گزارش اندیشکده «Middle East Forum»؛

گسترش بحران امارات و پاکستان

میان افکار عمومی پاکستان، معمولاً امارات به عنوان عوامل رژیم صهیونیستی و هند به تصویر کشیده می‌شود که موجب نارضایتی آن‌ها شده است.

اندیشکده‌های خارجی

تاریخ انتشار: پنجشنبه ۲۴ ارديبهشت ۱۴۰۵ - 14 May 2026

به گزارش «راهبرد معاصر»؛ به‌تازگی امارات متحده عربی درخواست بازپرداخت وام ۳.۵ میلیارد دلاری پاکستان را کرد، اسلام آباد نیز با حمایت عربستان سعودی موفق به این امر شد. سپس، مقام‌های اماراتی ۱۵ هزار پاکستانی را از کشور خود اخراج کردند.

در دهه‌های اخیر پاکستان و امارات روابط عمیق راهبردی، اقتصادی و مردمی خود را حفظ کردند

همچنین، شرکت هواپیمایی «اتحاد» تعدادی از کارمندان خود را اخراج کرد و به آن‌ها دستور داد تا در مدت ۴۸ ساعت کشور را ترک کنند. این موارد پرسش‌های را درباره مسیر روابط امارات متحده عربی با پاکستان مطرح می‌کند که هر کدام از آن‌ها، بازتاب یک بحران واقعی هستند.

فراز و فرود روابط

از گذشته انتظار چنین بحرانی وجود داشت. در دهه‌های اخیر پاکستان و امارات روابط عمیق راهبردی، اقتصادی و مردمی خود را حفظ کردند. امارات از جمله نزدیک‌ترین شرکای پاکستان در خلیج‌فارس بود که در دوره‌های بی‌ثباتی اقتصادی به این کشور کمک مالی و در بخش‌های کلیدی سرمایه‌گذاری می‌کرد. همچنین، این کشور میزبان میلیون‌ها کارگر مهاجر پاکستانی بود که وجوه ارسالی آن‌ها بخش مهمی از اقتصاد پاکستان به‌شمار می‌رود.

همکاری نظامی، هماهنگی اطلاعاتی و مهاجرت نیروی کار، این مشارکت را تقویت کرد و رهبران دو کشور همواره یکدیگر را «برادر» توصیف می‌کردند. اما این وضعیت پس از امضای پیمان دفاعی متقابل پاکستان با عربستان سعودی در سپتامبر ۲۰۲۵ رو به وخامت گذاشت. براساس این توافق، حمله به یکی از آن‌ها حمله به هر دو کشور تلقی می‌شود. این اقدام پاکستان، موجب رنجش ابوظبی شد، چراکه رقابت آن با ریاض پس از ورود نیروهای مورد حمایت عربستان به جنوب یمن به اوج خود رسید.

امارات متحده عربی برای نشان دادن استقلال راهبردی خود و در میان متغیرهای منطقه‌ای، تعامل خود را با هند و اسرائیل گسترش داد. ابوظبی ۱۹ ژانویه ۲۰۲۶ توافق‌نامه‌ای در راستای همکاری دفاعی و راهبردی با دهلی امضا کرد. هرچند این اقدام عمدتاً نمادین بود، اما پیامی را برای پاکستان و عربستان سعودی ارسال کرد.

نقش مؤلفه ایران

تنش کشورهای عربی خلیج فارس با ایران نیز در این تغییر موضع تأثیر داشته است. به باور امارات، پاکستان در جنگ اخیر و پس از آن با ایران ابراز همدردی کرده است. با توجه به حمایت مالی امارات از پاکستان در سال‌های اخیر، ابوظبی انتظار اتحاد دیپلماتیک قوی در مواجهه با حملات موشکی و پهپادی ایران را داشت.

همچنین، اماراتی‌ها معتقد بودند اسلام‌آباد در مذاکرات صلح به اندازه کافی نگرانی‌های آن‌ها را در نظر نگرفته است که این موضوع به حس نارضایتی دامن زد.

تصمیم پاکستان برای گشودن 6 مسیر زمینی به ایران با وجود محاصره کشورهای عربی خلیج فارس از سوی تهران، مشکل را پیچیده‌تر کرد. تفسیر راهبردی امارات از این همکاری نیز نشان‌دهنده تنش فزاینده با پاکستان است.

همچنین، اماراتی‌ها از شبکه‌های اجتماعی و نظرات کارشناسان پاکستانی ابراز نارضایتی کردند. برای نمونه مشاهد حسین سید، سناتور پاکستانی امارات متحده عربی را درباره موضوع بازپرداخت بدهی تمسخر و رابطه طلبکار-بدهکار را وارونه کرد. وی گفت، «پاکستان تصمیم درستی گرفت. برادران اماراتی ما نیازمند و درمانده هستند. ما از آن‌ها وام گرفتیم و در زمان بحران آن را بازپرداخت خواهیم کرد». ابوظبی این اظهارات را ناسپاسانه و تحقیرآمیز دانستند.

در میان افکار عمومی پاکستان، معمولاً امارات به عنوان عوامل اسرائیل و هند به تصویر کشیده می‌شود که موجب نارضایتی آن‌ها شد. به‌طوری‌که بسیاری از حساب‌های کاربری پاکستانی در شبکه‌های اجتماعی از حملات پهپادی ایران به دبی و شارجه استقبال کردند.

میلیون‌ها پاکستانی شاغل در خلیج فارس، وجوه قابل توجهی را به کشور خود ارسال می‌کنند

بحران دائمی؟

به نظر می‌آید بحران کنونی فراتر از آسیب کوچک به روابط دوجانبه و احتمالاً ماهیت دائمی داشته باشد. اعتماد دوجانبه مبتنی بر ایستادگی پاکستان در کنار امارات در لحظات حساس، دیگر وجود ندارد. تغییر اتحادهای خاورمیانه نیز با نزدیکی امارات به هند و اسرائیل و در مقابل تقویت تعاملات پاکستان با عربستان سعودی، شکاف بین دو کشور را افزایش می‌دهد.

همچنین، همدردی ظاهری پاکستان با ایران در جریان درگیری ایالات متحده و ایران، اعتماد امارات را بیشتر خدشه‌دار و هرگونه بهبود روابط دوجانبه را در کوتاه‌مدت بعید کرد.

البته قطع دائمی روابط، پیامدهای جدی برای پاکستان خواهد داشت. در حال حاضر، اقتصاد این کشور به صندوق بین‌المللی پول و حمایت مالی خارجی وابسته است، همچنین میلیون‌ها پاکستانی شاغل در خلیج فارس، وجوه قابل توجهی را به کشور خود ارسال می‌کنند. با توجه به حمایت امارات از پاکستان در بحران‌های اقتصادی و همچنان مقصد اصلی کارگران پاکستانی، هرگونه وخامت بلندمدت مدت در روابط، آسیب‌پذیری‌های اقتصادی اسلام‌آباد را گسترش می‌دهد.

در تصویر کلان نیز چنین تحولاتی نشان دهنده تغییر نظم ژئوپلیتیکی در خاورمیانه است که روابط سنتی با اتحادهای راهبردی و مبتنی بر منافع جایگزین می‌شوند.

کلمات کلیدی: امارات پاکستان خلیج‌فارس