چالش نظام بانکی؛ خاموش، موثر و فاجعه ­بار-راهبرد معاصر
حمله جدید به کاروان لجستیک ارتش آمریکا در عراق داستانی که می تواند برای استقلال دردسر ساز شود رضایی: کشور دچار تشدید آلودگی امنیتی شده است بیماران کرونایی می‌توانند روزه بگیرند؟ آخرین قیمت طلا، سکه، دلار و ارز امروز ۲۵ فرودین ۱۴۰۰ جانشین آقایی در ترکیب پرسپولیس مشخص شد علت فوت دو نفر از کادر درمان سبزوار پس از تزریق واکسن کرونا اعلام شد احمدی‌نژاد سخنان فائزه هاشمی را تکذیب کرد پایان کلاس های ابتدایی مشخص شد میزان افزایش حقوق کارمندان مشخص شد/ حقوق کارمندان با ضریب افزایش جدید چقدر بیشتر می شود؟ اعلام نحوه برگزاری امتحانات خرداد ماه ۱۴۰۰+ جزئیات افشاگری جنجالی با انتشار عکس علی انصاریان در بیمارستان+ عکس روحانی: ایران امنیت عراق را امنیت خود می‌داند عکس| واکنش پیج لیگ اروپا به گل استثنایی طارمی واعظی: دولت بایدن راه ترامپ را ادامه می‌دهد/ رژیم صهیونیستی پشت اتفاقات نطنز واکنش واعظی به گلایه‌های وزیر بهداشت آخرین وضعیت و آمار کرونا در ایران امروز چهارشنبه ۲۵ فروردین ۱۴۰۰/ فوت ۳۰۴ بیمار کرونایی در شبانه روز گذشته اعلام میران افزایش حقوق کارمندان و بازنشستگان در ۱۴۰۰+ جزئیات و مبلغ جدید حقوق کارمندان اعلام اسامی و عناوین اتهامی ۲۱ نفر از شبکه همکاران حسن رعیت+ جزئیات ترکیب استقلال شناسایی شد! لاوروف: بسته‌شدن کانال سوئز اهمیت مسیر تجاری روسیه ـ ایران ـ هند را افزایش داد سازمان انرژی اتمی: تاسیسات هسته‌ای نطنز با سرعت به سوی اهداف تعیین ‌شده به پیش می‌رود آیا بانک مرکزی بزرگترین بدهکار دولت است؟ آیا خودرو ارزان می‌شود؟ + پیش‌بینی قیمت بازار ۱۴۰۰ ورود دیوان محاسبات به هزینه‌ ارز ۴۲۰۰ تومانی بدهی 177 هزار میلیارد تومانی میراث روحانی برای دولت آینده امیرآبادی: مردم تبلیغات کذب علیه ‌رییسی را درک کردند واکنش اکثریت دموکرات‌های سنا به بازگشت آمریکا به برجام جدیدترین قیمت اقلام اساسی اعلام شد پشت پرده حضور داعش در آفریقا سانسور شدید صدای مخالف توسط شبکه های اجتماعی خارجی آدرس‌های غلط جنیدی درباره تصویب مشروط لوایح FATF آخرین وضعیت صدور کارت اعتباری سهام عدالت امروز ۲۵ فروردین+ جزئیات اقساط وام سهام عدالت چقدر است؟+ جزئیات صالحی: اورانیوم ۶۰ درصد ربطی به سوخت راکتور تهران ندارد روحانی: بگذارید مثل ۱۰۰ روز اول تحریم‌ها را بشکنیم/ غنی‌سازی ۶۰ درصدی پاسخی به شرارت‌ها بود آخرین وضعیت سلامت جسمانی حسام نواب صفوی پس از ابتلا به کرونا ترکیب احتمالی پرسپولیس برابر تیم الوحده امارات+ ساعت و زمان دیدار پرسپولیس و الوحده امیرآبادی: نمی‌خواهم در انتخابات کاندیدا شوم قیمت رسمی دلار و انواع ارز امروز چهارشنبه ۲۵ فروردین ۱۴۰۰ بایدن درصدد اجرای توافق ترامپ با امارات برای فروش انواع تسلیحات وضعیت بورس امروز ۲۵ فروردین ۱۴۰۰ زمان دقیق واریز یارانه ماه رمضان در فروردین ۱۴۰۰+ مبلغ یارانه رمضان اولیانوف: ایران همواره در گام‌های برجامی خود شفاف عمل کرده است ماجراجویی جنجالی پرسپولیسی‌ها در هند آخرین آمار شیوع ویروس کرونا در جهان امروز ۲۵ فروردین ۱۴۰۰ کرملین: بایدن در تماس تلفنی با پوتین خواهان عادی سازی روابط شد افراد علامت‌دار کرونا به کجا مراجعه کنند؟ واکنش طارمی به حذف پورتو بعد از گلزنی مقابل چلسی ثبت نام فروش ایران خودرو امروز ۲۵ فرودین ۱۴۰۰ +جدول و جزئیات ثبت نام ایران خودرو فیلم|سوپر گل مهدی طارمی به چلسی ضرغامی: زیر میز می‎زنم اما نه با دمپایی غریب‌آبادی: هفته آینده اورانیوم 60 درصد حاصل می‌شود بازرسان آژانس اتمی چهارشنبه به نطنز می‌روند ریابکوف: یک نقشه ‌راه مکمل درباره احیای توافق هسته‌ای پیشنهاد کردیم زمان واریز یارانه ماه رمضان اعلام شد+ جزئیات ارز مبنای محاسبات گمرکی ۴۲۰۰ تومان اعلام شد +سند حق ورودی برخی مدارس تیزهوشان ۱۸ میلیون تومان است! سیدحسن خمینی امکان ثبت نام در انتخابات را نداشت روحانی: تنها راه آمریکا برای بازگشت به برجام، لغو تحریم‌هاست چرا راستی آزمایی رفع تحریم‌ها حداقل ۳ ماه زمان می‌برد؟! محدودیت‌های شبانه تردد در ماه رمضان ادامه دارد؟ اسماعیلی: جزئیات پرونده آزاده نامداری از سوی قاضی اعلام می‌شود/ آخرین وضعیت پرونده میلاد حاتمی ربیعی: ایران حق خود را برای اقدام علیه عاملین و مباشرین خرابکاری نطنز محفوظ می داند نحوه برگزاری امتحانات پایان سال تحصیلی بعد از اظهارنظر ستاد کرونا اسکان بیماران در راهروهای بیمارستان دزفول افزایش سقف وام‌های دانشجویی+ شرایط دریافت وام دلجویی فرمانده نیروی انتظامی بابلسر از جانباز نخاعی لاوروف: تحریم‌های اتحادیه اروپا علیه ایران «غیرقابل قبول» است هدف از حمله نطنز جلوگیری از فشار ایران روی آمریکا در مذاکرات بود رویکرد و راهبرد ایران سر میز مذاکرات پس از حادثه نطنز بسیار مهم است اگر رئیسی نیاید، جلیلی در انتخابات ریاست جمهوری شرکت می‌کند تکذیب خبر بروز مشکل در تولید واکسن کوو ایران برکت سید حسن خمینی در انتخابات ریاست جمهوری ۱۴۰۰ نامزد می‎ شود؟ اول ماه مبارک رمضان ۱۴۰۰ مشخص شد کلاب هاوس هک شد/ افشای اطلاعات شخصی ۱.۳ میلیون کاربر لوح| امیر جهاد با نفس اینفوگرافیک | حرف قطعی کاریکاتور| افتضاح آوران داریوش فرهنگ: «گاندو» مسیر جدیدی در سریال‌سازی ایجاد کرد فیلم| چرا وضعیت مرغ این روز‌ها خراب شده است؟ واعظی: هیئتی‌ها از ستاد کرونا گله‌مندند لوح| توصیه رهبر انقلاب درباره مدیریت فضای مجازی حقایقی تازه از مرگ ناگهانی عسل بدیعی نماهنگ | پیامی دارم رونمایی از پوستر «مردم معمولی» رامبد جوان+ جزئیات نماهنگ | نیاز بشریت به منجی وقتی که «نون خ» رکورد «پایتخت» را شکست فیلم و سریال‌های تلویزیون امروز ۷ فروردین ۱۴۰۰ حدیث روز/ قلب اهل بیت (ع) تسلیم اراده الهی شخصیت واقعی جاسوس تیم مذاکره‌کننده هسته‌ای در سریال گاندو کیست؟ نماهنگ| «منو بشناس» فیلم| سکانس توقیف نفتکش انگلیسی در گاندو ۲ گاندو ۲ با فشار دولت سانسور شد!/ واکنش بازیگر گاندو به ماجرای امشب اینفوگرافیک | معیشت مردم چگونه بهتر می‌شود؟ فیلم| ورود گاندو به پرونده جاسوسی در تیم مذاکره کننده حدیث روز/ سیره و اخلاق پیامبر (ص) در کلام امیرالمومنین (ع) فیلم‌های سینمایی امروز تلویزیون ساعت پخش سریال های نوروزی قمر بنی هاشم (ع) از منظر اهل بیت (ع) فیلم| مولودی آب زنید راه را محمود کریمی تمام حاشیه‌های سریال «پایتخت»/ از سانسور تا توبیخ کاریکاتور | روحانی: سفره مردم خط قرمز دولت است رهبرانقلاب: شعبان؛ فصل مناجات با خدا عکس/ آیا می‌توان FATF را مشروط پذیرفت؟ تبیین راه مقابله با دشمنان و محافظت از مومنان از رهبر انقلاب؛ تواصی به صبر و بصیرت سارا بهرامی مهمان این هفته برنامه همرفیق+عکس تأیید هک اطلاعات ۱۵ هزار کاربر آمریکایی ۱۴.۵ میلیون آمریکایی به اینترنت ثابت دسترسی ندارند درخواست ترامپ از ایالت‌های آمریکا درباره غول‌های فناوری افزایش ظرفیت لایو اینستاگرام وقتی عربستان ثروتمند و نفت‌خیز هم از اینفلوئنسرها مالیات می‌گیرد همسریابی در فضای مجازی و کلاهبرداری از مردم اقوام ایرانی «اقلیت» نیستند آذری جهرمی کدام حقیقت‌ها‌ را از مردم پنهان کرد؟+ فیلم تیم واکنش سریع پلیس فتا مانع از برداشت غیرمجاز ۸۵۰ میلیون تومان شد جریمه ۹۲ میلیون دلاری تیک تاک برای نقض حریم خصوصی در آمریکا تقسیم وظیفه برای بومی‌سازی تجهیزات شبکه ملی اطلاعات توییتر ۲۳۸ اکانت ایرانی را حذف کرد+ علت عکس‌های کودکان‌تان را بدون اجازه آنها منتشر نکنید تیزر برنامه تلویزیونی منهای نفت با موضوع صنعت شیشه کریستال تیزر برنامه تلویزیونی منهای نفت با موضوع صنعت آرد و گندم تیزر برنامه تلویزیونی منهای نفت با موضوع صنعت دامپروری و دام گوشتی تیزر برنامه تلویزیونی منهای نفت با موضوع صنعت دانه های روغنی تیزر برنامه تلویزیونی منهای نفت با موضوع صنعت شیرینی و شکلات تیزر برنامه تلویزیونی منهای نفت با موضوع صنعت فرش تیزر برنامه تلویزیونی منهای نفت با موضوع صنعت نساجی تیزر برنامه تلویزیونی منهای نفت با موضوع صنعت چوب و مبلمان شکست استثناگرایی آمریکایی در عصر ترامپ به سمت دنیای پس از دلار پیش می رویم؟ خروج ترامپ از برجام؛ فشار حداکثری و نتایج حداقلی وضعیت نتایج انتخابات آستانه اشرفیه پس از درگذشت رمضانی دستک زمان تبلیغات انتخابات مجلس 98 آیا عراق می تواند از نیروهای امریکایی خالی شود؟ ائتلاف سازی به سبک امام موسی صدر مرگ ابوبکر البغدادی؛ کشته شدن سرکرده داعش چه پیامدی دارد؟ بازوهای نیابتی ایران در منطقه قدرتمندتر از همیشه درس‌های جنگ یمن برای اسرائیل وحدت میان جریان های سیاسی ایران در سایه سیاست فشار حداکثری آمریکا دولت پنهان در لبنان شکست سیاست فشار حداکثری ترامپ در قبال ایران/درهای مذاکره با ایران باز است طرح صهیونیست ها برای اشغال دره اردن رویای چین در هفتاد سالگی؛ خیلی دور، خیلی نزدیک سبک مبارزه تشکیلات خودگردان و اتحادیه اروپا برای حفظ کرانه باختری طرحی برای ایجاد یک سازه امنیتی در خاورمیانه تاریخ سری فشار اسرائیل برای حمله به ایران بررسی صنعت انیمیشن در منهای نفت/ ژاپن چگونه صنعت انیمیشن جهان را قبضه کرد؟ + فیلم منهای نفت: درآمد 16 هزار بشکه نفت تنها در یک سوله پرورش ماهی بررسی صنعت پرورش ماهی در مستند منهای نفت + تیزر بررسی صنعت لبنیات در مستند منهای نفت/ اشتغال یک میلیون نفری شیر و لبنیات منهای نفت: درآمد یک میلیارد دلاری پسته ایران/ هیچ کشوری توان تولید پسته مرغوب ایران را ندارد همه ابعاد تحریم؛ فرصت‌ها و تهدیدها تحریم‌ها به مبادلات ما با شرکت‌های کوچک اروپایی آسیبی نمی‌زند/ نرخ کنونی دلار بالاتر از نرخ واقعی آن است
تاثیر بحران نظام بانکی بر نرخ بهره و افزایش هزینه تولید چه خواهد بود؟

