خوراکی‌هایی که از دوره قاجار، ایرانی شدند-راهبرد معاصر
جزئیاتی از آیین نامه اجرایی رتبه بندی معلمان اظهارات امروز وزیر کار درباره افزایش حقوق و پرداخت مستمری بازنشستگان عجیب‌ترین مکان برای نگهداری فرزند سوم ایران سکوت داور تراکتور - پرسپولیس شکست! بایدن: در صورت لزوم با سلاح اتمی از کره جنوبی دفاع می‌کنیم بستنی گران شد+ قیمت جدید واریز حقوق فرهنگیان اردیبهشت ۱۴۰۱+ افزایش حقوق سالانه/ زمان پرداخت حق التدریس اردیبهشت ماه درخواست پلیس از مردم؛ این دو قاتل خطرناک را شناسایی کنید+ فیلم ثبت نام جداگانه مجردانی که تاکنون یارانه نمی‌گرفتند نامزدی نبیه بری برای ریاست پارلمان لبنان وقتی که مربی استقلال رکوردهای مهم را جابه‌جا می‌کند ضرب و شتم جنگلبان ایلامی در اراضی دالاو+ جزئیات طرح «اصلاح نظام برنامه و بودجه کشور»+ جزئیات کاهش چشمگیر محبوبیت بایدن در بین هم حزبی هایش ماجرای هنجارشکنی یک خانم در حسینیه امینی‌های قزوین+ حواشی و واکنش‌ها تیمسار «امیریان» درگذشت بازداشت اخلالگران نظم بازی تراکتور و پرسپولیس حمله هوایی ترکیه به کردستان عراق راهنمای دریافت سوالات کنکور ۱۴۰۱ حقوق هیات علمی دانشگاه آزاد با دولتی برابر شد بایدن در سئول به رهبر کره شمالی پیشنهاد دیدار داد خداداد عزیزی جانشین کریم باقری می‌شود؟ رتبه بندی معلمان زودتر از شهریور اجرا می‌شود؟ هشدار قوه قضائیه به فعالان بازار بورس روسیه: اردوگاه آموزشی نظامیان اوکراین تخریب شد دومین شهر دریایی متحرک سپاه در راه است زلنسکی: روسیه باید هزینه بازسازی اوکراین را پرداخت کند واکنش آموزش و پرورش به موسیقی و حرکات موزون در مدارس آخرین وضعیت عملیات جستجو و نجات دختر ۸ ساله گم شده در جنگل جنجال سیلی زدن مربی به دختر تکواندوکار+ فیلم اخبار جدید از واریز سود سهام عدالت جاماندگان+ مبلغ و جزئیات آمار کرونا در ایران امروز ۳۱ اردیبهشت ۱۴۰۱+ وضعیت کرونایی شهر‌های کشور قیمت طلا، سکه و نرخ ارز امروز شنبه ۳۱ اردیبهشت ۱۴۰۱+ جدول درخواست نماینده مجلس از وزیر کار و دولت برای تصویب افزایش حقوق بازنشستگان در هیات دولت هدیه ۱۵ میلیاردی لژیونر ایرانی به استقلال شکایت باشگاه تراکتور از ۲ بازیکن پرسپولیس؟ جزئیات دقیق افزایش حقوق بازنشستگان کشوری ۱۴۰۱+ نحوه محاسبه حق عائله مندی و افزایش حقوق بازنشستگان آیت الله رئیسی: کارخانه خصوصی شده را انبار پیاز کردند زمان افزایش ساعت کاری ساتنا+ جزئیات مخالفت کرزای با حجاب اجباری؛ مجریان زن نباید فرمان طالبان را رعایت کنند ثبت نام فروش فوری سایپا امروز ۳۱ اردیبهشت ۱۴۰۱ + لینک ثبت نام جدید سایپا در سامانه جدید خودرو+نحوه ثبت نام خودرو در سامانه فروش یکپارچه خودرو دیدار احتمالی بایدن و بن سلمان در ماه آینده میلادی تعطیلی مدارس نوبت بعداظهر کرمانشاه امروز ۳۱ اردیبهشت ۱۴۰۱ تجمع ضد آمریکایی در بدو ورود بایدن به سئول ثبت نام ایران خودرو و سایپا، از بخشنامه‌های فروش تا تعویض پلاک در خودروبانک ۱۲ شهر خوزستان، درگیر گرد و غبار شدید هافبک سرشناس سپاهان در فهرست خرید پرسپولیس علت دود گرفتگی در بست شیخ بهایی حرم رضوی چه بود؟ تظاهرات علیه اجلاس داووس به خشونت کشیده شد دولت ظرفیت پرداخت یارانه را به ۹۵ درصد افزایش دهد خاخام صهیونیست: عادی سازی روابط با ریاض تنها به زمان مناسب نیاز دارد آیت الله رئیسی عازم عمان می‌شود قالیباف «قانون جهش تولید دانش بنیان» را به دولت ابلاغ کرد تکلیف تصویب افزایش حقوق بازنشستگان تامین اجتماعی ۱۴۰۱ در هیئت دولت به کجا رسید؟ روسیه صادرات گاز به فنلاند را متوقف کرد «علی باقری» به مجلس می‌رود افزایش نگرانی مقامات اروپا از نقش آمریکا در شکست احیای برجام جزئیات مذاکره بدهکاران ۵۰۰ میلیاردی با بانک‌ها زمان واریز سهمیه بنزین خرداد ماه 1401 رایزنی بن سلمان و ماکرون درباره اوکراین حذف ارز ترجیحی به ثبات نرخ ارز در کشور کمک می‌کند ورود مجلس به خاموشی‌ها نباید اجازه داد هیچ عاملی به روابط تهران و باکو آسیب برساند انتشار بیانات رهبر انقلاب در مراسم تجلیل از پهلوانان در شماره جدید خط «حزب‌الله» سازمان اطلاعات سپاه بیش از ۳۵ هزار تن کالای اساسی احتکارشده را کشف کرده است وزیر اطلاعات: به‌زودی اطلاعات بیشتری از احمدرضا جلالی منتشر می‌کنیم رمزگشایی از دیدار مایک پمپئو و مریم رجوی در آلبانی سرلشکر سلامی: از خطای محاسباتی دشمن غافل نیستیم رئیس‌جمهور: منطقه آزاد فقط برای واردات کالا نیست بازگشت ابوالفضل پورعرب به سینما در کنار یک فوتبالیست دستوالعمل واکسن کرونای زائران ایرانی حج تمتع ۱۴۰۱ تغییر می‌کند؟ بازدید زینب سلیمانی از نمایشگاه کتاب تهران+ تصاویر علت طلاق مهتاب کرامتی لو رفت تهمینه میلانی آتش بس ۳ را می‌سازد خواننده رپ جنجالی بازیگر شد بازید رایگان از برج میلاد در هفته میراث فرهنگی بازدید رایگان از موزه‌ها امروز چهارشنبه ۲۸ اردیبهشت واکنش رضا رویگری به حواشی اخیر درباره همسرش مراسم تشییع پیکر آیت الله فاطمی نیا در تهران+تصاویر و فیلم نمایشگاه کتاب تهران امروز ۲۷ اردیبهشت ۱۴۰۱ تعطیل است ماجرای ازدواج پسر امین حیایی با عروس سرشناس+ فیلم زمان و مکان مراسم وداع با پیکر آیت الله فاطمی نیا رضا صفایی پور بازیگر پیشکسوت بستری شد اینفوگرافیک| هر نفر چند کارت بانکی دارد؟ اینفوگرافیک| سبد کالای خانواده ۴ نفره چند در می‌آید؟ اینفوگرافیک| سهم آلاینده‌ها در آلودگی هوای تهران فیلم | برکت مقاومت پوستر| جوانان فلسطینی؛ پیروز جنگ اراده‌ها کاریکاتور|وضعیت سعودی در مسئله یمن! نماهنگ | «ارتش» نور چشم ملت اطلاع‌نگاشت| رفع فقر و تأمین رفاه عمومی فیلم| اکسیر تولید اینفوگرافیک| مرور نکات اقتصادی پیام رهبر انقلاب اینفوگرافیک| ائتلاف سعودی در یمن چه فاجعه‌ای به‌بار آورده است؟ اینفوگرافیک| کشور‌هایی که بیشترین تراکم جرایم سایبری را دارند ویدیو| ۴ سناریوی مناقشه اوکراین اینفوگرافیک | آمارهای نگران کننده دهه ۹۰ اینفوگرافیک | ۳ میلیارد دلار دارایی ایرانی‌ها در صرافی‌های خارجی رمزارز ماجرای لغو مجوز صوت و تصویر «روبیکا»+ علت جزئیات تکمیلی نتایج شمارش آرای ریاست جمهوری 1400+ آمار دقیق نتیجه نهایی انتخابات مجلس خبرگان رهبری تهران 1400 نتایج انتخابات شورا‌ی شهر استان تهران ۱۴۰۰+ اسامی آرای آیت الله رئیسی در تهران چقدر بود؟ نتایج انتخابات شورای شهر اراک 1400 نتایج انتخابات شورای شهر قزوین 1400 نتایج انتخابات شورای شهر کرمانشاه 1400 آمار دقیق انتخابات ریاست جمهوری 1400 به تفکیک استان‌ها+ جدول نتایج انتخابات شورای شهر ایلام 1400 نتایج انتخابات شورای شهر قم 1400 نتایج انتخابات شورای شهر ساری 1400 نتایج انتخابات شورای شهر تبریز ۱۴۰۰ نتایج انتخابات شورای شهر سنندج ۱۴۰۰ نتایج انتخابات شورای شهر همدان 1400 نتایج نهایی انتخابات ریاست جمهوری 1400/ آیت الله رییسی برنده انتخابات سیزدهم جدی‌ترین تهدید سایبری فعلی علیه ایران چیست؟ حکمرانی داده‌ها در دنیای دیجیتال مصادیق مجرمانه محیط زیستی جدید در فضای مجازی اعلام شد جریمه سنگین اپل از سوی سازمان ضد انحصار روسیه آپدیت جدید «تلگرام» به جنگ با «کلاب هاوس» رفت کلاب هاوس هک شد/ افشای اطلاعات شخصی ۱.۳ میلیون کاربر سارا بهرامی مهمان این هفته برنامه همرفیق+عکس تأیید هک اطلاعات ۱۵ هزار کاربر آمریکایی ۱۴.۵ میلیون آمریکایی به اینترنت ثابت دسترسی ندارند درخواست ترامپ از ایالت‌های آمریکا درباره غول‌های فناوری افزایش ظرفیت لایو اینستاگرام وقتی عربستان ثروتمند و نفت‌خیز هم از اینفلوئنسرها مالیات می‌گیرد همسریابی در فضای مجازی و کلاهبرداری از مردم اقوام ایرانی «اقلیت» نیستند تیزر برنامه تلویزیونی منهای نفت با موضوع صنعت شیشه کریستال تیزر برنامه تلویزیونی منهای نفت با موضوع صنعت آرد و گندم تیزر برنامه تلویزیونی منهای نفت با موضوع صنعت دامپروری و دام گوشتی تیزر برنامه تلویزیونی منهای نفت با موضوع صنعت دانه های روغنی تیزر برنامه تلویزیونی منهای نفت با موضوع صنعت شیرینی و شکلات تیزر برنامه تلویزیونی منهای نفت با موضوع صنعت فرش تیزر برنامه تلویزیونی منهای نفت با موضوع صنعت نساجی تیزر برنامه تلویزیونی منهای نفت با موضوع صنعت چوب و مبلمان شکست استثناگرایی آمریکایی در عصر ترامپ به سمت دنیای پس از دلار پیش می رویم؟ خروج ترامپ از برجام؛ فشار حداکثری و نتایج حداقلی آیا عراق می تواند از نیروهای امریکایی خالی شود؟ مرگ ابوبکر البغدادی؛ کشته شدن سرکرده داعش چه پیامدی دارد؟ بازوهای نیابتی ایران در منطقه قدرتمندتر از همیشه درس‌های جنگ یمن برای اسرائیل وحدت میان جریان های سیاسی ایران در سایه سیاست فشار حداکثری آمریکا دولت پنهان در لبنان شکست سیاست فشار حداکثری ترامپ در قبال ایران/درهای مذاکره با ایران باز است طرح صهیونیست ها برای اشغال دره اردن رویای چین در هفتاد سالگی؛ خیلی دور، خیلی نزدیک سبک مبارزه تشکیلات خودگردان و اتحادیه اروپا برای حفظ کرانه باختری طرحی برای ایجاد یک سازه امنیتی در خاورمیانه تاریخ سری فشار اسرائیل برای حمله به ایران بررسی صنعت انیمیشن در منهای نفت/ ژاپن چگونه صنعت انیمیشن جهان را قبضه کرد؟ + فیلم منهای نفت: درآمد 16 هزار بشکه نفت تنها در یک سوله پرورش ماهی بررسی صنعت پرورش ماهی در مستند منهای نفت + تیزر بررسی صنعت لبنیات در مستند منهای نفت/ اشتغال یک میلیون نفری شیر و لبنیات منهای نفت: درآمد یک میلیارد دلاری پسته ایران/ هیچ کشوری توان تولید پسته مرغوب ایران را ندارد همه ابعاد تحریم؛ فرصت‌ها و تهدیدها تحریم‌ها به مبادلات ما با شرکت‌های کوچک اروپایی آسیبی نمی‌زند/ نرخ کنونی دلار بالاتر از نرخ واقعی آن است

