مالیات‌ درآمد صادراتی پتروشیمی های گازی-راهبرد معاصر
بوریس جانسون مسئولیت رسوایی پارتی گیت را می‌پذیرد ناپدید شدن ۷۶ مهاجر بر اثر واژگونی قایق در سواحل تونس دامپزشک آفریقای جنوبی وضعیت ایران و توله اش را بررسی می‌کند آتش سوزی مجدد در مخازن سوختی در حیفا برخورد با متخلفان در مورد رعایت سقف افزایش اجاره بها تشدید می شود افزایش جانباختگان حادثه مترو پل به ۱۶ نفر درخواست ضد مقاومتی اسرائیل از آنکارا پیگیری ایران برای دریافت بهای گاز صادراتی به عراق نقل و انتقالات جدید در پرسپولیس آخرین خبر از تصویب افزایش حقوق بازنشستگان ۱۴۰۱+ حقوق بازنشستگان تامین اجتماعی ۵۷.۴ درصد زیاد شد علی دایی یک کارخانه در آستانه ورشکستگی را خرید فردا پنجشنبه ۵ خرداد ۱۴۰۱ تعطیل است؟ + تاریخ دقیق شهادت امام جعفر صادق در تقویم ۱۴۰۱ یارانه خرداد چه زمانی قابل برداشت است؟ اخبار جدید از تصویب افزایش حقوق بازنشستگان در ۱۴۰۱ از زبان وزیر کار+ جزئیات کدام استان ها دارای بالاترین میزان ابتلا به سرطان روده بزرگ هستند؟ عربستان: تا مسئله فلسطین حل نشود، عادی سازی با اسرائیل در کار نیست مربی پرسپولیس به دنبال بازیکنان استقلال+یک استقلالی دیگر در راه پرسپولیس افزایش تقاضا برای به فرزندخواندگی گرفتن نوزاد تازه پیدا شده در نازی آباد تهران سردار قاآنی: امروز رژیم صهیونیستی جرات شلیک حتی یک تیر را به حزب‌الله لبنان ندارد حریق در پاساژ گلشن تهران+ جزئیات و فیلم قیمت طلا، سکه و نرخ ارز امروز چهارشنبه ۴ خرداد ۱۴۰۱+ جدول وزیر خارجه ترکیه: مصمم به افزایش سطح تجارت با اسرائیل هستیم بازی پرسپولیس دوباره لغو شد+ علت آمار کرونا در ایران امروز ۴ خرداد ۱۴۰۱+ وضعیت کرونایی شهر‌های کشور شمخانی به تاجیکستان می‌رود ماجرای مورد مشکوک به آبله میمون در ایران چه بود؟ زمان قرعه کشی خودرو‌ در سامانه جدید فروش خودرو حرداد ۱۴۰۱+ لینک سامانه مشاهده اسامی برندگان قرعه کشی خودرو درخواست امیر قطر و نخست وزیر انگلیس از طرف‌های مذاکرات وین آخرین آمار کشته‌ها و مصدومان حادثه متروپل آبادان رضا اسدی دوم در پرسپولیس؟ سردار سلامی:انتقام خون عزیزانمان را می گیریم اقساط وام جدید اجاره چقدر می‌شود؟ «یک میلیارد یورو» برای مقابله با کرونا کجا رفت؟ رهبر انقلاب:گفتیم مجلس انقلابی، یک عده خوششان نیامد! ولی ما حقیقت را گفتیم/ امروز هم می‌توان مثل فتح خرمشهر بر مشکلات غلبه کرد عجیب‌ترین خرید پرسپولیس از کرواسی می‌آید+ عکس سخنان رئیس دیوان محاسبات کشور درباره کاهش قیمت کالا‌ها و خدمات نواک: کالاهای ایرانی می‌توانند نیازهای متعدد بازار روسیه را تامین کنند تجارت ایران و روسیه به ۱۰ میلیارد دلار می‌رسد محدودیت و ممنوعیت‌های جاده‌ای در روز‌های پایانی هفته صدور احکام کارگزینی سال ۱۴۰۱ قضات سراسر کشور ترکیب پرسپولیس مقابل شهرخودرو امروز ۴ خرداد ۱۴۰۱+ ساعت دقیق دیدار زلنسکی خواستار مذاکره مستقیم با پوتین شد نگهداری میمون در خانه ابتلا به آبله میمون را افزایش می‌دهد؟ جنجال تازه علی کریمی با یک پست آتشین+ عکس جزئیات جدید از پرداخت حق ثبت مهریه توضیحات وزیر صمت درباره قیمت شوینده‌ها ماموریت رئیس‌جمهور به سازمان محیط زیست و وزارت خارجه برای رفع مشکل آلودگی هوا وزیر خارجه ترکیه به دیدار همتای صهیونیست رفت اینفوگرافیک | ۳۲میلیون ایرانی درگیر اجاره بهای مسکن احتمال ریزش دوباره ساختمان متروپل آبادان وجود دارد گزارش فائو از رتبه‌های ۳ تا ۱۹ ایران در تولید ۲۰ محصول مهم کشاورزی جهان دستگیری مرد عراقی به اتهام تلاش برای ترور جورج بوش وضعیت راه‌های کشور امروز ۴ خرداد ۱۴۰۱+ ترافیک در هراز و کندوان نفت خام سنگین ایران به ونزوئلا رسید خبر خوش وزیر برای بازنشستگان/ تایید افزایش حقوق بازنشستگان در تمام سطوح توضیحات قالیباف درباره مهلت دولت برای زمان اجرایی رتبه بندی معلمان گزارش هواشناسی امروز 4 خرداد 1401 نمایندگان به دیدار رهبر انقلاب رفتند سئول: کره شمالی موشک بالستیک شلیک کرده است رهبر انقلاب: مخاطب اول درهر یک از عرصه‌های جهاد و دعوت به خیر، روحانیت است امیرعبداللهیان راهی نشست داووس شد آبله میمون برای کدام افراد خطرناک است؟ بیت کوین دوباره به کانال ۳۰ هزار دلاری برگشت آخرین خبر از میزان افزایش شهریه مدارس ۱۴۰۱ واریز سود ۱۳ شرکت غیربورسی سهام عدالت دانشگاه‌های تهران پنجشنبه ۵ خرداد ۱۴۰۱ تعطیل است؟ توضیحات قالیباف درباره مهلت دولت برای تصویب آیین نامه رتبه بندی معلمان ناظران هیئت رئیسه مجلس انتخاب شدند+ اسامی اعلام زمان ورود اولین خودروهای وارداتی به کشور+ جزئیات نواب رئیس مجلس برای سال سوم انتخاب شدند+ اسامی جزئیات تازه از تبانی مالک و شهرداری برای صدور غیرقانونی پروانه ساختمان متروپل آبادان اسامی کاندیداهای نواب ریاست مجلس اعلام شد قالیباف برای سومین بار رئیس مجلس شد+ تعداد آراء اسامی کاندیداها جدول قیمت گوشی شیائومی امروز چهارشنبه ۴ خرداد ۱۴۰۱ جدول قیمت گوشی سامسونگ امروز چهارشنبه ۴ خرداد ۱۴۰۱ قیمت خودرو‌های ایران خودرو و سایپا امروز ۴ خرداد ۱۴۰۱+ جدول پنجره ملی خدمات دولت هوشمند بالاترین ابزار مقابله با فساد است کاریکاتور| پیر شدیم رفت یوسف تیموری در برنامه جوکر اشک همه را به خاطر انصاریان در آورد+ فیلم حواشی هنجارشکنی در حسینیه امینی‌های قزوین/ متولی حسینیه عزل شد شناسایی هویت ۳ شهید والفجر مقدماتی بعد از ۴۰ سال ماجرای هنجارشکنی یک خانم در حسینیه امینی‌های قزوین+ حواشی و واکنش‌ها بازگشت ابوالفضل پورعرب به سینما در کنار یک فوتبالیست دستوالعمل واکسن کرونای زائران ایرانی حج تمتع ۱۴۰۱ تغییر می‌کند؟ بازدید زینب سلیمانی از نمایشگاه کتاب تهران+ تصاویر علت طلاق مهتاب کرامتی لو رفت تهمینه میلانی آتش بس ۳ را می‌سازد خواننده رپ جنجالی بازیگر شد بازید رایگان از برج میلاد در هفته میراث فرهنگی بازدید رایگان از موزه‌ها امروز چهارشنبه ۲۸ اردیبهشت واکنش رضا رویگری به حواشی اخیر درباره همسرش مراسم تشییع پیکر آیت الله فاطمی نیا در تهران+تصاویر و فیلم اینفوگرافیک| هر نفر چند کارت بانکی دارد؟ اینفوگرافیک| سبد کالای خانواده ۴ نفره چند در می‌آید؟ اینفوگرافیک| سهم آلاینده‌ها در آلودگی هوای تهران فیلم | برکت مقاومت پوستر| جوانان فلسطینی؛ پیروز جنگ اراده‌ها کاریکاتور|وضعیت سعودی در مسئله یمن! نماهنگ | «ارتش» نور چشم ملت اطلاع‌نگاشت| رفع فقر و تأمین رفاه عمومی فیلم| اکسیر تولید اینفوگرافیک| مرور نکات اقتصادی پیام رهبر انقلاب اینفوگرافیک| ائتلاف سعودی در یمن چه فاجعه‌ای به‌بار آورده است؟ اینفوگرافیک| کشور‌هایی که بیشترین تراکم جرایم سایبری را دارند ویدیو| ۴ سناریوی مناقشه اوکراین ماجرای لغو مجوز صوت و تصویر «روبیکا»+ علت جزئیات تکمیلی نتایج شمارش آرای ریاست جمهوری 1400+ آمار دقیق نتیجه نهایی انتخابات مجلس خبرگان رهبری تهران 1400 نتایج انتخابات شورا‌ی شهر استان تهران ۱۴۰۰+ اسامی آرای آیت الله رئیسی در تهران چقدر بود؟ نتایج انتخابات شورای شهر اراک 1400 نتایج انتخابات شورای شهر قزوین 1400 نتایج انتخابات شورای شهر کرمانشاه 1400 آمار دقیق انتخابات ریاست جمهوری 1400 به تفکیک استان‌ها+ جدول نتایج انتخابات شورای شهر ایلام 1400 نتایج انتخابات شورای شهر قم 1400 نتایج انتخابات شورای شهر ساری 1400 نتایج انتخابات شورای شهر تبریز ۱۴۰۰ نتایج انتخابات شورای شهر سنندج ۱۴۰۰ نتایج انتخابات شورای شهر همدان 1400 نتایج نهایی انتخابات ریاست جمهوری 1400/ آیت الله رییسی برنده انتخابات سیزدهم جدی‌ترین تهدید سایبری فعلی علیه ایران چیست؟ حکمرانی داده‌ها در دنیای دیجیتال مصادیق مجرمانه محیط زیستی جدید در فضای مجازی اعلام شد جریمه سنگین اپل از سوی سازمان ضد انحصار روسیه آپدیت جدید «تلگرام» به جنگ با «کلاب هاوس» رفت کلاب هاوس هک شد/ افشای اطلاعات شخصی ۱.۳ میلیون کاربر سارا بهرامی مهمان این هفته برنامه همرفیق+عکس تأیید هک اطلاعات ۱۵ هزار کاربر آمریکایی ۱۴.۵ میلیون آمریکایی به اینترنت ثابت دسترسی ندارند درخواست ترامپ از ایالت‌های آمریکا درباره غول‌های فناوری افزایش ظرفیت لایو اینستاگرام وقتی عربستان ثروتمند و نفت‌خیز هم از اینفلوئنسرها مالیات می‌گیرد همسریابی در فضای مجازی و کلاهبرداری از مردم اقوام ایرانی «اقلیت» نیستند تیزر برنامه تلویزیونی منهای نفت با موضوع صنعت شیشه کریستال تیزر برنامه تلویزیونی منهای نفت با موضوع صنعت آرد و گندم تیزر برنامه تلویزیونی منهای نفت با موضوع صنعت دامپروری و دام گوشتی تیزر برنامه تلویزیونی منهای نفت با موضوع صنعت دانه های روغنی تیزر برنامه تلویزیونی منهای نفت با موضوع صنعت شیرینی و شکلات تیزر برنامه تلویزیونی منهای نفت با موضوع صنعت فرش تیزر برنامه تلویزیونی منهای نفت با موضوع صنعت نساجی تیزر برنامه تلویزیونی منهای نفت با موضوع صنعت چوب و مبلمان شکست استثناگرایی آمریکایی در عصر ترامپ به سمت دنیای پس از دلار پیش می رویم؟ خروج ترامپ از برجام؛ فشار حداکثری و نتایج حداقلی آیا عراق می تواند از نیروهای امریکایی خالی شود؟ مرگ ابوبکر البغدادی؛ کشته شدن سرکرده داعش چه پیامدی دارد؟ بازوهای نیابتی ایران در منطقه قدرتمندتر از همیشه درس‌های جنگ یمن برای اسرائیل وحدت میان جریان های سیاسی ایران در سایه سیاست فشار حداکثری آمریکا دولت پنهان در لبنان شکست سیاست فشار حداکثری ترامپ در قبال ایران/درهای مذاکره با ایران باز است طرح صهیونیست ها برای اشغال دره اردن رویای چین در هفتاد سالگی؛ خیلی دور، خیلی نزدیک سبک مبارزه تشکیلات خودگردان و اتحادیه اروپا برای حفظ کرانه باختری طرحی برای ایجاد یک سازه امنیتی در خاورمیانه تاریخ سری فشار اسرائیل برای حمله به ایران بررسی صنعت انیمیشن در منهای نفت/ ژاپن چگونه صنعت انیمیشن جهان را قبضه کرد؟ + فیلم منهای نفت: درآمد 16 هزار بشکه نفت تنها در یک سوله پرورش ماهی بررسی صنعت پرورش ماهی در مستند منهای نفت + تیزر بررسی صنعت لبنیات در مستند منهای نفت/ اشتغال یک میلیون نفری شیر و لبنیات منهای نفت: درآمد یک میلیارد دلاری پسته ایران/ هیچ کشوری توان تولید پسته مرغوب ایران را ندارد همه ابعاد تحریم؛ فرصت‌ها و تهدیدها تحریم‌ها به مبادلات ما با شرکت‌های کوچک اروپایی آسیبی نمی‌زند/ نرخ کنونی دلار بالاتر از نرخ واقعی آن است

