امضای ایران پای شکست ترامپ

جنگ علیه ایران شکستی برای رئیس جمهور آمریکا بوده و پیامد‌هایش، همراه با بحران‌های داخلی، شاید موجب تسریع کاهش نفوذ سیاسی‌اش شود.

اندیشکده‌های خارجی

تاریخ انتشار: جمعه ۲۹ خرداد ۱۴۰۵ - 19 June 2026

به گزارش «راهبرد معاصر»؛ دونالد ترامپ، رئیس جمهور آمریکا باخت. جنگی که علیه ایران آغاز کرد، با امضای تفاهمنامه توقف جنگ به نظر می‌آید با شکست تحقیرآمیزی پایان یافت. ایالات متحده از نظر نظامی، راهبردی، اقتصادی و شاید حتی اخلاقی ضعیف‌تر شده است. این جنگ که به وسیله ایالات متحده در کنار اسرائیل به راه افتاد، به هیچ یک از اهدافی که ترامپ در ابتدا تعیین کرده بود، دست نیافت. برعکس، تنها به تقویت تهران و شاید حتی تشویق آنها به دنبال کردن اهدافشان در آینده منجر شود.

با وجود این، ترامپ آنقدر مشتاق پایان دادن به جنگ بود که بارها از تهدیدهای خود عقب‌نشینی و از متحد نزدیکش بنیامین نتانیاهو، نخست‌وزیر اسرائیل به خاطر واکنش به حملات در منطقه به گونه‌ای که مذاکرات را به خطر می‌اندازد، انتقاد کرد.

ترامپ و تیمش تهدید کرده بودند تا پس از امضای تفاهمنامه با ایران، آن را منتشر نخواهند کرد

ترامپ هیچ یک از این موارد را تصدیق نخواهد کرد. به گفته دستیاران و مشاوران خارجی‌اش، وی روزهای اخیر را به طور جدی صرف تبلیغ توافق اولیه به عنوان پیروزی آشکار کرد و از مقایسه‌های نامطلوب با توافقی که باراک اوباما، رئیس جمهور اسبق آمریکا، بیش از یک دهه پیش با ایران منعقد کرده بود، خشمگین شده است.

آنها افزودند، ترامپ مخفیانه «جنگ‌طلبان ایران» را که برخی از آنها از نزدیک‌ترین متحدانش در حزب جمهوری‌خواه هستند، به دلیل زیر سؤال بردن استحکام توافق، محکوم کرده است. در داخل دولت بر سر این توافق اختلاف نظر وجود دارد، اما ترامپ در بحبوحه نگرانی‌های فزاینده درباره پیامدهای اقتصادی برای آمریکایی‌ها و هزینه‌های سیاسی ای که جمهوری‌خواهان در انتخابات میان‌دوره‌ای متحمل خواهند شد، با کسانی که طرفدار پایان تدریجی جنگ، صرف نظر از شرایط آن هستند، همراه شده است.

خشم ترامپ میل شدیدش را به یافتن راهی برای خروج از درگیری‌ پنهان می‌کند که طبق برنامه‌هایش پیش نرفته است، نتیجه‌ای که تهدیدی برای تضعیف جایگاه ایالات متحده - و خود ترامپ - در چشم جهانیان است.

ترامپ به مدت یک دهه بر صحنه بین‌المللی تسلط داشت و از قدرت اجرایی فوق‌العاده‌ای برخوردار بود. اما اکنون با کاهش محبوبیت در نظرسنجی‌ها، نارضایتی جمهوری‌خواهان و احتمال مواجهه با کنگره‌ای با اکثریت دموکرات مواجه است. تبدیل وی به رئیس جمهور خسته سرعت گرفته و دنیای سیاست آماده است تا با تمرکز بر نامزدهای ۲۰۲۸ که امیدوارند جانشین وی شوند، به راه خود ادامه دهد. رهبران جهان که زمانی مطیع وی بودند، شروع به به چالش کشیدنش کرده‌اند. شکست ترامپ در ایران و نحوه شکست وی، امکان دارد مرگ سیاسی اش را تسریع کند.

مرسوم نیست جلوی دیگران را بگیرید تا توافق شما را به عنوان رأی اعتماد به آن نبینند. اما ترامپ و تیمش تهدید کرده بودند تا پس از امضای تفاهمنامه با ایران، آن را منتشر نخواهند کرد. مقام های آمریکایی گفتند، این توافق، آتش‌بس را به مدت ۶۰ روز تمدید، ایران تنگه هرمز را بازگشایی خواهد کرد و به ایالات متحده اجازه می‌دهد محاصره دریایی را لغو کند و جریان نفت از منطقه را از سر بگیرد.

گرچه ایران موافقت کرد در ۶۰ روز آینده عوارضی از تنگه هرمز دریافت نکند، اما (طبق گزارش رسانه‌های رسمی ایران) راه را برای دریافت عوارض در آینده باز گذاشت. این توافق همچنین رسیدگی به برنامه غنی‌سازی اورانیوم ایران را به تعویق می‌اندازد، هرچند ترامپ آن را به عنوان دلیل قانع‌کننده‌ای برای جنگ به تصویر کشیده است.

