حمایت صریح رژیم صهیونیستی از اغتشاشگران عبدالرضا داوری به اتهام همکاری با آمدنیوز بازداشت شد منتظر سورپرایز بزرگ لیگ برتر باشید واکنش شدید جامعه بین المللی به طرح شهرک سازی در کرانه باختری علل سرفه های خشک چیست؟ واکنش عجیب ویلموتس به خداحافظی مسعود شجاعی چه کسی دستور قطع شدن اینترنت را داد؟+ فیلم دلار در مرز ورود به کانال ۱۱ هزار تومانی خانوار‌های جامانده از طرح معیشت چگونه اعتراض کنند؟ دیدار تراکتور - شهر خودرو لغو شد؟ خبری خوش برای رانندگان تاکسی استقلال در نقل و انتقالات نیم فصل دو بمب می ترکاند اختصاص سهمیه سوخت به خودرو‌های فرسوده توضیحات سردار رحیمی در مورد بازداشت اخلالگران تهرانی حذف قبوض کاغذی گاز از اوایل آذر نقوی حسینی: مردم زیر فشارند و ما در مجلس نشسته‌ایم و می‌گوییم فلان کابل را وزارت نیرو باید جابجا کند! نظر کادر پزشکی در مورد قائدی چرا قیمت گازوئیل افزایش نیافت؟ اینترنت استانها وصل می شود + جزئیات قیمت روز خودرو در ۲۸ آبان+ جدول تا کنون چند نفر در طرح ملی مسکن ثبت نام کردند؟ خبر بد برای پرسپولیسی‌ها بیمه بخشی از خسارات اغتشاشات را پرداخت می کند افشاگری جنجالی خانم بازیگر در مورد روابط پنهانی و کثیف در سینما توضیحات آذری‌جهرمی درباره قطعی اینترنت+ جزئیات قطار مسافری تهران - تبریز از ریل خارج شد آزمون استخدامی پنجشنبه برگزار می‌شود؟ آیت الله رئیسی: حاشیه سازیها و ملامتها مانع از مبارزه مستمر با فساد نخواهد شد/هرکس فساد کند مجازات می شود بدوبیراه گفتن ترامپ به پلوسی سهم حمل و نقل عمومی از منابع درآمدی سهمیه بندی بنزین مشخص نیست مصادیق اموال نامشروع مسئولان شفاف شد ویلموتس تیم ملی را رها کرد! اطلاعیه مهم برای متقاضیان ثبت نام طرح ملی مسکن کدام وسیله های نقلیه می توانند بنزین را ذخیره سازی کنند؟ جزئیات جلسه دیروز کمیته دستمزد مشکل بزرگ استقلال برای دیدار با نساجی پیام کی‌روش برای ایرانی‌ها هشدار کولاک برف در برخی مناطق کشور آمریکا معافیت تحریمی تاسیسات فردو را لغو می‌ کند یارانه حمایتی ۲۰ میلیون نفر واریز شد سقوط آقای بازیگر از بلندی سر صحنه فیلمبرداری آبریزش بینی را با این خوراکی‌ها درمان کنید تفاوت‌های افزایش قیمت بنزین در سال‌های 89 و 98 در سه پرده/ دولت دوازدهم چه کارهایی را نکرد؟ واکنش یک مهاجم درباره بازگشتش به پرسپولیس نرخ ارز سکه طلا دلار | امروز ۲۸ آبان ۹۸ ظریف: حمایت آمریکا از مردم ایران، دروغی شرم آور و وقیحانه است مواضع آلمان، فرانسه، روسیه و ترکیه در قبال اغتشاشات اخیر علی مطهری: حمایت رهبر انقلاب از تصمیم سران قوا جوانمردانه‌ بود صدور حکم جلب نماینده پارلمان عراق واکنش رونالدو به درگیری با ساری نساجی مازندران مقابل استقلال مربی ندارد؟ سازمان هواشناسی هشدار داد مدارس شیراز سه شنبه تعطیل است امشب مبالغ حمایتی برای ۲۰ میلیون نفر پرداخت می‌‌شود/ رئیس‌جمهور خود را فدای مردم کرد آغاز نام‌نویسی دور جدید اعزام به عتبات چگونه اینترنت را فعال کنیم؟ آیت الله رئیسی: اخلالگران و اشرار مجازات سختی در پیش خواهند داشت سپاه پاسداران: لزوم‌ عزم قوا برای پاسخ به مطالبات مردم/باهر ناامنی برخوردمی‌کنیم اعلام سهمیه بنزین خودروهای اسنپ ماجرای ویدئوی جنجالی محمدرضا حیاتی چه بود؟ دستگیری «۳۹ ایرانی» در کانال مانش آغاز توزیع کارت آزمون استخدامی سال 98 از امروز تعطیلی کلاس‌های دانشگاه شیراز فردا و پس فردا حمایت کاخ سفید از اعتراضات در ایران سردار سلیمانی: نیروهای امنیتی با سعه صدر با این اتفاقات برخورد کردند سپاه: دستگیری 2 لیدر معاند در اعتراضات شیراز آخرین وضعیت اعتراضات بنزینی کشور لاریجانی مورد هجمه نمایندگان ملت قرار گرفت اینفو گرافیک/ کدام گروه‌ها مشمول کمک معیشتی می‌شوند کاخ سفید درحمایت از آشوبگران بیانیه صادر کرد آخرین اخبار آشوبها/ از یکشنبه شب آرام