مالیات‌ درآمد صادراتی پتروشیمی های گازی

هرساله صاحبان پتروشیمی‌های گازی با وجود دریافت انواع رانت‌های مختلف با جوسازی رسانه‌ای از انجام تدریجی اصلاحات اقتصادی در صنعت پتروشیمی و هرگونه گام رو به جلو در حذف معافیت‌های مالیاتی جلوگیری می‌کنند
تاریخ انتشار: ۱۸:۵۶ - ۰۴ بهمن ۱۴۰۰ - 2022 January 24
کد خبر: ۱۱۹۲۴۳

به گزارش راهبرد معاصر روز گذشته هادی بیگی‌نژاد عضو کمیسیون تلفیق بودجه ۱۴۰۱ در مصاحبه‌ای عنوان کرد که طبق مصوبه کمیسیون تلفیق، معافیت مالیات بر درآمد صادراتی محصولات نیمه‌خام پتروشیمی‌های خوراک گازی شامل متانول، اوره و پلی اتیلن، در تبصره ۶ لایحه بودجه حذف شده است. بدین صورت پتروشیمی‌های خوراک گازی نیز همانند سایر پتروشیمی‌های خوراک مایع و میان‌دستی مشمول مالیات بر صادرات شده‌اند.

پیش از این در تبصره ۶ قانون بودجه ۱۴۰۰ معافیت مالیات بر درآمدهای صادراتی محصولات خام و نیمه‌خام پتروشیمی‌ و معدنی برداشته شده بود ولی هیئت دولت به طور خاص سه محصول متانول، اوره و پلی‌اتیلن را در فهرست مواد خام و نیمه‌خام پتروشیمی برای شمولیت مالیاتی ذکر نکرده بود که این اقدام در بودجه سال آینده توسط نمایندگان مجلس انجام شد.

اما پس از انتشار خبر شمولیت مالیات بر درآمدهای صادراتی پتروشیمی‌های خوراک گازی، یک موج رسانه‌ای نسبت به تصمیم کمیسیون تلفیق در فضای مجازی ایجاد شد که از ابعاد مختلف وضع هر گونه مالیات بر این واحدها را اقدامی غیرمنطقی عنوان می‌کرد.

به طور کلی چند گزاره اصلی، محور استدلال منتقدان تصمیم کمیسیون تلفیق است. آنها معتقدند که با توجه به دلایل زیر، اخذ مالیات از درآمدهای صادراتی پتروشیمی‌های خوراک گازی اقدامی سختگیرانه و خلاف سیاست حمایت از تولید داخل است.

  1. متانول، اوره و پلی‌اتیلن مواد نیمه‌خام نیستند و نباید جزء فهرست مواد نیمه‌خام قرار بگیرند.
  2. پتروشیمی‌های خوراک گازی نرخ خوراک خود را بیش از نرخ صادراتی گاز تسویه می‌کنند.
  3. قیمت فروش محصولات این پتروشیمی‌ها به صورت دستوری و کمتر از قیمت‌های جهانی است.
  4. در حال حاضر پتروشیمی‌های گازی زیان‌ده هستند و حاشیه سودهای بسیار پایینی دارند.
  5. دولت ارز صادراتی پتروشیمی‌ها را با نرخ نیما تسویه می‎کند درحالیکه باید با نرخ ارز آزاد تسویه شود.
  6. اخذ مالیات از درآمدهای صادراتی پتروشیمی‌های گازی آنها را زیان‌ده می‌کند.

