چرا در بحث هسته‌ای باید منتظر حکم ولی فقیه بود؟
به گزارش «راهبرد معاصر»؛ موضوع ساخت بمب هسته‌ای (گرچه ذاتاً نباید موضوع محوری در گفت وگوهای سیاسی باشد) اما این روزها به موضوع مهمی تبدیل شده و بگوومگوهای مفصلی درباره آن شکل گرفته است؛ به‌ویژه پس از آنکه رئیس شورای سیاست‌گذاری ائمه جمعه کشور در خطبه‌های نماز جمعه نکاتی مطرح کرد که موجب داغ‌تر شدن این مباحث شد.
از سویی نظر صریح امام شهید (ره) همچنان وجود دارد و از سوی دیگر، رهبر انقلاب اسلامی فرموده‌اند درباره ساخت بمب هسته‌ای نظری دارند که مخالف نظر امام شهید نیست
مرز میان نظرات کارشناسانه و حکم ولی فقیه
تا زمانی که امام سیدمجتبی خامنه ای (مد ظله العالی)، ولی امر مسلمین نظر نهایی خود را اعلام نکرده باشند، تمامی گفت وگوهایی که با اخلاص انجام می‌شود (فارغ از اینکه چه کسانی بعداً با نظر امام موافق یا مخالف خواهند بود) همگی در زمره «گفت وگوهای کارشناسانه» قرار دارند و هیچ‌کدام به معنای مخالفت با اصل ولایت فقیه نیستند.
درست همان‌طور که در دوران امام شهید (ره) نیز درباره موضوعاتی نظیر ارز ترجیحی، نظرات متفاوتی از سوی کارشناسان موافق یا مخالف مطرح می‌شد و تا زمانی که ولی فقیه به صراحت موضع نگرفته بودند، این نظرات کار کارشناسی به شمار می‌رفت؛ اما هنگامی که نظر صریح امام صادر شد، ایستادن بر سر موضع قبلی و مخالفت با آن، دیگر تخطی از نظر صریح امام خواهد بود.
بنابراین، فردا روزی اگر نظر نهایی امام خامنه ای (مد ظله العالی) درباره موضوعات هسته‌ای اعلام شد، نباید کسی افراد را با پیش‌فرض‌های قبلی متهم کند؛ زیرا از لحظه ابلاغ نظر امام، معیار و فصل‌الخطاب مشخص است.
بساط فکری موجود و فتوای مبنایی
ما در حال حاضر «خالی‌الذهن» نیستیم. از سویی نظر صریح امام شهید (ره) همچنان وجود دارد و از سوی دیگر، رهبر انقلاب اسلامی فرموده‌اند درباره ساخت بمب هسته‌ای نظری دارند که مخالف نظر امام شهید نیست. تا زمانی که موضع‌گیری یا فتوای جدیدی صادر نشده است، ما بر روی همان مبنا و فتوای موجود ایستاده‌ایم و تحلیل‌های خود را بر آن اساس پیش می‌بریم.
درباره دیدگاه کسانی که موافق ساخت بمب هسته‌ای هستند، چند محور مطرح می‌شود که نیازمند واکاوی دقیق است:
- بازدارندگی: برخی می گویند داشتن این سلاح برای کشور بازدارندگی ایجاد می‌کند. جالب اینجاست دستگاه امنیتی آمریکا و شخص دونالد ترامپ، رئیس جمهور آمریکا لحظه‌به‌لحظه مباحث و گفت وگوهای ما را رصد می‌کنند تا ببینند دعواها تا چه حد بالا می‌گیرد؛ این نشان می‌دهد آن‌ها جنگ روانی را به خوبی بلدند. اما آیا بمب هسته‌ای واقعاً بازدارندگی می‌آورد؟