خوراکی‌هایی که از دوره قاجار، ایرانی شدند

سیب‌زمینی از کی رفت داخل آبگوشت، غذای اصیل ایرانی؟ گوجه‌فرنگی از کی رفت کنار کباب‌کوبیده، غذای ملی ایرانی‌ها؟ جواب، «دوره قاجار» است.
تاریخ انتشار: ۱۵:۱۱ - ۲۶ دی ۱۴۰۰ - 2022 January 16
کد خبر: ۱۱۷۹۶۵

به گزارش راهبردمعاصر، تا پیش از کشف قاره آمریکا در اواخر قرن پانزدهم میلادی، بسیاری از خوراکی‌های معروف امروزی از جمله ذرت، سیب‌زمینی، گوجه‌فرنگی، فلفل دلمه‌ای، بادام‌زمینی، آناناس و کاکائو در کل دنیای آن روزگار یعنی در آسیا و آفریقا و اروپا اصلا وجود نداشتند. پس از کشف سرزمین‌های مختلف قاره آمریکا از کانادا تا برزیل و شیلی و مکزیک و... انواع جدیدی از خوراکی‌ها توسط استعمارگران اروپایی به‌ویژه اسپانیایی‌ها به‌تدریج به اروپا و از آنجا به سراسر جهان برده شد و غذا‌ها و ذائقه‌های جدید شکل گرفت.

برخی از این خوراکی‌ها زودتر به ایران رسیدند و برای‌مثال ـ درست یا نادرست ـ مشهور است که ذرت در دوره صفویه به ایران وارد شد و البته، چون ابتدا توسط حجاج از عربستان به ایران می‌آمد به آن گندم مکه می‌گفتند. در این میان گوجه‌فرنگی و سیب‌زمینی دیرتر و در دوره قاجار به سفره ایرانی‌ها رسیدند و البته نه به این سادگی‌ها.

اگر چه برای ایرانی‌های امروزی تصور دنیای بدون املت و دمی‌گوجه سخت است، ولی مگر مردم دوره قاجار به این راحتی حاضر می‌شدند گوجه‌فرنگی بخورند؟ محصولی فرنگی و مشکوک که شایع بود مسمومیت می‌آورد!

سیب‌زمینی پشندی

ماجرای ورود سیب‌زمینی به ایران که به‌قول «اعتمادالسلطنه» در دوره قاجار غذای «توانگر و درویش» بود، معمولا این‌گونه روایت می‌شود: «در اوایل قرن شانزدهم میلادی وقتی اسپانیایی‌ها به کشور پرو آمدند سیب‌زمینی را دیدند و آن را با خود به اسپانیا بردند. سپس این محصول از آن‌جا به سایر نقاط اروپا برده و در بین مردم آن کشور‌ها رایج و معمول شد. سیب‌زمینی نخستین‌بار توسط سرجان مَلکُم در اواسط پادشاهی فتحعلی‌شاه قاجار به ایران آورده شده، به این دلیل در ابتدا به آن آلوی مَلکُم می‌گفتند! نخستین محلی در ایران که در آن سیب‌زمینی کاشته شد، روستای پشند در استان البرز فعلی بوده، به این علت همچنان سیب‌زمینی پشندی در ایران معروف است».

