حباب قیمت در بازار خودرو شکسته می‌شود؟ / افزایش عجیب قیمت خودرو / بازگشت نقدینگی سرگردان به بازار خودرو

به گزارش راهبرد معاصر، قیمت خودرو در هفته‌های اخیر به طرز عجیبی افزایش یافته و خرید ماشین برای بسیاری دست‌نیافتنی شده است. مسئولان وزارت صمت، نمایندگان خودروسازان و فعالان بازار هر یک دلایل ضدونقیضی در ارتباط با صعود قیمت‌ها مطرح می‌کنند. اما به راستی علت جهش ناگهانی قیمت خودرو در بازار چیست؟

در یک سال اخیر بازار خودرو دچار تغییرات اساسی شده، اما همزمان با آغاز جنگ رمضان و درگیر شدن خاورمیانه و بسته شدن راه‌های ارتباطی با دنیا، تحولات مهمی در این بازار رخ داد که مهم‌ترین آنها، جهش کم‌سابقه در قیمت خودرو است. افزایشی که بسیاری از فعالان بازار از آن به‌عنوان یکی از بزرگ‌ترین تکانه‌های قیمتی سال‌های اخیر یاد می‌کنند.

برخی کارشناسان و فعالان بازار، تورم افسارگسیخته نقطه‌به‌نقطه و کاهش تولید و عرضه را از مهم‌ترین علل گرانی خودرو می‌دانند و معتقدند این موضوع در دوران جنگ و پس از آسیب‌دیدگی برخی زیرساخت‌ها در صنعت فولاد به اوج خود رسیده است و در آتش‌بس فعلی باعث شده که قیمت‌ها سر به فلک بکشد.

روایت‌هایی متناقض از دلایل جهش ناگهانی قیمت خودرو در بازار

به دنبال تحولات اخیر قیمتی در بازار خودرو، هر یک از مسئولان و دست‌اندرکاران تولید و فروش با رد دلایل مطرح‌شده، روایت خود را علت وضعیت فعلی قیمتی عنوان می‌کنند. در این جریان، ابتدا وزیر صمت با بیان اینکه افزایش یکباره قیمت خودرو منطقی نیست، معتقد است که شایعه‌سازی برای فروش بیشتر و خالی کردن جیب مردم به بهانه نبود ورق‌های فولادی، علت صعود قیمت‌ها در بازار خودرو است و عملاً هیچ نگرانی برای تأمین ورق‌های فولادی مورد نیاز خودروسازان وجود ندارد.

عزت الله زارعی سخنگوی وزارت صنعت، معدن و تجارت هم با تأیید اظهارات وزیر صمت بیان کرده که التهابی در بازار خودرو شکل گرفته، ناشی از دامن‌زدن غیرواقعی به مسائلی است که در پشت پرده آن نوعی سودجویی قرار دارد.

خالی کردن جیب مردم با بازارسازی دلالان

وی معتقد است که در تولید و واردات خودرو هیچ مسئله‌ای وجود ندارد و این روند به درستی در حال انجام است و تا کنون ۱۶۰ هزار تن ورق عرضه شده و ۷۰ هزار تن از این میزان توسط متقاضیان خریداری شده است.

البته در ادامه واکنش‌ها به جهش قیمت‌ها در بازار خودرو، رئیس انجمن قطعه‌سازان همگن کشور نیز بخش عمده التهاب قیمتی در بازار را کاذب می‌داند، اما برخلاف نگاه وزارت صمت، بخشی از وضعیت موجود را ناشی از کمبود عرضه می‌داند و تأکید می‌کند که اگر تولید افزایش یابد، فاصله قیمت کارخانه و بازار کاهش می‌یابد و حباب فعلی حتماً می‌شکند.

احمد نعمت بخش دبیر انجمن خودروسازان ایران نیز در روایتی دیگر در خصوص علت گرانی اخیر در بازار خودرو معتقد است که جهش قیمت‌هایی که اخیراً در بازار مشاهده می‌شود، منعکس‌کننده معاملات واقعی نیست و بیشتر ناشی از اعلام آگهی‌ها توسط واسطه‌گران و بازارسازی دلالان است.

وی با تأکید بر اینکه خودروسازان هیچ افزایشی در نرخ محصولات خود اعمال نکرده‌اند، بر این باور است که نرخ‌های کارخانه همچنان بر اساس سطوح سال گذشته باقی مانده است و تغییرات جزئی احتمالی تنها مربوط به تعرفه‌های گمرکی است.

کاهش تزریق خودرو؛ متهم اصلی

هرچند برخی مسئولان و فعالان صنعت خودرو منکر واقعیت بازار شده و بخش زیادی از شرایط کنونی قیمت‌ها را ناشی از بازارسازی دلالان می‌دانند، اما در دو ماهه اخیر، میزان تولید خودرو از سوی خودروسازان به شدت کاهش یافته و به تبع آن کمبود عرضه روی افزایش قیمت‌ها تأثیر گذاشته است.

