رهبر انقلاب: اگر در مسیر حق، ثابت‌ قدم باشید، کشور و دنیا اصلاح می‌شود عیدی کارمندان مشخص شد تکذیب خبر بازداشت زم در نجف شیوع بیماری ویروسی در میان زائرین  شایعه است در لبنان چه خبر است؟ سوتی باحال در سریال «ستایش»+ فیلم چرا یک خانواده هلندی ۹ سال در انبار خانه خود پنهان شده بودند؟ گفت‌وگوی تلفنی ظریف با وزیر خارجه ترکیه آیا آبلیمو می‌تواند رفلاکس معده را درمان کند؟ رئیس فدراسیون کلمبیا دست کی‌روش را رو کرد! مرکل، ماکرون و جانسون با اردوغان دیدار می‌کنند ۱۰ فوتبالیست خائن به همسر را بشناسید واکنش اردوغان به نامه توهین‌آمیز ترامپ واکنش استقلالی‌ها به اتفاقی که در اردوی تیم‌ملی رخ داد تنهایی با بدن‌تان چه می‌کند؟ کالدرون: معنای محرومیت تماشاگران پرسپولیس و خلیل‌زاده را نمی‌فهمم آخرین خبر از ترافیک محورهای مرزی غرب ایران شوک بزرگی که از سوئیس به استقلال وارد شد! یارانه مهرماه عده‌ای دیگر نیز حذف شد/ ارسال پیامک حذف یارانه چه کسی «زم» را به ایران هدایت کرد؟ مسئولان به صورت شفاف اعلام کنند اموال خود را از کجا آورده‌اند تجاوز مربی شنا به دختر ۲۱ ساله در استخر خصوصی نام چه کسانی در گوشی روح الله زم است؟ / شبکه نفوذ آمدنیوز در داخل ایران شامل کدام چهره هاست؟ سردار پاکپور: خدمت به ملت انقلابی ایران و مردم مسلمان و آزاده جهان را وظیفه خود می‌دانیم/ قرارگاه رسانه ای ستاد اربعین افتتاح شد اتهام جنجالی به فرگوسن! پست جدید مهدوی‌کیا در AFC اردوغان: شبه‌نظامیان کُرد عقب‌نشینی را آغاز کرده‌اند شکایت خارجی ها از استقلال دیدار پمپئو و نتانیاهو در سرزمین­‌های اشغالی با محوریت ایران FATF دو اقدام مقابله‌ای علیه ایران وضع کرد محرومان هفته هفتم لیگ برتر فوتبال عضو شورای شهر ساری به شلاق تعزیری و جزای نقدی محکوم شد اربعین اسم رمز شیعه برای سازماندهی در تحولات بزرگ تاریخ است/ تقدیر از سازمان اطلاعات سپاه برای دستگیری روح الله زم سقف اولیه افزایش حقوق کارگران برای سال ۹۹ تعیین شد بخشودگی جرایم مالیاتی برای حمایت از تولید داخل دایی: رونالدو، رکوردم را می‌شکند بازداشت ۲ ملی‌پوش عراقی در فرودگاه بغداد سهمیه کارت سوخت جایگاه‌داران باز هم کاهش می‌یابد؟ طرز تهیه یتیمچه بادمجان و گوجه فرنگی خوشمزه و مجلسی آذربایجان برنامه بازی‌های هفته هفتم لیگ برتر فوتبال+ جدول حرز امام جواد در چه صورتی اثرگذار می شود؟ کنسرت لس آنجلس محمدرضا گلزار + عکس و فیلم باران در اکثر مناطق کشور قیمت خودرو جمعه 98/07/26 + جدول پشت پرده خروج نظامیان تروریست آمریکا از سوریه واکنش پامپئو به انقضای تحریم تسلیحاتی ایران در سال آینده مهران به ایلام یکطرفه می‌شود آخرین نرخ پرداخت سود توسط بانک‌ها بیش از ۱۷۴ هزار زائر از مرز مهران وارد کشور شدند توافق ۱۳ بندی ترکیه و آمریکا درباره شمال سوریه افشای ارتباط محمدحسین رستمی با آمدنیوز؛ «اعترافات زم چه کسانی را پای میز محاکمه خواهد کشاند؟» ارتش سوریه بدون شلیک یک گلوله کوبانی را تصرف کرد پاکستان: ایران و سعودی در پی مصالحه هستند تشکیل شورای سلبریتی ها رمزگشایی از فشارها بر هالک بانک ترکیه روح الله زم در نزدیکی‌های مرز اربیل با ایران دستگیر شد+ جزئیات واکنش پاریس به دستگیری روح الله زم: قویا محکوم می کنیم بشار اسد، بعد از هشت سال جنگ پیروز شده است آمریکا اهمیتی برای نظامات بین المللی قائل نیست صندوق‌بین‌المللی پول نرخ تورم ایران در سال 2019 را اعلام کرد ربیعی: روحانی درباره پالرمو تصمیم می‌گیرد آیا دولت در حال پیاده‌سازی سناریو «گذار خاموش» از دستگیری روح‌الله زم است؟ برخی افراد نگران از دست دادن موقعیت هرم سیاسی خود هستند شمخانی: عاملین حمله به نفتکش ایرانی منتظر پاسخ پشیمان کننده باشند دستگیری روح‌الله زم؛ دو روایت جدید وزیر کشور: ورود و خروج زائران اربعین متوازن شده است قیمت روز خودروهای داخلی موجود در بازار 24 مهر 98/ ثبات قیمت خودروهای سایپا و ایران خودرو ماجرای تعطیلی مدارس خوزستان در روزهای 24 و 28 مهرماه به کجا رسید؟ نرخ ارز سکه طلا دلار | امروز ۲۴ مهر ۹۸ تصویب لایحه حمایت از سهامداران خرد + جزئیات فوت ۶۵ نفر از زائرین اربعین اطلاعیه طرح جدید فروش اقساطی محصولات ایران خودرو - ۲۴ مهر ۹۸ واکنش شورای نگهبان به لغو ممنوعیت عرضه قلیان در قهوه‌خانه‌ها حکم توقف فعالیت رئیس سازمان هواپیمایی ابلاغ شد ورود سامانه بارشی جدید به کشور/ باران در راه است گریم پیمان معادی و مهران مدیری در یک فیلم جنجالی +عکس حسین فریدون به اوین منتقل شد واکنش علی دایی، علی لاریجانی و روزنامه جوان به هتاکی مجری صدا و سیما!+ فیلم قیمت مسکن در ارزان‌ترین منطقه تهران+ جدول آماده باش صد در صدی پلیس پایتخت در اربعین حسینی (ع) آخرین وضعیت مرزهای خسروی، مهران، شلمچه و چذابه خودکشی سولی خواننده محبوب پاپ+ تصاویر واکنش جالب روزنامه جام‌جم به دستگیری روح‌الله زم+ عکس شغل عجیب و جنجالی بازیگر غایب ستایش لورفت+ عکس بازیگر ستایش با همسرش + عکس اخبار ۲۰:۳۰ با «داره می‌ریزه» به سراغ آمدنیوز رفت+ فیلم سفر دسته جمعی بازیگران مشهور به کربلا+عکس واکنش ۲۰:۳۰ به پوشش بازیگران زن + فیلم واکنش متین ستوده به حاشیه سازی در مراسم اکران خصوصی مسخره باز بحث و جدل دولت و سیما درباره مستند دخترِ آبی علت کاهش وزن شدید آنجلینا جولی چیست؟ پوشش جنجالی متین ستوده در اکران مسخره باز+ تصاویر انتقاد بازیگر «ستایش» از حرف‌های داریوش ارجمند چهره سوخته مدل مشهور پس از حمله اسیدپاشی+ تصاویر عکس/ فریبا نادری در ستایش کنار همسر دومش تصویری شگفت انگیز از پارکینگ مهران رابرت دنیرو: منتظر دیدن ترامپ در زندان هستم جشن 40 سالگی بازیگر ایرانی در مسکو+ عکس گل‌های برتر مارک ویلموتس سرمربی تیم ملی در بوندسلیگا+ فیلم بررسی طرح تنظیم مقررات مالی کشور در تقویت نظام آموزش و پرورش در صحن/ نظام رتبه‌بندی معلمان به کجا رسید؟ کاریکاتور/ شیرین‌کاری جدید پزشکان در ایران! واکنش بازیکنان ایران به حضور تماشاگران خانم در ورزشگاه آزادی+ فیلم حضور بانوان در بیرون از ورزشگاه+ تصاویر اربعین 98/ مرز شلمچه باز شد‌‌ + فیلم چهره واقعی ستاره زن اینستاگرام + عکس "دولت پنهان" در لبنان شکست سیاست فشار حداکثری ترامپ در قبال ایران/درهای مذاکره با ایران باز است طرح صهیونیست ها برای اشغال دره اردن رویای چین در هفتاد سالگی؛ خیلی دور، خیلی نزدیک سبک مبارزه تشکیلات خودگردان و اتحادیه اروپا برای حفظ کرانه باختری طرحی برای ایجاد یک سازه امنیتی در خاورمیانه چه کسی از هوآوی می ترسد؟/ فهم نگرانی‌های امنیتی از اینترنت نسل 5 مبارزه با سایه‌ها در تاریکی؛ فهم و تقابل با زورگویی فضای سایبر حملات نفتی به عربستان ویرانگر اقتصاد جهانی نخواهد بود؛ چیز دیگری ممکن است این کار را بکند! تحریم بانک مرکزی ایران چه معنایی دارد؟ تاریخ سری فشار اسرائیل برای حمله به ایران چرا سیاست فشار و محاصره ایران شکست خورده است؟ آیا عراق جبهه جدید درگیری اسرائیل با ایران است؟ بایسته های رسیدن به هرگونه توافق با طالبان برای آمریکا هدایت یازده سپتامبر دیگری از ادلب! بررسی صنعت انیمیشن در منهای نفت/ ژاپن چگونه صنعت انیمیشن جهان را قبضه کرد؟ + فیلم منهای نفت: درآمد 16 هزار بشکه نفت تنها در یک سوله پرورش ماهی بررسی صنعت پرورش ماهی در مستند منهای نفت + تیزر بررسی صنعت لبنیات در مستند منهای نفت/ اشتغال یک میلیون نفری شیر و لبنیات منهای نفت: درآمد یک میلیارد دلاری پسته ایران/ هیچ کشوری توان تولید پسته مرغوب ایران را ندارد همه ابعاد تحریم؛ فرصت‌ها و تهدیدها تحریم‌ها به مبادلات ما با شرکت‌های کوچک اروپایی آسیبی نمی‌زند/ نرخ کنونی دلار بالاتر از نرخ واقعی آن است
دکتر سیدرضی عمادی؛ کارشناس مسائل جهان عرب
تاریخ انتشار: ۱۲:۳۴ - ۲۷ شهريور ۱۳۹۸ - 2019 September 18
کد خبر: ۲۲۵۶۰

