گذری بر اقتصاد دانش بنیان؛ مزیت‌ها و چالش‌ها-راهبرد معاصر
رعایت عدالت شرط موثر در تربیت و حفظ تعادل روحی و روانی کودکان واردات خودروی دست دوم صحت دارد؟ اعلام ترکیب فولاد برای تقابل با پرسپولیس سهام عدالت متوفیان به وراث تعلق می‌گیرد؟ فاصله فیزیکی برای در امان بودن از کرونا کافی است؟ هشدار کولاک برف/برف و باد و سرما در پیش است جزئیات رایگان شدن معاینه فنی تاکسی‌ها نحوه ضدعفونی کردن کارت بانکی کامالا هریس استعفا می‌دهد نتیجه دیدار استقلال و تراکتور/ استقلال جلو افتاد گماشتن نگهبان برای عرضه«قلیان» در کافه رستوران/ واحدمربوطه پلمب شد گاف عجیب در لیست اعلامی بازیکنان تیم تراکتور برای بازی با استقلال+عکس واکنش نمایندگان کُرد مجلس به توهین مجری صداوسیما به لباس کردی آخرین قیمت سکه و طلای ۱۸ عیار امروز ۲۹ دی ۹۹ هشدار درباره همه گیری نامرئی خطرناک تر از کرونا آخرین وضعیت و آمار کرونا در ایران امروز دوشنبه ۲۹ دی ۹۹/ فوت ۸۳ بیمار کرونایی در شبانه روز گذشته ترکیب استقلال برای دیدار با تراکتور رئیسی: رزمایش موشکی و تولید واکسن منابع اقتدارآفرینی و تولید قدرت هستند ترکیب تراکتور برای دیدار برابر استقلال سرلشکر باقری: کسانی که می‌گفتند جمهوری اسلامی ۴۰ سالگی‌اش را نمی‌بیند، کنگره‌شان در تصرف است نتایج قرعه کشی سایپا امروز ۲۹ دی ۹۹+ اسامی برندگان سایپا با کد پیگیری و کد ملی/ قرعه کشی فروش فوری سایپا دی ماه ۹۹ پرداخت یارانه نقدی سال ۱۴۰۰ در دو سقف+ جزئیات/ به هر ایرانی چقدر یارانه می‌رسد؟ نتایج قرعه کشی سایپا امروز ۲۹ دی ۹۹+ اسامی برندگان سایپا با کد پیگیری و کد ملی/ قیمت سایپا خط فقر ۱۰ میلیون تومانی مبنای مزد ۱۴۰۰ قرار گیرد نحوه محاسبه عیدی کارگران و کارکنان دولت ۱۴۰۰+جدول قیمت جدید خودرو‌های سایپا امروز دوشنبه ۲۹ دی ۹۹ + جدول قیمت دلار و یورو در بازار آزاد امروز دوشنبه ۲۹ دی ۹۹ یارانه جدید در سال ۱۴۰۰/ یارانه با عنوان یارانه تولید در سال ۱۴۰۰ +فیلم اعلام نحوه استخدام معلمان حق التدریسی+ جزئیات واکنش گل گهرِ قلعه نویی به جذب هافبک استقلال سخنان وزیر خارجه انگلیس درباره آزادی نازنین زاغری جدیدترین قیمت طلا، قیمت سکه، قیمت دلار و قیمت ارز امروز دوشنبه ۲۹ دی ۹۹ کاهش دوباره قیمت خودرو + جدول قیمت جدید خودرو امروز ۲۹ دی ۹۹ آیا بازگشت به برجام، اولویت بایدن است؟ ظریف: اطلاعات سپاه گاندو را علیه من ساخت ۲۵ میلیون بدهید ۲۴۰ میلیون وام بگیرید کدام مدارس از اول بهمن بازگشایی می شود؟