البته برخی کارشناسان نیز نه به دلایل ذکر شده، بلکه به دلیل تاثیر تصمیم کمیسیون تلفیق بر ریزش سهام شرکت‌های بورسی پتروشیمی معتقدند که مجلس باید با احتیاط بیشتری در این باره تصمیم‌گیری کند.

در ادامه ابتدا به بررسی صحت و سقم هر یک از ۶ ادعای مطرح شده می‌پردازیم و سپس تاثیر تصمیم کمیسیون تلفیق بر بازار سرمایه را موردبررسی قرار می‌دهیم.

*تکمیل زنجیره ارزش صنعت پتروشیمی در گرو اخذ مالیات از نیمه‌خام‌فروش‌ها

گزاره غلط اول: متانول، اوره و پلی‌اتیلن مواد نیمه‌خام نیستند و نباید جزء فهرست مواد نیمه‌خام قرار بگیرند.

پاسخ: در قانون تعریف ماده نیمه‌خام نفتی، گازی و پتروشیمی بدین صورت آمده است: «کلیه محصولات شیمیایی و پتروشیمیایی که به عنوان خوراک یا ماده اولیه برای تولید محصول نهایی صنعتی استفاده می‌شود».

هر سه محصول متانول، اوره و پلی‌اتیلن مطابق تعریف، ماده نیمه‌خام محسوب می‌شوند، زیرا «اوره‌فرمالدهید» و «ملامین» از اوره، «پروپیلن» و «پلی‌پروپیلن» از متانول و «انواع بطری و ظروف یکبار مصرف» از پلی‌اتیلن قابل تولید هستند و از هر سه ماده می‌توان به عنوان ماده اولیه برای تولید محصول نهایی صنعتی استفاده کرد.

تنظیم‌گری مالیاتی یکی از اصلی‌ترین راهکارهای دولت برای توسعه عمق زنجیره ارزش در صنعت پتروشیمی است و تمامی کشورهای دنیا با استفاده از این ابزار و اخذ مالیات از مواد نیمه‌خام و اعطای معافیت مالیاتی به محصولات انتهای زنجیره ارزش باعث ایجاد ارزش‌افزوده و اشتغالزایی چند صد برابری در صنعت پتروشیمی می‌شوند. در نتیجه تداوم معافیت مالیاتی نیمه‌خام فروش‌ها در ابتدای زنجیره، سبب آسیب به توسعه و تکمیل زنجیره ارزش مواد پایین‌دستی این سه محصول خواهد شد.

برای مثال یکی از راه‌های تولید پروپیلن و پلی‌پروپیلن به عنوان محصولات موردنیاز صنایع تکمیلی کشور ذیل فرایند استفاده از خوراک متانول در واحد MTP تعریف می‌شود. در حال حاضر مطابق با تعریف مواد نیمه‌خام، پروپیلن و انواع پلی‌پروپیلن ماده نیمه‌خام تعریف شده‌اند و مشمول مالیات هستند در حالیکه خوراک آنها (متانول) در لیست مواد نیمه‌خام جای ندارد و معافیت صادراتی دارد. یعنی دقیقا برعکس سیاست‌گذاری منطقی!

حذف متانول از لیست مواد نیمه‌خام و تمدید معافیت مالیاتی آنها، اشتیاق سرمایه‌گذاران در ادامه زنجیره ارزش پتروشیمی را از بین خواهد برد، زیرا مواد پایین‌دست متانول شامل مالیات صادراتی هستند اما متانول شامل مالیات نشده است. در نتیجه پتانسیل ادامه زنجیره پایین دست متانول توجیه اقتصادی نخواهد داشت. طبق آمار سالانه حدود یک میلیارد دلار صرف واردات محصولات پایین‌دستی متانول در زنجیره پروپیلن می‌شود.

*میانگین نرخ گاز پتروشیمی‌ها بسیار کمتر از قیمت صادراتی گاز ایران است

گزاره غلط دوم: پتروشیمی‌های خوراک گازی نرخ خوراک خود را بیش از نرخ صادراتی گاز تسویه می‌کنند.

پاسخ: در ابتدا باید ذکر کرد که هیچ تغییری در فرمول قیمت‌گذاری نرخ خوراک پتروشیمی‌ها در سال‌های اخیر انجام نشده است و فرمول نرخ خوراک آنها متناسب با قیمت گاز در هاب‌های جهانی و قیمت گاز داخلی است و البته این قیمت در همه بازه‌های زمانی مختلف نسبت به قیمت گاز صادراتی ایران با اختلاف قابل توجهی کمتر است.