چالش نظام بانکی؛ خاموش، موثر و فاجعه ­بار

اگر چه چالش نظام بانکی یکی از کلیدی ­ترین مشکلات اقتصاد ایران است و سهم فوق ­العاده ­ای در عمده مشکلات اقتصادی مثل رکود، بیکاری، مسکن، تورم و... دارد اما بسیاری از مردم از ماهیت و تاثیر آن بر اقتصاد کشور و معیشت­شان بی­ خبر هستند.
محمدرضا جمشیدی؛ کارشناس مسائل اقتصادی
تاریخ انتشار: ۱۳:۲۱ - ۱۱ اسفند ۱۳۹۹ - 2021 March 01
کد خبر: ۷۹۱۲۴

بحران بانکی بدون ورشکستگی؛ خاموش، موثر و فاجعه ­بار

 

به گزارش راهبرد معاصر؛ در سال­ های اخیر اقتصاد ایران با موانع و معضلات عدیده­ ای رو به رو بوده است. از یک تقریبا در سرتاسر دهه 90 اقتصاد با رکود و بیکاری دست و پنجه نرم کرده است و از سوی دیگر این دهه با تورم بالا شروع شد و اکنون نیز با تورم بالا به اتمام می­ رسد. علاوه بر این­ ها تحریم مخصوصا در ابتدا و انتهای دهه 90 فشار زیادی به کشور وارد کرد و با کاهش درآمدهای نفتی، دولت را در تنگنای مالی قرار داد؛ تنگنایی که باعث شد دولت نتواند سرمایه لازم برای انجام یا اتمام پروژه ­های عمرانی را تأمین کند. از سویی بررسی وضعیت بانک­ ها و اقتصاد کشور نشان می ­دهد به طور کلی بحران بانکی هم علت و هم معلول این وضعیت بوده است و حل آن یک گام بلند برای احیای اقتصاد، تکمیل پروژه­ های عمرانی، حمایت از تولید و نجات کشور از تله­ ی رکود، تحریم و تورم باشد.