+ جزئیات و فیلم واکنش وزیر راه به لغو محدودیت ۶۰ درصدی پروازها وضعیت بورس امروز ۲۹ دی ۹۹ قیمت دلار و انواع ارز امروز ۲۹ دی ۹۹ سکته۳۰ تا ۵۰درصدی قیمت‌ها در بازار خودرو تازه‌ترین آمار مبتلایان و قربانیان کرونا امروز ۲۹ دی ۹۹ قیمت جدید محصولات ایران خودرو امروز دوشنبه ۲۹ دی ۹۹+ جدول و اسامی برندگان قرعه کشی ایران خودرو ۲۹ دی بارش برف و باران در ۸ استان تا جمعه/ سرما در راه است اروپا هیچ کاری برای حفظ برجام انجام نداده است تمدید مهلت ثبت‌نام المپیاد‌های علمی کشور + جرئیات انفجار بمب در عراق+ آمار تلفات برگزاری چهاردهمین کمیسیون مشترک همکاری های اقتصادی ایران و آذربایجان استقبال گوترش از تصمیم تشکیلات خودگردان برای برگزاری انتخابات تشييع و خاکسپاری شهدای گمنام دفاع مقدس در وزارت دفاع محدودیت‌های ترافیکی جاده‌های کشور امروز ۲۸ دی ایجاد زیرساخت‌ها برای تبدیل شهر زیر زمینی پایتخت به شهری هوشمند آغاز تحقیقات اف‌بی‌آی درباره دخالت احتمالی عاملان خارجی در آشوب کنگره دولت عراق موضع روشنی در قبال تجاوزات آمریکا علیه الحشدالشعبی ندارد قرار گرفتن نام ترامپ در فهرست نامحبوب‌ترین روسای‌جمهور تاریخ آمریکا حمله جنگنده‌های ائتلاف سعودی به مناطق یمن آمار جهانی کرونا امروز یکشنبه ۲۸ دی ۹۹+ جدول تغییرات این شهید با دستان خودش مزارش را آماده کرد پیامی به آمریکا و اسرائیل مراسم عزاداری شب شهادت حضرت فاطمه زهرا (س) با حضور رهبر انقلاب برگزار شد تصمیم رئیس تشکیلات خودگردان فلسطین برای تعیین تاریخ انتخابات پارلمانی درخواست لندن برای برگزاری نشست گروه ۷ به میزبانی انگلیس وضعیت آب و هوا در ۲۸ دی ماه/ بارش‌های پراکنده باران در تهران الگوی امام عصر (عج) چه کسی است؟ اعمال مدرک تحصیلی دوم افرادی که در مدارس فعالیت دارند؛ از اول بهمن ماه 99 سردار حاجی‌زاده: موشک ها ابزار تولید قدرت و امنیت برای ملت ایران هستند هشدار سخنگوی وزارت بهداشت+ اسامی شهرهای قرمز توضیحات پلیس درباره پیامک به رانندگانی که به مناطق زرد سفر می‌کنند حذف آزمایش غربالگری زنان باردار در مجلس صحت دارد؟ سرلشکر سلامی: یکی از راهبردهای دفاعی ما هدف قراردادن ناوهای دشمن با موشک بالستیک است نحوه برگزاری مراسم 22 بهمن از زبان رئیس جمهور سردار باقری: دشمنان نیت سوئی در دریا داشته باشند با قدرت موشکی منهدم می شوند تعیین تکلیف استخدامی معلمین حق التدریس+ جزئیات بازدید سرلشکر موسوی از پایگاه هوایی چابهار همه نیروهای انقلاب باید در دولت آینده حضور داشته باشند سفر قریب‌الوقوع وزیر خارجه ایران به مسکو حاکمان سعودی تبدیل به جاده‌صاف‌کن‌ طرح‌های بی‌ثبات‌کننده رژیم صهیونیستی شده‌اند تحقیق و تفحص از بورس کلید خورد آخرین اخبار از مرحله نیمه‌نهایی «عصرجدید»+ جزئیات و علت تغییر ساختار برنامه احسان علیخانی پوستر| رهبر انقلاب: مسئولان واکسن مطمئن تهیه کنند لحظه شماری مهمان دورهمی برای اخراج از دانشگاه! حکمت در چه دل‌هایی به بار می‌نشیند؟ پوستر/ شهید پیروز کاریکاتور/ شورای بی کفایت حدیث امام باقر (ع) درباره مقام منتظران موعود افشین واقعی سریال خانه امن کیست؟+ عکس وقتی که ازدواج خانم بازیگر سوژه مهران مدیری شد عملی که از نماز و روزه بالاتر است حدیث امیرالمومنین (ع) درباره عقل حدیث امام علی (ع) درباره جایگاه یاران امام زمان (عج) در قیامت ویژه برنامه‌های تلویزیون در شب یلدا+جزئیات دلیل تفاوت سن تکلیف دختران و پسران چیست؟ معرفی جواد جوادی جدید سریال «بچه مهندس»+ عکس دلایل گرانی مرغ/ اینفوگرافی سخنی با امام زمان عج الله تعالی فرجه الشریف در دوران فتنه لارگانی: بجای دولت ما از مردم عذرخواهی می‌کنیم کاریکاتور | دزدان دریایی آمریکایی کاریکاتور | مسابقه تخم مرغ و دلار! قیمت مسکن در ۸ سال اخیر/ اینفوگرافیک کاریکاتور | تابستان داغ اینفوگرافیک | خانه‌های سر به فلک‌کشیده / ۲ عاقبت منفورترین چهره‌های واقعه کربلا/ اینفوگرافیک کاریکاتور/ چه بوی کبابی میاد! نخستین تصاویر از موشک‌های حاج قاسم و ابومهدی اینفوگرافیک | تازه‌وارد‌های بازار سرمایه تیزر برنامه تلویزیونی منهای نفت با موضوع صنعت شیشه کریستال تیزر برنامه تلویزیونی منهای نفت با موضوع صنعت آرد و گندم تیزر برنامه تلویزیونی منهای نفت با موضوع صنعت دامپروری و دام گوشتی تیزر برنامه تلویزیونی منهای نفت با موضوع صنعت دانه های روغنی تیزر برنامه تلویزیونی منهای نفت با موضوع صنعت شیرینی و شکلات تیزر برنامه تلویزیونی منهای نفت با موضوع صنعت فرش تیزر برنامه تلویزیونی منهای نفت با موضوع صنعت نساجی تیزر برنامه تلویزیونی منهای نفت با موضوع صنعت چوب و مبلمان شکست استثناگرایی آمریکایی در عصر ترامپ به سمت دنیای پس از دلار پیش می رویم؟ خروج ترامپ از برجام؛ فشار حداکثری و نتایج حداقلی وضعیت نتایج انتخابات آستانه اشرفیه پس از درگذشت رمضانی دستک زمان تبلیغات انتخابات مجلس 98 آیا عراق می تواند از نیروهای امریکایی خالی شود؟ ائتلاف سازی به سبک امام موسی صدر مرگ ابوبکر البغدادی؛ کشته شدن سرکرده داعش چه پیامدی دارد؟ بازوهای نیابتی ایران در منطقه قدرتمندتر از همیشه درس‌های جنگ یمن برای اسرائیل وحدت میان جریان های سیاسی ایران در سایه سیاست فشار حداکثری آمریکا دولت پنهان در لبنان شکست سیاست فشار حداکثری ترامپ در قبال ایران/درهای مذاکره با ایران باز است طرح صهیونیست ها برای اشغال دره اردن رویای چین در هفتاد سالگی؛ خیلی دور، خیلی نزدیک سبک مبارزه تشکیلات خودگردان و اتحادیه اروپا برای حفظ کرانه باختری طرحی برای ایجاد یک سازه امنیتی در خاورمیانه تاریخ سری فشار اسرائیل برای حمله به ایران بررسی صنعت انیمیشن در منهای نفت/ ژاپن چگونه صنعت انیمیشن جهان را قبضه کرد؟ + فیلم منهای نفت: درآمد 16 هزار بشکه نفت تنها در یک سوله پرورش ماهی بررسی صنعت پرورش ماهی در مستند منهای نفت + تیزر بررسی صنعت لبنیات در مستند منهای نفت/ اشتغال یک میلیون نفری شیر و لبنیات منهای نفت: درآمد یک میلیارد دلاری پسته ایران/ هیچ کشوری توان تولید پسته مرغوب ایران را ندارد همه ابعاد تحریم؛ فرصت‌ها و تهدیدها تحریم‌ها به مبادلات ما با شرکت‌های کوچک اروپایی آسیبی نمی‌زند/ نرخ کنونی دلار بالاتر از نرخ واقعی آن است
در راستای تقویت اقتصاد مقاومتی در کشور؛

