وزیر خارجه ترکیه: تغییر حکومت ایران با حمله غیرممکن است

به گزارش راهبرد معاصر، هاکان فیدان، وزیر خارجه ترکیه در مصاحبه ای با شبکه خبری سی ان ان ترک به بررسی مسائل مختلف منطقه ای و بین المللی پرداخت.

تغییر حکومت در ایران از طریق حمله غیر منطقی و غیر عملی است

وی درباره حمله احتمالی آمریکا که آیا منجر به تغییر حکومت در ایران خواهد شد یا نه گفت: من نمی‌خواهم به سناریوهای خاص در ایران اشاره کنم، اما تغییر حکومت از طریق حملات هوایی یا هر چیز دیگری اتفاق نخواهد افتاد. این یک رویای واهی است. منطقه تاب تحمل یک جنگ جدید را ندارد. رئیس جمهور ما نیز در مورد این موضوع بسیار حساس است. بنابراین، ما می‌خواهیم از همه ابزارها برای جلوگیری از یک جنگ احتمالی استفاده کنیم.

به نظر نمی رسد شاهد تهدید فوری جنگ باشیم

فیدان با اشاره به اینکه طرف‌های آمریکایی و ایرانی چند روز پیش در عمان دیدار کردند و طرفین با میانجیگری عمان مذاکرات غیرمستقیمی انجام دادند، اظهار داشت: عباس عراقچی، من را در جریان مذاکرات قرار داده است، ما همچنین با طرف آمریکایی صحبت کرده‌ایم. طرفین اراده خود را برای ادامه مذاکره نشان داده‌اند. در برای مذاکره باز شده است. در حال حاضر، حداقل به نظر نمی‌رسد تهدید فوری جنگ وجود داشته باشد.

وزیر خارجه ترکیه تصمیم برای شروع مذاکرات پس از دیدار 30 ژانویه با عراقچی در استانبول و تماس با مقامات آمریکایی و شروع با موضوع هسته‌ای را تصمیم مهمی خواند و گفت: اینکه به ایران گفته شود "هر چهار نکته را همزمان بپذیرد یا آنها را رها کند" یک راه حل واقع‌بینانه نیست و ما این موضوع را برای مقامات آمریکایی نیز توضیح داده‌ ایم. موضوع هسته‌ای مهمترین موضوع است. ایران آماده است تا در مورد وضعیت رویه فعلی در مورد اورانیوم غنی‌شده و سرنوشت اورانیوم غنی‌شده قبلی بحث کند و اگر در این مورد راه حلی پیدا شود، باید موضوعات دیگری نیز مطرح شود.

فیدان مدعی شد که موضوع هسته‌ای مستقیماً با امنیت ملی آمریکا و امنیت جهانی مرتبط است، اما سایر مسائل مانند موشک‌های بالستیک و نیروهای نیابتی مستقیماً با امنیت آمریکا مرتبط نیستند، بلکه به اسرائیل و امنیت منطقه‌ای مربوط می‌شوند.

وزیر امور خارجه ترکیه گفت: اگر در مورد مسئله هسته‌ای به راه‌حلی دست یابیم و تفاهمی که هر دو طرف را راضی کند، حاصل شود، ترکیه معتقد است که سایر مشکلات را می‌توان در فضای اعتمادی که پس از آن ایجاد می‌شود، راحت‌تر حل کرد.

ایران و آمریکا برای هر دو سناریوی مذاکره و جنگ آماده هستند

فیدان در پاسخ به این سوال که "آیا طرفین سعی می‌کنند در مورد حمله قریب‌الوقوع زمان بخرند یا واقعاً مشتاق مذاکره هستند؟"، گفت: هر دو. این تعجب‌آور نیست، این قانون استراتژی است. وقتی در مکان‌هایی که چنین خصومتی وجود دارد، در چنین مذاکراتی شرکت می‌کنید، برای سناریوی های دیگر آماده می‌شوید. آمریکا رویکردی «آشکاراتر برای نشان دادن فشار» اتخاذ کرده است. اعزام ناوگان و بمب‌افکن‌های واشنگتن به منطقه و جابجایی نیروهای استراتژیک، همراه با اعلام تهران مبنی بر افزایش استقرار موشک‌ها، نشان می‌دهد که یک حمله احتمالی برای هر دو طرف مشکل‌ساز خواهد بود. البته این امر در ذات شرایط موجود است و لازم است قدرت و آمادگی در چنین موضوع حساسی نشان داده شود.