3 دلیل تنش در روابط عربستان سعودی و حماس

عربستان سعودی همان‌گونه که تشکیلات خودگردان را بازیگر مشروع فلسطین می‌شناسد، بازیگران گروه‌های مقاومت فلسطین به خصوص جنبش مقاومت اسلامی (حماس) را به رسمیت نمی‌شناسد و آنها را بازیگرانی مزاحم و ناهمسو با منافع عربستان سعودی می‌داند.

به گزارش راهبرد معاصر؛ جنبش مقاومت اسلامی فلسطین (حماس) در بیانیه‌ای با انتقاد از عربستان سعودی، از مقامات سعودی خواست اعضای بازداشت شده این جنبش در این کشور را آزاد کنند. بر همین اساس، در این نوشتار روابط عربستان با حماس و علل تنش در این روابط بررسی می‌شود.

 

1. سیاست عربستان سعودی در قبال فلسطین

به طور کلی می‌توان سیاست حکام کنونی عربستان سعودی در قبال فلسطین را در سه محور بیان کرد:

نخستین محور این است که سیاست ریاض در قبال فلسطین تابعی از سیاست‌های آمریکا است. در همین راستا، حمایت از طرح آمریکایی معامله قرن و همچنین عادی‌سازی روابط با رژیم صهیونیستی از سوی ریاض پیگیری می‌شود. بر همین اساس نیز برخی منابع از اعمال فشار دولت عربستان سعودی بر محمود عباس، رئیس تشکیلات خودگردان فلسطین برای پذیرش طرح آمریکایی معامله قرن و احیای مذاکرات با رژیم صهیونیستی خبر دادند.

