فیلم/ حمله طرفدار دیوانه ترامپ با کامیون به معترضان! سخنرانی تلویزیونی رهبر انقلاب در سی و یکمین سالروز رحلت امام خمینی(ره) آیا قدرت محمود واعظی در دولت بیش از ریاست دفتر رئیس‌جمهوری است؟ جدیدترین جزئیات از پرونده جنجالی رومینا اعلام قیمت جدید ۸ محصول ایران خودرو دنیا صدای مظلومیت شما را شنید/ سیروس عسگری دو سه روز آینده به کشور بازمی‌گردد اعلام زمان بازگشایی مدارس و دانشگاه‌ها پیام سرلشکر باقری به مناسبت سالگرد ارتحال امام خمینی تماس محرمانه تل آویو و ریاض در خصوص بیت‌المقدس اعلام تصمیم روحانی در مورد طرح ترافیک هپکو به ایمیدرو رسید وزیر بهداشت: دخالتی در ساعات بازگشایی صحن رضوی نخواهیم کرد / پس از ۱۰ روز مجددا شرایط را ارزیابی می‌کنیم قیمت خودرو‌های سایپا و ایران خودرو امروز دوشنبه ۱۲ خرداد ۹۹ + جدول سردار شکارچی: دولت آمریکا پایه‌های دموکراسی دروغین خود را متزلزل کرده است ترامپ به دنبال تروریست معرفی کردن معترضان در آمریکاست سرلشکر جعفری:‌ تلاش‌های حاج قاسم موجب رشد چشمگیر نیروی قدس و مقاومت اسلامی در منطقه شد خودداری عراق از پرداخت پول به منطقه کردستان این کشور «جو بایدن» باز هم از«دونالد ترامپ» جلو زد ادعای واشنگتن علیه ایران و روسیه احتمال تعویق الحاق بخش هایی از کرانه باختری گزارش هواشناسی ۱۲ خرداد ۹۹/ پیش بینی باران ۲ روزه در ۲۷ استان واکنش سردار شکارچی به رفتارهای نژادپرستانه ترامپ و پلیس آمریکا افشای وجود تجهیزات آلمانی در اختیار شبه‌نظامیان شرق لیبی افراط پلیس آمریکا در به کارگیری خشونت از کجا ناشی می شود؟+ تصاویر پرداخت یارانه نقدی به متولدان جدید مشروط شد افزایش بازداشتی‌های اعتراضات در آمریکا به ۴۱۰۰ نفر واکنش ترامپ به به ناآرامی های شب های گذشته در آمریکا موج سوم کرونا در راه است؟ تقاضا برای بنزین ایرانی افزایش یافت بررسی موضوع تولید خودروی ملی در مجلس طلای ۱۸ عیار نرخ ارز دلار سکه طلا | امروز ۱۲ خرداد ۹۹ افزایش تحرکات بعثی‌ها در عراق به بهانه مبارزه با داعش جزییات دستگیری میلاد حاتمی ثبت سفارش آنلاین سهام عدالت در کارگزاری‌ها سهام بورسی و سهام عدالت وثیقه تسهیلات کارت اعتباری می‌شود؟ تعداد ثبت نام کنندگان طرح پیش فروش ایران خودرو و سایپا لغو برخی محدودیت‌ها در طرح پیش فروش ۷۵ هزار دستگاه خودرو ادامه وضعیت قرمز در استان خوزستان مهمترین سوالات در خصوص طرح فروش فوق العاده خودرو قیمت روز گوشی موبایل امرو یکشنبه ۱۱ خرداد ۹۹ ببینید | نژادپرستی بی نقاب ترامپ آمریکا انبار باروت است اعلام میزان افزایش حق عائله مندی بازنشستگان کشوری اعلام شماره تلفن جدید سهام عدالت ۱۷ رویکرد رئیس مجلس یازدهم را به خاطر بسپاریم واعظی وزیر بهداشت را تهدید کرده استعفا کند؟ اولین بیانیه نمایندگان مجلس یازدهم به علت اعتراض به اعتبارنامه «تاجگردون»‌ تهدید مسلحانه شده‌ام زمان دقیق قرعه کشی ایران خودرو و سایپا فیلم| اعتبارنامه ۲۷۳ نماینده مجلس تایید شد کدام گروه از مشمولان سهام عدالت به کد بورسی نیاز دارند؟ مبلغ بیمه بیکاری کرونا چقدر است؟ اعلام حکومت نظامی در چند شهر بزرگ آمریکا+ فیلم نولیبرالیسم پشت لودر! تأیید اعتبارنامه ۱۸ منتخب دوره یازدهم مجلس+ اسامی آخرین اخبار از انضمام کرانه باختری به رژیم صهیونیستی راهکار ورود سرمایه خارجی به کشور اعلام جزئیات نحوه فروش سهام عدالت قیمت خودرو‌های سایپا و ایران خودرو امروز یکشنبه ۱۱ خرداد ۹۹ + جدول اعتبارنامه «تاجگردون» تائید نشد حمله مسلحانه به خودرو حامل زندانیان در هرمزگان اعلام آمار کشته‌های آبان ۹۸ ربع پهلوی اخرین تمرینات برای قبضه حکومت + فیلم بازی جدید بانک‌ها برای جلوگیری از تعویق پرداخت اقساط وام‌های قرض الحسنه +سند افزایش دستمزد کارگران به کجا رسید؟ کاریکاتور | ماساژ برای رنگین‌پوستان دفترچه‌های درمانی تأمین اجتماعی نیاز به تمدید ندارند توضیحات سازمان تعزیرات در خصوص قیمت خودرو و مسکن سازمان هواشناسی هشدار داد/ کاهش موقتی دما در برخی استان‌های شمالی کشور احتمال بازگشایی دانشگاه‌ها زودتر از مهر کشف ۱۰۱۴ دستگاه خودرو بدون پلاک اعلام ساعات کار سازمان‌ها و ادارات آموزش و پرورش از ۱۰ خرداد ادامه ثبت نام کتاب‌های درسی فیلم‌هایی که وام ۳۰۰ میلیونی می‌گیرند+ اسامی موافقت رهبر انقلاب با اختصاص ۵۰ میلیون یورو برای آب و فاضلاب اهواز اعلام زمان بازگشایی خوابگاه‌های دانشجویی همکاری مسئولین وقت بانک‌ مرکزی با زن و شوهر اخلالگر کاریکاتور | اقتدار تحریم‌شکنان کاریکاتور | سلطان واقعی خودرو کیست؟ کاریکاتور | از نیل تا فرات آیت الله مکارم شیرازی امروز را عید فطر اعلام کردند راهپیمایی روز قدس در فضای مجازی کاریکاتور | کپرسوختگان را صاحب خانه می‌کنیم تفسیر قرآن رهبر انقلاب| تفاوت تبلیغ اسلامی با پروپاگاندای غربی+فیلم حاج‌آقا مجتبی تهرانی:‌ فرصت باقی‌مانده از رمضان را قدر بدانیم +فیلم کاریکاتور | خدمتگزاری با چشمان بسته! ادامه پخش سریال «زیرخاکی» از امشب کاریکاتور/ بی تدبیری در بازار خودرو ۳ هزار میلیارد تومان سود به جیب دلالان ریخت کاریکاتور/ در بورس چه خبر است؟ اینفوگرافیک/ آشنایی با روش‌های مدیریت سهام عدالت کاریکاتور | فرصت‌طلبان خونخوار اینفوگرافیک/ دستورالعمل برگزاری مراسم شب‌های قدر در دوره کرونا توصیه های رهبر انقلاب برای استفاده بهتر از شب‌های قدر توقف پخش برنامه «دورهمی» کاریکاتور/ حذف صفر از پول ملی تأثیری در اقتصاد ندارد خوشحالی خانم بازیگر از هک شدن اینستاگرامش سیاست دوگانه سیما در مواجهه با سلبریتی‌ها و محمود کریمی روح الله زم با ماسک و دستکش در دادگاه/ تصاویر کاریکاتور | بازگشت کاخ سفید به برجام برای افزودن تحریم‌ها در سالگرد خروج آمریکا از برجام! کاریکاتور | وحشت از وبکم ایرانی! درگذشت ریشی کاپور بازیگر مشهور هندی بازتاب‌های ادامه‌دار به ماجرا‌های آقای «نون خ» حاشیه جدید و عجیب برای دو بازیگر «پایتخت» علت پایان غیرمنتظره «نون. خ۲» چه بود؟ بازیگری که پس از سال‌ها تلاش در سریال مهران مدیری دیده شد وضعیت نتایج انتخابات آستانه اشرفیه پس از درگذشت رمضانی دستک زمان تبلیغات انتخابات مجلس 98 آیا عراق می تواند از نیروهای امریکایی خالی شود؟ ائتلاف سازی به سبک امام موسی صدر مرگ ابوبکر البغدادی؛ کشته شدن سرکرده داعش چه پیامدی دارد؟ بازوهای نیابتی ایران در منطقه قدرتمندتر از همیشه درس‌های جنگ یمن برای اسرائیل وحدت میان جریان های سیاسی ایران در سایه سیاست فشار حداکثری آمریکا دولت پنهان در لبنان شکست سیاست فشار حداکثری ترامپ در قبال ایران/درهای مذاکره با ایران باز است طرح صهیونیست ها برای اشغال دره اردن رویای چین در هفتاد سالگی؛ خیلی دور، خیلی نزدیک سبک مبارزه تشکیلات خودگردان و اتحادیه اروپا برای حفظ کرانه باختری طرحی برای ایجاد یک سازه امنیتی در خاورمیانه چه کسی از هوآوی می ترسد؟/ فهم نگرانی‌های امنیتی از اینترنت نسل 5 مبارزه با سایه‌ها در تاریکی؛ فهم و تقابل با زورگویی فضای سایبر تحریم بانک مرکزی ایران چه معنایی دارد؟ تاریخ سری فشار اسرائیل برای حمله به ایران بررسی صنعت انیمیشن در منهای نفت/ ژاپن چگونه صنعت انیمیشن جهان را قبضه کرد؟ + فیلم منهای نفت: درآمد 16 هزار بشکه نفت تنها در یک سوله پرورش ماهی بررسی صنعت پرورش ماهی در مستند منهای نفت + تیزر بررسی صنعت لبنیات در مستند منهای نفت/ اشتغال یک میلیون نفری شیر و لبنیات منهای نفت: درآمد یک میلیارد دلاری پسته ایران/ هیچ کشوری توان تولید پسته مرغوب ایران را ندارد همه ابعاد تحریم؛ فرصت‌ها و تهدیدها تحریم‌ها به مبادلات ما با شرکت‌های کوچک اروپایی آسیبی نمی‌زند/ نرخ کنونی دلار بالاتر از نرخ واقعی آن است