تهران تا شهادت مظلومانه یک بسیجی روایتی از خشونت‌ها و حسارت‌ها در اعتراضات و آشوب های روز شنبه/ 100 بانک و 57 فروشگاه تخریب و غارت شدند بیانیه مداخله جویانه وزارت خارجه آمریکا درباره اعتراضات ایران توضیحات لاریجانی درباره بررسی افزایش قیمت بنزین در جلسه غیرعلنی مجلس بیانات رهبر انقلاب درباره مسائل پیش آمده پس از اجرای طرح مدیریت مصرف سوخت حاج علی اکبری: سازماندهی امت اسلامی بر محور امامت حاصل می‌شود گران شدن بنزین صدای مراجع تقلید را هم در آورد تل‌آویو می‌گوید سیاست ترور را علیه فلسطین ادامه می‌دهد ترامپ دو جنایتکار جنگی را عفو کرد اندرسون: مقاومت بدون روسیه هم در سوریه پیروز می‌شد/ الدیرانی:اعتراضات لبنان، چهره حامیان و مخالفان مقاومت را نشان داد پارلمان عراق: انفجارهای بغداد وجود طرف سوم در هرج و مرج‌ها را ثابت می‌‌کند طرح اتهامات جدید علیه وکیل شخصی ترامپ گفتگوی جالب دلاوری با مزاحم تلفنی اورژانس!/ سلطان مزاحمت های اورژانس چه کسی است؟+ فیلم اعتراضات بنزینی در چند شهر کشور + فیلم زمان و ساعت پخش مسابقه دست فرمون + ساعت تکرار مهران مدیری از اذر ماه با دورهمی به شبکه نسیم بر می گردد ماجرای کل کل فوتبالی علی ضیا و فریبا نادری + فیلم اینفو گرافیک/ همه چیز درباره کارت سوخت پمپ بنزین در خمینی‌شهر آتش زده شد؟ + فیلم اینفوگرافی| نکات مهم سهمیه‌بندی بنزین و پرداخت یارانه‌ جدید اینفوگرافیک/ ۱۲ نشانه مهم بیماری‌های روان روحانی: هزینه اجاره منزل زلزله‌زده‌ها را می‌دهیم رئیس جمهور+فیلم گلایه سلنا گومز از مردم دلسوزی بیجایی که ممکن بود زندگی بازیگر سرشناس را تباه کند پسر «نسرین مقانلو» هم بازیگر شد/ عکس ماجرا‌های عجیب ازدواج‌ بازیگران ایرانی + تصاویر مجری سمت خدا به مدارس می رود دانلود آهنگ جدید «نفس بکش» با صدای مرتضی پاشایی ترانه علیدوستی از همسرش طلاق گرفت؟! کتک زدن شدید معلم زن توسط دانش آموز پسر! + فیلم فیلم/ خلاصه بازی جذاب لیورپول 3- 1 منچسترسیتی کاریکاتور| یه دل می‌گه برم برم اینفوگرافیک/ ابوبکرالبغدادی از آغاز تا سقوط کاریکاتور| دانش‌آموزان از اسناد لانه جاسوسی چه می‌دانند؟ "مرگ ابوبکر البغدادی"؛ کشته شدن سرکرده داعش چه پیامدی دارد؟ بازوهای نیابتی ایران در منطقه قدرتمندتر از همیشه درس‌های جنگ یمن برای اسرائیل وحدت میان جریان های سیاسی ایران در سایه سیاست "فشار حداکثری" آمریکا "دولت پنهان" در لبنان شکست سیاست فشار حداکثری ترامپ در قبال ایران/درهای مذاکره با ایران باز است طرح صهیونیست ها برای اشغال دره اردن رویای چین در هفتاد سالگی؛ خیلی دور، خیلی نزدیک سبک مبارزه تشکیلات خودگردان و اتحادیه اروپا برای حفظ کرانه باختری طرحی برای ایجاد یک سازه امنیتی در خاورمیانه چه کسی از هوآوی می ترسد؟/ فهم نگرانی‌های امنیتی از اینترنت نسل 5 مبارزه با سایه‌ها در تاریکی؛ فهم و تقابل با زورگویی فضای سایبر حملات نفتی به عربستان ویرانگر اقتصاد جهانی نخواهد بود؛ چیز دیگری ممکن است این کار را بکند! تحریم بانک مرکزی ایران چه معنایی دارد؟ تاریخ سری فشار اسرائیل برای حمله به ایران بررسی صنعت انیمیشن در منهای نفت/ ژاپن چگونه صنعت انیمیشن جهان را قبضه کرد؟ + فیلم منهای نفت: درآمد 16 هزار بشکه نفت تنها در یک سوله پرورش ماهی بررسی صنعت پرورش ماهی در مستند منهای نفت + تیزر بررسی صنعت لبنیات در مستند منهای نفت/ اشتغال یک میلیون نفری شیر و لبنیات منهای نفت: درآمد یک میلیارد دلاری پسته ایران/ هیچ کشوری توان تولید پسته مرغوب ایران را ندارد همه ابعاد تحریم؛ فرصت‌ها و تهدیدها تحریم‌ها به مبادلات ما با شرکت‌های کوچک اروپایی آسیبی نمی‌زند/ نرخ کنونی دلار بالاتر از نرخ واقعی آن است
سیدرضی عمادی؛ دکترای روابط بین‏‌الملل و پژوهشگر غرب آسیا
تاریخ انتشار: ۰۹:۲۵ - ۰۱ تير ۱۳۹۸ - 2019 June 22
کد خبر: ۱۴۲۱۳