 

زمانی که بحث از بحران بانکی باشد ناگاه ذهن­ها به سمت ورشکستگی موسسات مالی در سال ­های اخیر می ­رود. از سویی بسیاری از مردم و حتی کارکنان بانک ­ها فکر می­ کنند تنها شکل و اثر بحران بانکی، ناتوانی بانک ­ها در بازپرداخت سپرده ­های مردم و شکل ­گیری صف مردم جلوی بانک ­ها برای برداشت سپرده ­ها است در حالی که بحران بانکی می­ تواند حالت خاموش و بی­ صدا هم داشته باشد. به عبارت دیگر انواعی از بحران بانکی وجود دارد که در آن بانک­ ها بی هیچ مقاومتی سپرده ­های مردم را به آن­ها می ­پردازند. تحت چنین شرایطی و علی­رغم سهم عظیم بحران بانکی در مشکلات اقتصادی، مردم فکر می­ کنند هیچ مشکلی در نظام بانکی وجود ندارد.

 

اما بحران بانکی چیست و چرا معتقدیم که وضع نظام بانکی کشور بحرانی است؟ بحران بانکی به دو شکل می ­تواند رخ دهد. اولا ممکن است ارزش دارایی بانک ­ها کمتر از بدهی­ هایشان باشد مثلا اگر تعداد زیادی از پروژه­ های سرمایه ­گذاری شکست بخورند یا بدهکاران بانکی ورشکست شوند بانک دچار این مشکل می ­شود.

 

یک شکل دیگر بحران بانکی این است که دارایی ­های بانک حالت منجمد به خود بگیرد مثلا اگر تعداد زیادی از بدهکاران نتوانند بدهی خود را باز­پرداخت کنند و دائما از بانک تقاضای استمهال وام کنند این مشکل بروز می کند. برای یک درک شهودی ­تر فرض کنید فردی یک وام یک میلیاردی با نرخ 20 درصد و با باز­پرداخت یک ساله دریافت می­ کند. او در آخر سال باید یک میلیارد و دویست میلیون تومان به بانک بپردازد اما چون توان بازپرداخت بدهی را ندارد درخواست یک وام جدید معادل اصل و سود وام قبلی خود یعنی یک وام یک میلیارد و دویست میلیونی می­کند یا اینکه صرفا سود دویست میلیونی را می­ پردازد و از بانک می ­خواهد یک وام یک میلیاردی جدید به او بدهد که وام قبلی را تسویه کند.

 

در حقیقت بسیاری از کسانی که چندسال اخیر از بانک ­ها وام گرفته ­اند بنا به دلایلی مثل رکود اقتصادی نتوانسته­ اند وام ­ها را پس بدهند. برخی دیگر نیز با توجه به اینکه اصل و جریمه سود بانکی بسیار پایین ­تر از نرخ تورم است ترجیح داده ­اند سود و جریمه را بپردازند و با پولی که در دست­شان هست دلالی کنند. در این وضعیت دائما وام ­ها استمهال می ­شود یعنی این افراد برای بازپس ­دهی بدهی خود به بانک­ ها، وام ­های جدید از بانک می­ گیرند. علاوه بر این گاهی فرد از بانک الف وام می­ گیرد تا بدهی خود به بانک را پرداخت کند و از بانک ج وام می ­گیرد تا بدهی خود به بانک الف را بپردازد و همین طور این زنجیره ادامه پیدا می ­کند. علاوه بر این بانک ها درصد قابل توجهی از دارایی خود را به نهادهای دولتی وام داده ­اند و با توجه به مشکلات بودجه ­ای دولت، امکان تسویه این بدهی ها چندان میسور نیست و به اشکال مختلف بازپرداخت آن­ها به آینده منتقل می ­شود.

