مطالبات دانشجویی، عرصه کمین دشمن علیه نظام
به گزارش «راهبرد معاصر»؛ دانشگاه بهعنوان یکی از مهمترین نهادهای تولید علم، فکر و گفتوگو، همواره محل طرح مطالبات دانشجویان بوده؛ اما رخدادهایی مانند هتک حرمت پرچم جمهوری اسلامی ایران و بروز رفتارهای خشونتآمیز، نگرانیهایی جدی درباره انحراف اعتراضات از مسیر اصلی ایجاد کرده است.
پرچم، نماد هویت ملی و احترام مشترک ملت و تعرض به آن در هر شرایطی محکوم است، چنانکه این عمل شنیع قاطعانه از سوی دانشجویان، اساتید و فعالان اجتماعی محکوم شده است.
هتک حرمت پرچم جمهوری اسلامی ایران در برخی تجمعات دانشگاهی، نه تنها رفتاری غیرمدنی، بلکه اقدامی آشکارا تحریکآمیز و مخرب بود
از اعتراض تا تهدید دانشگاه
اعتراض زمانی معنا مییابد که شفاف، علنی و مسئولانه باشد و بر پایه مطالبه مشخص و قابل گفتوگو شکل بگیرد، از خشونت، توهین و تخریب به دور باشد، به حقوق سایر دانشجویان احترام بگذارد و امکان شنیدن و پاسخگویی فراهم کند.
اعتراض سالم، نه تنها تهدیدی برای دانشگاه نیست، بلکه میتواند به اصلاح ساختارها، بهبود کیفیت آموزشی و افزایش مشارکت دانشجویان در تصمیمسازیها کمک کند.
در مقابل، برخی رفتارها نشانه انحراف اعتراض از مسیر مدنی است؛ وقتی رفتارهای مخرب جای مطالبهگری را میگیرد و خشونت کلامی یا فیزیکی، تخریب اموال عمومی یا دانشگاهی و تحریک احساسات جمعی با اطلاعات نادرست سبب انحراف اعتراض مدنی می شود و افرادی در قامت دانشجو با چاقو، قمه و سنگ به جان دیگر دانشجویان می افتند و می خواهند ناامنی را حتی در علمی و مدنی ترین جایگاه کشور رواج دهند، نمیتوان عنوان اعتراض بر آن نهاد، زیرا مصداق آشوب و اغتشاش است.
وقتی عده ای در دانشگاه با سازماندهی پنهانی و هدایتشده به نمادهای ملی، ازجمله پرچم ایران توهین می کنند نه تنها معترض نیستند؛ که این افراد در ادامه شکست دشمن در آشوب های اخیر می خواهند از نقطه دیگری به شکل گیری اغتشاش کمک کنند.
هتک حرمت پرچم
هتک حرمت پرچم جمهوری اسلامی ایران در برخی تجمعات دانشگاهی، نه تنها رفتاری غیرمدنی، بلکه اقدامی آشکارا تحریکآمیز و مخرب بود که مرز اعتراض را بهطور کامل زیر پا گذاشت. پرچم، نماد هویت، تاریخ و وحدت ملی است؛ تعرض به آن، در هر شرایطی از سوی جامعه دانشگاهی و افکار عمومی بهشدت محکوم می شود و بهعنوان اقدامی که هیچ نسبتی با مطالبهگری دانشجویی ندارد، شناخته میشود. این رفتار، عملاً صدای دانشجویان معترض را تحتالشعاع قرار داد و به جریانهایی که بهدنبال بیاعتبار کردن اعتراضات هستند، فرصت داد تا کل حرکت دانشجویی را زیر سؤال ببرند.
تحلیلها نشان میدهد در بسیاری از تجمعات، اقلیتی پرهیاهو تلاش میکنند اعتراضات را از مسیر طبیعی خود خارج کنند. این گروهها با استفاده از اقدامات تحریکآمیز ازجمله توهین به پرچم میکوشند فضای دانشگاه را ملتهب کنند و اعتراضات را به سمت تقابل و تنش سوق دهند.
این رفتارها نه تنها نماینده بدنه اصلی دانشجویان نیست، بلکه مصادره اعتراضات به نفع اهدافی است که هیچ ارتباطی با دغدغههای واقعی دانشگاه ندارد. بسیاری از دانشجویان، حتی آنهایی که منتقد وضعیت موجود هستند، این اقدامات را مخرب، غیرمسئولانه و برخلاف گفتوگو میدانند.
عملیات روانی و رسانهای
یکی از ابعاد نگرانکننده این رفتارها، پیوند آن با عملیات روانی رسانههای خارجی است. توهین به پرچم یا رفتارهای خشونتآمیز، دقیقاً همان تصاویری است که برخی رسانهها برای ساختن روایتهای یکطرفه از وضعیت دانشگاههای ایران به آن نیاز دارند.
این رسانهها رفتار اقلیت را به کل دانشجویان تعمیم میدهند، از تصاویر تحریکآمیز برای ایجاد شکاف اجتماعی استفاده میکنند و مهمتر آنکه اعتراضات واقعی را نادیده میگیرند. در چنین شرایطی، رفتارهای مخرب عملاً به ابزار تبلیغاتی تبدیل میشود و صدای دانشجویان مطالبهگر را خاموش میکند.
