به گزارش «راهبرد معاصر»؛ ۲۷ ژانویه دونالد ترامپ، رئیس جمهور آمریکا در حساب کاربری خود در Truth Social هشدار داد، اگر نوری المالکی، نخست وزیر سابق عراق به قدرت بازگردد، «ایالات متحده هیچ کمکی به عراق نخواهد کرد و اگر ما آنجا نباشیم تا کمکی ارائه دهیم، عراق هیچ شانسی برای موفقیت، رفاه یا آزادی نخواهد داشت».
این نخستین باری نیست که ترامپ تلاش کرده است به وسیله نمایش آشکار قدرت، اراده خود را در عراق تحمیل کند
این بیانیه تکاندهنده بود، بهویژه از سوی کشوری که مدتهاست ادعای حمایت از انتخابات آزاد و عادلانه در عراق فارغ از هرگونه فشار خارجی دارد. اظهارات وی وضعیت سیاسی پرتنش پس از انتخابات را بیش از پیش بیثبات کرد و اعتراضاتی را در کشوری که ششمین انتخابات عمومی خود را از سال ۲۰۰۳ برگزار میکند، برانگیخت.
ائتلاف سیاسی شیعه موسوم به «چارچوب هماهنگی» هفته گذشته مالکی را برای نخست وزیری نامزد کرد. قرار بود سهشنبه گذشته جلسه پارلمان برای انتخاب رئیس جمهور برگزار شود که سپس نخست وزیر را منصوب خواهد کرد. با وجود این، جلسه به دلیل نرسیدن به حد نصاب لغو شد. انتظار میرود مالکی پیروز شود، اما موضوع هنوز حل نشده و به همین دلیل است که اظهارات ترامپ چنین تأثیری دارد.
مارسین الشماری، متخصص دولتسازی و دموکراسی در عراق پس از ۲۰۰۳ و استادیار علوم سیاسی در کالج بوستون، میگوید: در عراق ما اغلب درباره سه مانع غیررسمی برای کار نخستوزیر صحبت میکنیم؛ ازجمله واشنگتن. چیزی که این بار متفاوت است، اینکه این دخالت دیگر پنهان نیست، بلکه آشکار است.
در حالی که ترامپ ادعا میکند حکومت قبلی مالکی عراق را تضعیف، نفوذ ایران را تقویت کرد و به منافع آمریکا آسیب رسانده است، عراقیها بهطور گسترده اظهاراتش را دخالت آشکار در موضوعات سیاسی داخلی میدانند، بهویژه با توجه به تحولات اخیر در ونزوئلا، تهدیدهای مجدد ترامپ علیه ایران و اصرارش بر اینکه «ایالات متحده، گرینلند را تصاحب خواهد کرد». وی این باور را تقویت میکند که فشار تنبیهی همچنان ابزاری کلیدی در سیاست خارجی آمریکاست.
در عراق، حاکمیت اصل اساسی سیاست است؛ هر تلاشی که به عنوان دخالت خارجی تلقی شود، همان متغیرهایی را تقویت میکند که به چهرههایی مانند مالکی اجازه میدهد قدرت را دوباره به دست گیرند. رئیس جمهور آمریکا و مشاورانش امکان دارد در این دام افتاده باشند.
این نخستین باری نیست که ترامپ تلاش کرده است به وسیله نمایش آشکار قدرت، اراده خود را در عراق تحمیل کند. ساعات اولیه ژانویه ۲۰۲۰ وی دستور حمله پهپادی صادر کرد که به جان باختن سردار قاسم سلیمانی، فرمانده سابق سپاه قدس ایران و ابومهدی المهندس، معاون فرمانده نیروهای بسیج مردمی عراق منجر شد که هر دو به عنوان قهرمانان ملی مبارزه با داعش شناخته میشدند.
ترور قاسم سلیمانی و ابومهدی المهندس میان گروههای مورد حمایت ایران در خاورمیانه بازتاب گستردهای داشت و و در سراسر عراق به حملاتی علیه سفارت آمریکا منجر شد. چه به وسیله شبکههای اجتماعی و چه به وسیله نیروی نظامی، مداخله ترامپ احتمالاً نتیجه معکوس خواهد داد. نوری المالکی همچنان چهره ای پرمخاطب در عراق است، اما تاریخ نشان میدهد فشار آشکار خارجی، به ویژه هنگامی که به عنوان تهدید تلقی شود، می تواند موضوع را از مطالبه عام به بحث حاکمیتی بکشاند.
واشنگتن با هشدار علنی به عراقیها درباره انتخابهای سیاسیشان، خطر برانگیختن واکنشی را به جان میخرد که میتواند مالکی را به نمادی از مقاومت در برابر فشار خارجی تبدیل کند. این مداخلات به جای تضعیف موقعیت وی، امکان دارد به نخستوزیر سابق مشروعیت دوباره ببخشد و مواضعش را تثبیت کند.
پست ترامپ در Truth Social در تلاش برای تأثیرگذاری بر آینده سیاسی عراق به وسیله فشار مردمی و حمایت مشروط، احتمالاً نتیجه معکوس خواهد داد و اعتبار ایالات متحده را تضعیف و متغیر آشنای نارضایتی، وابستگی و قطبی شدن در عراق را تقویت خواهد کرد.