 

تاثیر بحران بانکی بر رشد اقتصادی

اما این وضعیت چه اثری بر اقتصاد کشور دارد؟ هر یک ریالی که منجمد می­ شود یک ریال از توان وام­ دهی بانک ­ها به فعالان اقتصادی کم می ­کند. برای تحقق رشد اقتصادی، افزایش کمیت و کیفیت تولید و برای ایجاد شغل، باید سرمایه­ گذاری ­های جدید صورت بگیرد. این سرمایه­ گذاری می ­تواند به شکل احداث کارخانه­ ها و واحد­های تولیدی جدید یا توسعه واحدهای تولیدی باشد. همچنین مثلا در بخش کشاورزی برای خرید تجهیزات مدرن، تغییر سیستم­ های آبیاری یا ساخت سردخانه و کارخانه ­های فرآوری و بسته بندی نیاز به سرمایه­ گذاری وجود دارد. حبس ­شدن و منجمد­شدن منابع بانک ­ها در دست دولت یا در دست بخش خصوصی باعث می ­شود توان وام ­دهی بانک­ ها کاهش پیدا کند و سرمایه­ گذاری­ های جدید صورت نگیرد.

 

به عنوان یک مثال عینی ­تر می توان گفت اگر شرکت ­های خودرو­سازی بخواهند به جای خودرو­های قدیمی، خودرو­های جدید تولید کنند. برای تولید خودرو­های جدید، باید قطعه ­سازان از قالب­ های جدید استفاده کنند و حتی گاهی برای ارتقای کیفیت، تکنولوژی تولید را ارتقاع دهند و دستگاه ­های جدید بخرند. در خود شرکت خودرو­سازی نیز باید تغییراتی در خط تولید به وجود بیاید. همه این­ ها هزینه دارد و باید سرمایه ­گذاری­های جدید صورت بگیرد اما اگر خودرو­ساز یا قطعه ­سازان نتوانند سرمایه لازم را به دست بیاورند امکان تولید خودرو­های جدید میسر نخواهد شد. یا به عنوان یک مثال دیگر این مسئله را در نظر بگیرید که مجلس تا همین اواخر طرحی برای ساخت و حل مشکل مسکن در دست بررسی داشت که عمده تکیه آن بر منابع بانک هاست و پر واضح است که اگر بانک­ ها نتوانند وام ­های لازم را برای ساخت مسکن تامین کنند طرح مسکن مجلس شکست خواهد خود.

 

اگر بانک ­ها بتوانند سرمایه لازم برای انجام انواع پروژه ­های نفتی، عمرانی، تولیدی، راه­سازی، توسعه قطار درون شهری و برون شهری و... راه فراهم کنند بار بزرگی از دوش دولت برداشته خواهد شد و درد بی پولی دولت تسکین خواهد یافت و اثر تحریم ­ها کمتر خواهد شد اما اگر بانک­ ها نتوانند در نرخ بهره معقول و به میزان کافی به دولت وام بدهند دولت نخواهد توانست این پروژه ­ها را اجرا کند.