ایران را در جریان حمله اسرائیل قرار دادیم

وی ادامه داد: ایران در جریان مذاکرات در ماه ژوئن مورد حمله قرار گرفت. ما در آن زمان اندکی پیش از حمله، تماسی تلفنی از روبیو(وزیر خارجه آمریکا) دریافت کردیم که گفت، به ایرانی‌ها بگویید، هر اتفاقی ممکن است در چند ساعت آینده رخ دهد. این موضوع را به عراقچی گفتم. عراقچی، پس از شنیدن این موضوع در آن زمان گفت که ما در حال مذاکره هستیم و بعد حمله توسط طرف اسرائیلی انجام شد.

فیدان اظهار داشت که وظیفه آنها(ترکیه) انجام اقدامات پیشگیرانه برای جلوگیری از فاجعه‌ای است که منجر به مشکلات بزرگتری برای منطقه خواهد شد و آنها تمام تلاش خود را برای انجام این کار انجام می‌دهند.

باید به تصمیم ها برای تعیین محل مذاکره احترام گذاشت

وی همچنین درباره تغییر محل مذاکرات از ترکیه به عمان اظهار داشت: ایران سازوکار تصمیم‌گیری داخلی خود را دارد، برگزاری مذاکرات در عمان تصمیمی از پیش گرفته شده و روندی جاری است. ما پیشنهاد مذاکرات رو در رو بین دو طرف را دادیم، اما لازم است به سازوکارهای تصمیم‌گیری طرفین احترام گذاشته شود. ایران مفهوم در ایران نیست که «مذاکرات نباید در ترکیه برگزار شود» زیرا الان مشکلات بالقوه بزرگتری وجود دارد. در حال حاضر، آنها مشغول جلوگیری از آنها هستند؛ این موضوع مرگ و زندگی است. ترکیه خواهان نتیجه‌ای مثبت از مذاکرات در عمان است و آنکارا به طور گسترده با هر دو طرف صحبت کرده و همچنین با کشورهایی مانند قطر، عربستان، امارات و مصر مذاکراتی داشته است.

فیدان با بیان اینکه ترکیه با ایده‌هایش در مورد مسئله فلسطین، کشورهای منطقه را برای حل مشکلات منطقه‌ای گردهم آورد، گفت: ما در مورد مسئله فلسطین مبارزه‌ای بزرگ و دیپلماتیک انجام دادیم. به جای اینکه جداگانه کار کنیم، بیایید همین نوع همبستگی را در مورد مسئله ایران نشان دهیم. بیایید بستری ایجاد کنیم، به اجماع برسیم، ایده‌هایمان را مورد بحث قرار دهیم و از اینجا صدایی برای آمریکایی‌ها و ایرانی‌ها تولید کنیم.

پاسخ ایران به حمله احتمالی آمریکا منجر به گسترش جنگ در منطقه می شود

وزیر خارجه ترکیه درباره تأثیر حمله احتمالی آمریکا به ایران نیز اظهار داشت: ایران اعلام کرده در صورت حمله بزرگ، تلافی خواهد کرد. این تلافی در واقع شامل حمله به اهداف خاصی در کشورهای منطقه است. حمله به زیرساخت‌های انرژی در کشورهای منطقه تحت پوشش «حمله به پایگاه‌های آمریکایی» می‌تواند منجر به گسترش جنگ در منطقه شود و اگر این اتفاق بیفتد، مشخص نیست که «کجا باید ایستاد». هر جنگ ویرانگری در منطقه، تراژدی‌ها و بی‌ثباتی‌های عظیمی را به همراه دارد و این امر در عراق، سوریه و افغانستان دیده شده است.

وی در پاسخ به این سوال که آیا حمله هوایی علیه ایران از سوی آمریکا منجر به تغییر نظام در ایران خواهد شدف اظهار داشت: نه، این اتفاق نخواهد افتاد. نارضایتی و اعتراضات در جامعه ایران وجود دارد و این اعتراضات با واکنش‌هایی روبرو می‌شود و گمانه زنی هایی درباره آمار کشته شدگان وجود دارد. آمار رسمی حدود 3 هزار نفر است، اما همتایان مختلف اعداد متفاوتی را ذکر کرده‌اند. چنین مشکلاتی وجود دارد، اما این اتفاقات به تغییر حکومت یا هر چیزی که منجر به تغییر حکومت شود، حتی در جنگ، مربوط نمی‌شود. من نمی‌خواهم در مورد سناریوهای خاص در ایران گمانه‌زنی کنم، اما تغییر حکومت را نمی‌توان از طریق حملات هوایی یا هر چیز دیگری محقق کرد. این یک رویای دست‌نیافتنی است. آنچه اتفاق می‌افتد این است که دولت ضعیف می‌شود، سیستم ضعیف می‌شود و قادر به ارائه خدمات به مردم نمی‌شود. سپس، حکومت فعلی ممکن است تصمیم‌های رادیکال‌تری بگیرد و شاید اصلاحاتی انجام دهد.

