راهبرد معاصر

بوریس جانسون بر سر دو راهی انتخاب اروپا یا آمریکا مقابله با بوروکراسی فعلی و مفاسد اقتصادی با اقدام جهادی میسر است فرآیند ثبت نام کارت ملی هوشمند + مدارک لازم جهت تعویض دستگیری 2 نماینده مجلس و انتقال آنها به زندان اوین واکنش پنتاگون به بیانیه الحشدالشعبی درباره انفجارهای عراق ظریف: تا زمانی زنده و مسؤول باشم اجازه نمی دهم یک قطره از آب خزر را از ما بگیرند نوبخت: از هفته آینده پرداخت پاداش ‎بازنشستگان و فرهنگیان سال ۹۷ آغاز می‌شود ظریف وارد نروژ شد ماکرون: پیشنهادهایی به ایرانی‌ها ارائه خواهم کرد آژیرهای خطر در شهرک‌های اطراف غزه به صدا درآمد آمریکا بازداشت کودکان مهاجر برای مدت نامعلوم را تسهیل کرد امیر حاتمی: 770 محصول دفاعی را در کشور تولید می‌کنیم جوابیه شرکت بازرگانی پتروشیمی به یک نامه جهانگیری: هفته دولت فرصتی برای حضور اعضای دولت در استان‌هاست استقلال، بمب نقل و انتقالات را مفت از دست داد نحوه پرداخت حقوق و مزایای کارکنان در سال جاری ماجرای عمل جراحی محمد رضا گلزار چه بود؟ جهانگیری: دولت کالاهای اساسی مردم را در انبارها ذخیره کرده است زمان اعلام برنده نهایی مسابقه عصر جدید برنامه هفته نخست بازی های فوتبال لیگ برتر ایران/ساعت بازی پرسپولیس با پارس جنوبی آمریکا و رژیم صهیونیستی بازپس گیری کشتی ربوده شده را تمرین کردند واکنش سردار فدوی به حضور ناوهای خارجی در خلیج فارس؛‌ آمریکا و هم‌پیمانانش ‌فقط ناامنی ایجاد می‌کنند خواننده محبوب پیشکسوت در بیمارستان بستری شد جهانگیری به استان مازندران سفر می کند فتاح: از بگیر و ببندها نگران نشوید، انقلاب زنده‌تر می‌شود واشنگتن ساقط شدن پهپاد آمریکایی بر فراز یمن را تایید کرد لاوروف: مسکو قاطعانه در کنار دولت و مردم ونزوئلا ایستاده است کالدرون:هواداران منتظر قهرمانی چهارم پرسپولیس باشند/برای جذب بازیکن خارجی بودجه نداریم آلمان طی 7 سال، ۲۷۰ میلیون دلار برای ارتش آمریکا هزینه کرده است صابری: آیا ترامپ در این فکر بوده که اسرائیلی ها را به گرینلند منتقل کند؟ ظریف با رئیس مجلس سوئد دیدار کرد صحنه های جذاب گل های ستاره سابق فوتبال برزیل و دنیا+ فیلم روحانی: در کاهش تعهدات برجامی در مسیر درست حرکت می کنیم جانشین مدیرعامل بازداشت شده ایران خودرو کیست؟ نحوه پرداخت حقوق و مزایای کارکنان در سال جاری سیاستهای ضد ایرانی بن سلمان با شکست روبرو شده است ماجرای جدایی یک بازیکن از استقلال ظریف در سیپری: آمریکا عامل اصلی ناامنی در منطقه است سود سهام عدالت سال ۹۷ دی ماه واریز می‌شود مسئولان به تولید داخلی به عنوان کلید اصلی حل مشکلات توجه کنند/ دشمن هیچ غلطی نمی‌تواند بکند چهل سال دوم قطعاً بهتر خواهد بود بخشنامه جدید گمرک برای تسریع در ترخیص کالاهای اساسی چشمی به استقلال برمی گردد؟ چرا مدیرعاملی علی‌آبادی در ایران خودرو رسماً اعلام نشد؟ سرپرست وزارت‌ میراث فرهنگی مشخص شد «عصر جدید» در نقطه پایان به اوج رسید حداد عادل: امیدوارم صداوسیما، تذکر رهبر انقلاب را جدی گرفته باشد نامه زاکانی به وزیر اطلاعات «ریال پارسه» نام جدید به جای ریال دیدا پرسپولیس و پارس جنوبی لغو می شود؟ امید هواداران استقلال به مرد شماره یک آبی ها پیام مهم دستگیری مدیرعامل ایران خودرو جدیدترین قیمت خودرو‌های پر فروش در ۳۰ مرداد ۹۸ + جدول ارتقای ظرفیت‌های دفاعی دستور کار نیروهای مسلح ایران اسلامی است اعلام قیمت بلیت دیدار پرسپولیس و پارس جنوبی ۴ روش واردات خودرو بدون خروج ارز سردار فدوی: دستگیری تفنگداران آمریکایی بسیاری از برنامه‌های دشمن را برهم زد سردرگمی کالدرون برای انتخاب جانشین کمال رونالدو: می‌توانم در پایان این فصل از فوتبال خداحافظی کنم ورود پلیس به ماجرای سگ کشی نرخ ارز سکه طلا دلار ۳۰ مرداد ۹۸ صادرات نفت ایران ادامه دارد آیا اجرای قانون فعلی مالیات بر خانه‌های خالی قیمت‌ اجاره‌ را تعدیل می‌کند؟ لاریجانی: تحریم‌ها ایران را از برنامه‌های توسعه‌ای‌اش جلو انداخت رونالدو: پسرم از محل زندگی دوران کودکی من تعجب کرد مهاجمی که وضعیت باشگاه استقلال را آشفته کرد سرلشکر باقری: ایران در گام دوم انقلاب یک قدرت شکست ناپذیر خواهد بود تمام اما و اگرهای یک ادغام پرسروصدا در وزارت ارشاد نقوی حسینی: اقدام آمریکا درباره نفتکش حامل سوخت ایران در ادامه پروژه ایران‌هراسی بود مهلت ثبت نام کتب درسی کلاس اولی‌ها تا هفته آینده درخواست بازیکن محبوب پرسپولیس از هواداران تخلفات بزرگی در واگذاری "اردوگاه شهید باهنر" انجام شده است + جزییات 6 ماه زندگی در سلول یک متری دستور ویژه رئیس قوه قضاییه برای رسیدگی به تخلفات خودروسازان نگاهی به فیلم «منطقه پرواز ممنوع»| یک قدم بلند برای سینمای نوجوان سخنگوی هیئت رئیسه مجلس: اجرای طرح رتبه‌بندی معلمان ابهامات فراوانی دارد / منابع ‌طرح مشکوک‌الوصول است‌ ارزیابی مدارس در 9 شاخص کلیدی برای آمادگی در اول مهر استفاده از کارتخوان توسط پزشکان یک قانون است حرم رضوی مملو از حضور زائران؛ صحن و سراهای بارگاه امام رضا(ع) آذین‌بندی شد کارگران آمریکایی «رنج» می‌برند وزیر کشور خبر داد: ایجاد کمیته برای ساماندهی رسانه‌های مجازی چه می‌شد اگر 100 حاتمی‌کیا داشتیم یکه زارع مدیرعامل ایران‌خودرو بازداشت شد مبارزه با فساد به خودروسازان رسید + فیلم چرا مارچوبه انقدر گران است؟ مظنه: کیلویی ۱۲۰ هزار تومان پرهیز قضات از هرگونه سفارش‌ در پرونده‌های قضایی تجلیل از خانواده‌‎های معظم شهدا توسط سرلشکر قاسم سلیمانی +تصاویر نفت شیل آمریکا در ایستگاه پایانی بازداشت 2 مدیر ارشد ایران‌خودرو/ تیم بازرسی در بخش مالی شرکت مستقر شد واکنش شهردار تهران به فیلم آزار و اذیت سگ‌ها تجاوز وحشتناک کارگردان مشهور به دختر جوان به بهانه بازیگری + جزئیات «رامبد جوان» به سیم آخر زد! جهانگیر الماسی: پول‌های کثیف سینما را مدیریت می‌کند اینفوگرافیک/ کودتای ۲۸ مرداد؛ از آغاز تا پایان آثار و نتایج سرپیچی از غدیر توصیه یک مادربزرگ به داور «عصر جدید» تکذیب خبر منتشرشده در فضای مجازی به نقل از آیت‌الله مقتدایی حمله احسان علیخانی به ستاره زن سینما: کجای تلویزیون رقصیدی؟+ فیلم داخل شهرک باستی هیلز بعد از برداشته شدن گیت های ورودی!/ فیلم تحلیل دیدنی کارشناس آمریکایی از قدرت نظامی ایران + فیلم حضور داور عصر جدید در غبارروبی حرم سیدالکریم/ تصاویر بیانات رهبر معظم انقلاب درباره انتخاب رشته کنکور/ فیلم کاریکاتور/ بحران کشمیر کاریکاتور/ یک معاینه ساده فیلم منتشرنشده سخنرانی رهبر انقلاب درباره روز عرفه وقتی بشیر حسینی تقلیدگر صدایش را غافلگیر می‌کند +فیلم بررسی صنعت انیمیشن در منهای نفت/ ژاپن چگونه صنعت انیمیشن جهان را قبضه کرد؟ + فیلم منهای نفت: درآمد 16 هزار بشکه نفت تنها در یک سوله پرورش ماهی بررسی صنعت پرورش ماهی در مستند منهای نفت + تیزر بررسی صنعت لبنیات در مستند منهای نفت/ اشتغال یک میلیون نفری شیر و لبنیات منهای نفت: درآمد یک میلیارد دلاری پسته ایران/ هیچ کشوری توان تولید پسته مرغوب ایران را ندارد همه ابعاد تحریم؛ فرصت‌ها و تهدیدها تحریم‌ها به مبادلات ما با شرکت‌های کوچک اروپایی آسیبی نمی‌زند/ نرخ کنونی دلار بالاتر از نرخ واقعی آن است
تاریخ انتشار: ۱۱:۱۷ - ۲۳ مرداد ۱۳۹۸ - 2019 August 14
کد خبر: ۱۹۲۲۷
تفکر مدیریتی و تیم اجرایی کنونی اقتصادی کشور همان تفکر و تیم مدیریتی است که در دهه ۱۳۷۰ باعث شکسته شدن رکورد تورم؛ و ورشکستی اقتصادی کشور در عرصه بین‌المللی شد.