 

تاثیر بحران بانکی بر نرخ بهره و افزایش هزینه تولید

بحران بانکی می ­تواند باعث افزایش نرخ بهره بانکی شود. زمانی که بانک­ ها دچار بحران هستند بر سر یک دو­راهی قرار می­ گیرند.  تحت این شرایط آنان یا باید کمتر وام ­های جدید (غیر استمهالی) بدهند یا اینکه نرخ سپرده ­ها را زیاد کنند تا انگیزه مردم برای پس­انداز بیشتر شود و منابع جدید برای اعطای وام وارد بانک شود. بدیهی است که همراه افزایش سود سپرده نرخ وام سود وام ­ها هم زیاد خواهد شد و هزینه کسانی که در فرآیند تولید به منابع بانک ­ها تکیه می ­کنند افزایش پیدا خواهد کرد به عنوان مثال فرض کنید ساخت یک خانه 500 میلیونی یک سال طول بکشد و بلافاصله پس از ساخت نقدا به فروش برسد. تولید­کننده مسکن باید 500 میلیون وام بگیرد و با آن زمین و مصالح بخرد و حقوق کارگران را بدهد. هر یک درصدی که به نرخ بهره این 500 میلیون اضافه شود 5 میلیون تومان به سود پرداختی و هزینه تمام شده مسکن اضافه خواهد شد.

 

نرخ بهره به جز تولید، مصرف را هم تحت تاثیر قرار می­ دهد. با افزایش نرخ بهره مصرف ­کنندگان ترجیح می ­دهند وام نگیرند و به جای خرید مسکن یا خودرو، به اجاره نشینی رو بیاورند یا مثلا از وسایل حمل و نقل عمومی استفاده کنند. این مسئله مصرف کل کشور را کاهش می ­دهد و باعث ایجاد رکود در بازار کالا­های بادوام مثل مسکن، خودرو، لوازم خانگی و... می­ شود.

 

افزایش نرخ بهره در دولت یازدهم و به نوعی در دهه 90 یکی از عوامل بسیاری مهمی بود که باعث شد تشکیل سرمایه در کشور متوقف و گاهی منفی شود و توان تولیدی کشور آسیب ببیند. نمودار و  جدول زیر بر اساس داده های مرکز آمار (حساب­ های ملی فصلی بر اساس سال پایه 90) تنظیم شده است.(ارقام مربوط به سال 99، مربوط به سه ماهه اول سال است).

 

بحران بانکی بدون ورشکستگی؛ خاموش، موثر و فاجعه ­بار

 

همانطور که در جدول و نمودار مشخص است رشد تشکیل سرمایه ثابت در بسیاری از سال ها منفی بوده است. از طرفی طبق این داده ها، رشد تشکیل سرمایه ناخالص، رشد تشکیل سرمایه در ماشین آلات و رشد تشکیل سرمایه در بخش ساختمان به ترتیب برابر با منفی 18 درصد، منفی 2 درصد و منفی 26 درصد بوده است (لازم به ذکر است که رشد یک متغیر با محاسبه میانگین ساده سال ­های قبل به دست نمی ­آید و باید از میانگین هندسی استفاده کرد). کاهش رشد سرمایه ثابت به این معناست که توان تولیدی کشور کاهش پیدا کرده است و نتیجه کاهش توان تولید، کاهش رشد اقتصادی است.

 

بحران بانکی بدون ورشکستگی؛ خاموش، موثر و فاجعه ­بار

 

سهم بحران بانکی در تورم

اگر بحران بانکی به موقع علاج نشود می تواند باعث افزایش تورم شود. فرض کنید بانکی 80 درصد منابع خود را سرمایه گذاری کرده است یا اینکه به مردم وام داده است. از طرفی همواره تعدادی از مردم برای برداشت از سپرده ­ها یا سپرده­ گذاری جدید مراجعه می ­کنند. در حالت عادی بسیار بعید است که ناگهان تمام مردم بخواهند سپرده ­هایشان را از بانک خارج کنند و بانک می­ تواند با همان 20 درصد منابع نقدی موجودش، جوابگوی مراجعین باشد. حتی اگر تعداد کسانی که قصد خارج ­کردن سپرده­ ها را دارند زیاد باشد ممکن است بانک بتواند با فروش بخشی از دارایی­ ها به نقدینگی لازم دست پیدا کند یا اینکه با افزایش جزئی نرخ بهره سپرده جدید جذب کند و یا مردم را از برداشت سپرده ­های قبلی منصرف کند.