با توجه به شرایط فصلی و افزایش تقاضای انرژی در جهان شاهد رشد قیمت گاز در برخی از هاب‌های جهانی به خصوص هاب‌های اروپا هستیم. البته این موضوع موقت خواهد بود و با عبور از این بازه زمانی، قیمت گاز دوباره به رقم‌های پایین‌تر در این هاب خواهد رسید.

طبق فرمول خوراک پتروشیمی‌های گازی (تصویر۱)، نصف قیمت خوراک این واحدها بر اساس میانگین قیمت ۴ هاب دنیا تعیین شده و نصف دیگر قیمت خوراک براساس میانگین وزنی قیمت داخلی، صادرات و واردات تعیین می‌شود.

با توجه به وجود دو هاب با خوراک ارزان قیمت (آمریکا و کانادا) و وجود قیمت داخلی در فرمول قیمت‌گذاری نرخ خوراک پتروشیمی‌ها که عمده آن به صورت ریالی و ارزان قیمت است، قیمت گاز تحویلی به پتروشیمی‌ها نسبت به قیمت‌های جهانی ۴ هاب اصلی در اکثر مواقع کمتر است و مزیت رقابتی ویژه‌ای دارد.

تصویر ۱، فرمول قیمت‌گذاری خوراک پتروشیمی‌های گازی را نشان می‌دهد.

مالیات‌ درآمد صادراتی پتروشیمی‌های گازی؛ به نام سهامداران خرد به کام پتروشیمی‌ها

تصویر ۱

مطابق این فرمول روند تغییر قیمت خوراک در چهار سال اخیر مطابق تصویر ۲ است:

 

مالیات‌ درآمد صادراتی پتروشیمی‌های گازی؛ به نام سهامداران خرد به کام پتروشیمی‌ها

تصویر ۲

همانطور که مشاهده می‌شود درباره نرخ خوراک پتروشیمی‌ها ضروری است که «میانگین نرخ در طول یک سال» حدود ۱۶ سنت بر متر مکعب در نظر گرفته شود نه صرفا یک بازه زمانی یک ماهه. در نتیجه ارجاع به قیمت خوراک پتروشیمی‌ها در یک بازه زمانی کوتاه و تعمیم آن به کل ماه‌های سال و القای زیان‌ده بودن این واحدها از منظر کارشناسی صحیح است.  

قابل ذکر است هزینه استحصال گاز از زیرزمین تا تحویل در درب کارخانه حدود ۵ سنت در مترمکعب است. مطابق شکل بالا در برخی ماه‌های سال ۱۳۹۹ و ۱۳۹۷ میانگین قیمت خوراک تحویلی گاز به واحدهای پتروشیمی ۴ سنت بر مترمکعب بوده است که حتی از هزینه استحصال گاز نیز کمتر بوده است. لذا قیمت خوراک پتروشیمی‌ها در ۵ سال اخیر کاملا ارزان قیمت بوده است و مزیت رقابتی و صادراتی برای پتروشیمی‌ها ایجاد کرده است.

*پتروشیمی‌های گازی محصولات خود را به قیمت صادراتی می‌فروشند

گزاره غلط سوم: قیمت فروش محصولات این پتروشیمی‌ها به صورت دستوری و کمتر از قیمت‌های جهانی است.

پاسخ: این موضوع بسته به نوع محصول متفاوت است، مثلا محصولی مانند متانول تقریبا همه آن صادر شده و با قیمت‌های جهانی مبادله می‌شود. در نتیجه خبری از نرخ دستوری در حوزه قیمت‌گذاری متانول نیست.

بخشی از مصرف اوره در داخل کشور است که با نرخ دستوری انجام می‌شود اما دولت مکلف است مابه‌التفاوت قیمت را به تولیدکنندگان بپردازد. بدین صورت با وجود تعیین نرخ دستوری برای بخشی از محصول اوره، حاشیه سود واحد اوره‌سازی مانند پتروشیمی خراسان در ۹ ماه اول ۱۴۰۰ بیش از ۶۰ درصد بوده است که یک عدد قابل ملاحظه‌ است.

در نتیجه بخش صادراتی پتروشیمی‌ها تماما به قیمت جهانی صادر می‌شود. قیمت محصول پلی اتیلن و اتیلن گلایکول نیز بر اساس قیمت‌های میانگین جهانی توسط شرکت ملی صنایع پتروشیمی جهت مصرف داخل تعیین می‌شود.

*طبق آمار کدال حاشیه سود پتروشیمی‌های گازی به طور میانگین بیش از ۴۰ درصد است

گزاره غلط چهارم: تحت تاثیر قیمت خرید خوراک و قیمت فروش محصولات، در حال حاضر پتروشیمی‌های گازی زیان‌ده هستند و حاشیه سودهای بسیار پایینی دارند.

