حذف کارت سوخت جایگاه داران بازنگری می‌شود؟ / ادامه مخالفت‌ها با افزایش نرخ بنزین

به گزارش راهبرد معاصر؛ حذف کارت سوخت جایگاه‌داران و جایگزینی آن با کارت‌های بانکی، یکی از مهم‌ترین طرح‌های در دست بررسی دولت برای مدیریت مصرف و توزیع عادلانه بنزین است. این طرح در شرایطی مطرح می‌شود که ناترازی انرژی و قاچاق سوخت به چالش‌های جدی کشور تبدیل شده و روزانه میلیون‌ها لیتر فرآورده نفتی به‌صورت غیرمجاز از کشور خارج می‌شود. در همین راستا، حذف کارت سوخت جایگاه‌داران می‌تواند نقش مؤثری در شفاف‌سازی زنجیره توزیع و کاهش هدررفت منابع ایفا کند، اما اجرای آن نیازمند فراهم‌سازی زیرساخت‌های فنی و بررسی ابعاد اجتماعی است. در ادامه، آخرین جزئیات و موضع‌گیری‌های رسمی درباره این طرح را مرور می‌کنیم.

چالش های حذف کارت سوخت/ دولت اختیار تغییر نرخ بنزین را دارد، اما افزایش قیمت به صلاح نیست

علیرضا نوین، عضو کمیسیون عمران مجلس، با اشاره به اختیارات قانونی دولت در حوزه مدیریت نرخ سوخت، تأکید کرد که در شرایط فعلی، افزایش قیمت بنزین از نظر روانی و اقتصادی آثار مطلوبی نخواهد داشت. وی اظهار داشت: «دولت اختیار قانونی لازم برای تصمیم‌گیری در خصوص نرخ بنزین را داراست، اما با توجه به شرایط فعلی جامعه، اعمال تغییرات قیمتی به صلاح نیست. انتظار می‌رود دولت با تأمل و هماهنگی بیشتری با مجلس، در این زمینه گام بردارد».

نوین با تأکید بر اینکه مشکل اصلی کشور در حوزه مصرف انرژی، ریشه در مسائل فرهنگی و الگوی غلط مصرف دارد، افزود: «تردد خودرو‌های تک‌سرنشین و استفاده از ناوگان فرسوده به دلیل ضعف در زیرساخت‌های حمل‌ونقل عمومی، باعث شده است که حتی با تغییرات قیمتی، شاهد کاهش محسوس مصرف سوخت نباشیم. تا زمانی که بستر استفاده از حمل‌ونقل عمومی برای مردم فراهم نشود، افزایش قیمت‌ها صرفاً فشار اقتصادی به دهک‌های مختلف وارد می‌کند و تأثیر چندانی بر اصلاح الگوی مصرف نخواهد داشت».

کاهش سهمیه سوخت و تأکید بر کارت‌های شخصی / انتقادها از حذف کارت سوخت 

این نماینده مجلس در خصوص آخرین تصمیمات اتخاذ شده برای مدیریت توزیع سوخت تصریح کرد: «طبق شنیده‌ها، دولت در حال حاضر بر مدیریت هوشمند توزیع تمرکز کرده است. کاهش سهمیه سوخت نرخ اول (۱۵۰۰ تومانی) از ۶۰ لیتر به ۲۰ لیتر و تأکید بر استفاده از کارت‌های سوخت شخصی در جایگاه‌ها از جمله اقدامات در دستور کار است». بر اساس گزارش‌های موجود، سهمیه بنزین در سال ۱۴۰۵ به‌صورت سه‌نرخی محاسبه می‌شود و خودرو‌های شخصی ماهانه ۶۰ لیتر با نرخ ۱۵۰۰ تومان و ۵۰ لیتر با نرخ ۳۰۰۰ تومان دریافت می‌کنند.