 

دومین محور، حمایت از فلسطین با هدف کسب مشروعیت در داخل عربستان و در جهان اسلام است. عربستان سعودی تلاش دارد با حمایت مالی از فلسطین به خصوص از تشکیلات خودگردان، خود را کشوری حامی فلسطین معرفی کند، در حالی که ریاض تعهدی در قبال وضعیت وخیم مردم باریکه غزه ندارد. این رویکرد عربستان سعودی بیانگر تناقض سیاست‌های این کشور در قبال مساله فلسطین است؛ زیرا ریاض از یک سو با طرح معامله قرن که طرحی کاملاً نژادپرستانه و ضد منافع فلسطین است همراهی می‌کند و گام‌های مهمی نیز در جهت عادی‌سازی روابط با رژیم صهیونیستی بر می‌دارد و از سوی دیگر تلاش دارد خود را حامی ملت فلسطین نیز معرفی کند. بر همین اساس، در حالی که منابع مختلف از حمایت عربستان از طرح آمریکایی معامله قرن خبر می‌دهند و حتی ریاض در مقابل اعلام قدس به عنوان پایتخت جدید رژیم صهیونیستی در چارچوب معامله قرن سکوت کرد، پس از اظهارات اخیر بنیامین نتانیاهو مبنی بر الحاق بخش‌هایی از کرانه باختری به سرزمین‌های اشغالی در صورت پیروزی در انتخابات پارلمانی سپتامبر 2017، عربستان خواستار تشکیل جلسه اضطراری وزرای خارجه کشورهای عضو سازمان همکاری اسلامی می‌شود و این نشست نیز روز 15 سپتامبر در جده عربستان برگزار شد. این رویکرد دوگانه نشان می‌دهد که میان سیاست اعلامی و اعمالی عربستان سعودی در خصوص موضوع فلسطین تعارض و تفاوت وجود دارد و دیپلماسی پنهان عربستان متفاوت با دیپلماسی آشکار آن در خصوص رابطه با رژیم صهیونیستی است. 

 

سومین محور، پذیرش دوگانه تشکیلات خودگردان/گروه‌های مقاومت است. عربستان سعودی که یکی از بازیگران محور سازش در منطقه غرب آسیا است تشکیلات خودگردان فلسطین و جنبش فتح را به عنوان بازیگران فلسطینی همسو با منافع ریاض می‌شناسد که اهل مذاکره با رژیم صهیونیستی است، با آمریکا تعارضی ندارد و با ایران نیز زاویه دارد.

 

2. خصومت عربستان سعودی با حماس

عربستان سعودی همان‌گونه که تشکیلات خودگردان را بازیگر مشروع فلسطین می‌شناسد، بازیگران گروه‌های مقاومت فلسطین به خصوص جنبش مقاومت اسلامی (حماس) را به رسمیت نمی‌شناسد و آنها را بازیگرانی مزاحم و ناهمسو با منافع عربستان سعودی می‌داند. برهمین اساس، عربستان سعودی حتی جنبش مقاومت اسلامی فلسطین (حماس) را به عنوان گروهی تروریستی می‌شناسد. عربستان سعودی با جنبش حماس و گروه‌های مقاومت فلسطین اختلاف هویتی دارد؛ زیرا این گروه‌ها با هر گونه مذاکره با رژیم صهیونیستی مخالف هستند و بر راهبرد «مقاومت» در مقابل این رژیم و حامیان آن تأکید دارند، موضوعی که عربستان سعودی آنرا نمی‌پذیرد. در همین حال، اگرچه حماس و گروه‌های مقاومت فلسطین، به لحاظ هویتی در زمره گروه‌های عربی و مسلمان اهل سنت هستند، اما عربستان سعودی این گروه‌ها را به لحاظ سیاسی نزدیک به جمهوری اسلامی ایران، مهم‌ترین رقیب عربستان در سطح منطقه غرب آسیا، می‌داند و این نیز دلیل دیگری در خصوص مخالفت و حتی خصومت ریاض با گروه‌های مقاومت فلسطین از جمله جنبش حماس محسوب می‌شود. عربستان سعودی به خصوص پس از به قدرت رسیدن ملک سلمان و پسرش، محمد، رویکرد ضد مقاومت شدیدی را اتخاذ کرده است که شامل برخورد با جنبش مقاومت اسلامی فلسطین (حماس) نیز می‌شود. عربستان سعودی، جنبش حماس را «افراطی» می‌ داند.