در تأثیر جریان تولید بر بازار خودرو، سعید مؤتمنی از فعالان بازار و رئیس سابق اتحادیه نمایشگاه‌داران خودرو تهران در گفت‌و‌گو با پرشین خودرو، یکی از مهم‌ترین دلایل جهش اخیر قیمت‌ها را افت تزریق خودرو و کاهش صدور فاکتور از سوی خودروسازان می‌داند.

به گفته وی، هر زمان جریان عرضه از کارخانه‌ها کند می‌شود، بازار آزاد بلافاصله واکنش نشان می‌دهد. دلیلش هم روشن است؛ در بازاری که عرضه همواره پایین‌تر از تقاضاست، حتی کوچک‌ترین اختلال می‌تواند قیمت‌ها را به سرعت جابه‌جا کند.

این کارشناس بازار خودرو همچنین با یادآوری تأثیر تنش‌ها و درگیری‌های اخیر در تشدید وضعیت بازار تأکید کرد: این شرایط در حالی است که از سال گذشته بخشی از عرضه با معوقات مواجه بوده و همین امر باعث شده بازار با کمبود نسبی خودرو در برخی رده‌ها روبه‌رو شود.

آمار‌ها نشان می‌دهد که در دو ماهه اخیر، میزان تولید خودرو از سوی خودروسازان به شدت کاهش یافته است. جدیدترین آمار ارائه‌شده از سقوط ۶۸ درصدی تولید خودرو در فروردین ۱۴۰۵ خبر می‌دهد. از این رو به نظر می‌رسد کمبود عرضه، عاملی مهم در وضعیت کنونی بوده و بر افزایش قیمت‌ها تأثیر گذاشته است.

بازگشت نقدینگی سرگردان به بازار خودرو

بررسی‌ها نشان می‌دهد سرمایه‌های سرگردان که پیش‌تر میان بازار‌های مختلفی، چون طلا و ارز در نوسان بودند، با تقویت این تصور که تولید خودرو در ماه‌های پیش‌رو باثبات نخواهد بود، به سمت بازار خودرو حرکت کرده‌اند. این ورود نقدینگی جدید، به‌ویژه در شرایطی که عرضه با محدودیت مواجه است، تعادل بازار را برهم زده و به رشد بیشتر قیمت‌ها منجر شده است؛ بنابراین آنچه مشخص است، خودرو بار دیگر به‌عنوان یک کالای سرمایه‌ای مورد توجه قرار گرفته است. ضمن اینکه همراهی بازار خودرو با روند صعودی سایر بازار‌ها نیز قابل‌توجه است. کارشناسان معتقدند افزایش نرخ ارز و رشد قیمت طلا، به‌طور طبیعی انتظارات تورمی را در کل اقتصاد تقویت می‌کند و بازار خودرو نیز از این قاعده مستثنی نیست. در چنین شرایطی، حتی خریداران مصرفی نیز با نگرانی از افزایش بیشتر قیمت‌ها، به تسریع در تصمیم‌گیری برای خرید روی می‌آورند که این موضوع خود به تشدید تقاضا و رشد قیمت‌ها کمک می‌کند.

چشم‌انداز بازار خودرو بیش از همیشه به مسیر نرخ ارز گره خورده است. ارزیابی‌ها نشان می‌دهد اگر دلار در یک محدوده به ثبات نسبی برسد، بازار خودرو نیز احتمالاً به سقف قیمتی برخورد کرده و وارد فاز اصلاح یا توقف مقطعی خواهد شد. اما در صورت ادامه‌دار بودن روند افزایشی نرخ ارز، بازار خودرو ناگزیر شیب صعودی خود را حفظ می‌کند تا جایی که قیمت‌ها از توان خرید جامعه فاصله بگیرد و بازار به‌صورت طبیعی وارد رکود شود.

همچنین به نظر می‌رسد تداوم روند صعودی در این بازار بیش از هر چیز به تحولات سمت عرضه و سیاست‌گذاری‌های مرتبط با تولید و قیمت‌گذاری بستگی دارد؛ بنابراین چنانچه مشکلات تأمین مواد اولیه برطرف شود و تولید در سطح حداقلی باقی بماند، احتمال تداوم فشار افزایشی بر قیمت‌ها کاهش خواهد یافت.

به هر ترتیب بازار خودرو در ماه‌های اخیر به نقطه حساسی رسیده است؛ نقطه‌ای که در آن نه خریدار از آینده قیمت‌ها مطمئن است، نه فروشنده حاضر است به راحتی عقب‌نشینی کند و نه سیاست‌گذار می‌خواهد مسئولیت موج تازه گرانی را بپذیرد.

اما آنچه مسلم است، تا زمانی که مشکل کمبود عرضه، تغییرات نرخ ارز، انتظارات تورمی و افزایش هزینه نهاده‌ها پابرجا باشد، انتظار تعدیل یا ثبات معنادار قیمت خودرو واقع‌بینانه نیست و تنها زمانی بازار خودرو به تعادل می‌رسد که افزایش منظم عرضه خودروسازان، تسهیل واردات خودرو و قطعات در کنار بهبود و ایجاد ثبات اقتصادی و سیاسی برآورده شود. / پرشین خودرو