عناصر چهارگانه قدرت ایران

به گزارش «راهبرد معاصر»؛ تحولات اخیر پس از جنگ تحمیلی سوم و حمله محور آمریکایی-صهیونیستی علیه جمهوری اسلامی ایران نشان داده کشورمان از مجموعه‌ای از عناصر قدرت برخوردار است که شاید برجسته‌ترین آنها چهار عنصر اصلی باشد. 

مردم

واقعیت‌ها ثابت کرده‌اند ایران هر چه انسجام ملی را بیشتر حفظ کند، در برابر حملات مصون‌تر می‌شود

از آغاز جنگ تحمیلی تا مراسم تشییع پیکر امام خامنه‌ای (ره)، رهبر شهید انقلاب اسلامی مردم ایران ثابت کردند منبع اصلی قدرت جمهوری اسلامی هستند و حفظ وحدت آنها نخستین و محکم‌ترین خط دفاعی در مواجهه با چالش‌ها و دشمنان است.

این همان چیزی است که امام سیدمجتبی خامنه‌ای (حفظه الله) در پیام اخیر خود به ملت ایران به آن پرداختند، آنجا که به وحدت ملی تقدس بخشیدند، آن را «مقدس» دانستند و تأکید کردند: ازجمله اصولی‌ترین امور در این برهه، اصرار بر وحدت کلمه و اتحاد مقدس در همه‌ سطوح مردم و مسئولان و در تمام عرصه‌ها برای تحقق آرمان‌های بلند انقلاب اسلامی و حفظ عزت و استقلال ایران عزیز به ویژه در برابر دشمن جنایتکار و حیله‌گر آمریکایی است.

این اصل، امتداد همان چیزی است که شهید امام خامنه‌ای (ره) در یکی از آخرین سخنرانی هایشان به مناسبت 22 بهمن، سالگرد پیروزی انقلاب اسلامی بر آن تأکید کردند، زمانی که فرمودند، « قدرت ملی بیش از آنکه وابسته به موشک و هواپیما باشد وابسته به اراده و ایستادگی ملتهاست». ایشان همچنین توضیح دادند، کلید ناامید کردن دشمن در اتحاد مردم نهفته است و فرمودند، «دشمن را باید ناامید کرد و این به وسیله اتحاد مردم حاصل می‌شود». ایشان خطاب به مردم تأکید کردند، «ناامید کردن دشمن با اتحاد و ایستادگی شما حاصل می‌شود».

واقعیت‌ها ثابت کرده‌اند ایران هر چه انسجام ملی را بیشتر حفظ کند، در برابر حملات مصون‌تر می‌شود، در حالی که سایر عناصر قدرت، ازجمله قابلیت‌های پیشرفته نظامی یا حتی هسته‌ای، در صورت شکست جبهه داخلی بخش بزرگی از اثربخشی خود را از دست می‌دهند، همانطور که درباره اتحاد جماهیر شوروی اتفاق افتاد که زرادخانه اتمی اش نتوانست از فروپاشی آن در زمانی که عوامل قدرت داخلی رو به زوال بودند، جلوگیری کند.

علاوه بر این، حمایت مردم و وحدت ملی، دشمنان را از اهرم‌های دیگر محروم می‌کند. حمایت میلیون‌ها ایرانی از دولت و نظام اسلامی، احتمال فکر کردن دشمنان به تهاجم زمینی را به میزان قابل توجهی کاهش می‌دهد و هرگونه تلاشی از این دست را به جنگ فرسایشی پرهزینه برای نیروهای مهاجم تبدیل می‌کند.

حمایت مردمی اثربخشی فشارهای اقتصادی، به ویژه تحریم‌ها و محاصره‌ها را که هدفشان ایجاد درد و رنج در جامعه و وادار کردن مردم به اغتشاش است، محدود می‌کند. پدیده زنجیره‌های انسانی که در گذشته به وسیله ایرانیان برای محافظت از تأسیسات و زیرساخت‌ها تشکیل شده بود و همچنان ادامه دارد، آمادگی بخش وسیعی از مردم را برای دفاع از منابع کشور، صرف نظر از فداکاری‌های مورد نیاز، نشان می دهد.

علاوه بر این، مردم با وحدت و انسجام خود، نخستین خط دفاعی در برابر تحرکات آمریکا و رژیم صهیونیستی برای سرمایه‌گذاری در گروه‌های تروریستی یا شبکه‌های خرابکار هستند که امکان دارد به عملیات خرابکارانه در داخل کشور با هدف گسترش هرج و مرج و اخلال در نهادهای مختلف متوسل شوند. حمایت مردم از ایران و نظام اسلامی، گروه‌های معاند را منزوی، توانایی آنها را برای جذب نیرو و فعالیت محدود می‌کند و مانع از دستیابی آنها به اهداف مورد نظر حامیان خارجی‌شان می‌شود.

عنصر ژئوپلیتیکی، نقش پررنگ تنگه هرمز

تنگه هرمز یکی از مهمترین شریان‌های اقتصادی بین المللی است که بخش بزرگی از نفت و گاز جهان از آن عبور می‌کند. بنابراین، هرگونه تنش در این منطقه به طور مستقیم بر قیمت انرژی، هزینه‌های حمل و نقل و ثبات بازارهای بین‌المللی تأثیر می‌گذارد.