اگر بازدارندگی واقعی وجود داشت، ما نباید زیرساخت‌های نظامی و منافع آمریکا و رژیم صهیونیستی را تا این حد زیر ضرب می‌بردیم. دشمن امکان دارد ناجوانمردانه دست به هر سلاحی ببرد (چنان‌که در دوران دفاع مقدس نیز از بمب شیمیایی استفاده کردند) اما مفهوم بازدارندگی یعنی جلوگیری از بروز درگیری. ما در مختصات قدرتی بزرگ عمل می‌کنیم؛ کشوری که بدون داشتن سلاح هسته‌ای، پایگاه‌ها، نفت‌کش‌ها و منافع حیاتی آمریکا و رژیم صهیونیستی را در منطقه هدف قرار داده و ضربات مهلکی به آن‌ها وارد کرده است. بنابراین، این فرض که بمب هسته‌ای لزوماً عامل بازدارندگی است، قابل تأیید نیست. - داشتن و شلیک نکردن: برخی دیگر استدلال می‌کنند سلاح داشته باشیم، اما شلیک نکنیم. این هم همان بحث بازدارندگی است؛ دکترین داشتن سلاحی که استفاده نشود، در محاسبات دشمن وزن محکمی ندارد. وقتی دشمن بداند شما از آن استفاده نمی‌کنید، آن را از محاسبات عملیاتی خود خارج می‌کند و این رویکرد عاقلانه‌ای به نظر می‌آید؟
- سلاح هسته‌ای تاکتیکی: گروهی می‌گویند بیایید سلاح هسته‌ای تاکتیکی بسازیم تا مثلاً در ابعاد محدود عمل و زیرساخت‌های رژیم صهیونیستی را با ۱۰ یا ۲۰ بمب نابود کند. اما نکته اینجاست کاهش میدان جنگ به جنگ ایران و رژیم صهیونیستی خطاست؛ جنگ اصلی ما با «رأس و سر شیطان بزرگ یعنی آمریکا»ست. اگر جنگی اتفاق بیفتد، آمریکا زیرساخت‌های ما را با چند برابر حجم بمب‌ها هدف قرار خواهد داد.
همان‌گونه که شهید حاج قاسم سلیمانی و سردار حاجی‌زاده پس از عملیات عین‌الاسد در سال ۱۳۹۸ تأکید کردند، ما برای جنگ چهارساله همه‌جانبه با آمریکا آماده شده بودیم، نگاه ما به درگیری با رژیم صهیونیستی جدا از مواجهه با آمریکا نیست. بنابراین، استدلال ساخت بمب تاکتیکی برای زدن رژیم صهیونیستی، تحلیل کاملاً دقیقی از وسعت تقابل با آمریکا به دست نمی‌دهد. بحث بر سر ترس نیست، بلکه صحبت از دقت برآوردهای راهبردی است که گاهی از روی هیجان یا تمایل به کاهش سطح تقابل مطرح می‌شود.
نقد پدیده «مطالبه‌گری توده‌ای» در موضوع هسته‌ای
گروهی می‌گویند بیایید سلاح هسته‌ای تاکتیکی بسازیم تا مثلاً در ابعاد محدود عمل و زیرساخت‌های رژیم صهیونیستی را با ۱۰ یا ۲۰ بمب نابود کند
موضوع مهم دیگر، تحریک جامعه و ایجاد مطالبه‌گری مردمی درباره ساخت بمب هسته‌ای است. برخی می‌گویند شخصی گفته رهبر فرموده اند «من نظری دارم که مخالف نظر امام شهید نیست»؛ حال آیا درست است مردم را در نماز جمعه، تجمعات، میدان‌ها تحریک کنیم تا مطالبه ساخت بمب سر دهند؟
خیر! رهبر معظم انقلاب اسلامی صاحب نظر هستند و هر زمان لازم باشد، در جایگاه فرمانده کل قوا و با اشراف کامل بر تمامی اتاق‌های جنگ و ابعاد امنیتی کشور، نظر خود را در زمان مناسب اعلام خواهند کرد. اینکه عده‌ای بیایند و با استناد به سه پلاکارد در جمعیتی چندهزارنفری، نظر خود را به کل مردم نسبت دهند، کار دقیقی نیست. مردمی که ماه‌هاست در میدان حضور دارند و حماسه آفریده‌اند، طیف وسیعی هستند که بسیاری از آنان بر اساس تبعیت محض از رهبری، مخالف عبور از خطوط قرمز تعیین‌شده هستند.
مصادره کردن واژه «مردم» برای مقاصد خاص جریانی، با تقوا و دقت همخوانی ندارد. اگر نیاز به مطالبه مردمی بود، رهبر معظم انقلاب اعلام می‌کردند؛ بنابراین نباید با فشار آوردن به جامعه، فضا را به گونه‌ای پیش برد که نوک پیکان فشارها متوجه جایگاه ولایت فقیه شود.
