به گزارش «راهبرد معاصر»؛ در آغاز سال جاری دونالد ترامپ رئیس جمهور آمریکا، کوبا را «تهدیدی غیرمعمول و فوقالعاده» برای امنیت ملی ایالات متحده اعلام کرد، عنوانی که به دولت آمریکا اجازه میدهد محدودیتهای اقتصادی گستردهای را که به طور سنتی برای دشمنان امنیت ملی در نظر گرفته شده بود، اعمال کند. از زمان آغاز تحریمهای آمریکا علیه کوبا در دهه ۱۹۶۰، بلافاصله پس از انقلاب کوبا در سال ۱۹۵۹، این تحریمها به تدریج افزایش یافته است.
مکزیک سال گذشته ۴۴ درصد نفت خام کوبا را تأمین کرد و اکنون واشنگتن فشار بر مکزیکوسیتی را برای توقف صادرات نفت به کوبا افزایش میدهد
ایالات متحده بدون هیچ مجوزی از شورای امنیت سازمان ملل متحد که «تحریمها را در شرایط سخت مجاز میداند»، تحریم غیرقانونی و یکجانبهای اعمال کرده است و تلاش میکند کشورهای جهان را مجبور به توقف تجارت ضروری با کوبا کند. محدودیتهای جدید بر نفت متمرکز است و واشنگتن هر کشوری را که به کوبا نفت بفروشد یا منتقل کند، تهدید به اعمال تعرفه و تحریم میکند.
سوم ژانویه ایالات متحده به ونزوئلا حمله کرد و نیکولاس مادورو، رئیس جمهور این کشور و همسرش را ربود. در حالی که ۱۵۰ هواپیمای نظامی ایالات متحده بر فراز کاراکاس در حال پرواز بودند، ایالات متحده به دولت ونزوئلا اطلاع داد اگر به فهرستی از خواستهها عمل نکند، عملاً کاراکاس را به غزه دیگری تبدیل خواهد کرد، به این معنی که این شهر را دقیقاً مانند کاری که اسرائیل در غزه انجام داده بود، نابود خواهد کرد.
بنابراین، کاراکاس مجبور شد امتیاز تاکتیکی بدهد و خواستههای ایالات متحده، ازجمله توقف صادرات نفت ونزوئلا به کوبا بپذیرد. سال ۲۰۲۵، ونزوئلا تقریباً ۳۴ درصد کل تقاضای نفت کوبا را تشکیل میداد.
مکزیک همچنین سال گذشته ۴۴ درصد نفت خام کوبا را تأمین کرد و اکنون واشنگتن فشار بر مکزیکوسیتی را برای توقف صادرات نفت به کوبا افزایش میدهد، که به معنای از بین رفتن تقریباً ۸۰ درصد واردات نفت کوبا خواهد بود. در تماس تلفنی بین کلاودیا شینبائوم پاردو، رئیس جمهور مکزیک و ترامپ، رئیس جمهور آمریکا ادعا کرد از وی خواسته فروش نفت به کوبا را متوقف کند، اما شینبائوم این موضوع را تکذیب کرد و گفت، دو رئیس جمهور به طور کلی فقط درباره روابط ایالات متحده و مکزیک صحبت کردند.
در هر دو مورد، فشار بر مکزیک برای توقف ارسال محمولههای نفتی قابل توجه بود، در حالی که شینبائوم تأکید کرد باید به مکزیک اجازه داده شود تا تصمیمات مستقلی بگیرد، مردم مکزیک زیر فشار ایالات متحده فرو نخواهند پاشید و قطع سوخت به کوبا باعث بحران انسانی خواهد شد.
سیاستهای سختگیرانه ترامپ باعث قطع بیشتر واردات نفت کوبا و به بحران شدید انرژی در این جزیره ۱۱ میلیون نفری منجر شده است. آنها اکنون با قطعی مکرر برق، کمبود سوخت برای بیمارستانها، سیستمهای آبرسانی و حمل و نقل و نیز جیرهبندی انرژی مواجه هستند. به دلیل کمبود سوخت جت، چندین شرکت هواپیمایی تجاری مانند ایر کانادا پروازهای خود را به هاوانا به حالت تعلیق درآوردهاند.