گذری بر اقتصاد دانش بنیان؛ مزیت‌ها و چالش‌ها

اقتصاد دانش بنيان از کانال‌های افزایش بهره‌وری منابع تولید، افزایش درآمد، کاهش هزینه‌ها، افزایش رقابت جهانی، افزایش تقاضا برای دانش، دسترسی آسان و کم هزینه به اطلاعات ودانش، پیشرفت در فناوری اطلاعات و ارتباطات سبب رشد اقتصادی می‌شود. اقتصاد دانش بنيان به نوعي اقتصاد بدون وزن است.
رضا حسین‌شهیدی؛ پژوهشگر دفتر مطالعات راهبردی رونق تولید دانشگاه امام صادق(ع)
تاریخ انتشار: ۱۰:۰۵ - ۱۹ آبان ۱۳۹۹ - 2020 November 09
کد خبر: ۶۵۹۸۰

گذری بر اقتصاد دانش بنیان؛ مزیت‌ها و چالش‌ها

 

به گزارش راهبرد معاصر؛ دانش یکی از قدرتمندترین بازو‌ها در عرصه تحولات اقتصادی است. امروزه حجم سرمایه و اندازه بازار جای خود را به دانش و تکنولوژی داده‌اند و این دانش است که نقش اساسی را در ارتقاء تولید ملی کشور ایفا می‌کند. در حقیقت در دنیای امروز، دانش سبب افزایش مزیت‌رقابتی و ایجاد ارزش افزوده می‌شود. قبل از طرح نظريه سرمايه انساني، سرمايه‌گذاري فيزيكي تنها عامل افزايش رشد اقتصادي شناخته شده بود، اما پس از طرح نظريه سرمايه انساني و در اوايل دهه1960 ، مفهوم سرمايه‌انساني در كنار سرمايه فيزيكي به عنوان عامل افزايش رشد اقتصادي مطرح و به تدريج نقش آن برجسته تر شد. مطالعات اوليه بر نقش اساسي عوامل فيزيكي و نيروي كار در فرآيند توليد تاكيد دارند اما با گسترش مفهوم سرمايه، شامل سرمايه فيزيكي و سرمايه انساني، عوامل موثر ديگري نيز در جريان رشد اقتصادي شناسايي شدند. يكي از اين عوامل، بهره-وري منابع توليد است كه تحت تاثير عوامل متعددي از جمله دانش قرار ميگيرد.

 

چرا بشر به چنین تغییر رادیکالی دست زد؟

اواخر قرن 20میلادی گونه‌های رایج همچون اقتصاد‌صنعتی، اقتصادکشاورزی و...دارای هزینه‌های بالا و درآمدهای پایین بودند و بشر به این نتیجه رسید برای رشد بیشتر و تامین هزینه‌های مورد نیاز به نوع جدید از اقتصاد نیاز دارد. پس دانش انساني را که عنصري تعيين كننده و بسيار موثر بر توسعه كشورها به شمار می‌رود وارد تابع توليد کرد و انسان و توانايي‌هاي مغزي او را محوری براي توليد قرار داد یا به عبارت دیگر دانش را به موتور توليد و خلق ارزش‌افزوده تبديل کرد.کلمه اقتصاد دانش‌بنیان نخستین بار در سال1996 توسط سازمان همکاری و توسعه اقتصادی استفاده شد و چنین تعریفی ارائه داد: «اقتصاد دانش‌بنیان گونه‌ای از اقتصاد است که به طور مستقیم بر پایه تولید، توزیع و استفاده از دانش و اطلاعات بنا شده‌باشد. در چنین اقتصادی دانش، محرک بهره-وری و رشد اقتصادی است و بر نقش اطلاعات، فناوری و آموزش بر عملکرد اقتصادی توجه ویژه می‌شود.»