به گزارش راهبرد معاصر؛  اخذ وام برای کمک به ساخت زیرساخت‌ها و یا کارخانهجات برای تسریع در روند صنعتی شدن در تمام دوره بعد از جنگ جهانی دوم و تولد رژیم‌های وام‌دهی مدنظر کشورهای در حال توسعه بوده است. البته سابقه وام‌گیری به قرن‌ها پیش از قرن بیستم باز می‌گردد که سلاطین از یکدیگر و یا از صاحبان ثروت اقدام به وام‌گیری می‌کردند، اما آن نوع وام‌ها به معنای دقیق کلمه «قرض» بود و یک رژیم وام‌گیری را شکل نمی‌داد. طبیعتا ضمانت این وام‌ها شریک شدن در قدرت توسط صاحبان ثروت بود تا اطمینان حاصل کنند که پادشاه برای فرار از بازپرداخت وام؛ به اشارتی گردن آنها را نمی‌زند. بنابراین تفاوت قابل توجهی بین وام‌های پیش از ظهور و تعمیق پول اعتباری و پس از آن که رژیم‌های وام‌گیری متولد شد وجود دارد. تا پیش از ظهور پول اعتباری؛ ثروتمندان باید سکه‌های واقعی از فلزات گرانبهای طلا و نقره به شاهان وام می‌دادند و در دوره حاکمیت پول اعتباری، "پول خلق شده از باد هوا" را وام می‌دهند.