 

اما همیشه هم همه چیز این قدر خوب پیش نمی­ رود. اگر یک فرصت سرمایه­ گذاری جدید در اقتصاد پیدا شود آنگاه ممکن است بخش زیادی از مردم برای برداشت سپرده­ هایشان به بانک مراجعه کنند و بانک نتواند با منابع نقدی موجود، فروش سریع دارایی­ ها یا افزایش نرخ بهره جوابگوی حجم بالای مراجعین باشد. به عنوان مثال اگر بازار سهام سریعا رونق بگیرد یا قیمت ارز، مسکن یا طلا رشد کند انگیزه مردم برای خرید این دارایی­ ها و خارج کردن سپرده ­ها از بانک افزایش پیدا می ­کند. بانک­ ها تحت این شرایط یا باید اعلام ورشکستگی کنند یا اینکه از بانک مرکزی استقراض کنند. استقراض از بانک مرکزی هم معنایی جز افزایش نقدینگی و فراهم ­شدن بستر شکل­ گیری تورم ندارد.

 

اخلال بحران بانکی در سایر شیوه ­های جذب سرمایه مثل بورس

در سال های اخیر برخی از افراد پیشنهاد استفاده از مکانیزم ­های جایگزین بانک را مطرح کرده ­اند. مثلا برخی از افراد معتقدند که برای حل مشکل تامین سرمایه تولید، می­ توان از بازار سهام استفاده کرد. برخی دیگر پیشنهاد می­ کنند برای تامین مالی پروژه ­های دولتی مستقیما به مردم اوراق مشارکت فروخته شود یا از روش مشارکت عمومی- خصوصی استفاده شود اما نکته مهم اینجاست که بحران بانکی اجازه چنین کاری را نمی­ دهد. زمانی که فردی بخواهد سهام یا اوراق مشارکت بخرد نیاز به پول دارد و این پول­ ها اکنون در بانک ­ها است. استفاده از روش­ های جایگزین نظام بانکی به این معناست که مردم باید پول خود را از بانک خارج کنند (و یا به عبارت دقیق­ تر و علمی­ تر سرعت گردش پول افزایش پیدا می­ کند و سپرده ­های مردم به حساب جاری منتقل می­ شود). از سویی همان ­طور که قبلا گفته شد در شرایط بحران بانکی دارایی بانک ­ها منجمد است و بانک ­ها نمی­ توانند نقدینگی لازم برای پاسخ­گویی به مراجعات مردم را تامین کنند لذا در نهایت مجبور به استقراض از بانک مرکزی و اضافه ­برداشت خواهند شد و این استقراض می­ تواند تورم را تشدید کند.

 

خلاصه و نتیجه­ گیری

نظام بانکی سهم بالایی در مشکلات اقتصادی کشور مثل تورم و بیکاری دارد. از سویی کشور ما هم با موانع بزرگی مثل تحریم رو به رو است و هم ظرفیت ­های رشد بالقوه زیادی دارد اما فعال کردن این ظرفیت ­ها نیاز به سرمایه ­گذاری دارد. به طور کلی در ایران عمدتا سه راه کلی درآمد نفتی، سرمایه­ گذاری خارجی و سرمایه­ گذاری داخلی برای تامین مالی تولید و اقتصاد وجود دارد و با توجه به اینکه تحریم ­ها دو مسیر اول را مسدود کرده­ اند چاره ­ای به جز تکیه بر نظام تامین مالی داخلی نیست. از طرفی تا زمانی که معضل نظام بانکی حل نشود امکان تکیه بر ظرفیت داخلی برای تامین سرمایه وجود نخواهد داشت و بسیاری از مشکلات مثل رکود، بیکاری، مسکن و ... پابرجا خواهند ماند.

 

ارسال نظر
نام:
ایمیل:
* نظر:
تحلیل های برگزیده
آخرین اخبار