«ضاحیه مقابل شمال»، معادله جدید لبنان

به گزارش «راهبرد معاصر»؛ پس از آنکه تهدیدهای رژیم صهیونیستی برای حمله به ضاحیه جنوبی بیروت افزایش یافت، ایران در پاسخ به قتل‌عام‌های ارتش صهیونیستی در لبنان این رژیم را به بمباران تهدید کرد و از تعلیق مذاکرات خود با آمریکایی‌ها خبر داد، دونالد ترامپ رئیس‌جمهور آمریکا، از تماس با بنیامین نتانیاهو ، نخست‌وزیر رژیم صهیونیستی و توقف درگیری‌ها خبر داد.

از سال ۱۹۹۶ میلادی درگیری بین لبنان و رژیم صهیونیستی تابع قوانین درگیری بوده که با تحولات میدانی دیکته شده است

طرف صهیونی با آتش‌بس جامع مخالفت و فرمول جدیدی برای آتش‌بس جزئی پیشنهاد کرد، «ضاحیه جنوبی بیروت در ازای شهرک‌های شمالی» در فلسطین اشغالی. با وجود مخالفت این فرمول از سوی حزب‌الله و اصرار آن بر آتش‌بس جامع در سراسر لبنان، پیشنهاد رژیم صهیونیستی نشان‌دهنده تغییر اساسی از آنچه لبنان در دوره 2024 تا 2026 میلادی شاهد آن بود، است.

از سال ۱۹۹۶ میلادی درگیری بین لبنان و رژیم صهیونیستی تابع قوانین درگیری بوده که با تحولات میدانی دیکته شده است. تدوین این قوانین با تفاهم‌نامه آوریل آغاز شد که اصل «غیرنظامیان در برابر غیرنظامیان» را بنا نهاد، به این معنی که حفاظت از غیرنظامیان در لبنان در ازای حفاظت از غیرنظامیان در رژیم صهیونیستی است. 

بعدها، جنگ ژوئیه ۲۰۰۶ میلادی معادله «بازدارندگی متقابل» را ایجاد کرد که در آن حزب‌الله بازدارندگی مبتنی بر درد راهبردی را اعمال می‌کرد، زیرا هر طرف توانایی تحمیل درد عمیق به طرف دیگر داشت که به برقراری آرامش و ثبات در دو سوی مرز کمک و از جنگ یا درگیری بین دو طرف جلوگیری کرد.

سپس مهندسی «معادلات» با تحول شرایط و قدرت روزافزون حزب‌الله تکامل یافت، توانست درگیری بین دو طرف را در محدوده‌های تعریف‌شده سازماندهی کند و به دلیل توازن بازدارندگی که قبل از هفتم اکتبر ۲۰۲۳ میلادی وجود داشت، از کشیده شدن آن به جنگ تمام‌عیار جلوگیری کند.

با توجه به تهدیدات مداوم رژیم صهیونیستی علیه لبنان، سیدحسن نصرالله، دبیرکل فقید حزب‌الله خود معادلات اساسی بازدارندگی را بنا نهاد و با لحنی تهدیدآمیز گفت: اگر فرودگاه بین‌المللی رفیق حریری را بزنید، ما فرودگاه بن گوریون را خواهیم زد. اگر بنادر ما را بزنید، بنادر شما را بمباران خواهیم کرد. پایتخت ما برابر پایتخت شماست.

شهید نصرالله با سخنرانی‌های خود درک جامعی از بازدارندگی متقابل تدوین کرد؛ فلج کردن توانایی رژیم صهیونیستی در سوءاستفاده از برتری‌اش با تهدید عمق راهبردی حیاتی‌ و تحمیل خساراتی که آن را از هرگونه ماجراجویی در لبنان باز می‌دارد. از آن زمان تا سال ۲۰۲۴ میلادی معادله‌ای نانوشته، اما روشن حاکم بود؛ هر جنگ تمام‌عیار به معنای نابودی عمق راهبردی هر دو طرف خواهد بود، نه فقط یکی.

با وجود این، از سال‌ ۲۰۲۴ تا سال جاری میلادی رژیم صهیونیستی با آغاز جنگی گسترده علیه لبنان، تمام قواعد قبلی را زیر پا گذاشت و رهبران حزب‌الله، به‌ویژه سیدحسن نصرالله را ترور کرد و به این ترتیب تمام تابوهای قبلی را زیر پا گذاشت. پس از پایان جنگ، مشخص شد بازدارندگی کاملاً از بین رفته است.

رژیم صهیونیستی دیگر صرفاً به پاسخ دادن یا منتظر ماندن برای افزایش تنش و پاسخ متقابل اکتفا نمی‌کند. بلکه تلاش کرده است قواعد جدیدی تحمیل کند که مهم‌ترین آن‌ها عادی سازی «آزادی تردد» در لبنان، حملات پیشگیرانه و پاسخ بر اساس فرض «نیت یا برنامه‌ریزی» به بهانه از بین بردن تهدیدهاست.

امروزه، مقام‌های صهیونیست در حال احیای معادله جدیدی هستند، «ضاحیه بیروت در ازای شهرک‌های شمالی»، به این معنی که هرگونه حمله به شمال سرزمین‌های اشغالی با ضربه به مرکز ثقل ضاحیه جنوبی بیروت پاسخ داده خواهد شد. با وجود رد معادله به وسیله حزب الله، این معادله نشان دهنده تغییر نسبی در رفتار رژیم صهیونی در مقایسه با دوره بین 2024 تا سال جاری میلادی است. 

بازگشت طرف صهیونیست به پیشنهاد معادله جدید، عملاً به معنای بازگشت به پیوند دادن اقدامات با هزینه‌هاست، یعنی حرکت از منطق تجاوز آشکار به تلاش برای کنترل تعامل در چارچوب قوانین خاص. بدون شک، این موضوع ناشی از توانایی مقاومت در وارد کردن خسارات به صهیونیست‌ها در میدان و ناتوانی صهیونیست‌ها در مقابله با پهپادهای جدید حزب‌الله است.

بی‌تردید بازگشت به موضوع معادلات بین لبنان و رژیم صهیونی را نمی‌توان به عنوان احیای کامل توازن بازدارندگی ای که قبل از سال ۲۰۲۳ میلادی وجود داشت، در نظر گرفت؛ اما دست‌کم نشان‌دهنده عقب‌نشینی جزئی رژیم صهیونیستی از مرحله قبل از دوم مارس است. صرف مطرح کردن معادله (حتی اگر به وسیله لبنان رد شود) نشان دهنده تغییر مثبت برای لبنان است که نمی‌تواند در ثبات زندگی کند، مگر اینکه رژیم صهیونی منصرف شود. 

بهره سخن 

بازگشت طرف صهیونیست به پیشنهاد معادله جدید، عملاً به معنای بازگشت به پیوند دادن اقدامات با هزینه‌هاست

شکی نیست این تغییر همچنان محدود و شکننده است، مادامی که به میزان معادله بازدارندگی جامع و متوازن مانند معادله‌ای که پس از سال ۲۰۰۶ میلادی حاکم بود، ارتقا نیافته باشد. 

لبنان هنوز نتوانسته خطوط قرمز را دوباره برقرار کند، اما دست‌کم این میدان توانسته هزینه‌ای را به رژیم صهیونیستی تحمیل کند که آن را مجبور به بازگشت به اصل معادلات کرده است، چیزی که سه ماه پیش حاضر به پذیرش آن نبود.