درگذشت محمد مرسی؛ پیام‏‌ها و پیامدها

در این نوشتار ضمن اشاره مختصر به حیات سیاسی محمد مرسی، تبعات و پیام‌‏های مرگ وی بررسی می‏‌شود.

به گزارش راهبرد معاصر؛ محمد مرسی 67 ساله، نخستین رئیس جمهور غیرنظامی و پنجمین رئیس جمهوری مصر پس از استقلال، روز 17 ژوئن و در هنگام جلسه دادگاه بیهوش شد و درگذشت. در این نوشتار ضمن اشاره مختصر به حیات سیاسی محمد مرسی، تبعات و پیام‌‏های مرگ وی بررسی می‏‌شود.

 

1- بررسی مختصر حیات سیاسی محمد مرسی؛ ژوئن سرنوشت‌ساز

«محمد مرسی عیسی‌العیاط» مشهور به محمد مرسی، اواخر سال 1979 میلادی به ‌عضویت جمعیت اخوان‌المسلمین در آمد و در بخش سیاسی این جماعت که در سال 1992 میلادی تأسیس شد، فعالیت کرد. محمد مرسی در سال 1995 و 2000 از طرف اخوان‌المسلمین در انتخابات پارلمانی نامزد و موفق شد به پارلمان مصر راه یابد. مرسی 18 مه 2006 در جریان مشارکت در یک راهپیمایی مردمی در اعتراض به ارجاع دو تن از قضات به کمیته تعیین صلاحیت به ‌دلیل اعتراض به تقلب در انتخابات پارلمانی سال 2005 دستگیر و به 7 ماه زندان محکوم شد. مرسی و 34 تن از رهبران اخوان‌المسلمین روز 28 ژانویه 2011 یعنی چند روز پس از آغاز انقلاب مردم علیه حسنی مبارک نیز دستگیر و روانه زندان شدند، اما روز 30 ژانویه توسط مردم از زندان فراری داده شدند.