این روایت احتمالا از خاطره تاریخی اعتمادالسلطنه درباره سیب‌زمینی برگرفته شده است که به این شرح است: «اگر چه از عهد خاقان مغفور فتحعلی‌شاه به توسط سرجان مالکم سفیر کمپانی هندوستان مقیم دربار دارالخلافه طهران وارد ایران گردید و در دوران شاه مرحوم محمد شاه قاجار به ترتیب [با تدبیر]حاجی میرزا آقاسی اندک رواجی پذیرفت... امروز از اقوات عمومی [غذای عموم مردم]محسوب است و در هر صنفش و در نزد توانگر و درویش...»

روایت دیگر این است که سیب‌زمینی از طریق روسیه به آذربایجان ایران و از آنجا به سایر شهر‌ها رسیده است و احتمالا توسط «ویلیام کورمیک» طبیب انگلیسی عباس میرزا به درباریان قاجار معرفی شده و عباس میرزا هم کشت آن را در ایران رواج داده است؛ «عباس میرزا نائب‌السلطنه از نخستین افرادی بود که به کشت آن توجه ویژه‌ای کرد و در روزگاری که روس‌ها از کشت این محصول جدید واهمه داشتند شاهزاده خردمند قاجار سیب‌زمینی می‌کاشت و از دسترنج خود که در آن زمان نماد تجدد نیز انگاشته می‌شد هدایایی به مهمانانش می‌داد... اقدام عباس میرزا به‌سرعت فراگیر شد و به غیر از تبریز در خراسان و کرمانشاه نیز سیب‌زمینی زیر کشت رفت».

کوکو سیب‌زمینی اختراع شد!

خیلی‌ها نمی‌دانند که همین سیب‌زمینی انقلابی در کشاورزی ایران شد؛ چون ارزش غذایی بالایی داشت و کشت آن راحت‌تر و محصولش بیشتر بود و به‌قول «میرزا یوسف خان مستشارالدوله» در کتاب «تاریخ پیداشدن [پیدایش]سیب‌زمینی»: «از جمیع حبوبات و بقولات و هر قسم نباتات، به‌جهت غذای انسان و حیوان، سیب‌زمینی بهتر است و با‌قوت‌تر و طریق کاشت و عمل آوردن آن هم آسان‌تر و بی‌زحمت‌تر است».

خلاصه این‌طوری شد که در ایران کشت سیب‌زمینی به‌تدریج رواج یافت و قوت غالب مردم شد و بعد‌ها معلوم شد: «در هر جایی که زراعت این نبات [گیاه]معمول و متداول شده بلای قحط و مجاعه [گرسنگی]آنجا راه ندارد و هیچ‌یک از حبوبات جای گندم را نمی‌گیرد، مگر سیب‌زمینی که قوتش جزئی کمتر از گندم است. پس هرگاه در تمام نقاط ایران زراعتش را چنانچه شایسته است معمول و مجری دارند [اجرا کنند]فواید عمده عاید زارعین و ملاکین خواهد شد».

تا عهد ناصری بالاخره کار به جایی رسید که کوکو سیب‌زمینی هم اختراع شد و در روزگاری که هنوز بسیاری از مردمان اروپا سیب‌زمینی نمی‌خوردند ایرانی‌ها متخصص پخت انواع غذا با سیب‌زمینی شده بودند و البته جای سیب‌زمینی در آبگوشت هم محفوظ بود.

اغلب گیاهان خوراکی که در دوره قاجار برای نخستین‌بار به ایران وارد شدند در نامشان پسوند «فرنگی» دارند؛ از جمله نخودفرنگی و گوجه‌فرنگی. کشت این محصولات با دانش کشاورزی ایرانیان به‌سرعت در سراسر کشور رواج یافت

درباره وجه تسمیه یا همان دلیل نامگذاری سیب‌زمینی هم این نکته جالب است که، چون فرانسوی‌ها به این خوارکی جدید سیبِ زمینی (Pomme de terre) می‌گفتند ایرانی‌ها هم همین واژگان را ترجمه کردند و آن را سیب‌زمینی نامیدند. ترک‌زبانان ایران نیز سیب‌زمینی را «یئر آلما» به معنای سیبِ زمینی یا «کرتوپ» (برگرفته از واژه کرتوفل روسی) می‌نامند.

