خبر پیروزی انقلاب از رادیو را چه کسی اعلام کرد؟
به گزارش راهبرد معاصر؛ «اینجا تهران است. صدای راستین ملت ایران؛ صدای انقلاب». این جمله آشنا برای همه آنان که لحظه پیروزی انقلاب اسلامی ایران در ۲۲ بهمن ۱۳۵۷ را درک کردهاند یا بعدتر این صدا را در فیلمهای مستند شنیدهاند خاطرهانگیز است. اما درباره صاحب صدا روایتهای مختلفی وجود دارد.
روایت نخست این است که صدای مرحوم شیخ فضلالله محلاتی است. روایت دوم این که اول بار صدای علی مطهری بود که بعد از پیروزی انقلاب از رادیو پخش شد و گفت: این صدای انقلاب اسلامی ایران است. این دومی قطعا نادرست است اگرچه او در رادیو مستقر شد و به اتفاق حسن فتحی - روزنامهنگار و نه کارگردان- متن مینوشتند تا گویندگان بخوانند.
روایت سوم اما این است: ظهر ۲۲ بهمن ۱۳۵۷ آخرین گوینده باقیمانده – تقی روحانی- نواری میگذارد و ساختمان رادیو را ترک میکند. اعتصابیون باز میگردند و پس از کسب تکلیف از آیتالله طالقانی، یکی از آنان به نام احمد کسیلا - شاعر و نویسنده- پشت میکروفون میرود و بعد از ظهر همان روز تاریخی اعلام میکند:
«اینجا تهران است. صدای راستین ملت ایران. صدای انقلاب. امروز به همت مردانه ملت، آخرین دژهای استبداد فروریخت. یکی از این آخرینها همین رادیو بود؛ صدای واقعی استبداد. ملت به ما نیرو داد و راهمان را هموار کرد تا بتوانیم همچون پارهای کوچک از پیکر عظیم مردم صدای راستین انقلاب را به گوشها برسانیم.»
این روایت اما ناقض روایت نخست نیست چرا که شیخ فضلالله محلاتی (هم او که بعدها نماینده امام در سپاه شد) نیز عصر ۲۲ بهمن به همراه دکتر فریدون سحابی (پسر دکتر یدالله و برادر عزتالله سحابی) راهی یکی از ایستگاههای رادیو بودند: ایستگاه رادیو در نزدیکی چهارراه سیدخندان مشهور به ایستگاه بیسیم.
یک متخصص مخابرات نیز همراه آنان بود و یک ساعت پس از پخش آن صدا این ایستگاه در اختیار آنان قرار گرفته بود تا این بار حجتالاسلام محلاتی بگوید: «بسمالله الرحمن الرحیم. این صدای انقلاب اسلامی ایران است» و تا شب به همراه فریدون سحابی یکی میگفت و دیگری مینوشت و گاهی به عکس. (مهمترین تفاوت اینجا رخ نمود. روحانیون بر تعبیر انقلاب اسلامی اصرار داشتند و ادبیات روشنفکران متفاوت بود).
تأکید بر این حادثه بسیار مهم است چون روشنفکران عرفی و روحانیون و نیروهای مذهبی دوشادوش هم علیه رژیم شاه مبارزه کردند و چون روشنفکران بیشتر اهل ادبیات و فرهنگ بودند ابتدا کار دست آنان بود و بعد حذف شدند.
مراد از ایستگاه بیسیم در واقع تجهیزات مستقر در عمارت زیبای کلاه فرنگی است که همچنان باقی است (خیابان شریعتی پایین تر از سید خندان) و مورد استفاده اداری وزیر ارتباطات است.
در این قصه هم واقعیت این است که اول بار احمد کسیلا خبر پیروزی انقلاب را از رادیو خواند منتها بدون بسمالله یا صفت اسلامی. با این حال این روایت که شیخ فضلالله محلاتی هم خبر را خواند و نخستین صدا بود نادرست نیست چون یکی از ارک گفت و دیگری از ایستگاه بیسیم جاده قدیم.
درباره حجت الاسلام محلاتی میدانیم که از قربانیان سقوط هواپیما در اول اسفند ۱۳۶۴ همراه با سید حسن شاهچراغی رییس موسسه کیهان و چند نفر دیگر بود و گویا در روایت اولیه که هدف حملات عراقی ها قرار گرفته دیگر اتفاق نظر وجود ندارد. او از اعضای ارشد جامعه روحانیت مبارز و نماینده امام در سپاه پاسداران بود که در انتخابات ریاست جمهوری سال ۱۳۵۸ از ابوالحسن بنیصدر حمایت کرد.
دربارۀ احمد کسیلا اما زیاد گفته نشده و بد نیست بدانیم زود راه خود را جدا کرد و بعد به خارج از کشور رفت و در ۱۸ آبان سال ۱۳۹۲ در ۷۴ سالگی در غربت درگذشت و گمان نمی کنم رادیو از او یاد کرده باشد.
هم در خاطرات آیتالله خامنهای و هم سید محمد خاتمی آمده که خبر پیروزی انقلاب را از رادیو ایران شنیدند و مرادشان طبعا همین صداست چون صدای محلاتی را میشناختند ولی در بیان خاطره و از صدای اول اشاره یا به نام گوینده نیست و به اصل خبر پرداختهاند.
آیتالله خامنهای ( عضو شورای انقلاب) صبح همان روز راهی یکی از کارخانههای واقع در جاده مخصوص شد و برای کارگران سخنرانی کرد تا تحت تأثیر تبلیغات کمونیستی قرار نگیرند. در بازگشت و در حالی که خود پیکان استیشنی را می راند که در ایرانشهر در تبعید در اختیار او قرار گرفته بود رادیو را روشن میکند و می شنود:«اینجا تهران است. صدای راستین ملت ایران؛ صدای انقلاب». بلافاصله به کناری میرود. از خودرو پیاده میشود و نماز شکر میگزارد.
رییس جمهوری پیشین ایران هم گفته است من با هواپیمای امام و ۱۲ بهمن به ایران بازنگشتم و ۲۲ بهمن در بندر هامبورگ آلمان به سختی توانستم صدای رادیو ایران را بشنوم که می گوید: اینجا تهران است، صدای راستین ملت ایران..../عصر ایران