 

وام‌های اعطایی از دوره پس از جنگ جهانی دوم و ایجاد نظام برتن وودز توسط دو نهاد بانک جهانی و صندوق بین‌المللی پول، و یا بانک‌های بزرگ غربی با هدایت این دو نهاد `پرداخت شده است. کشورهایی که معتبر تشخیص داده شوند توان وام‌گیری از این نهادها را پیدا می‌کنند که البته با شروط پیچیده ممکن می‌شود؛ و عمدتا کشورهای پذیرنده را مجبور به اتخاذ سیاست‌های خاصی می‌کند تا شرایط لازم برای وام‌گیری را پیدا کنند. بررسی سرنوشت کشورهایی که وارد بازی وام‌گیری شدند نشان می‌دهد که نتایج مشابهی پیش آمده و آنها که دیرتر وارد چرخه وام‌گیری شده‌اند تاریخ را تکرار کرده و از آن تراژدی ساخته‌اند زیرا از سرنوشت دیگران عبرت نگرفته و چشم‌بسته از سیاست‌هایی ویرانگر پیروی کرده‌اند. سرنوشت موج اول وام‌گیران در دهه هفتاد میلادی پیش روی سایرین بود و تصمیم‌گیران کشوری مانند ایران می‌بایست پیش از اقدام به وام‌گیری تاریخ دوران نزدیک را تورق می‌کردند.

 

کشورهای زیادی هستند که از بانک جهانی وام گرفته و در تعامل با این نهاد بین‌المللی هستند. هند با 102 میلیارد دلار در راس کشورهای وام‌گیرنده از بانک جهانی قرار دارد. ایران هم‌اکنون 3.5 میلیارد دلار به بانک جهانی مقروض است که یادگار! دوران سازندگی و به راه افتادن نهضت وام‌گیری از نهادهای بین‌المللی است. داستان وام‌گیری داستان شگفتی است که با سیاست‌های تعدیل ساختاری توام شد و در نهایت نه تنها متوقف نشد، که به‌صورت زیرزمینی ادامه یافت و به سیاست پنهان اقتصادی ایران در تمام دوران پس از جنگ تا مقطع فعلی تبدیل شده است.

 

نهضت وام‌گیری و نقش‌آفرینی زوج نوربخش-عادلی

نهضت وام‌گیری با طراحی محسن نوربخش و اجرای محمدحسین عادلی کلید خورد. محسن نوربخش متنفذترین چهره "کارگزارانی" اقتصادی ایران در تمام دوران انقلاب تا زمان وفات در سال 1382 است. سیاست‌های وی در دوران بعد از جنگ به عدم توان بازپرداخت کشور انجامید و وضعیتی را رقم زد که پس از آن هم تکرار نشد. نکول ایران در دهه هفتاد در تاریخ کشور بی‌نظیر است، به‌طوریکه تلاطم‌های بی‌سابقه دهه هفتاد را تکمیل و اقتصاد کشور را رسما ورشکسته کرد. بعد از زلزله منجیل وامی به مبلغ 250 میلیون دلار از بانک جهانی اخذ شد که عنوان نخستین وام بعد از انقلاب را از آن خود کرد. نهضت وام‌گیری با دو روش وام‌گیری از بانک جهانی برای پروژه‌های نیروگاهی، کشاورزی و کشت و صنعت ها، و خانه های بهداشت از یک سو؛ و وام‌گیری از کشورهایی که آلمان و ژاپن در راس آنها بودند برای پروژه‌هایی که هرگز به‌طور علنی و شفاف بر مردم عرضه نشد، آغاز گردید.

 

با انتخاب محمدحسین عادلی که سابقه‌ای در اقتصاد و بانکداری نداشت به ریاست بانک مرکزی، وی به مجری وام‌گیری از نهادهای بین‌المللی تبدیل شد. نوربخش دلیل انتخاب عادلی را این می‌داند که "در زمینه های بین‌المللی و چانه زنی تحرک بسیار خوبی داشت". وی به صراحت می‌گوید که در آن زمان هم سیاست‌های آقای قاسمی در بانک مرکزی با دولت همخوانی نداشت و آقای رییس جمهور هم این سیاست‌ها را نمی‌پسندیدند. لذا یک اجماعی برای انتخاب فرد دیگری که هماهنگ با دولت باشد، وجود داشت. بخش عمده وام‌ها یوزانس بود که دوره بازپرداخت کم و نرخ بهره بالا داشت و بیشتر به درد پولدارهایی می‌خورد که به‌طور مقطعی پول لازم دارند، نه کشورهایی که به‌دنبال اجرای برنامه‌های بلندمدت توسعه هستند.