پاسخ: این گزاره به عنوان نتیجه دو گزاره غلط قبلی مطرح می‌شود. برای بررسی این موضوع کافی است که نگاهی به حاشیه سود برخی از این شرکت‌های پتروشیمی متانولی و اوره‌ای در سامانه کدال بیندازیم. به عنوان نمونه حاشیه سود دو شرکت پتروشیمی خراسان (اوره) و پتروشیمی زاگرس (متانول) از سایت کدال آورده شده است (تصویر ۳).

مالیات‌ درآمد صادراتی پتروشیمی‌های گازی؛ به نام سهامداران خرد به کام پتروشیمی‌ها

تصویر ۳

پتروشیمی‌های خوراک گازی وضعیت بسیار خوبی با وجود افزایش قیمت خوراک گازی در بازه زمانی کوتاه اخیر داشته‌اند و مطابق با گزارش مرکز پژوهش‌ها حاشیه سود آنها حداقل ۲۰ درصد بیشتر از پتروشیمی‌های خوراک مایع است.

مرکز مطالعات زنجیره ارزش صنعت نفت و گاز به عنوان یک مرجع علمی و تخصصی در داخل کشور در گزارشی با عنوان «ریشه‌یابی جذابیت خوراک گاز در صنعت پتروشیمی» از حاشیه سودهای نجومی پتروشیمی‌های گازی پرده برداشته است (تصویر ۴) که به طور میانگین روی ۵۰ درصد است.

مالیات‌ درآمد صادراتی پتروشیمی‌های گازی؛ به نام سهامداران خرد به کام پتروشیمی‌ها

تصویر ۴

همچنین مرکز پژوهش‌های مجلس نیز در ۶ ماه اول امسال حاشیه سود پتروشیمی‌های خوراک گازی ۴۲ درصد گزارش کرده است. در نتیجه ادعای زیان‌ده بودن پتروشیمی‌های گازی موضوعی است که در محافل تخصصی حوزه پتروشیمی هیچگونه اعتباری از جنبه کارشناسی ندارد.

*نرخ تسعیر ارز خوراک و محصولات پتروشیمی بر اساس ارز نیماست

گزاره غلط پنجم: دولت ارز صادراتی پتروشیمی‌ها را با نرخ نیما تسویه می‎کند درحالیکه باید با نرخ ارز آزاد تسویه شود.

پاسخ: تمام محصولات و خوراک پتروشیمی‌ها با ارز نیمایی تسویه می‌شود. در نتیجه منطقی نیست که هزینه خوراک این واحدها با نرخ ارز نیمایی تسویه شود ولی درآمدهای صادراتی آنها با نرخ ارز آزاد. در حال حاضر هم خوراک و هم محصول با یک قیمت ارز (نیمایی) تسعیر می‌شود.

*با حذف معافیت مالیاتی پتروشیمی‌های گازی همچنان حاشیه سود آنها نجومی می‌ماند

گزاره غلط ششم: اخذ مالیات از درآمدهای صادراتی پتروشیمی‌های گازی آنها را زیان‌ده می‌کند.

پاسخ: طبق محاسبات با لغو معافیت‌های صادراتی و منطقه‌ای، حاشیه سود واحدهای خوراک گازی به طور میانگین ۱۰ درصد، واحدهای پتروشیمی خوراک مایع به طور میانگین ۳.۴ درصد و پتروشیمی‌های میان دستی کمتر از ۷ درصد کاهش پیدا خواهد کرد.

تصویر ۵ حاشیه هر یک از پتروشیمی‌های گازی پس از اخذ مالیات بر درآمد صادراتی را نشان می‌دهد. اطلاعات زیر از سایت کدال در صورت‌های مالی سال ۹۷ و ۹۸ گرفته شده است.

مالیات‌ درآمد صادراتی پتروشیمی‌های گازی؛ به نام سهامداران خرد به کام پتروشیمی‌ها

تصویر ۵

نکته جالب توجه اینکه اگر معافیت مالیاتی پتروشیمی‌های خوراک گازی به طور کامل برداشته شود این واحدها نه تنها زیان‌ده نخواهند شد بلکه همچنان حاشیه سودهای کلانی را دارا هستند. کافی حاشیه سود این واحدها را با پتروشیمی‌های سایر کشورها مقایسه کنید تا متوجه حاشیه سود چندبرابری پتروشیمی‌های ایران نسبت به سایر کشورها شوید.