فیدان، با اشاره به اینکه ایران هیچ گامی برای تسلیحاتی کردن اورانیوم غنی‌شده خود برنداشته است، گفت: ایرانی‌ها بمب اتم ندارند. هیچ داده‌ای وجود ندارد که نشان دهد آنها می‌خواهند بمب اتم بسازند. ما دو نوع گفتگو با همتایان ایرانی خود داشته‌ایم: یکی مکالمات ضبط‌شده بین وزرای امور خارجه نماینده کشورهای مربوطه و دیگری جلسات دوستانه‌ای که در آن نظرات شخصی به اشتراک گذاشته می‌شد، نه ضبط‌شده. ایران تحت حکومت سلطنت مطلقه نیست. در منطقه سلطنت‌های مطلقه وجود دارد. وقتی آنها با مشکلات جهانی روبرو نیستند، هیچ شکایت جهانی هم وجود ندارد. هیچ کس اهمیتی نمی‌دهد که چه نوع رژیمی دارند. بنابراین، مشکل در تصمیمات گرفته شده و سیاست‌های اجرا شده نهفته است. شاید این واقعیت که کادرهای حکومت از زمان انقلاب یکسان بوده‌اند و اینکه آنها هنوز کشور را به عنوان سازمانی که انقلاب را ادامه می‌دهد به جای یک سیستم دولت-ملت می‌بینند و سعی می‌کنند آن را به این شکل اداره کنند، ممکن است منجر به یک مشکل سیستمی شود.

ایران سیستم حکومتی منحصر به فردی دارد

وی اظهار داشت که ایران سیستم حکومتی منحصر به فرد خود را دارد و این سیستم تعادلی بین تغییر و تداوم برقرار می‌کند. بزرگترین چالش برای همه ملت‌هایی که بر دولت-ملت‌ها حکومت می‌کنند، ایجاد رژیمی است که نسبت طلایی بین تغییر و تداوم را پیدا کند و کشورها تا زمانی که بتوانند این نسبت را متعادل کنند، در برابر بحران‌ها مقاوم‌تر هستند و آینده سالم‌تری دارند.

ایران هیچ گامی برای تسلیحاتی کردن اورانیوم خود برنداشته است

فیدان با اشاره به این که ایران هم دولتی منتخب مردم و هم رهبری مستقل از انتخابات دارد، گفت: رهبر نه تنها نماینده یک قدرت سیاسی است، بلکه موضع مذهبی نیز دارد. بنابراین، پیروی از او واجب است. این امر طبق فقه اسلامی و همچنین از نظر معنوی واجب است. او هم یک رهبر معنوی، یک رهبر در فقه اسلامی و هم یک رهبر سیاسی است. در اصل، او تمام قدرت‌ها و حوزه‌های نفوذ پراکنده روی زمین را متحد می‌کند. این یک پویایی قدرت نادر است. بنابراین، او تأثیر زیادی بر جامعه، به ویژه بر بخش مذهبی و شیعه، اعمال می‌کند. هر تصمیمی که در اینجا گرفته می‌شود قوی‌تر است، زیرا حوزه مشروعیت در اینجا نهفته است. زیرا تمام حوزه‌های قدرت را در درون خود متمرکز کرده است.