 

نوربخش و حزب کارگزاران در عمل و برخلاف شعاری که همواره سر داده‌اند و می‌دهند؛ می‌گوید که اعتقادی به استقلال بانک مرکزی نداشته و دنبال کسی بوده است که هاشمی رفسنجانی بپسندد. و چون عادلی در مذاکرات بین‌المللی موفق بوده (در کدام مذاکره و در کجا موفق بوده هم مهم نیست و تاکنون کسی خبردار نشده) به ریاست بانک مرکزی انتخاب می‌شود و در نهایت، نوربخش با قاطعیت می‌گوید که، از آنجایی که بنده ایشان را در مذاکرات بین‌المللی بسیار قوی می‌دیدم مطمئن بودم ایشان در کارشان موفق خواهند بود.

 

پایان ماه‌عسل!

رشد اقتصادی ایران در دو سال اول پس از جنگ به دلیل انبوه ظرفیت‌های خالی در اقتصاد و هزینه‌هایی که به قیمت آینده‌فروشی امکانپذیر شد، بالا بود. اما این دوران خوشحالی تداوم نیافت و با سررسیدن بدهی‌ها به کابوس تبدیل شد. به گفته نوربخش، در آن زمان تعهدات ما رقمی حدود 34 میلیارد دلار بود. ذخایر ارزی ما حدود 1.5 تا 2 میلیارد دلار و بدهی معوقه نیز حدود 20 میلیارد دلار بود. لذا تنها کاری که در آن زمان می‌توانستیم انجام دهیم این بود که LC‌هایی (اعتبارات اسنادی) که خود بانک مرکزی باز کرده بود را بموقع پرداخت کنیم تا چهره بانک مرکزی در صحنه بین‌المللی مخدوش نشود. اما هرکدام از بانک‌های دیگر با انباشتگی از LC‌هایی که سررسید شده بود و باید پرداخت می‌شد، مواجه بودند. آنها به فروشنده گفته بودند صبر کن تا ارز بیاید. لذا در ابتدا یک رویه نانوشته‌ای جاری شده بود مبنی بر این که LC‌ها به تدریج تا شش ماه پرداخت می‌شود یعنی هرکس که امروز LC ‌اش سررسید می‌شد و باید پولش را می‌گرفت، می‌دانست که حدود شش ماه دیگر پول به دستش می رسد. در ابتدا چون آمار و ارقام تعهدات کامل نبود و تصویر روشنی که ما امروز داریم وجود نداشت، اینگونه تصور می‌شد که با یکسری اقدامات کوتاه مدت مواجه هستیم. مثل همین که بگوییم هر LC که سررسید می‌شود را با شش‌ماه تأخیر پرداخت می‌کنیم و ما می‌توانیم از این گردنه عبور کنیم. بنده وقتی که به بانک مرکزی آمدم و همان زمانی هم که در ریاست‌جمهوری بودم در بررسی به این نتیجه رسیدم که با این کارها نمی‌توان قضیه را حل کرد. چون حجم درآمدی که به ما اختصاص پیدا می‌کند بسیار کمتر از تقاضای پرداخت دلاری است که هر روز به بانک مرکزی می‌آید. لذا بحث مذاکره با کشورهای طلبکار و زمانبندی مجدد بازپرداخت‌ها به عنوان یکی از مسائل اساسی در دستورکار بانک مرکزی و کمیته‌های مربوطه قرار گرفت. این مذاکرات برای ما جدید بود. ما تا به حال تجربه این را که بدهی‌مان به تأخیر بیفتد و با شرکت و یا بانک مربوطه مذاکره کنیم نداشتیم. لذا ما با مذاکراتی که داشتیم و تجربیاتی که سعی کردیم از دیگران کسب کنیم، توانستیم در این زمینه آشنایی بیشتری پیدا کنیم و به یک چارچوب و پیشنهاد مشخص برسیم.