 

اقتصاد دانش‌بنیان‌

ابتدا براي روشن‌تر شدن مفهوم اقتصاد دانش‌بنيان، تفاوت آن با اقتصاد صنعتي و اقتصاد كشاورزي بيان مي‌شود؛ زمين، نيروي كار و منابع طبيعي محورهاي كليدي رشد اقتصاد كشاورزي بودند ولی در اقتصاد صنعتي، اركان رشد اقتصادي بر سرمايه و ماشين‌آلات استوار شد كه مديريت،در بكارگيري آن ها، نقش كليدي ايفا ميكرد اما در اقتصاد دانش‌بنيان، علم و فناوري، نوآوري و كارآفريني اركان اصلي اقتصاد را تشكيل مي‌دهند كه همگي ريشه در انباشت دانش دارند. اقتصاد دانش‌بنیان حاصل کاربست دانش و بخش‌های دانش‌محور در افزایش بهره‌وری همه بخش‌های اقتصادی از طریق نوآوری اقتصادی که نرخ نوآوری در آن بالا بوده و نوآوری عامل افزایش کارایی و ارزش افزوده است. در واقع تعریف دقیقی از اقتصاد دانش‌بنیان وجود ندارد اما بطورکلی میتوان بیان کرد نوعی از تولید است که برای ایجاد ارزش افزوده از دانش استفاده می-کند و کلید اصلی رشد دانش می‌باشد.

 

ارزیابی

تاكنون حداقل هفت الگوي جامع براي مطالعه، اندازه‌گيري و تحليل اقتصاد دانش‌بنيان ارائه شده است. اولین الگویی که برای سنجش دانش‌بنیان بودن یک اقتصاد میتوان به آن اشاره کرد شاخصی است که سازمان همکاری و توسعه اقتصادی در سال 1997 تعریف کرده‌است. در این شاخص بیان شده که برای سنجش باید 5 محور ورودی‌ها، جریان‌ها و انباشت‌ها، خروجی‌‌ها، شبکه‌ها و یادگیری را مورد بررسی و تجزیه قرار دهیم که از سال 1999 خود این سازمان چنین بررسی‌هایی را هر دو سال یکبار برای کشور‌های عضو سازمان انجام می‌دهد. از دیگر الگو‌های ارزیابی میتوان به بانک‌جهانی اشاره کرد. بانک‌جهانی اقتصاد دانش‌بنیان کشور‌ها را براساس چهار رکن نظام اقتصادی و نهادی، آموزش ‌و ‌پرورش و مهارت، سیستم نوآوری و زیرساخت اطلاعات و ارتباطات ارزیابی و امتیازدهی می‌کند. در جدول ذیل به بررسی آماری وضعیت ایران در برار میانگین منطقه و جهان برطبق این الگو می‌پردازیم.

 

گذری بر اقتصاد دانش بنیان؛ مزیت‌ها و چالش‌ها

بانک جهانی(از سال2012 به بعد گزارشی منتشر نشده)

مزیت‌ها

اقتصاد دانش بنيان از کانال‌های افزایش بهره‌وری منابع تولید، افزایش درآمد، کاهش هزینه‌ها، افزایش رقابت جهانی، افزایش تقاضا برای دانش، دسترسی آسان و کم هزینه به اطلاعات ودانش، پیشرفت در فناوری اطلاعات و ارتباطات سبب رشد اقتصادی می‌شود. اقتصاد دانش بنيان به نوعي اقتصاد بدون وزن است. اگر نشانه هاي اقتصاد فيزيكي، كارخانه‌هاي فولاد، پتروشيمي، اتومبيل‌سازي و...، است. نشانه هاي اقتصاد دانش-بنيان معمولاً به صورت مدارهايي كوچك و تلفيق شده با يكديگر بوده و شامل فكرها، يعني نرم افزارها است. در این نوع اقتصاد، آنچه به عنوان ارزش شناخته مي‌شود، معمولاً از نوع فكري و غيرقابل لمس است، پس کمک بسزایی در بکارگیری نیروی متخصص و تحصیل‌کرده می‌کند. در اقتصاد پیشرفته، دانش به كالا تبديل شده و به فروش ميرسد. بازارهاي مجازي براي خريد و فروش دانش در جهان شكل گرفته و افراد با اعلام قيمت دانش خود، آن را در معرض مبادله قرار مي‌دهند. اقتصاد‌های فیزیکی به مرور زمان مستهلک می‌شوند اما دانش-بنیان دارای ارزش دائمی است. دراقتصاد صنعتی ممکن است به کمبود مواد اولیه دچار شویم اما دراقتصاد دانش‌بنیان دیگر با محدودیت منابع رو به رو نیستیم چون منبع در اینجا تراوشات ذهنی متخصص می‌باشد. خیلی از کسب و کارها نیاز به نوعی مکان خاص دارند اما دانش‌بنیان انعطاف زیادی در مکان فعالیت دارد. یکی دیگر از ویژگی‌های دانش‌بنیان این است که تبدیل می‌شود به لیدر بازار در کالاهای مشابه برای تعیین قیمت و مقیاس می‌باشد چون بیشترین کارآیی و کیفیت را در بین هم گروهی‌های خود خواهد داشت و این نوآوری سبب می‌شود بازاریابی آن راحت‌تر باشد و برای مصرف کننده جذابیت بیشتری داشته‌ باشد.