وزیر خارجه ترکیه در پاسخ به این سوال که آیا ادعاهای مطرح شده درباره ایران مبنی بر اینکه به دنبال بمب اتم است، درست است یا نه گفت: قبل از پیوستن به سازمان اطلاعات ملی (MIT) به عنوان نماینده ترکیه در آژانس بین‌المللی انرژی اتمی خدمت کرده ام. از یک طرف، ایران اصرار بسیار جدی بر این سطح از غنی‌سازی اورانیوم دارد. از طرف دیگر، فتوایی توسط رهبر انقلاب اسلامی در ایران داده شده است که "ساخت بمب اتمی حرام است". اکنون، در حالی که این فتوا در حال اجرا است، سیستم نمی‌تواند بمب تولید کند، اما چون در حال توسعه قابلیتهای فنی خود است، دائماً تحت تحریم قرار می گیرد. در این حالت با شما طوری رفتار می‌شود که انگار بمب ساخته‌اید. ایران هیچ گامی در جهت تسلیحاتی کردن اورانیوم غنی‌شده خود برنداشته است. ایرانی‌ها بمب اتمی ندارند. هیچ داده‌ای وجود ندارد که نشان دهد آنها می‌خواهند این کار را انجام دهند. زیرا، از یک طرف باید اورانیوم را غنی‌سازی کنید، از طرف دیگر باید کلاهک هسته‌ای بسازید و سپس باید آنها را ترکیب کنید. اکنون، ایران هیچ گامی در جهت تسلیحاتی کردن آن برنداشته است. آنها چنین چیزی ندارند. فرضیاتی وجود دارد که مرتباً به‌روز می‌شوند، مبنی بر اینکه اگر می‌خواستند، می‌توانستند در این مدت زمان این کار را انجام دهند.

وی ادامه داد: مسئله اصلی میزان اورانیوم غنی‌شده ایران است که برخی از تحلیل‌ها در مورد تعداد بمب‌های هسته‌ای که می‌توان با میزان اورانیوم ایران تولید کرد. اما البته، بمب هسته‌ای فقط غنی‌سازی اورانیوم نیست. این به فرآیند دیگری، فناوری دیگری برای تبدیل آن به سلاح نیاز دارد. آن هم باید وجود داشته باشد.

ما با بی عدالتی هسته ای در جهان روبرو هستیم

وزیر خارجه ترکیه با اشاره به وجود "بی‌عدالتی هسته‌ای" در سطح جهانی گفت: کشورهایی که از تاریخ امضای پیمان منع تولید سلاح هسته ای و شکل گیری آژانس بین المللی انرژی اتمی دارای سلاح هسته‌ای هستند، همچنان به داشتن آنها ادامه خواهند داد. اینها 5 عضو دائم سازمان ملل هستند. هیچ کس دیگری قادر به این کار نخواهد بود. در عوض، این کشورها انتقال فناوری برای انرژی هسته‌ای صلح‌آمیز را دریافت خواهند کرد و کشورهای دارای سلاح هسته‌ای تمام تلاش خود را برای خلاص شدن از شر این سلاح‌ها انجام خواهند داد. اما هیچ یک از دو بند آخر محقق نشده است. بنابراین، یک بی‌عدالتی هسته‌ای وجود دارد.

فیدان خاطرنشان کرد که بر اساس سناریوهای خاص در مورد احتمال حذف سپر حفاظتی ایالات متحده برای متحدان سنتی، برخی از کشورها می‌توانند به سرعت هسته‌ای شوند و افزود: در آینده، ممکن است شاهد کشورهای بیشتری باشیم که به دنبال سلاح هسته‌ای هستند و این ایران یا هیچ کشوری از خاورمیانه نخواهد بود. از منطقه آسیا-اقیانوسیه و اروپا خواهد بود.

ترکیه به سمت سلاح اتمی می رود؟

وی در پاسخ به سوالی در مورد موضع ترکیه در مورد دستیابی احتمالی ایران به سلاح هسته‌ای گفت: صادقانه بگویم، ما نمی‌خواهیم شاهد تغییرات چشمگیری باشیم که تعادل در منطقه را تغییر دهد. یک تعادل قدرت وجود دارد. برهم زدن این تعادل به طور جدی به روحیه همکاری در منطقه آسیب می‌رساند. ثانیاً، کشورهایی را که این موضوع را متفاوت تفسیر می‌کنند، کشورهایی که مشکلات دیگری با ایران دارند، به سمت دستیابی به سلاح هسته‌ای سوق می‌دهد و ما نیز ممکن است ناگزیر به همین مسابقه بپیوندیم. بنابراین، فکر نمی‌کنم این برای منطقه خیلی مفید باشد.
فیدان در پاسخ به این سوال که آیا ترکیه باید سلاح هسته‌ای داشته باشد، گفت: البته اینها مسائل استراتژیک سطح بالا هستند. اینها مسائلی هستند که باید در تصویر وسیع‌تر و بزرگتری در نظر گرفته شوند./تسنیم