جفری ساکس: مشکل آمریکا با ایران، بی‌اعتمادی نیست؛ استقلال تهران است
ریشه تاریخی تقابل آمریکا با ایران را باید در تلاش واشنگتن برای حفظ سلطه منطقه‌ای دانست. به گزارش راهبردمعاصر، جفری ساکس، اقتصاددان و استاد دانشگاه کلمبیا، در اظهاراتی درباره ریشه‌های تقابل آمریکا با ایران گفت مسئله اصلی واشنگتن نه صرفاً بی‌اعتمادی به تهران، بلکه مخالفت با استقلال کشوری است که حاضر نیست زیر سلطه آمریکا باقی بماند.
ساکس می‌گوید این تصور که نمی‌توان با ایران مذاکره کرد، لزوماً از بی‌اعتمادی به تهران ناشی نمی‌شود؛ بلکه ریشه در مخالفت ایران با هدفی دارد که آمریکا برای خودش تعریف کرده است: حفظ کنترل و برتری بر خاورمیانه. از نگاه این اقتصاددان، در بخشی از ساختار قدرت آمریکا، مسئله نه پایبندی ایران به توافق، بلکه پذیرش نظمی است که در آن واشنگتن حرف آخر را بزند.
این اقتصاددان با اشاره به سابقه تاریخی ایران گفت این کشور حدود 2500 سال تاریخ سیاسی و تمدنی دارد، در حالی که عمر ایالات متحده حدود 250 سال است. او با انتقاد از بی‌توجهی آمریکایی‌ها به این تفاوت تاریخی تأکید کرد که واشنگتن باید ایران را بهتر بشناسد و برای پیشینه و جایگاه آن درک و احترام بیشتری قائل باشد. این مقایسه در استدلال ساکس بر این نکته تأکید دارد که ایران را نمی‌توان صرفاً کشوری تابع اراده قدرت‌های خارجی در نظر گرفت.
این استاد دانشگاه مدعی شد نگرش مبتنی بر سلطه در واشنگتن، سازمان اطلاعات مرکزی آمریکا (سیا)، پنتاگون، پیمانکاران نظامی و حتی برخی دانشگاه‌های ساحل شرقی آمریکا نفوذ دارد؛ دانشگاه‌هایی که به گفته او، بخشی از فعالیت‌های مطالعات روابط بین‌الملل خود را با حمایت مالی دولت یا پنتاگون پیش می‌برند. ساکس اسرائیل را در این چارچوب همچون یک ناو هواپیمابر یا ابزار نظامی آمریکا در منطقه توصیف کرد و گفت واشنگتن خود را قدرتی می‌داند که باید تعیین کند چه کسی بر کشورهای منطقه حکومت کند.
این استاد دانشگاه اسرائیل را به ناو هواپیمابر یا ناو جنگی آمریکا در منطقه تشبیه کرد و گفت برای نتانیاهو نیز ایران اهمیت ویژه‌ای دارد، زیرا تهران از آرمان فلسطین حمایت می‌کند و در برابر طرح‌های اسرائیل در منطقه ایستاده است.
ساکس دوره 1953 تا 1979 را دوره‌ای می‌داند که ایران عملاً در حوزه نفوذ آمریکا قرار داشت. به گفته او، انقلاب 1357 این وضعیت را تغییر داد و نظام سیاسی جدیدی شکل گرفت که دیگر تابع نظم مورد نظر واشنگتن نبود. او معتقد است آمریکا از دست دادن نفوذ خود بر ایران را نپذیرفت و تقابل دو کشور از همان زمان ادامه یافت. این برداشت، محور اصلی روایت تاریخی ساکس از ریشه‌های اختلاف تهران و واشنگتن است./تسنیم