 

محمد مرسی در سال 2012 پس از اینکه صلاحیت خیرت الشاطر، نامزد اخوان‏‌المسلمین برای انتخابات ریاست جمهوری تائید نشد، به عنوان نامزد نهایی در نخستین انتخابات ریاست جمهوری مصر پس از سقوط حسنی مبارک شرکت کرد و توانست در رقابت با «احمد شفیق» آخرین نخست‌وزیر حسنی مبارک، پیروز انتخابات باشد و به عنوان نخستین رئیس جمهور غیرنظامی و دموکراتیک مصر معرفی شود. با این حال، با وجود اینکه اخوان‌‏المسلمین 7 دهه برای دستیابی به قدرت در مصر مبارزه کرد، اما دوره ریاست جمهوری مرسی و قدرت اخوان‏‌المسلمین تنها یک سال بود و در سال 2013 پس از تشدید اعتراض جنبش موسوم به «تمرد» و با کودتای نظامیان روز سوم ژوئن 2014 از قدرت برکنار و روانه زندان شد.

 

محمد مرسی از زمان برکناری از قدرت به قتل معترضان در اطراف کاخ الاتحادیه در سال 2012، جاسوسی برای قطر، حمله به یک زندان در سال 2011 و فراری دادن هزاران زندانی متهم شد. ‎رئیس جمهوری سابق مصر به اتهام دست داشتن در کشتار تظاهرات کنندگان سال 2012 به 20 سال حبس و به جرم جاسوسی برای قطر به 25 سال حبس محکوم شد. مرسی همچنین از سوی دادگاهی در قاهره به اتهام سازماندهی حمله به یک زندان در سال ۲۰۱۱ که موجب فرار هزاران زندانی از‌ جمله خود او بود، به اعدام محکوم شد، اما این حکم لغو شد. در نهایت نیز محمد مرسی روز 17 ژوئن در جلسه دادگاهی که به اتهام جاسوسی وی برگزار شد، درگذشت. نکته مهم این است که محمد مرسی 24 ژوئن 2012 به عنوان رئیس جمهوری مصر معرفی شد و در ژوئن 2019 نیز در حین محاکمه درگذشت.

 

2- پیام‏‌های مرگ محمد مرسی

مرگ محمد مرسی حاوی پیام‌‏های مهمی است که برخی از مهم‏ترین این پیام‌‏ها عبارتند از:

 

2-1- تکمیل مرگ دموکراسی در مصر

محمد مرسی پس از محمد نجیب، جمال عبدالناصر، انور سادات، حسنی مبارک، پنجمین رئیس جمهوری مصر پس از استقلال در دهه 1950 بود. نکته مهم این است که محمد مرسی در میان این 5 رئیس جمهور مصر تنها رئیس جمهور غیرنظامی بود که در یک انتخابات کاملاً دموکراتیک و رقابتی با رأی مردم مصر به قدرت رسید. محمد نجیب 18 ماه، جمال عبدالناصر کمتر از 39 ماه، انور سادات 11 سال، حسنی مبارک 30 سال و محمد مرسی نیز تنها یک سال قدرت را در مصر در اختیار داشتند. محمد نجیب با کودتای سرهنگ جمال عبدالناصر و محمد مرسی نیز با کودتای ژنرال عبدالفتاح السیسی از قدرت برکنار شدند. کودتا علیه مرسی، اما آغاز زودهنگام روند مرگ دموکراسی تازه متولد شده در مصر بود. اکنون با درگذشت محمد مرسی در فرآیند دادگاهی ناعادلانه و فرسایشی، مرگ دموکراسی در مصر تکمیل شد.