 

مسائل اقتصاد دانش‌بنیان در کشور

آموزش مهارت كار و كارآفريني در مراكز آموزشي كشور ضعيف ارزيابي ميشود. اين امر موجب شده است با وجود فراواني نيروي كار جوان و تحصيلكرده، اقتصاد كشور استفاده‌اي از آن‌ها نكند. كيفيت ضعيف آموزش نقش مهمي در اين پديده در سطح ملي و منطقه‌اي دارد.كيفيت پايين مقررات و نقش ضعيف قانون، وجود موانع تعرفه‌اي و غيرتعرفه‌اي، ضعيف بودن نظام ملي نوآوري، تحقيقات ضعيف و عدم توجه كافي به تحقيقات و پژوهش، ضعف در تكنولوژي‌هاي بالا و پايين بودن ظرفيت جذب تكنولوژي در اقتصاد ملي، فقدان نظام حقوقي مربوط به مالكيت معنوي كه نقش اساسي در انتشار دانايي و نيز ايجاد زمينه به منظور بهره‌برداري از يافته‌هاي علمي دارد. فقدان عوامل انگيزشي نظير كمكهاي مالي، تسهيلات فيزيكي و تجهيزاتي و زمينه‌هاي قانوني مساعد به نفع پژوهش و بهره-برداري از ظرفيتهاي موجود علم و فناوري از مشکلات این حوزه در کشور است.

 

راهبردها

از يك سو بايد بسياري از زيرساخت‌هاي اقتصاد دانش‌بنيان نظير فناوري اطلاعات و ارتباطات را ايجادکرد و از سوي ديگر به آموزش بخش خصوصي و تقويت آن براي رهبري اقتصاد دانش‌بنيان توجه نشان دهد. اقتصاد دانش‌بنيان نيازمند حضور گسترده بخش خصوصي است. بنابراين پيشنهاد مي‌شود دولت علاوه بر پيشرو بودن در حركت به سمت اقتصاد دانش‌بنيان، سياست‌هاي تشويقي براي حضور بخش خصوصي و تقويت ارتباطات خود با اين بخش را داشته باشد. علاوه بر توجه به گسترش عمومي فناوري اطلاعات و ارتباطات، توجه ويژه‌اي به بكارگيري فناوري اطلاعات و ارتباطات توسط گروه‌هاي خاص نظير دانش‌آموزان، بنگاه‌هاي خدماتي و توليدي، مناطق روستايي و... شود. يكي از ضعف‌هاي اساسي دركشورهاي در حال توسعه نظير ايران، عدم هماهنگي بين برنامه‌ها و اهداف تعريف شده طي برنامه‌ها است، از اين رو پيشنهاد مي‌شود دولت با هماهنگي برنامه‌هاي ميان مدت و بلندمدت به تقويت پايه‌هاي اقتصاد دانش‌بنيان توجه كند. پيشگيري از فرار مغزها و فراهم آوردن زمينه هاي اشتغال براي جوانان تحصيلكرده نیز می‌تواند راه گشا باشد.

 

درپایان باید اشاره شود هر چه اقتصاد دانش‌بنیان در کشور بیشتر نهادینه شود بهبود کارایی در عوامل تولید، افزایش بهره-وری و افزایش تولیدات داخلی نمایان خواهدشد، این سبب می‌شود هزینه‌های مصرف کننده کمتر شود همچنین درآمد بیشتری برای کشور فراهم خواهد کرد.

 

ارسال نظر
نام:
ایمیل:
* نظر:
تحلیل های برگزیده
پرطرفدارترین اخبار
آخرین اخبار