سازمان ملل متحد هشدار داده است کارزار فشار ایالات متحده، به ویژه هدف قرار دادن سوخت، تهدیدی برای قطع تأمین مواد غذایی کوبا و اختلال در خدمات ضروری در بیمارستانها، مدارس و سایر بخشهای حیاتی آن است. مقام های سازمان ملل متحد، ازجمله گزارشگر ویژه این سازمان در امور حقوق بشر در کوبا، افزایش تحریمهای ایالات متحده را به عنوان اقدامی که به طور مستقیم به شهروندان عادی آسیب میرساند، محکوم کردهاند. آنها تصریح کردند، محدودیتها تهیه داروهای ضروری برای بیمارستانها، فعالیت کلینیکهای دیالیز و رسیدن تجهیزات پزشکی به بیماران را دشوار میکند و بحران سلامت این جزیره را افزایش میدهد.
گزارشگر ویژه این سیاست را «تنبیهی و نامتناسب» توصیف و تصریح کرد، این سیاست قوانین بینالمللی را نقض میکند و مشکلات اجتماعی و اقتصادی را افزایش میدهد. سازمان ملل متحد از واشنگتن خواست تا تحریمها را لغو کند، معافیتهای بشردوستانه را در اولویت قرار دهد و تأکید کرد، «گفت وگو و همکاری، نه اقدامات قهری» برای حفاظت از جان و حقوق بشر مردم کوبا ضروری است.
گروهی از کارشناسان حقوق بشر سازمان ملل متحد نیز فرمان اجرایی ترامپ را محکوم کردند و آن را «نقض جدی قوانین بینالمللی»، «تهدیدی جدی برای نظم دموکراتیک و عادلانه بینالمللی» توصیف و تأکید کردند، فرمان ترامپ به دنبال اعمال فشار بر کوبا و سایر کشورها به وسیله تهدید به تحریمهای تجاری است و چنین اقدامات اقتصادی فراسرزمینی میتواند عواقب وخیم انسانی داشته باشد. آنها تصریح کردند، هیچ کشوری طبق قوانین بینالمللی حق ندارد تحریمهای اقتصادی را علیه سایر کشورها به دلیل روابط تجاری مشروع اعمال کند و از دولت ترامپ خواستند این فرمان غیرقانونی را لغو کند. علاوه بر این، مجمع عمومی سازمان ملل متحد از سال ۱۹۹۲ هر ساله با اکثریت قاطع به این تحریم رأی داده است و ایالات متحده و اسرائیل اغلب تنها آرای مخالف بودهاند.
تحریم ایالات متحده تأثیر عمیقی بر توسعه کوبا داشته است. از زمان آغاز آن بیش از ۶۰ سال پیش، ایالات متحده ۱۷۱ میلیارد دلار یا ۲.۱ تریلیون دلار اگر با طلا ارزشگذاری شود، برای کوبا هزینه داشته است. دولت کوبا تخمین میزند این تحریم بین سالهای ۲۰۲۴ تا ۲۰۲۵ تقریباً ۷.۵ میلیارد دلار خسارت ایجاد کرده که نسبت به دوره قبل ۴۹ درصد افزایش داشته است. با احتساب ۱۷۱ میلیارد دلار، این به معنای زیان روزانه ۲۰.۷ میلیون دلار یا ۸۶۲,۵۶۸ دلار در ساعت برای ملتی کوچک است که تلاش می کند جامعه ای منطقی مبتنی بر ارزشهای سوسیالیستی بسازد.
گروهی از کارشناسان حقوق بشر سازمان ملل متحد فرمان اجرایی ترامپ را محکوم و آن را «نقض جدی قوانین بینالمللی» توصیف کردند
میگل دیاز-کانل، رئیس جمهور کوبا تحریمهای افزایش یافته ایالات متحده را به شدت محکوم کرد، آنها را «جنگ اقتصادی» خواند و گفت، سیاست ایالات متحده با هدف تضعیف حاکمیت کوباست. دولت کوبا این تحریمها را «محاصره انرژی» توصیف میکند و اعتقاد دارد کمبودهای این جزیره نتیجه مستقیم سیاستهای قهری ایالات متحده است. در پاسخ، انقلاب کوبا مجموعهای از اقدامات اضطراری، ازجمله سهمیهبندی سوخت برای اولویتبندی خدمات ضروری مانند بیمارستانها، سیستمهای آبرسانی و حمل و نقل عمومی اجرا کرده است.
