هزار میلیارد تومان است. از این مقدار ۱۸۲۰ هزار میلیارد تومان مجموع مالیات‌های مستقیم و مالیات بر کالا‌ها و خدمات بوده و ۲۶۴ هزار میلیارد تومان مربوط به مالیات بر واردات است. مجموع درآمد‌های مالیاتی در این سال ۵۳ و مجموع مالیات‌های مستقیم و مالیات بر کالا‌ها و خدمات ۴۹ نسبت به مصوب سال گذشته افزایش داشته‌اند.

از سوی دیگر طبق محاسبات مرکز پژوهش‌های مجلس رشد اسمی اقتصاد در سال ۱۴۰۴ برابر ۳۴.۷ پیش بینی میشود بنابراین هر دو افزایش گفته شده فراتر از این رشد است. در ادامه گزارش اجزای درآمد‌های مالیاتی بیشتر مورد بررسی قرار خواهند گرفت.

رشد ۷۳ درصدی مالیات اشخاص حقوقی و ۶۸ درصدی مالیات بردرآمد در لایحه ۱۴۰۴

امروز موضوع مالیات در ایران از دو منظر مهم است نخست این که با فراهم شدن منابع بیشتر دولت برای ارائه خدماتی توان مندتر خواهد شد که در غیر این صورت جایگزین نمیشود و دوم این که با افزایش مالیات کسری بودجه دولت کاهش یافته و عواقب اقتصادی تورم از دوش جامعه برداشته خواهد شد. قانون بودجه سند اصلی تعیین درآمد‌های مالیاتی دولت در هر سال است مالیات‌ها در ایران از پنج بند کلی تشکیل شده که در یک نگاه میتوان آنها را به دو دسته مالیات‌های مستقیم و مالیات‌های غیر مستقیم افراز کرد مالیات‌های مستقیم خود شامل سه بند مالیات اشخاص حقوقی مالیات بر درآمد‌ها و مالیات بر ثروت است. در مقابل مالیات‌های غیر مستقیم شامل مالیات بر واردات و مالیات بر کالا‌ها و خدمات است.

مجموع درآمد‌های مالیاتی ۲۰۸۴ هزار میلیارد تومان قرار داده شده است. مجموع مالیات‌های مستقیم و مالیات بر کالا‌ها و خدمات ۱۸۲۰ هزار میلیارد تومان است که نسبت به مصوب سال ۱۴۰۳، ۴۹+درصد تغییر کرده است. این میزان از پیش بینی ۳۵ درصدی رشد اسمی اقتصاد بیشتر است. همچنین سهم درآمد‌های مالیاتی از مجموع منابع عمومی دولت ۴۲% و از هزینه‌های جاری ۶۲% است. البته در لایحه‌ی ۱۴۰۴، تعریف منابع دولت از سال‌های گذشته گسترده‌تر است.

درآمد‌های مالیاتی شامل دو بخش کلی مالیات‌های مستقیم و غیر مستقیم است. مالیات‌های مستقیم شامل مالیات اشخاص حقوقی مالیات بر درآمد‌ها و مالیات بر ثروت است. مالیات اشخاص حقوقی با ۸۱۰ هزار میلیارد تومان ۷۳+%، مالیات بر درآمد‌ها با ۳۱۹ هزار میلیارد تومان ۶۸+% و مالیات بر ثروت با ۵۵ هزار میلیارد تومان ۳۶+% نسبت به مصوب سال گذشته تغییر کرده است مالیات‌های غیر مستقیم شامل مالیات بر واردات و مالیات بر کالا‌ها و خدمات است مالیات بر واردات با ۲۶۴ هزار میلیارد تومان نسبت به سال پیش کاهشی بوده است مالیات بر کالا‌ها و خدمات با ۶۳۶ هزار میلیارد تومان نسبت به سال قبل ۲۲+% رشد داشته است.

در بخش آخر گزارش مرکز پژوهش‌های مجلس، پیشنهاد‌هایی برای اصلاح نظام مالیاتی مرح شده است که باید به آنها توجه شود؛ اصلاح معافیت‌های مالیاتی حرکت به سمت مالیات بر ثروت و مجموع ثروت اعمال مالیات بر مجموع درآمد و در نهایت ادغام وظایف مالیات ستانی و دریافت حق بیمه از جمله این موارد است. / تسنیم