دانشگاه باید محل تضارب آرا، نقد و گفتوگو باشد، نه میدان تقابل و تخریب. وقتی اعتراض با رفتارهای تند و نمادشکنانه همراه شود، فضای گفتوگو از بین میرود و دانشگاه از کارکرد اصلی خود فاصله میگیرد. در مقابل، اعتراض مدنی با شفافیت، احترام و مسئولیتپذیری میتواند به اصلاحات واقعی منجر شود. رفتارهای مخرب، تنها نتیجهای که دارند افزایش بیاعتمادی، افزایش تنش و بسته شدن مسیر گفتوگوست.
با وجود این، در شرایط فعلی دانشجویان و مدیریت دانشگاهها باید مرزبندی روشنی میان اعتراض و رفتارهای مخرب ترسیم و دانشجویان نباید اجازه دهند اقلیتهای پرهیاهو چهره اعتراضات را مخدوش کنند. مدیریت دانشگاه نیز باید با شفافیت، گفتوگو و پاسخگویی فضا را از دست جریانهای مخرب خارج کنند، زیرا تنها در این صورت دانشگاه میتواند به جایگاه واقعی خود محل رشد، نقد و آیندهسازی بازگردد.
وقتی اعتراض با رفتارهای تند و نمادشکنانه همراه شود، فضای گفتوگو از بین میرود و دانشگاه از کارکرد اصلی خود فاصله میگیرد
بازیگران بیرونی و تلاش برای یارکشی در دانشگاهها
یکی از ابعاد مهم تنشهای اخیر در برخی دانشگاهها، تلاش برخی بازیگران بیرونی برای یارکشی و جهتدهی به فضای دانشجویی است. دانشگاه بهدلیل نقش تاریخیاش در شکلدهی افکار عمومی، همواره مورد توجه جریانهایی است که میکوشند از انرژی و هیجان دانشجویان برای اهدافی فراتر از مطالبات دانشگاهی استفاده کنند.
این جریانها معمولاً با بهرهگیری از فضای احساسی، انتشار روایتهای یکطرفه و تحریک نمادین تلاش میکنند اعتراضات را از مسیر طبیعی خود خارج و آن را به صحنهای برای تقابل تبدیل کنند.
هدف این جریانها نه حل مشکلات دانشجویی، بلکه برهم زدن آرامش محیط علمی و ایجاد بیثباتی اجتماعی است. دانشگاه بهعنوان یکی از مهمترین نهادهای تولید دانش، اگر دچار تنش و آشوب شود، پیامدهایش تنها محدود به محیط آموزشی نیست؛ بلکه میتواند بر فضای عمومی جامعه اثر بگذارد.
به همین دلیل، برخی بازیگران بیرونی تلاش میکنند با ایجاد دوگانههای کاذب، افزایش اختلافات و برجستهسازی رفتارهای افراطی، فضای دانشگاه را از مسیر گفتوگو و مطالبهگری سازنده دور کنند.
از روایتسازی تا تحریک نمادین
این جریانها معمولاً با روایتسازی احساسی و ارائه تصویرهای گزینشی از رخدادها، بزرگنمایی اختلافات داخلی و تبدیل آن به تقابل، استفاده از نمادهای تحریکآمیز برای ایجاد شکاف میان دانشجویان، انتشار اطلاعات تأییدنشده برای افزایش هیجان و کاهش عقلانیت و هدایت فضای مجازی برای شکلدهی به موجهای احساسی استفاده می کنند.
این روشها باعث میشود اعتراضات واقعی که میتوانند به اصلاحات مثبت منجر شوند، تحتالشعاع رفتارهای تند و مخرب قرار بگیرند. دانشجویان، بهعنوان اصلیترین صاحبان دانشگاه، نقش مهمی در جلوگیری از سوءاستفاده جریانهای بیرونی دارند. هوشیاری در برابر تحریکهای نمادین، اطلاعات نادرست و تلاش برای دوقطبیسازی میتواند مانع باشد اعتراضات دانشجویی به ابزاری برای اهدافی خارج از دانشگاه تبدیل شود.
هرچه دانشجویان بر مطالبات واقعی، شفاف و قابل گفتوگو تمرکز کنند، امکان یارکشی و انحراف اعتراضات کاهش مییابد. در شرایطی که دانشگاهها نیازمند آرامش، گفتوگو و فضای علمی سالم هستند، تلاش برخی جریانهای بیرونی برای ایجاد تنش، یارکشی و بهرهبرداری سیاسی میتواند آسیبهای جدی به محیط دانشگاه وارد کند. مرزبندی میان اعتراض و رفتارهای مخرب و نیز هوشیاری در برابر تلاش برای مصادره اعتراضات بیش از هر زمان دیگری اهمیت دارد.
دانشگاه زمانی میتواند نقش واقعی خود را ایفا کند که مطالبهگری دانشجویی از مسیر گفتوگو، احترام و مسئولیتپذیری عبور کند، نه از مسیر تنش، تخریب یا تحریک نمادین. اعتراضات اخیر دانشجویان در دانشگاهها که با انحراف، به اغتشاش تغییر یافت ثابت کرد جامعه دانشجویی نیز می تواند تحت تأثیر اخبار جعلی و نادرست از مسیر اصلی و مطالبه گرانه به مسیر آشوبگری تغییر رویه دهد.