 

 

چنانکه نوربخش به صراحت بیان می‌کند، بانک مرکزی اطلاعات روشنی از وضعیت تعهدات ایران نداشته و نمی دانسته که چقدر تعهد و چقدر عایدی احتمالی داریم و واقعه پس از آن بر مدیران اقتصادی کشور مکشوف شده که با تمام قدرت و مانند بهمن فرود آمده است. محسن نوربخش حتی مذاکره موفق علینقی خاموشی رییس وقت اتاق بازرگانی با دولت آلمان را به حساب خود گذاشته و فرصت دادن دوباره دولت آلمان را به حساب ابتکار عمل خود و عادلی می‌نویسد، و می‌گوید، اولین مذاکره با آلمان صورت گرفت و خوشبختانه به توافق خوبی هم رسیدیم. به همین صورت با فرانسه و ژاپن هم این شیوه را تکرار کردیم. بعد این نوع مذاکره و توافق باب شد که همواره می‌توانند درقالب این بسته و مجموعه با ما تفاهم داشته باشند و پول خود را دریافت کنند. این یک موفقیت برای ما بود که بتوانیم خارج از آن مناسبات سیاسی فرصتی برای تنظیم امور در داخل کشور خود داشته باشیم.

 

نوربخش درحالی بدون ذکر دلیل و جزئیات دولت هاشمی را فاتح ختم قائله بدهی‌ها می‌داند که علینقی خاموشی روایت دیگری با جزئیات کامل ارائه کرده که کسی به صحت آن خدشه وارد نکرده است. خاموشی می‌گوید: ملاقاتی با مستر مولن رابط اقتصادی آلمان با ایران داشتیم. موسویان(سفیر وقت ایران در آلمان) گفت ببین می توانی با این مولن 10 دقیقه صحبت کنی. اون موقع به خاطر روابط غیراخلاقی یک آلمانی با یک ایرانی اوضاع بدتر شده بود. به محض ملاقات گفت که چرا به اینجا آمده ای؟ گفتم برای حسن روابط آمده ام. گفت هفته پیش نوربخش و عادلی اینجا آمده بودند که سوال کردم 4 میلیارد دلار بدهی را کی می خواهید بدهید؟ که گفتند دو سه ماه دیگر می دهیم. که من در واکنش به حرف مولن خندیدم. تعجب کرد و گفت چرا می خندی؟ گفتم نمی توانیم دو سه ماهه بدهیم. عصبانی شد و گفت وزیر اقتصاد و بانک مرکزی شما گفته. جواب دادم من با منطق اقتصادی حرف می زنم و وعده بی ربط نمی دهم.

 

خاموشی و سایرین می‌دانستند که بانک مرکزی و وزارت اقتصاد وعده بی‌ربط داده‌اند و نیازی به توضیح نیست که عادت کردن به دادن وعده بی‌ربط چه بر سر اعتبار کشورها می‌آورد. پذیرش استمهال وام‌های معوق شده ایران توسط آلمان باعث شد تا ژاپن و فرانسه هم کوتاه آمده و به ایران فرصت بدهند و معلوم نبود که اگر رئیس وقت اتاق بازرگانی به موضوع ورود نمی کرد و وعده وعیدهای نوربخش و عادلی جمع نمی‌شد، چه بلایی بر سر اعتبار اقتصادی کشور می‌آمد. نکول دولت سازندگی و رکورد تورم تقریبا 50 درصدی آن با دو سیاست همزمان مسکوت گذاشتن و حتی قلب تاریخ به فراموشی سپرده شده و بانیان آن وضعیت تا زمانی که فرشته مرگ به سراغ آنها نیامده؛ مدیر و تصمیم‌گیر باقی مانده‌اند.

 

الزامات سیاست‌های تعدیل اقتصادی که بابت آن به ایران وام پرداخت شد، وام‌هایی که هنوز به طور کامل تسویه نشده است، هنوز در کشور بدون عنوان تعدیل اقتصادی درحال اجرا شدن است. خصوصی‌سازی، مقررات‌زدایی(در مورد ایران عدم وضع مقررات برای بازار)، رها کردن اقتصاد به اسم سپردن بازار به دست نامرئی، دو زدن قانون اساسی و تاسیس بانک‌های خصوصی که اقتصاد را به آشوب کشیده‌اند و در هر فسادی نقش اول را بازی می‌کنند؛ در تمام دوران پس از توقف رسمی تعدیل اقتصادی با فشار رهبر معظم انقلاب، در عمل اجرا شده و این دکترین مخرب هرگز به‌طور عملی متوقف نشده است.

 

منبع: تسنیم

کلمات کلیدی: وام دهی تورم رکود
ارسال نظر
نام:
ایمیل:
* نظر:
آخرین اخبار