کوبا همچنین دستورالعملهای دولتی را برای مدیریت کمبود انرژی خود ازجمله تغییر به سمت منابع انرژی جایگزین و تجدیدپذیر در هر کجا که ممکن باشد اعلام کرده است. دولت چین تجهیزاتی را برای ساخت نیروگاههای خورشیدی بزرگ مقیاس در چندین ایالت کوبا اهدا کرده است. در درازمدت، چین به کوبا در ساخت ۹۲ نیروگاه خورشیدی برای افزودن ۲ هزار مگاوات برق کمک و خانوادههای مناطق دورافتاده را یاری خواهد کرد. دولت چین همچنین ۵ هزار پنل خورشیدی برای نصب روی پشت بام ارسال کرده است. اکنون سوخت از مکزیک، روسیه و سایر کشورها به کوبا ارسال میشود، در حالی که سیاست تحریم دولت ترامپ کاملاً موفق نبوده است.
دولت کوبا اعلام کرده بود با واشنگتن در تماس است، اما هنوز مذاکرات مستقیم و سطح بالایی انجام نداده است. رئیس جمهور دیاز-کانل گفت، دولتش با ایالات متحده وارد گفت وگو خواهد شد، اما تنها با سه شرط اساسی:
اگر ایالات متحده اصرار به بحث درباره هر یک از این سه موضوع داشته باشد، هیچ گفت وگویی انجام نخواهد شد.
رد این موضوعات به وسیله انقلاب کوبا ریشه عمیقی در تاریخ آن دارد. انقلاب کوبا اقدامی اعتراضی علیه ادعای ایالات متحده برای تسلط بر نیمکره غربی تحت دکترین مونرو ۱۸۲۳ است که ترامپ سال ۲۰۲۵ با نسخهای اصلاحشده آن را تمدید کرد. این اعتراض مسری بوده و از دهه ۱۹۶۰ تا به امروز، ازجمله انقلاب بولیواری در ونزوئلا، باعث مقاومت در برابر امپریالیسم ایالات متحده در آمریکای لاتین شده است.
آمریکای لاتین در حال گذار سریع و خطرناکی است. چندین کشور (از آرژانتین تا السالوادور) تشکلهای سیاسی متشکل از رهبران راست افراطی را انتخاب کردهاند که به ارزشهای اجتماعی محافظهکارانه سفت و سختی پایبند هستند که ریشه در رشد «مسیحیت انجیلی ارتجاعی» در قاره آمریکا دارد.
با توجه به تمایل شدید به تمدن غرب و ایالات متحده و خصومت با چین، این احساس بین تجلیل از فرهنگ غرب و نفرت از کمونیسم در نوسان است. به نظر میآید ظهور راست افراطی در صورتی که موفق شود چپها را از قدرت در کلمبیا، کوبا، مکزیک، نیکاراگوئه و ونزوئلا کنار بزند، برای یک نسل بر قدرت مسلط خواهد بود، در حالی که در برزیل، راست افراطی پیش تر کنترل قوه مقننه را به دست گرفته است.
حملات موازی به ونزوئلا و کوبا بخشی از سهم ایالات متحده در افزایش موج خشم در قاره آمریکاست، جایی که ترامپ و اطرافیانش به دنبال نصب رؤسایی از نوع خود، مانند خاویر میلی آرژانتینی در سراسر قاره آمریکا به عنوان بخشی از «ضمیمه ترامپی دکترین مونرو» هستند و ایده حاکمیت در قاره آمریکا را احیا میکنند. وقتی هنرمند پورتوریکویی اجرای سوپربول خود را با تجلیل از همه کشورهای قاره آمریکا و بیان نام همه آنها پایان داد، خود این حرکت به بخشی از مبارزه مداوم بر سر مفهوم حاکمیت تبدیل شد.
انقلاب کوبا محکم در برابر امپریالیسم آمریکا ایستاده است، اما زیر فشار شدیدی قرار دارد. همبستگی با کوبا درواقع حمایت از مردم، انقلاب کوبا و حاکمیت واقعی در قاره آمریکا و برای ایده سوسیالیسم در سراسر جهان است. آنها اکنون خط مقدم مبارزه علیه امپریالیسم هستند.