به گزارش «راهبرد معاصر»؛ تداوم بسته شدن خط لوله شرق به غرب عربستان سعودی، همراه با اختلالات کشتیرانی در تنگه هرمز و تنگه باب المندب، میتواند بخش قابل توجهی از منابع انرژی جهان را تهدید کند و هزینههای کشتیرانی و قیمت نفت را به ویژه با توجه به کاهش موجودی و افزایش فشار بر گزینههای صادراتی جایگزین افزایش دهد.
عربستان سعودی پس از متهم کردن عراقی ها به حمله به خط لوله، اعلام کرد آن را به عنوان اقدام احتیاطی تعطیل کرده است
بسته شدن خط لوله شرق-غرب عربستان سعودی، مسیر اصلی این پادشاهی برای دور زدن تنگه هرمز را مختل کرده و تهدیدی برای خروج یکی دیگر از منابع اصلی نفت خام از بازار جهانی در زمانی است که ضربهگیرهایی که شوکهای جنگ را جذب کردهاند، در حال کوچک شدن هستند.
دو مقام منطقهای به آسوشیتدپرس گفتند، این خط لوله احتمالاً تا چند هفته دیگر تا زمان انجام تعمیرات، عمدتاً از سرویس خارج خواهد ماند. خریداران نفت عربستان سعودی و بازرگانان نیز به رویترز گفتند، ذخایر موجود در بندر ینبع در دریای سرخ در صورت قطع خط لوله، تنها میتواند صادرات را به مدت پنج تا هفت روز تأمین کند و این موضوع میتواند تا چهار درصد از عرضه جهانی نفت خام را به خطر بیندازد.
ویکتوریا سیلوا، پژوهشگر ارشد RBC Capital Markets گفت: ما اکنون در مورد تعطیلی خط لوله صحبت میکنیم که میتواند بین سه تا پنج هفته طول بکشد. این خط لوله در جنگ سوپاپ اطمینان اصلی عربستان سعودی بوده است. این موضوع، همراه با حمله سریع حوثیها به باب المندب، خطرناکترین مسیر جایگزین را در معرض خطر قرار میدهد و ارزیابی نهایی ما را مبنی بر اینکه هیچ جایگزینی برای بازگشایی تنگه هرمز وجود ندارد، تقویت میکند.
خط لوله شرق-غرب که با نام «پترولاین» نیز شناخته میشود، نفت خام را از خاک عربستان به ینبع منتقل میکند و به این پادشاهی اجازه میدهد تا نفت خود را از دریای سرخ و دور زدن تنگه هرمز صادر کند.
اهمیت این خط لوله به ویژه در جنگ ۶ ماهه با ایران افزایش یافته است، زیرا حدود ۴ میلیون بشکه در روز، معادل حدود چهار درصد عرضه جهانی را منتقل میکند، آن هم در زمانی که حملات و محدودیتها به کاهش شدید حرکت تانکرهای نفتی از هرمز منجر شده است.
عربستان سعودی پس از متهم کردن عراقی ها به حمله به خط لوله، اعلام کرد آن را به عنوان اقدام احتیاطی تعطیل کرده است. تصاویر ماهوارهای منتشر شده نشان میدهد به چندین ایستگاه پمپاژ آسیب وارد شده است.
ریاض میزان خسارت را فاش و جدول زمانی برای تعمیرات اعلام نکرده است، اما گزارش آسوشیتدپرس نشان می دهد این اختلال میتواند بسیار فراتر از دورهای باشد که ذخایر ینبع میتوانند آن را پوشش دهند. جیووانی استانوو، تحلیلگر کالا در UBS گفت: از آنجایی که این خط لوله مسیر حیاتی برای دور زدن تنگه هرمز است، بسته شدن آن شرایط بازار جهانی نفت را بیش از پیش سختتر میکند. فعالان بازار مدت زمان بسته شدن خط لوله را از نزدیک زیر نظر خواهند داشت تا پیامدهای گستردهتر آن را برای عرضه جهانی ارزیابی کنند.