پیامدهای فرآیند ساخت بمب هسته‌ای
اگر فرضاً مسیر ساخت بمب هسته‌ای آغاز شود، چند پیامد منفی به همراه خواهد داشت:
- خوشحالی دشمن و اثبات دروغ بزرگ: دشمنان بلافاصله در رسانه‌های جهانی جار خواهند زد که دیدید گفتیم ایران از ابتدا به دنبال بمب بود و تمام این سال‌ها دروغ می‌گفته؟ آن‌ها ادعا خواهند کرد ایران با غنی‌سازی ۲۰ درصدی و پله‌پله جلو آمدن، عمداً به دنبال ساخت بمب بوده و به مردم جهان القا خواهند کرد که حق با ما بوده است.
- توازن تسلیحاتی نامتوازن: در جنگ اتمی احتمالی، آیا ما پیروز قطعی خواهیم بود؟ ما درنهایت با اورانیوم غنی‌شده موجود می‌توانیم تعداد محدودی بمب تاکتیکی بسازیم، در حالی که رژیم صهیونیستی صدها کلاهک اتمی دارد و آمریکا دارای هزاران کلاهک است. گشودن این باب قطعاً به نفع امنیت ملی نخواهد بود.
درباره سخنان رئیس شورای سیاست‌گذاری ائمه جمعه کشور، باید میان «ساخت بمب هسته‌ای» و «تغییر دکترین هسته‌ای» تفاوت قائل شد. دکترین هسته‌ای گزاره ای ساده نیست، بلکه مجموعه‌ای از سیاست‌های کلی، الزامات و رویه‌های اجرایی است.
دکترین فعلی ما نه تنها شامل نساختن سلاح هسته‌ای است، بلکه حمله نکردن به مراکز هسته‌ای دشمن را نیز دربر می‌گیرد. تغییر دکترین هسته‌ای می‌تواند به این معنا باشد که اگر دشمن بخواهد از سلاح اتمی یا تهدیدات بنیادین استفاده کند، ما دکترین خود را تغییر می دهیم و مراکز اصلی پرتاب و مبدأ تهدیدات اتمی دشمن را هدف قرار دهیم تا ریشه‌کن شوند؛ این تغییر دکترین الزاماً به معنای ساخت بمب هسته‌ای نیست.
علاوه بر این، طرح موضوعاتی همچون «خروج از NPT (پیمان عدم اشاعه)» بسیار خطرناک است. برخی تصور می‌کنند خروج از NPT به معنای ساخت بمب است؛ خیر! ما یک‌سری نظارت‌های اضافی و فرمایشی را که آژانس (که متأسفانه به ابزار جاسوسی دشمن تبدیل شده) بر کشورمان تحمیل کرده است، نمی‌خواهیم بپذیریم و هدف از خروج احتمالی، حذف این نظارت‌های چندبرابری و ظالمانه است، نه ساخت بمب.
البته باید به خاطر داشت در جریان جنگ تحمیلی ۱۲روزه و پس از حمله صهیونیست‌ها به برخی مراکز هسته‌ای کشور، وقتی موضوع خروج از NPT در مجلس و نهادهای عالی مطرح شد، امام شهید (ره) مخالفت صریح خود را با آن اعلام کردند. دلیل این مخالفت حکیمانه احتمالاً این بود که حضور در برخی سازوکارهای بین‌المللی برای جلوگیری از صدور قطعنامه‌های شورای امنیت و حفظ حمایت دوستان راهبردی ما نظیر چین و روسیه ضروری است.
متأسفانه برخی نمایندگان مجلس با وجود اطلاع از این مخالفت صریح، همچنان موضوع خروج از NPT را مطرح می‌کنند، در حالی که این رویکرد با مصالح کلان کشور سازگار نیست.
بحث هسته‌ای و دکترین دفاعی کشور، موضوعی است که تنها باید منتظر ماند تا فرمانده کل قوا، امام سیدمجتبی خامنه ای (مد ظله العالی) در زمان مقتضی و به بهترین شکل ممکن تصمیمات خود را اعلام فرمایند. تحریک جامعه و وارد آوردن فشارهای رسانه‌ای یا میدانی برای تحمیل نظر خاص به رهبری، رویکرد منطقی و خردمندانه‌ای نیست. باید با بصیرت، تقوا و هوشیاری کامل، پشتیبان تصمیمات کلان نظام باشیم تا ان‌شاءالله بهترین و عاقلانه‌ترین تصمیمات برای عزت و اقتدار ایران اسلامی رقم بخورد.