این توافق به وسیله جرد کوشنر و استیو ویتکاف، مذاکره‌کنندگان ارشد رئیس جمهور و همچنین جی دی ونس، معاون رئیس جمهور که آن را در حضورهای تلویزیونی از پیش برنامه‌ریزی شده برای تبلیغ کتاب جدیدش تبلیغ می‌کردند، تأیید شد.

به گفته چهار مشاور خارجی و مقام های ارشد کاخ سفید، مارکو روبیو وزیر امور خارجه، پیت هگست وزیر دفاع، جان راتکلیف مدیر سیا و ... درباره نحوه اجرای این تفاهمنامه ابراز تردید کرده‌اند. اریک اریکسون، مفسر محافظه‌کار تا آنجا پیش رفت که اعلام کرد، «ترامپ تسلیم ایران شده است».

قیمت بنزین در جهان، ازجمله در ایالات متحده به شدت افزایش یافت. محبوبیت نزولی ترامپ بیش از پیش کاهش یافت و شروع به جست وجوی راهی برای خروج از بحران و سعی کرد ایران را به پذیرش توافق وادار کند و در مقطعی مدعی شد «کل تمدن آن» را نابود می کند، اما از هر تهدیدی عقب‌نشینی کرد و این باعث شد مورد تمسخر تهران قرار گیرد. با طولانی شدن جنگ، مشخص شد اهداف ترامپ در درگیری محقق نشده است. به نظر می‌آمد تهران آماده است تا فروش نفت را ازسر بگیرد و تا ۳۰۰ میلیارد دلار بودجه از کشورهای حوزه خلیج فارس دریافت که می‌تواند از آن برای بازسازی استفاده کند.

ایران کنترل خود بر تنگه هرمز را افزایش و توانایی خود را برای بستن این آبراه به دلخواه خود نشان داده است. در کمال تعجب برخی ها در ایران، به نظر می‌آید ترامپ از وعده قبلی اش برای مصادره اورانیوم غنی شده عقب‌نشینی کرده و گفته است: برخی ممکن است بپرسند چرا این همه دردسر؟ چون هیچ ارزش واقعی ندارد».

به نظر می‌آید ایران از این درگیری با توانایی مهار اسرائیل برای حمله به لبنان و شاید مناطق دیگر بیرون آمده است؛ در روزهای اخیر ترامپ به شدت از نتانیاهو به خاطر به خطر انداختن آتش‌بس انتقاد کرد و خواستار لغو حمله به بیروت شد. اظهارات تند ترامپ تهدیدی برای افزایش شکاف بین ایالات متحده و متحد دیرینه‌اش در خاورمیانه است.

به نظر می‌آید ایران از این درگیری با توانایی مهار اسرائیل برای حمله به لبنان و شاید مناطق دیگر بیرون آمده است

این جنگ برای ترامپ هزینه سنگینی داشته و به اقتصاد آمریکا آسیب جدی وارد کرده است. پنتاگون اعلام کرد، تا پایان آوریل نزدیک به ۲۵ میلیارد دلار برای این درگیری هزینه کرده و از آن زمان تاکنون برآوردهای خود را به‌روزرسانی نکرده، اما کارشناسان مستقل معتقدند ده‌ها میلیارد دلار دیگر نیز هزینه شده است. ذخایر مهمات ارتش آمریکا پایان یافته و این موضوع توانایی این کشور را در دفاع از منافعش در آسیا و اروپا به خطر انداخته است.

شکست ایالات متحده، با وجود قدرت نظامی عظیمش، در مهار ایران امکان دارد چین، روسیه یا کره شمالی را به اقدامات تهاجمی ترغیب کند. از نظر بسیاری، واشنگتن به جایگاه خود در جهان آسیب رساند؛ در عمل به وعده‌هایش برای «کمک به مردم ایران» شکست خورد و بیش از ۱۷۰ نفر، که بیشترشان کودک بودند، در حمله آمریکایی‌ها به مدرسه دخترانه ای در میناب کشته شدند.

نتیجه این جنگ می‌تواند آغازگر مرحله جدیدی در دوران ریاست جمهوری ترامپ باشد. بعید است وی ماجراجویی خود را در صحنه بین‌المللی کنار بگذارد و دستیارانش گفته‌اند مشتاق است به زودی توجه خود را به کوبا معطوف کند و به وسیله فشار اقتصادی به دنبال تغییر نظام آنجا باشد، اما وی استفاده از نیروی نظامی را رد نمی‌کند و شاید در پیشنهادش برای الحاق گرینلند تجدید نظر کند.

کلمات کلیدی: تفاهمنامه توقف جنگ دونالد ترامپ رئیس جمهور آمریکا نتانیاهو