گزارش «گاردین»؛

جنگ با ایران، بازگشت جهان به عصرحجر

ناظران اقتصادی معتقدند، جنگ آمریکا و رژیم صهیونیستی علیه ایران می‌تواند جهان را بیش از پیش به زغال‌سنگ وابسته کند.

اندیشکده‌های خارجی

تاریخ انتشار: چهارشنبه ۱۹ فروردين ۱۴۰۵ - 08 April 2026

به گزارش «راهبرد معاصر»؛ جنگ بی‌هدف دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور آمریکا علیه ایران به هفته‌ ششم کشیده است، زیرا وی دشمن خود را نمی‌شناسد.

ترامپ حساب نکرده بود نظام ایران با وجود تمام انتقادهای داخلی ظرفیت عظیمی برای تحمل درد، رنج و افزایش تدریجی جنگ با ایالات متحده دارد.

سیاستمداران آمریکا از هر دو حزب جمهوری‌خواه و دموکرات می‌گویند اظهارات ترامپ علیه ایران خطرناک، دیوانه‌وار و غیرمسئولانه است.

درحالی‌که قیمت انرژی افزایش یافته است، کشورها به‌ویژه در آسیا و اروپا برای جلوگیری از کمبود برق و سوخت، استفاده از نیروگاه‌های زغال‌سنگ را افزایش داده‌اند

عبارت «بمباران و بازگشت به عصر حجر»به طور گسترده با نام کورتیس لمی (Curtis LeMay)، رئیس ستاد نیروی هوایی آمریکا گره خورده و شکست ایالات متحده در ویتنام یکی از نقاط عطف تاریخ است و موجب شرم تاریخی کشور شد و به تعبیری نخستین شکست نظامی ایالات متحده است.

گلن گرینوالد، روزنامه‌نگار آمریکایی گفت: دیدید ترامپ چقدر سریع از اراجیفی همچون «آزادسازی ایرانی‌ها» به عصر حجر و دزدیدن نفت ایران رسید؟ ببینید چقدر سریع تمام آن حرف‌های بی‌اساس درباره «آزادسازی ایرانی‌ها» ناپدید شد و حالا همه‌چیز تبدیل شده به بمباران آن‌ها تا بازگرداندنشان به عصر حجر، نابود کردن پل‌ها و دانشگاه‌هایشان، آلوده کردن هوا و آبشان و دزدیدن نفتشان. باورم نمی‌شود مردم، به‌ویژه ایرانی-آمریکایی‌ها، این حرف‌ها را باور کردند.

بحران انرژی و رونق گرفتن زغال‌سنگ

درحالی‌که قیمت انرژی افزایش یافته است، کشورها به‌ویژه در آسیا و اروپا برای جلوگیری از کمبود برق و سوخت، استفاده از نیروگاه‌های زغال‌سنگ را افزایش داده‌اند. این روند می‌تواند تلاش‌های جهانی را برای کاهش انتشار کربن تضعیف و وابستگی به سوخت‌های فسیلی را تقویت کند.

هزینه جنگ ایالات متحده و اسرائیل علیه ایران به حدود ۱۲ میلیارد دلار در هفته رسیده، این موضوع فشار جدی بر بودجه واشنگتن وارد کرده و اختلال در تنگه هرمز و گسترش معاملات با یوان نظم انرژی و مالی جهان را به طور بنیادین تغییر داده است.

کشورهایی نظیر چین، روسیه، هند و برزیل به دنبال راهکارهایی برای کنار گذاشتن دلار و تنوع‌بخشی به نظام تجاری و مالی خود هستند.

تغییر نظم انرژی و مالی جهان

برخی تحلیلگران اقتصادی معتقدند، جنگ در منطقه روند «دلارزدایی» را که پیش‌تر آغاز شده بود، به طور قابل توجهی تسریع کرده و سهم دلار در ذخایر جهانی از حدود ۷۱ درصد سال ۲۰۰۰ به حدود ۵۶ تا ۵۹ درصد کاهش یافته است.

نظام مالی جهان به تدریج از ساختار تک‌قطبی به سمت نظمی چندقطبی و با ارزهای رقیب حرکت می‌کند

طبق داده‌های منتشر شده، اکنون حدود ۲۰ درصد تجارت نفت جهان با ارزهای محلی تسویه می‌شود و کشورهای چین، هند و روسیه در خط مقدم این تغییر قرار دارند. در این میان چین با ترویج استفاده فرامرزی از یوان و ایجاد اتاق‌های پایاپای غیردلاری در سراسر جهان گام‌های بلندی در جهت بین‌المللی کردن پول ملی خود برداشته است.

تحلیلگران بانک دویچه بانک هشدار داده‌اند جنگ ایران می‌تواند به «کاتالیزوری برای فرسایش سلطه پترودلار و ظهور پترویوان» تبدیل شود. به گفته تحلیلگران، فروپاشی بیشتر نظام پترودلار می‌تواند «تأثیرات زنجیره‌ای قابل توجهی» بر جایگاه دلار در تجارت جهانی و ذخایر ارزی کشورها داشته باشد.

کارشناسان معتقدند، نظام مالی جهان به تدریج از ساختار تک‌قطبی به سمت نظمی چندقطبی و با ارزهای رقیب حرکت می‌کند. طلا نیز بار دیگر به عنوان دارایی راهبردی در این میان مورد توجه بانک‌های مرکزی جهان قرار گرفته است.

کلمات کلیدی: زغال سنگ جنگ با ایران دونالد ترامپ رئیس‌جمهور آمریکا عصر حجر دلار