جدیدترین تصمیم درباره رقم کالابرگ اعلام شد / جزئیات شارژ ششمین مرحله رقم کالابرگ

به گزارش راهبرد معاصر؛ رقم کالابرگ در سیاست‌های حمایت معیشتی ایران، نقشی کلیدی در جبران شکاف بین درآمد خانوار و هزینه‌های سبد کالا‌های اساسی ایفا می‌کند. کالابرگ که ابتدا با هدف تأمین امنیت غذایی و جلوگیری از شوک ناشی از حذف ارز ترجیحی طراحی شد، قرار بود به صورت پویا و متناسب با تورم، افزایش یابد. اما اکنون رقم کالابرگ ماه‌هاست که بدون تغییر مانده و کارشناسان نسبت به تبعات تثبیت این مبلغ در برابر رشد ۹۵ درصدی قیمت‌ها هشدار می‌دهند. در ادامه، جدیدترین تصمیم‌ها، آمار‌های رسمی و چالش‌های پیش روی کالابرگ را مرور می‌کنیم.

وعده افزایش رقم کالابرگ؛ از قانون تا تنگنای مالی

بر اساس ماده ۳ آیین‌نامه تضمین امنیت غذایی و بهبود معیشت مردم (مصوب ۱۰ دی ۱۴۰۴ هیأت وزیران)، هرگونه افزایش هزینه سبد کالا‌های اساسی باید به صورت فصلی ارزیابی و از طریق افزایش رقم کالابرگ جبران شود. این تکلیف قانونی، بار‌ها از سوی مسئولان وقت وعده داده شد تا اعتماد عمومی به کالابرگ حفظ شود. اما سخنگوی دولت اخیراً اعلام کرده که تنگنای مالی ناشی از تحریم‌ها و هزینه‌های جنگ، مانع از اجرای این مصوبه شده است. به این ترتیب، رقم کالابرگ در ششمین مرحله شارژ (چند روز آینده) تغییری نمی‌کند.

چرا رقم کالابرگ دیگر پاسخگو نیست؟

سبد کالابرگ شامل ۱۱ قلم اساسی (شیر، برنج ایرانی، تخم‌مرغ، مرغ و...) با سرانه مصرف ماهانه است. بررسی داده‌های مرکز آمار ایران نشان می‌دهد که هزینه این سبد برای یک نفر در آذر ۱۴۰۴ (پیش از حذف ارز ترجیحی) حدود ۲ میلیون و ۵۷۶ هزار تومان بود. این رقم در اردیبهشت ۱۴۰۵ به حدود ۵ میلیون و ۳۴ هزار تومان رسید؛ یعنی رقم کالابرگ یک میلیون تومانی تنها ۲۰ درصد از هزینه واقعی سبد را پوشش می‌دهد. به عبارت دیگر، کالابرگ عملاً از یک ابزار جبران‌کننده به یک تخفیف نمادین تبدیل شده است.

تبعات تثبیت کالابرگ برای امنیت غذایی

ماده ۱۳ آیین‌نامه فوق، کارگروهی از دستگاه‌های نظارتی را موظف کرده تا تبعات تضعیف قدرت خرید کالابرگ را پایش کنند. کارشناسان تغذیه هشدار می‌دهند که کاهش واقعی رقم کالابرگ – در مقایسه با تورم مواد پروتئینی و لبنی – در بلندمدت به شکل سوءتغذیه مزمن، کوتاه‌قامتی و اختلالات رشدی در کودکان طبقات کم‌درآمد ظاهر خواهد شد. در سطح کلان، تثبیت کالابرگ شکاف طبقاتی را از وضعیت «پولدار و فقیر» به «سیر و گرسنه» تغییر می‌دهد.

جایگزین‌های فعلی؛ تخفیف لبنیات به جای افزایش رقم کالابرگ

در غیاب افزایش کالابرگ، دولت فعلاً طرح تخفیف جزئی روی قیمت لبنیات (به طور میانگین ۱۰ تا ۱۵ درصد) را اجرایی کرده است. این سیاست که با هدف جلوگیری از افت شدید مصرف شیر و پنیر در دهک‌های پایین طراحی شده، نتوانسته رضایت مردم را جلب کند. زیرا رقم کالابرگ هنوز همان یک میلیون تومان است و تخفیف لبنیات، تنها حدود ۳۰ هزار تومان از هزینه ماهانه یک خانوار ۴ نفره می‌کاهد. فعالان صنفی معتقدند بدون به‌روزرسانی کالابرگ، حتی این تخفیف‌ها هم کارایی خود را از دست خواهند داد.

چالش پیش‌روی شارژ بعدی کالابرگ

طبق اعلام سازمان هدفمندی یارانه‌ها، ششمین مرحله کالابرگ در هفته آینده شارژ می‌شود. هر سرپرست خانوار همچنان رقم کالابرگ یک میلیون تومانی را دریافت خواهد کرد. با این حال، قیمت پایه اقلام کالابرگ (به ویژه مرغ، تخم‌مرغ و برنج) از ابتدای سال تاکنون بین ۲۵ تا ۴۰ درصد افزایش یافته است. به عبارت ساده، کالابرگ اردیبهشت ۱۴۰۵ نسبت به دی‌ماه ۱۴۰۴ حدود ۴۰ درصد قدرت خرید کمتری دارد – شکافی که تا پایان سال ممکن است به ۶۰ درصد برسد.