ایرانیان با گیاهان خوراکی جدیدی که از اواسط عهد قاجار به ایران وارد شد غذا‌های جدید و مطابق با سلیقه و ذائقه ایرانی اختراع کردند

گوجه کبابی هم اختراع شد

مشهور است که بیش از ۶۰ نوع گیاه خوراکی که امروزه مصرفشان متداول است در دوره ناصرالدین قاجار به ایران آمده است؛ از جمله نخود فرنگی و هویج فرنگی و البته گوجه‌فرنگی؛ و این گوجه‌فرنگی داستانش این است: «دوست‌محمدخان معیرالممالک [داماد ناصرالدین قاجار]که در آن سال به سفر فرنگ رفته بود در یک پاکت پستی، مقداری بذر گوجه‌فرنگی ریخت و همراه با دستورالعمل کاشت آن به ایران فرستاد تا در مزرعه باغ فردوس تجریش که بخشی از آن را در تملک داشت، کاشته‌شود...

دوست‌محمدخان خیلی اهل گُل و گیاه بود و در مسافرت به اروپا و دیگر نقاط، هرجا بذری پیدا می‌کرد به ایران می‌آورد یا می‌فرستاد. فرستادن بذر گوجه‌فرنگی به ایران شروعی برای کاشت این محصول بود. دوست‌علی‌خان، پسر دوست‌محمدخان بعد‌ها روایت کرد که بعد از کاشتن گیاه مذکور و رشد خوب آن در مزرعه باغ فردوس، بیشتر افرادی که با این محصول جدید مواجه می‌شدند نگاه مثبتی به آن نداشتند و عموماً فکر می‌کردند که خوردن گوجه‌فرنگی که در آن زمان به آن بادمجان فرنگی یا بادمجان ارمنی یا بادمجان رومی هم می‌گفتند باعث مسمومیت می‌شود.

گویا طبع سرد گوجه‌فرنگی، با مذاق تهرانی‌های آن‌دوره جور درنمی‌آمد و حالت تهوع و ناخوشی پس از خوردن آن را که در برخی از افراد ایجاد می‌شد، تشبیه به مسمومیت غذایی می‌کردند».

به‌روایت تاریخ، بدبینی به گوجه‌فرنگی تا مدت‌ها ادامه داشت تا اینکه «عبدالصمد میرزا عزالدوله»، یکی از برادران ناصرالدین قاجار پس از چشیدن گوجه‌فرنگی، یک روز تصمیم گرفت آن را هم مثل گوشت کباب کند و کنار ناهارش که کباب بود، میل کند. باقی داستان هم که معلوم است؛ دیدند به‌قول امروزی‌ها عجب جواب می‌دهد و این‌طوری شد: «داستان خوش‌مزگی این خوراک، به‌تدریج به گوش مردم کوچه و خیابان هم رسید و کشاورزان اطراف تهران نیز، به کشت گوجه‌فرنگی رو آوردند. به این ترتیب، این محصول وارداتی در چلوکبابی‌های ایرانی منزلتی پیدا کرد و به چاشنی محبوب غذا تبدیل شد».

امنیت غذایی ایرانی‌ها

خلاصه چنین بود که از اواسط دوره قاجار به‌تدریج کشت سیب‌زمینی و گوجه‌فرنگی با دانش کشاورزی ایرانیان پیوند خورد و در سراسر ایران افزایش یافت تا این خوراکی‌ها پای ثابت سفره‌ها و غذا‌های خوشمزه ایرانی باشند. امروزه نیز سیب‌زمینی محصولی استراتژیک و شاخص است که بخشی از امنیت غذایی ایران را تأمین می‌کند.

این هم به‌عنوان حُسن‌ختام که حالا ایران با تولید بیش از ۵ میلیون تن سیب‌زمینی در استان‌های همدان و اردبیل و آذربایجان شرقی و اصفهان و... سیزدهمین تولیدکننده این محصول در دنیا است و سیب‌زمینی صادراتی ایران هم در بازار‌های جهانی، خواهان زیاد دارد. البته درباره گوجه‌فرنگی نیز ناگفته نماند که ایران در دهه‌های اخیر همواره یکی از ۱۰ تولیدکننده برتر این محصول پرطرفدار در جهان است./فارس

کلمات کلیدی: خوراکی قاجار سیب زمینی
ارسال نظر
نام:
ایمیل:
* نظر:
تحلیل های برگزیده
آخرین اخبار