 

با توجه به این وضعیت، عربستان سعودی اقدام‌های زیادی علیه حماس انجام داد که برخی از مهم‌ترین این اقدام‌ها عبارتند از:

  1.  اعمال فشار سیاسی بر جنبش حماس از طرق مختلف از جمله تبلیغات علیه این جنبش در باریکه غزه
  2. نادیده گرفتن وضعیت وخیم مردم عرب و مسلمان باریکه غزه با هدف ایجاد جنگ روانی علیه جنبش مقاومت اسلامی فلسطین.
  3. مخالفت با هر گونه در اختیار داشتن سلاح از سوی جنبش حماس و اعمال فشار بر تشکیلات خودگردان فلسطین برای خلع سلاح حماس.
  4. مخالفت با دموکراسی در فلسطین، چرا که انتخابات سال 2006 در فلسطین نشان داد که دموکراسی می‌تواند به قدرت گرفتن جنبش حماس در فلسطین منجر شود.
  5. بازداشت رهبران و اعضای جنبش حماس.

 

3. بازداشت رهبران و اعضای حماس، عامل دور تازه تنش در روابط با عربستان سعودی

دور تازه تنش در روابط عربستان سعودی و حماس ناشی از بازداشت رهبران و اعضای این جنبش از سوی حکومت ریاض است. اگرچه آمار دقیقی در این خصوص وجود ندارد، اما روزنامه لبنانی الاخبار تعداد بازداشت‌شدگان حماس در عربستان را بیش از ۶۰ نفر اعلام کرد. علاوه بر این، عربستان سعودی رهبران و اعضای بازداشت شده حماس را در زندان‌ها مورد شکنجه قرار می‌دهد. در همین راستا، دستگاه امنیتی عربستان سعودی روز چهارم آوریل 2019 «محمد الخضری» از رهبران حماس را در شهر جده که حدود سه دهه مقیم این شهر بود، دستگیر کرده است. عربستان برای بازداشت الخضری دلیلی اعلام نکرد اما جنبش حماس اعلام کرد که وی صرفاً در حال جمع‌آوری کمک مالی برای اسرای فلسطینی بود.

 

اخیرا نیز منابع سیاسی فلسطین اعلام کردند که مقامات عربستان سعودی یکی دیگر از رهبران جنبش حماس و تاجر فلسطینی به نام ابو عبیده الآغا را بازداشت کرده و او را به زندان سیاسی ذهبان در جده منتقل کردند. این منابع گزارش دادند که ابوعبیده فرزند خیری الآغا است که در سال 2014 در عربستان سعودی از دنیا رفت. الآغا یکی از اعضای رهبری جنبش حماس در عربستان سعودی است که تابعیت این کشور را نیز دارد. بازداشت این فرد در شرایطی صورت گرفته است که هیچ توجیهی برای ادامه بازداشت این فرد وجود ندارد.

 

جنبش حماس اعلام کرد که الخضری و دیگر اعضای حماس که در زندان‌های عربستان هستند، تحت شکنجه قرار می‌گیرند. یکی از مقامات جنبش حماس در گفتگو با پایگاه خبری عربی ۲۱ گفت شرایط بازداشت‌شدگان بسیار وخیم است و دولت سعودی حساب‌های مالی آنها را بسته و خانواده‌‌های‌شان نیز در شرایط مالی بدی به سر می‌برند. این رفتار عربستان سعودی با رهبران و اعضای حماس گویای این است که آل سعود روابط مناسبی با جنبش حماس ندارد.