همانطور که در تصویر ۳ نیز مشخص است حاشیه سود این واحدها در سال ۱۳۹۹ و ۱۴۰۰ نیز مشابه سال‌های قبلی اعداد بالایی است و آنچه درباره زیان‌ده بودن این واحدها گفته میشد طرفا با تعمیم یک شرایط ویژه افزایش قیمت گاز در یک برهه کوتاه به تمامی سال است، درحالیکه نیازی به محاسبات دستی و اینگونه تعمیم‌ها نیست و اعداد و ارقام سایت کدال خود گویای واقعیت است.

*پتروشیمی‌ها با توسعه زنجیره ارزش و ارتقای بهره‌وری سودآوری خود را حفظ کنند

اما درباره تاثیر حذف معافیت مالیاتی پتروشیمی‌های خوراک گازی بر بازار سرمایه باید توجه داشت که ریزش بورس در سال گذشته علل و دلایل مختلفی دارد که حتی اگر خوراک و سوخت پتروشیمی‌ها به صورت رایگان در اختیار واحدهای پتروشیمی قرار گیرد اما اصلاحات مورد نظر در اقتصاد کشور انجام نشود، بورس رشد نخواهد کرد. تزریق نقدینگی، میزان سود بانکی، نرخ ارز و فروش اوراق عوامل اصلی رشد و سقوط بورس هستند که اساسا مسائل اقتصاد کلان کشور هستند و ربطی به صنعت پتروشیمی ندارند.

اما حتی اگر تاثیر احتمالی حذف معافیت مالیاتی بر درآمدهای صادراتی محصولات نیمه‌خام بر ریزش سهام پتروشیمی‌ها را نیز بپذیریم این نکته مطرح است که این فرض در شرایطی مطرح می‌شود که پتروشیمی‌ها در مواجهه با این اقدام سیاستی دولت هیچ حرکتی در جهت توسعه زنجیره ارزش و ارتقای بهره‌وری نداشته باشند که اگر این اقدام را کنند سودآوری آنها حفظ خواهد شد.

به بیان دیگر در همه کشورهای دنیا دولت‌ها با اعمال سیاست‌های تنظیم‌گرانه و به صورت تدریجی، پتروشیمی‌ها را به سمت توسعه زنجیره ارزش و ارتقای بهره‌وری و افزایش سود و سهام این شرکت‌ها هدایت می‌کنند.

با توجه به اقدام صحیح دولت در اصلاح نظام مالیاتی پتروشیمی‌ها، حال باید نوک پیکان مطالبه‌گری سهامداران خرد به سمت پتروشیمی‌ها باشد که برای توسعه زنجیره ارزش و ارتقای بهره‌وری اقدامات لازم را انجام دهند. بدین صورت نه تنها سودآوری پتروشیمی‌ها کاهش نمی‌یابد بلکه افزایش نیز پیدا می‌کند.

اما آنچه در فضای مجازی مشاهده می‌شود ترساندن سهام‌داران خرد از تاثیر حذف معافیت مالیاتی پتروشیمی‌های گازی بر بازار سرمایه و مطالبه‌گری از مجلس برای توقف در انجام هر گونه اقدام اصلاحی است که این اتفاق به نوعی به نام سهام‌داران خرد و به کام پتروشیمی‌های گازی است.

البته ضرورت دارد نمایندگان مجلس نیز اصلاح قیمت سوخت پتروشیمی‌ها و حذف معافیت مالیاتی آنها را به صورت زمان‌بندی شده در یک بازه زمانی ۳ ساله اجرایی کنند. اما در حال حاضر آنچه شاهد هستیم این است که قیمت سوخت این واحدها با وجود پیشنهاد مرکز پژوهش‌های مجلس برای افزایش تدریجی به ۱۰۰ درصد قیمت خوراک در ۳ سال آینده، تقریبا هیچ تغییری در لایحه بودجه ۱۴۰۱ نکرده است ولی معافیت مالیاتی آنها به طور کامل حذف شده تا به نوعی یک تعادل در موازنه تغییرات ایجاد شود.

بررسی تحولات بودجه در سال‌های گذشته نشان می‌دهد که هر سال صاحبان پتروشیمی‌های کشور از افزایش تدریجی اصلاحات اقتصادی در صنعت پتروشیمی و هر گونه گام رو به جلو در این حوزه جلوگیری کرده‌اند که امیدواریم نمایندگان مجلس در لایحه بودجه سال آینده مانع از این اقدام شوند./مشرق

ارسال نظر
نام:
ایمیل:
* نظر:
تحلیل های برگزیده