شاهکار مهندسی ایرانی در خدمت ترانزیت کشور
به گزارش «راهبرد معاصر»؛ بهرهبرداری از بزرگراه شمالی کرج (آزادراه شهید سلیمانی) در هفته دولت روایتی از ایستادگی، تعهد و اراده مهندسی کشور است. این کلانپروژه ملی در آستانه تکمیل نهایی و افتتاح کامل قرار داشت؛ اما با هدف قرار گرفتن و تخریب پل راهبردی «B1» (شهید آیتالله رئیسی) — که بهعنوان بزرگترین و مرتفعترین پل اکسترادوز غرب آسیا و شاهکار مهندسی ایرانی شناخته میشود — در جریان حملات خصمانه آمریکایی–صهیونیستی، روند اتصال پایانی این شریان حیاتی با مانع مواجه شد.
یکی از شاخصترین جنبههای ملی این کلانپروژه، اعتماد به توان فنی و اجرایی متخصصان داخلی است
با وجود این، با همت شبانهروزی متخصصان و برنامهریزی فشرده برای بازسازی و احیای این ابرسازه نمادین، بخشهای اصلی و گستردهای از این آزادراه آماده زیر بار ترافیک رفتن شده است تا علاوهبر خنثیسازی آثار این اقدام تخریبی، گامی بلند در مسیر روانسازی شریانهای ترانزیتی و خدمترسانی به مردم کشور برداشته شود.
استان البرز و بهویژه گلوگاه تهران–کرج، گذرگاه اصلی تردد بیش از ۲۸ درصد از ترافیک عبوری کشور است. قفل ترافیکی در این محور سالهاست که نهفقط برای ساکنان پایتخت و البرز، بلکه برای جریان حمل بار و مسافر میان تهران و حداقل ۱۰ تا ۱۵ استان واقع در شمال، شمالغرب و غرب ایران معضلی مزمن به شمار میرفت.
افتتاح کامل این بزرگراه به طول نزدیک به ۲۰ کیلومتر آزادراه و ۲۸ کیلومتر مسیرهای دسترسی (رمپ و لوپ)، اتصال مستقیمی میان بزرگراه شهید همت و آزادراه کرج–قزوین ایجاد میکند. این معبر شریانی، با انحراف مستقیم ترافیک عبوری، حدود ۲۳ تا ۴۰ درصد از بار ترافیکی آزادراه قزوین–کرج–تهران را کاهش میدهد و گره چند دهساله این گلوگاه ملی را میگشاید.
شاهکار مهندسی با هویت کاملاً بومی
یکی از شاخصترین جنبههای ملی این کلانپروژه، اعتماد به توان فنی و اجرایی متخصصان داخلی است. وزیر راه و شهرسازی در بازدیدهای تخصصی خود از این محور، پل شهید آیتالله رئیسی را «شاهکار مهندسی ایرانی» توصیف کرد.
این سازه با ارتفاع بیش از ۱۳۰ متر، طول یک هزار متر و عرض ۳۶ متر (۶ خط اصلی و دو خط اضطراری)، بلندترین پل اکسترادوز در غرب آسیا به شمار میرود. طراحی پیچیده، اجرای سازهای عظیم با سیستم کابلی ویژه و احداث ۲۰ دستگاه پل بزرگ و کوچک در امتداد این بزرگراه، توانمندی مهندسان و کارگران ایرانی را در اجرای ابَرپروژههای عمرانی در جغرافیایی کوهستانی و دشوار به نمایش گذاشت.
اثرات کلان اقتصادی: روزانه ۱۰۰ میلیارد تومان صرفهجویی انرژی
در شرایطی که ناترازی انرژی و مصرف سوخت یکی از چالشهای بنیادین اقتصاد کشور است، بزرگراه شمالی کرج نقشی تعیینکننده در کاهش اتلاف منابع ملی ایفا میکند. بر اساس برآوردهای رسمی مجموعه وزارت راه و شهرسازی:
- صرفهجویی روزانه سوخت: برآورد حدود ۱۰۰ میلیارد تومان صرفهجویی مستقیم روزانه در مصرف بنزین و گازوئیل
- کاهش مصرف ماهیانه: صرفهجویی چشمگیر تا سقف ۱۸.۵ میلیون لیتر سوخت در ماه با روانسازی تردد خودروها و حذف ساعتها توقف در راهبندانهای سنگین
- دوره بازگشت سرمایه: با توجه به سرمایهگذاری ۹ هزار میلیارد تومانی انجامشده (با مشارکت ۵۰ درصدی دولت و مدیریت شهری)، هزینه کل احداث این طرح ظرف کمتر از دو سال، تنها از محل صرفهجویی در سوخت و کاهش استهلاک خودروها به چرخه اقتصاد کشور بازمیگردد.
بزرگراه شهید سلیمانی از حیث مدل مدیریت و تأمین مالی نیز یک نمونه موفق در کشور است. بهرهگیری هدفمند از سازوکار مولدسازی اراضی و مشارکت ۵۰ درصدی دولت (وزارت راه و شهرسازی و سازمان ملی زمین و مسکن) در کنار مدیریت شهری کرج، ثابت کرد همگرایی میان دستگاههای اجرایی ملی و نهادهای محلی میتواند گرهگشای طرحهای متوقفمانده باشد؛ الگویی که اکنون زمینهساز انعقاد تفاهمنامه پروژه کنارگذر ۲۴ کیلومتری جنوبی کرج نیز شده است.
بهرهبرداری کامل از بزرگراه شمالی کرج در هفته دولت، پیام روشنی از اراده کشور در نوسازی زیرساختهای بنیادین ترانزیت، صرفهجویی راهبردی در حاملهای انرژی و تکیه بر نبوغ مهندسی داخلی مخابره میکند. این شاهراه حیاتی، نه صرفاً یک کنارگذر شهری، بلکه پیوندی مستحکم میان پایتخت و پهنه گستردهای از استانهای غربی و شمالی کشور است که تنفس روانی و پایداری را به شبکه حملونقل ایران هدیه میدهد.