ایران با مهارت از این مزیت ژئوپلیتیکی بهره برده و با توانایی خود در تهدید ناوبری در تنگه هرمز و بستن بالقوه آن، نشان داده است هرگونه جنگی علیه کشور، محدود به مرزها نخواهد ماند، بلکه پیامدهای مستقیمی بر اقتصاد جهانی خواهد داشت. با این کار، کشورمان با موفقیت موقعیت جغرافیایی را به منبع قدرتی در رویارویی با آمریکا و متحدانش تبدیل کرده است.

قابلیت‌های موشکی به ویژه موشک‌های بالستیک، به عنوان یکی از مهمترین دارایی‌های تهران مطرح است

این موضوع به طور برجسته در ادبیات مربوط به امنیت ملی ایران مطرح شده است. مقام های ارشد کشورمان در مناسبت‌های مختلف تأکید کرده‌اند تنگه هرمز بخش جدایی‌ناپذیری از ساختار امنیت ملی است و هرگونه تلاشی برای خفه کردن اقتصادی ایران می‌تواند واکنش منطقه‌ای را برانگیزد. آنها همچنین تأکید کرده‌اند، جلوگیری از صادرات نفت ایران یا تهدید امنیت ملی می‌تواند کشور را مجبور به اقداماتی در تنگه کند که هزینه فشار وارد شده بر آن را به بار جهانی، نه فقط باری بر دوش ایران، تبدیل کند.

طبق ارزیابی ها، آمریکا با این فرض که هدف قرار دادن قابلیت‌های نظامی متعارف، توانایی تهران را در کنترل تنگه هرمز تضعیف می‌کند، در ارزیابی توانایی‌های کشورمان دچار اشتباه شده بود. با وجود این، روند جنگ نشان داد ایران با وجود خسارت هایی که متحمل شد، تا حد زیادی توانایی خود را برای تأثیرگذاری بر امنیت تنگه هرمز و کنترل روند افزایش تنش در آنجا حفظ کرده است.

قابلیت‌های موشکی

قابلیت‌های موشکی به ویژه موشک‌های بالستیک، به عنوان یکی از مهمترین دارایی‌های تهران مطرح است. این قابلیت‌ها به ایران امکان حملات دوربرد می دهد و توانایی ایران را در تداوم پرتاب موشک با وجود حملات شدید آمریکا نشان داده و قدرت موشکی ایران را به عنوان عامل ضروری در هر معادله نظامی یا سیاسی تثبیت کرده است.

حملات موشکی ایران به پایگاه‌های نظامی آمریکا در منطقه آسیب رساند و سؤالاتی را میان کشورهای عربی درباره توانایی آمریکا در محافظت از آنها ایجاد کرد. اگر واشنگتن برای محافظت از پایگاه‌های نظامی خود در تلاش است، آیا در صورت وقوع درگیری گسترده‌تر، قادر به محافظت از متحدانش خواهد بود؟

جنگ تحمیلی سوم همچنین این گزاره را که رهبر شهید انقلاب اسلامی سال‌ها بر این باور بود توان موشکی‌ سنگ بنای ساختار بازدارندگی ملی است، تقویت کرد. جنگ نشان داد این ساختار، ایران را قادر می‌سازد تا هزینه هرگونه اقدام نظامی را علیه خود افزایش دهد و این پیام را به دشمنان می‌فرستد که هر جنگی در مرزها محدود نخواهد ماند، بلکه پیامدهای نظامی، اقتصادی و سیاسی آن در سراسر منطقه گسترش خواهد یافت.

متحدان ایران و محور مقاومت

متحدان ایران در منطقه عنصر اساسی قدرت راهبردی تهران را تشکیل می‌دهند، زیرا اقدامات آنها در جنگ تحمیلی، توانایی کشور را در تأثیرگذاری بر مسیر رویارویی و گسترش دامنه جغرافیایی آن نشان داد. این موضوع به وسیله رهبر شهید انقلاب اسلامی در سخنرانی به مناسبت سالگرد پیروزی انقلاب اسلامی تأکید شد، زمانی که ایشان فرمودند، هرگونه رویارویی با ایران احتمالاً به درگیری منطقه‌ای از دریای مدیترانه تا دریای سرخ تبدیل خواهد شد.

گرچه جبهه دریای سرخ تاکنون با تمام ظرفیت خود فعال نشده است، زیرا در این مرحله نیازی به آن نیست، اما همین که همچنان عنصر بالقوه ای باقی مانده، به خودی خود برگ برنده بازدارنده است که محاسبات ایران را برابر دشمنان تقویت می‌کند.

امام سیدمجتبی خامنه‌ای (حفظه الله) در آخرین پیام خود نیز بر نقش محور مقاومت تأکید کردند و خطاب به دشمنان ایران فرمودند: دشمن آمریکایی بداند که ملت عزیز ایران و جبهه‌ مقاومت، درسهای فراموش‌نشدنی برایش دارند.

این چهار عنصر قدرت (وحدت ملی، موقعیت ژئواستراتژیک، قابلیت‌های موشکی و متحدان منطقه‌ای) جمهوری اسلامی را با وجود خساراتی که در جنگ متحمل شد، به بازیگر منطقه‌ای و بین‌المللی قدرتمند تبدیل می‌کند.

به جای اینکه آمریکا و رژیم صهیونیستی در تضعیف ایران و حذف از حوزه نفوذ در معادلات منطقه‌ای موفق شوند، نتیجه این رویارویی نشان داد تهران هنوز برجسته‌ترین نقاط قوت خود را حفظ کرده و از چالش جنگ قادر به حفظ نقش و نفوذ خود در تحولات قدرت منطقه‌ای شده است.