دومین شوک جنگ افروزی ترامپ

به گزارش «راهبرد معاصر»؛ فقر و گرسنگی صدها هزار نفر از مردم جهان یکی از مهم‌ترین و خطرناک‌ترین پیامدهای جنگ تحمیلی علیه ایران است که پوشش رسانه‌ای متناسب با ابعاد انسانی، اجتماعی و اقتصادی آن نداشته است. قیمت نفت و تأثیر آن بر مردم و اقتصاد کشورهای غربی، همواره تیتر اصلی بیشتر روزنامه‌ها، سکوهای آنلاین و برنامه‌های تلویزیونی بوده، در حالی که سایر اخبار مربوط به رنج کشورهای در حال توسعه در نتیجه جنگ یا سانسور شده یا فقط به صورت حاشیه‌ای و مختصر مورد توجه قرار گرفته است.

تقریباً ۵۰ درصد صادرات جهانی اوره و تقریباً ۵۰ درصد صادرات گوگرد مربوط به صنعت کود فسفات از تنگه هرمز عبور می‌کند

به باور ناظران جهانی، بسته شدن تنگه هرمز به دلیل جنگ تحمیلی علیه ایران، صادرات کود و مواد اولیه مورد استفاده را از خلیج‌فارس به بسیاری از بازارهای آسیایی و آفریقایی متوقف کرده است، زیرا کشورهای منطقه و ایران به دلیل فراوانی گاز طبیعی مورد استفاده در تولید آمونیاک و اوره، هاب تجارت کود هستند.

داده‌های بین‌المللی و منطقه‌ای نشان می‌دهد تقریباً ۵۰ درصد صادرات جهانی اوره و تقریباً ۵۰ درصد صادرات گوگرد مربوط به صنعت کود فسفات از تنگه هرمز عبور می‌کند. کشورهای منطقه همچنین حدود ۱۳ درصد صادرات جهانی نیتروژن و تقریباً ۹ درصد مواد مغذی کودهای فسفات را به خود اختصاص می‌دهند.

طبق گزارش‌های منتشر شده به وسیله سازمان خواربار و کشاورزی جهانی (فائو) و بانک جهانی در هفته‌های اخیر، کاهش تردد تانکرها از تنگه هرمز به میزان ۹۰ تا ۹۵ درصد و توقف و آسیب به تأسیسات تولیدی مربوط به صنعت کود، توقف تولید آمونیاک در ایران و تعلیق تولید اوره، آمونیاک و گوگرد در برخی از تأسیسات قطر به افزایش قیمت اوره به بیش از ۸۵۰ دلار در هر تن در ماه گذشته میلادی منجر شد که افزایشی ۸۰ درصدی نسبت به قیمت‌های ماه قبل نشان می‌دهد. این افزایش در شاخص قیمت کود بانک جهانی نیز منعکس شده است که در سه ماهه نخست سال جاری بیش از ۱۲ درصد افزایش یافته و به بالاترین میزان از سال ۲۰۲۲ میلادی رسیده است.

با توجه به اینکه برخی محققان تخمین می‌زنند نیمی از جمعیت جهان در کشورهایی زندگی می‌کنند که ذخایر غذایی کافی برای بیش از سه ماه ندارند، سازمان‌ها و نهادهای مربوطه سازمان ملل متحد و مجامع جهانی آنچه را که در دوره آینده در انتظار جهان است، به عنوان دومین شوک اقتصادی پس از شوک نفتی توصیف می‌کنند و شدت آن به مدت زمان لازم برای بستن تنگه هرمز بستگی دارد.