 

2-2- نظام قضایی ناکارآمد و وابسته مصر

یکی از مهم‏ترین پیام‌های درگذشت محمد مرسی این است که نظام قضایی در این کشور همچنان وابسته به قدرت اجرایی است و استقلال ندارد. یکی از شاخصه‏‌های مهم نظام سیاسی مصر در زمان حسنی مبارک این بود که نظام قضایی در این کشور استقلال نداشته و کاملاً مطابق میل رئیس جمهوری عمل می‏کرد. مردم مصر پس از انقلاب سال 2011 اصلاح نظام قضایی این کشور را خواستار شدند، اما احکامی که پس از به قدرت رسیدن عبدالفتاح السیسی علیه محمد مرسی و برخی از رهبران اخوان‌‏المسلمین صادر شد و همچنین حکم تبرئه حسنی مبارک و وابستگانش نشان داد که شکست دموکراسی در مصر، تداوم وابستگی نظام قضایی به قوه مجریه را نیز در پی داشته است. پیش از محمد مرسی، «محمدمهدی عاکف»، رهبر سابق جمعیت اخوان‌‏المسلمین نیز در زندان فوت کرده بود. اخوان‌المسلمین پیش از مرگ مرسی درباره کمبود امکانات و خدمات پزشکی در زندان‌های مصر بارها هشدار داده بود. بر همین اساس نیز اخوان‌المسلمین مرگ محمد مرسی را «قتل» خوانده است.

 

نکته مهم این است که نحوه درگذشت محمد مرسی با واکنش برخی کشورها و سازمان ملل متحد مواجه شد و محور این انتقادها نیز ناکارآمدی و وابسته بودن نظام قضایی به قوه مجریه مصر است. رجب طیب اردوغان، رئیس‌جمهوری ترکیه، در واکنش به درگذشت محمد مرسی در هنگام جلسه دادگاه، وی را «شهید» نامید. روپرت کالویل، سخنگوی دفتر حقوق بشر سازمان ملل متحد نیز اعلام کرد:‌ «نگرانی‌ها درباره شرایط زندان آقای مرسی به‌ویژه در زمینه دسترسی وی به مراقبت‌های پزشکی، و همچنین امکان دیدار وی با وکلا و خانواده‌اش در طول ۶ سال زندانی بودن افزایش پیدا کرده است.» آقای کالویل همچنین افزود:‌ «به نظر می‌رسد که مرسی مدت‌های طولانی در زندان انفرادی به سر برده است.» دفتر حقوق بشر سازمان ملل همچنین خواستار آن شد که یک نهاد قضایی یا یک نهاد دارای قدرت لازم که از مسئولان زندان‌ها مستقل باشد، با حکمی مأمور شود تا تحقیقاتی فوری، بی‌طرفانه و موثری را درباره شرایط و دلایل مرگ محمد مرسی انجام دهد.

 

2-3- ضعف جامعه مدنی در مصر

سومین پیام درگذشت محمد مرسی آشکار شدن ضعف جامعه مدنی در مصر است. جامعه مدنی مصر طی 6 سال گذشته که محمد مرسی در زندان بود، تلاشی برای تحت فشار قرار دادن ساختار قدرت در این کشور برای آزادی مرسی و رهبران اخوان انجام نداد. حتی زمانی که دادگاه قاهره، محمد مرسی را به اتهام‏‌های اثبات نشده کشتار معترضان و جاسوسی برای قطر به جمعاً 45 سال زندان محکوم کرد نه جامعه مدنی و نه گروه‌‏های سیاسی و مردم مصر واکنشی نشان نداده بودند. به نظر نمی‌‏رسد که مرگ محمد مرسی نیز واکنش جدی‏ای از جانب گروه‌‏های سیاسی و رسانه‏‌های مصری در پی داشته باشد. سرنوشت محمد مرسی گویای این است که مصر همچنان در مسیر دیکتاتوری شبه اقتدارگرا گام بر می‏‌دارد.

 

3- پیامدهای مرگ محمد مرسی

می‏‌توان گفت که مرگ محمد مرسی سه پیامد در سطح داخلی و منطقه‌‏ای خواهد داشت که عبارتند از: احیای تقابل مردم با نظامیان مصری، تداوم روند تضعیف جایگاه منطقه‌‏ای مصر و برجسته شدن مجدد نقش اخوان در منطقه غرب آسیا.

