راهکار دفع حمله قیمتهای وحشتناک از سفره خانوار
به گزارش «راهبرد معاصر»؛ در علم فیزیک هسته ای مفهومی به نام «نیمه عمر» وجود دارد که می گوید، «نیمه عمر ماده پرتوزا، مدت زمانی است که این گونه مواد به نصف مقدار اولیه خود می رسند، به این نوع پدیده نیم زیست اتم نیز گفته می شود. هر چقدر نیمه عمر کوتاه باشد، آنگاه با چند بار نصف شدن در مدت کوتاهی عمر ماده تمام می شود».
امروز سفره های مردم حاصل تلاقی و تقاطع قیمت های کالاهای اساسی و دستمزد و حقوق خانواده هاست
درباره درآمد افراد حقوق بگیر(مانند کارگران و کارمندان) چنین وضعیتی وجود دارد. درآمد این قشر از جامعه که اکثریت مردم را تشکیل می دهند، نیمه عمر آنها در شرایط تورمی شدید به سرعت نصف می شود. به عنوان نمونه حقوق افراد 10 سال پیش در ماه نهم سال نصف می شد. یعنی نیمه عمر حقوق دریافتی در مقابل تورم 20 درصدی، 9 ماهه بود. پنج سال پیش، وقتی تورم سالانه 40 درصد شد، شهریور ماه نیمه عمر درآمد و حجم سفره های مردم محسوس بود. یعنی بعد 6 ماه قدرت خرید مردم نصف می شد.
اکنون که آمار و اخبار تورم ۸۰ یا ۹۰ درصدی را گزارش می دهد، نیمه عمر حقوق دستمزد به سه ماه رسیده است. یعنی در انتهای سه ماه یعنی خرداد نصف، در انتهای شهریور یک چهارم و در انتهای آذر به یک هشتم کاهش می یابد و عملاً سه ماه آخر چیزی برای سفره مردم نمی ماند، آنها چشم انتظار پیچ جاده سرد زمستان هستند تا در بهار دوباره حقوق و دستمزد شارژ شود.
امروز سفره های مردم حاصل تلاقی و تقاطع قیمت های کالاهای اساسی و دستمزد و حقوق خانواده هاست. میزان، حجم و کیفیت سفره به نسبت قیمت ها به دستمزدها ارتباط دارد. هرچقدر قیمتها فزونی یابد، سفره ها کوچکتر و خالی تر می شود و این واقعیتی اثبات شده است. در وضعیت حاضر و تورم نجومی، قیمت ها هر روز وحشی تر شده و به سفره مردم حمله می کنند. این در حالی است که حقوق و دستمزد اهلی تر از همیشه در خطر هستند.
حال سؤال این است، به راستی در مقابل نصف عمر شدن معیشت مردم، چه باید کرد؟ آن چیزی که در دولت و مجلس شورای اسلامی فقدانش به چشم می آید، نبود یا کمبود مکانیزم برای حفاظت و صیانت از سفره مردم است. دولت نیاز به مکانیزم دو وجهی دارد؛ نخست، مکانیرمی که جلوی شتاب تورم را بگیرد. کنترل شتاب تورم می تواند نیمه عمر را افزایش دهد. کنترل تورم، مهمترین وظیفه دولت در شرایط کنونی است. دوم، ترمیم حقوق و دستمزد تقریباً نصف حقوق باید اضافه شود. به عنوان نمونه اگر حقوق ۵۰ میلیون است، نصف حقوق یعنی ۲۵ میلیون به حقوق اولیه اضافه شود. یعنی در نیمه دوم سال ۷۵ میلیون حقوق ماهانه پرداخت شود. در صورت ترمیم و تقویت حقوق و دستمزدها خانوار توان بیشتر برای حجم و رنگ سفره ببیند.
اکنون که بیش از دو سال از عمر دولت چهاردهم می گذرد، نیاز است مکانیزم های مناسب طراحی شود. البته مکانیزم طراحی شده برای کالابرگ در پنج سال گذشته امیدوارکننده بود، اکنون این مکانیزم رو به تکمیل است و بیشتر خانوارهای ایرانی را پوشش می دهد. اما اصلی ترین مشکل طرح این است که در مقابل تورم شدید به روز نمی شود و بایستی به روز شدن آن به میزان تورم گره بخورد؛ وگرنه مکانیزم کالابرگ به تدریج خاصیت خود را از دست می دهد.
امروز در فضای جنگی نیاز مبرم به «سرمایه داری اجتماعی» داریم
آنچه سبب می شود طراحی مکانیزم ها به سرعت و دقت طراحی شود، تکلیف و بلاتکلیفی اقتصادی است. در اقتصاد بلاتکیف به دلیل اینکه هدف و ابزار مشخص نیست، طراحان عملاً نمی توانند پیچ و مهره های لازم برای ساز و کار مناسب بسازند و مکانیزم ساخته و پرداخته راه اندازی کنند. با توجه به شرایط فعلی کشور پیشنهاد می شود، در کنار شورای عالی امنیت ملی، شورای امنیت اقتصادی نیز تشکیل شود و این شورا درباره موضوعات مهم اقتصادی تکلیف را روشن کند.
در صورت تعیین تکلیف گره های اقتصادی همچون قیمت بنزین، نرخ ارز، نرخ سود بانکی، نرخ مالیات می توان مکانیزمی طراحی کرد که در کوتاهترین زمان سفره های مردم بازیابی و تقویت شوند و رضایت عمومی به دست آید. به هر حال حفاظت و تقویت اقتصاد خانوار، سه گانه سرمایه مالی، سرمایه انسانی و به ویژه سرمایه اجتماعی را افزایش می دهد. وقتی خانوارها از نظر اقتصادی تأمین باشند، میزان جرائم کاهش می یابد و همدلی و مهربانی بیشتر می شود و این موضوع یعنی افزایش سرمایه اجتماعی.
امروز در فضای جنگی نیاز مبرم به «سرمایه داری اجتماعی» داریم. سرمایه داری اجتماعی از هسته خانوار تولید و تکثیر می شود و هسته خانوار، سفره آن است. سفره پر بار و پربرکت سبب می شود اعضای خانواده دور هم جمع شوند و مهربانی را افزایش دهند. سفره هر خانواده هم به تلاش سرپرست خانواده و هم حمایت دولت منوط است. در شرایط فعلی دولت خوب، دولتی است که از سفره خانواده حمایت، مراقبت و آن را تقویت کند.