کشورهایی که انتظار می‌رود تحت تأثیر بحران غذایی پیش رو قرار گیرند، به سه دسته تقسیم می‌شوند که از نظر درجه و ماهیت تأثیرشان متفاوت هستند:

نخست، کشورهایی که کاملاً به واردات کود متکی هستند: این کشورها بدون شک با کاهش تولید کشاورزی مواجه خواهند شد، حتی اگر مجبور شوند تخصیص کود را کاهش دهند تا برای همه کشاورزان قابل دسترس باشد. این کشورها با توجه به شرایط اقتصادی سختی که با آن روبرو هستند، اگر تولید داخلی برای تأمین نیازهای مصرفی شان کافی نباشد، دچار شوک غذایی خواهند شد یا مجبور می‌شوند صادرات کشاورزی خود را به کشورهای صادرکننده کاهش دهند. در نتیجه این روند باعث اختلال در بازارهای جهانی و از دست دادن درآمدهای مالی معمول آن‌ها می‌شود.

دوم، کشورهایی که محصولات اساسی مانند گندم و برنج وارد می‌کنند: این کشورها نیز با بحران غذایی چندوجهی، از کمبود تا تورم قیمت، مواجه خواهند شد. کشورهایی که بیشترین آسیب را خواهند دید، کشورهایی هستند که در حال حاضر به دلیل خشکسالی، درگیری‌ها و جنگ‌ها با بحران غذایی دست و پنجه نرم می‌کنند و همچنین کشورهایی که از نظر مالی قادر به تأمین بودجه لازم برای واردات حداقل نیازهای خود نیستند.

سوم، کشورهایی که از نظر نیاز به کود و تولیدات کشاورزی خودکفا هستند: این کشورها با کنترل قیمت‌ها و بازارهای جهانی و پیوند دادن صادرات خود به کشورهای خاص با محاسبات و منافع سیاسی یا اقتصادی خاص، برندگان بحران غذایی پیش رو خواهند بود.

برآوردهای محققان و مقام‌های سازمان‌ها و مؤسسات مرتبط با امنیت غذایی جهانی نشان می‌دهد بحران کود می‌تواند نزدیک به 30 میلیون نفر را در جهان به فقر بازگرداند، امنیت غذایی نزدیک به 45 میلیون نفر را تهدید کند و رنج بیش از 266 میلیون نفر را که در مرحله گرسنگی حاد طبقه‌بندی شده‌اند، افزایش دهد.

این ارقام نتیجه واقعی جنگ ترامپ-نتانیاهو را نشان می‌دهند و اگر بسته شدن تنگه هرمز برای مدت طولانی ادامه یابد، بحران تأمین کود بدون جایگزین‌های مناسب ادامه یابد و خطرناک‌تر از همه، با احتمال خشکسالی در نقاط مختلف یا وقوع پدیده‌های آب و هوایی مانند ال نینو و ... همراه باشد، انتظارات همچنان احتمالاً افزایش می‌یابد و بدتر خواهند شد.

بحران کود می‌تواند نزدیک به 30 میلیون نفر را در جهان به فقر بازگرداند

زیان‌های وثیقه‌ای

هیچ یک از این ارقام و داده‌ها برای دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور آمریکا چه در زمان آماده شدن برای جنگ و بررسی پیامدهای اقتصادی آن بر منطقه و جهان، چه در جریان آن جنگ و چه حتی در مرحله مذاکره معنایی نداشت.

در غیر این صورت، اقدامات احتیاطی انجام می‌شد، یا واشنگتن گزینه‌های دیگری را برای حل مناقشه با ایران دنبال می‌کرد. جان انسان‌ها در کشورهای جنوب جهان یا به طور کلی در کشورهای در حال توسعه، صرفاً خسارات ثانویه یا خسارات جانبی در پیگیری اهداف آمریکا برای کنترل ثروت، منابع و محافظت از رژیم صهیونیستی است.

اگر تیم ترامپ حتی با برنامه‌های هوش مصنوعی رایگان مشورت می‌کرد، آن‌ها سناریوهای مختلفی از پیامدهای جنگ ازجمله سناریوی بستن تنگه هرمز و تبعات منفی اقتصادی ناشی از آن بر کشورها، بخش‌ها و حوزه‌های مختلف، در اختیارش قرار می‌دادند.