با افزایش حملات حوثیهای مورد حمایت ایران و گسترش حضورشان در اطراف تنگه، صادرات نفت خام از باب المندب به حدود ۸۷۰ هزار بشکه در روز کاهش یافته است
بستن خط لوله لزوماً به این معنی نیست که نفت عربستان سعودی فوراً از بازار ناپدید خواهد شد. ذخایر میتوانند صادرات را موقت حفظ کنند، برخی از نفتکشها هنوز در حال عبور از تنگه هرمز هستند و سایر محمولهها میتوانند به مسیرهای طولانیتر هدایت شوند. با وجود این، پس از 6 ماه جنگ، ظرفیت این جایگزینها برای جذب اختلالات بیشتر در حال کاهش است.
همایون فلکشاهی، مدیر ارشد بالادستی در کپلر گفت: پس از 6 ماه، شاهد وضعیتی بسیار سختتر از آنچه اطمینانبخشیهای اولیه نشان میداد، هستیم. فرآوردههای تقطیری همچنان عامل تعیینکننده هستند، در حالی که ذخایر ایالات متحده در پایینترین سطح فصلی خود قرار دارد. محدودیت اصلی به طور فزاینده به لجستیک و قیمتگذاری مربوط میشود، نه کمبود مطلق منابع. ترددهای غیرایرانی از تنگه هرمز به حدود ۷۰ درصد از سطح قبل از جنگ رسیده است و برخی از اپراتورها مایل به پذیرش خطرات ادامه استفاده از این آبراه هستند.
اما صادرات عربستان از ینبع با چالش جداگانهای در جنوب روبروست. به گفته فلکشاهی، با افزایش حملات حوثیهای مورد حمایت ایران و گسترش حضورشان در اطراف تنگه، صادرات نفت خام از باب المندب به حدود ۸۷۰ هزار بشکه در روز کاهش یافته است، در حالی که این رقم بین آوریل و ژوئن ۳.۲ میلیون بشکه در روز بود.
محمولههای عربستان سعودی به مقصد اروپا و آمریکا هنوز میتوانند از کانال سوئز به سمت شمال حرکت کنند. با وجود این، محمولههایی که از ینبع به سمت شرق میروند، اگر نتوانند با خیال راحت از تنگه باب المندب عبور کنند، سفری بسیار طولانیتر و پرهزینهتر را پیش رو خواهند داشت. در این صورت، تانکرها مجبور خواهند شد از کانال سوئز به سمت شمال حرکت، از دریای مدیترانه عبور کنند و برای رسیدن به بازارهای آسیا، آفریقا را دور بزنند.
نتیجه لزوماً از دست رفتن فوری هر بشکه نفت آسیبدیده نیست، بلکه هزینههای حمل و نقل بالاتر، زمان تحویل طولانیتر و انعطافپذیری کمتر در زنجیره تأمین جهانی است. هرگونه تعطیلی طولانیمدت پترولاین، کانالی را که به عربستان سعودی اجازه میداد تا این محدودیتها را به طور مؤثر کاهش دهد، مختل میکند.
کاهش تقاضا، همراه با کمبود عرضه، به جلوگیری از ایجاد شوک قیمتی بزرگتر ناشی از اختلالات عرضه کمک کرده است. آژانس بینالمللی انرژی پیشبینی تقاضای نفت خود را برای سال ۲۰۲۶، ۹۴۰ هزار بشکه در روز کاهش داد که منعکس کننده اثرات درگیری و قیمتهای بالاست. اکنون انتظار میرود تقاضا امسال ۲.۵ میلیون بشکه در روز کاهش یابد.
با وجود این، کپلر تخمین میزند بازارهای جهانی نفت خام و میعانات گازی در سه ماهه چهارم با کسری تقریباً ۱.۴ میلیون بشکه در روز مواجه خواهند شد که نسبت به ۱.۱۶ میلیون بشکه در روز در سه ماهه سوم افزایش یافته است. کاهش مصرف امکان دارد این تأثیر را کاهش دهد، اما در صورت تداوم جنگ و اختلالات حمل و نقل، به طور کامل کمبود عرضه را جبران نخواهد کرد.