حذف کارت سوخت جایگاه‌داران؛ طرحی در دست بررسی

نوین در ادامه با اشاره به طرح احتمالی جایگزینی کارت‌های سوخت با کارت‌های بانکی گفت: «یکی از طرح‌های در دست بررسی، حذف کارت‌های جایگاه‌داران و اتصال کارت‌های بانکی به سامانه سوخت است. در صورت اجرای دقیق و کارشناسی این طرح، می‌توان امیدوار بود که بخش قابل‌توجهی از معضلات قاچاق سوخت، توزیع ناعادلانه و مدیریت مصرف مرتفع شود. با این حال، تأکید دوباره می‌کنم که هرگونه تغییر در این حوزه نیازمند بررسی‌های کارشناسی دقیق‌تر و در نظر گرفتن ابعاد اجتماعی آن توسط دولت محترم است».

بر اساس گزارش‌ها، طرح انتقال سهمیه سوخت به کارت‌های بانکی با آماده شدن زیرساخت‌های اجرایی، از تیرماه ۱۴۰۵ به‌صورت آزمایشی در تعدادی از جایگاه‌های کشور اجرا خواهد شد. در این طرح، سهمیه سوخت خودرو‌ها از طریق کارت‌های بانکی مالکان خودرو قابل استفاده خواهد بود و فرآیند سوخت‌گیری بدون نیاز به کارت هوشمند سوخت انجام می‌شود. مسئولان معتقدند اجرای این طرح می‌تواند بخشی از چالش‌های موجود در نظام فعلی توزیع سوخت را برطرف کند، چراکه در حال حاضر استفاده از کارت‌های آزاد جایگاه، امکان شناسایی دقیق مصرف‌کنندگان نهایی را محدود کرده است.

قاچاق سوخت؛ انگیزه‌ای جدی برای تغییر نظام توزیع و حذف کارت سوخت 

یکی از مهم‌ترین انگیزه‌های پیگیری طرح حذف کارت سوخت جایگاه‌داران، مقابله با پدیده قاچاق گسترده سوخت است. بر اساس آمار‌های رسمی، روزانه بین ۲۵ تا ۳۰ میلیون لیتر فرآورده نفتی از کشور قاچاق می‌شود و این معضل سالانه تا ۸ میلیارد دلار به کشور خسارت وارد می‌کند. کارشناسان معتقدند حذف کارت سوخت جایگاه‌داران و جایگزینی آن با کارت‌های بانکی می‌تواند شفافیت زنجیره توزیع را افزایش داده و امکان رهگیری دقیق‌تر مصرف سوخت را فراهم کند.

چالش‌های پیش روی اجرای طرح حذف کارت سوخت جایگاه داران

با وجود مزایای بالقوه طرح حذف کارت سوخت جایگاه‌داران، اجرای آن با چالش‌هایی نیز مواجه است. وزارت نفت اعلام کرده که زیرساخت‌های اجرای انتقال سهمیه کارت سوخت به کارت بانکی آماده است، اما این طرح همچنان در انتظار تصویب و ابلاغ آیین‌نامه اجرایی از سوی هیئت وزیران قرار دارد. همچنین، بخشی از کارشناسان نسبت به آماده‌سازی زیرساخت‌های فنی در همه جایگاه‌های کشور و نیز فرهنگ‌سازی برای استفاده از کارت‌های بانکی در فرآیند سوخت‌گیری ابراز نگرانی کرده‌اند.

جمع‌بندی

طرح حذف کارت سوخت جایگاه‌داران و جایگزینی آن با کارت‌های بانکی، به‌عنوان یکی از راهکار‌های مدیریت هوشمند توزیع سوخت، در دستور کار دولت قرار دارد. با این حال، عضو کمیسیون عمران مجلس تأکید دارد که هرگونه تغییر در این حوزه باید با بررسی‌های کارشناسی دقیق و در نظر گرفتن ابعاد اجتماعی همراه باشد. همچنین، افزایش قیمت بنزین در شرایط فعلی به‌عنوان راهکاری مؤثر برای مدیریت مصرف مورد تأیید نیست و انتظار می‌رود دولت با هماهنگی بیشتر با مجلس، گام‌های عملی در جهت اصلاح الگوی مصرف و شفاف‌سازی توزیع سوخت بردارد.