 

3-1- احیای تقابل مردم با نظامیان مصری

اگرچه عبدالفتاح السیسی با سرکوب شدید مخالفان خود به خصوص مخالفان اخوانی فضای سیاسی حتی بسته‌‏تری از زمان حسنی مبارک در مصر ایجاد کرد، اما به نظر می‌‏رسد که مرگ محمد مرسی تشدید فشارها علیه دولت السیسی را به خصوص از جانب اخوان‌‏المسلمین و نهادهای حقوق بشری بین‌‏المللی در پی داشته باشد. اخوان‌المسلمین که مرگ مرسی را «قتل» نامید، تلاش خواهد کرد از ظرفیت نهادهای حقوق بشری در این زمینه استفاده کند و دولت السیسی را تحت فشار قرار دهد. موضوعاتی نظیر کمبود شدید امکانات پزشکی و شرایط نامناسب نگهداری زندانیان که احتمال مرگ زندانیان در زندان‏‌ها را افزایش ‏می‏‌دهد و همچنین فرآیند معیوب و ناقص قضایی با اتهام‌های ساختگی از مواردی است که می‏‌تواند مورد بهره‏‌برداری اخوان‏‌المسلمین علیه عبدالفتاح السیسی قرار گیرد. در عین حال، این احتمال نیز وجود دارد که نهادهای بین‏‌المللی حقوق بشری نظیر شورای حقوق بشر سازمان ملل متحد نیز درباره نحوه مرگ مرسی با اعمال فشار بر دولت السیسی، تحقیقات مستقل و بی‏‌طرفانه را خواستار شود.

 

به طور کلی، نحوه مرگ مرسی می‌‏تواند تقابل مردم مصر با دولت نظامی حاکم بر این کشور را احیا کند. عمر عادل، رئیس دفتر سیاسی شورای انقلابی مصر در این خصوص گفت: «مرسی به رهبری جاودانه تبدیل شد و ما معتقدیم که نبرد میان مردم و نهادهای نظامی که از دهه ۵۰ تاکنون ادامه داشته است باز هم متوقف نخواهد شد. مرگ مرسی هم گامی مؤثر در این مسیر است و انقلاب‌ها و رویدادهای تاریخی نشان داده‌اند که قهرمانان بزرگی که جان خود را برای حیات مردم کشورشان قربانی می‌کنند همواره برای نبردهای آزادی فراگیر الگو خواهند بود.»

 

3-2- تداوم روند تضعیف جایگاه منطقه‏‌ای مصر

نحوه مرگ مرسی گویای این است که مصر نه تنها جایگاه منطقه‌‏ای خود را بازیابی نکرده است بلکه این حد از خشونت ساختاری جایگاه منطقه‌‏ای این کشور را تضعیف‏‌تر خواهد کرد. در واقع، در حالی که تونس به انقلاب یاسمین سال 2011 و تحولات دموکراتیک 8 سال پس از آن به یک مدل و الگوی منطقه‏‌ای در خصوص گذار از دیکتاتوری به دموکراسی تبدیل شد مصر کهن و باسابقه نه تنها الگوی منطقه‌‏ای نیست بلکه صرفاً موقعیت نظامی آن می‌‏تواند مورد بهره‏‌برداری دیگر قدرت‏‌های منطقه‏‌ای قرار گیرد.

 

3-3- برجسته شدن مجدد نقش اخوان‏‌المسلمین در منطقه غرب آسیا

یکی از پیامدهای احتمالی نحوه درگذشت محمد مرسی در سطح منطقه‌‏ای این است که می‏‌تواند فعالیت و تحرکات اخوان‏‌المسلمین را بار دیگر در سطح منطقه غرب آسیا تقویت کند. اخوان‌‏المسلمین، جنبشی محدود به مصر نیست بلکه جنبشی فراملی است که در اغلب کشورهای عربی پایگاه و جایگاه مهمی دارد. پس از کودتای سال 2013 نظامیان مصری علیه محمد مرسی و اخوان‌‏المسلمین، در اغلب کشورهای عربی نیز اخوان سرکوب و به عنوان یک سازمان تروریستی معرفی شد. مرگ مرسی می‌‏تواند اکنون بار دیگر تحرکات اخوان را در سطح منطقه غرب آسیا افزایش دهد. در عین حال مرگ محمد مرسی می‏‌تواند سبب خشونت مجدد نظام‏‌های اقتدارگرای عربی علیه اخوان‏‌المسلمین شود که حتی این موضوع نیز به منزله برجسته شدن مجدد جایگاه اخوان در جهان عرب است.

 

 

ارسال نظر
نام:
ایمیل:
* نظر:
تحلیل و اخبار برگزیده