 

نکته دیگر این است که با توجه به تعارض هویتی سیاسی عربستان و حماس، بروز تنش در روابط طرفین پیش از این نیز وجود داشته است، اما در گذشته میانجی‌گری بازیگران ثالث سبب حل این تنش‌ها می‌شد. حماس در تنش فعلی نیز تلاش کرد با میانجی‌گری بازیگران ثالث موضوع را حل کند، اما عربستان تحت رهبری ملک سلمان به حماس نیز مانند دیگر کشورهای عربی نگاه "بالا" به " پائین" دارد و خواستار مطیع کردن همه بازیگران عربی از جمله حماس است. در همین راستا، جنبش حماس اعلام کرده است که به مدت پنج ماه و نیم تلاش داشته از طریق وساطت «محمد الخضری» ۸۱ ساله را آزاد کند ولی بعد از آنکه این تلاش‌ها و وساطت‌ها بی‌ ثمر بوده، مجبور شده است، این قضیه را رسانه‌‌‌ای و علنی کند. اگرچه جنبش حماس بازداشت و شکنجه «محمد الخضری» را علنی کرده است، اما شمار دیگری از رهبران حماس نیز در زندان‌های آل سعود هستند.

 

دو دلیل خاص درباره اقدام‌های عربستان ضد حماس در شرایط کنونی وجود دارد. اولین دلیل این است که عربستان سعودی با اعمال فشار بر حماس تلاش دارد روابط این جنبش فلسطینی با جمهوری اسلامی ایران را قطع کند، موضوعی که پیش از این اسماعیل هنیه، رئیس دفتر سیاسی حماس نیز به آن اشاره کرد.

 

دومین دلیل نیز این است که حماس طی ماه‌های اخیر در صدد احیای روابط با سوریه بر آمده است. عربستان سعودی پیش از این از قطع روابط حماس و سوریه استقبال کرده بود و اکنون مخالف هر گونه احیای روابط حماس با دمشق است. عربستان طی 9 سال اخیر یکی از حامیان اصلی مخالفان نظام سوریه و همچنین از حامیان برخی گروه‌های تروریستی است که در سوریه ضد نظام این کشور می‌جنگند. ریاض که در دستیابی به مهم‌ترین هدف خود در بحران سوریه یعنی براندازی نظام سوریه ناکام بود، اکنون در این بحران دچار سرگردانی شد. در حالی که برخی از کشورهای عربی از جمله امارات روابط خود را با سوریه احیا کردند و برخی از اعضای اتحادیه عرب بازگشت سوریه را به این اتحادیه خواستار هستند، عربستان هر گونه احیای روابط با دمشق و همچنین بازگشت سوریه را به اتحادیه عرب به تغییر در روابط دمشق با تهران مشروط کرده است، موضوعی که سوریه به شدت با آن مخالفت می‌کند. بر این اساس، عربستان تداوم رابطه حماس با تهران و همچنین احیای روابط حماس با دمشق را به بهانه‌ای برای اعمال فشار بر رهبران و اعضای حماس قرار داده است.

 

نتیجه‌گیری

مطابق بیانیه جنبش حماس، روابط این جنبش با عربستان سعودی پر تنش پیگیری می‌شود. آل سعود از یک سو مدعی حمایت از فلسطین است و از سوی دیگر جنبش مقاومت اسلامی فلسطین (حماس) و گروه‌های مقاومت را در چارچوب کلان فلسطین نمی‎‌بیند و نگاه خصمانه به این گروه‌ها دارد. بر این اساس، آل سعود رفتارهایی نظیر بازداشت رهبران و اعضای حماس را انجام می دهد و حتی شخصیت هایی نظیر عادل الجبیر، وزیر خارجه سابق عربستان، حماس را تروریستی می دانند. در واقع ، این رفتارها و سیاست های عربستان سعودی در قبال جنبش مقاومت اسلامی فلسطین با سیاست ها و منافع رژیم صهیونیستی و آمریکا در منطقه سازگاری دارد که به ویژه پس از به قدرت رسیدن ملک سلمان و محمد بن سلمان در عربستان و دونالد ترامپ در آمریکا، این همسویی تقویت شده است.

 

 

ارسال نظر
نام:
ایمیل:
* نظر:
پرطرفدارترین اخبار
تحلیل و اخبار برگزیده