اینستکس؛ ابزار وقت کشی هدفمند اروپا

جاوید منتظران؛ کارشناس حقوق و سیاست بین الملل
تاریخ انتشار: ۱۲:۴۴ - ۰۳ خرداد ۱۳۹۹ - 2020 May 23
کد خبر: ۴۳۵۹۱

به گزارش راهبرد معاصر؛ در روز هیجدهم اردیبهشت ‌سال ٩٧ دونالد ترامپ، رئیس جمهوری آمریکا، به طور رسمی اعلام کرد که کشورش از توافقنامه برجام (توافقنامه ای که ایران و ۶ قدرت جهان برای دستیابی به آن از نوامبر ٢٠١٣ تا آوریل ٢٠١۵ میلادی به مدت ٢٠ ماه مشغول مذاکره و انعقاد آن بودند) خارج خواهد شد. متعاقب آن، اروپایی ها ضمن اعلام ماندن در برجام، خواهان ماندن ایران نیز در توافقنامه شدند و براین اساس سه کشور اروپایی انگلیس فرانسه و آلمان به عنوان اعضای برجام، پیشنهاد ایجاد یک مکانیسم مالی به نام اینستکس (INSTEX) را به منظور همکاری با شرکت های تجاری اروپایی و آسیایی برای ادامه تجارت با ایران و دور زدن تحریم های آمریکا، به طرف ایرانی دادند.

 

با توجه به اینکه قریب به یک سال و نیم از راه اندازی سازوکارمالی اینستکس می گذرد، این مقاله باهدف بررسی روند اجرایی اینستکس از زمان شکل گیری تاکنون، به ماهیت این سیستم و نحوه کارکرد آن اشاره و در ادامه به ناکارایی این سازوکار و نیز اهداف پنهان اروپا در این خصوص، می پردازد.

 

ماهیت سازوکارمالی اینستکس

با خروج ایالات متحده آمریکا از توافقنامه برجام، این کشور تحریم هایی که به ‌موجب برجام متوقف شده بودند را از سر گرفت. بازگشت تحریم های پیش از برجام علیه ایران، موجب گردید که دستگاه دیپلماسی ایران، شخص دکتر ظریف وزیر امور خارجه، خطاب به اتحادیه اروپا و سایر اعضای باقی مانده برجام اعلام نماید که بدون تأمین نیازهای ایران و درواقع عواید اقتصادی که برجام برای ایران دارد، امکان تداوم وضعیت (حفظ برجام) وجود ندارد.

 

مسئله ای که موجب شد اتحادیه اروپا، پیشنهاد ایجاد کانال ویژه ارتباط مالی، تحت عنوان سازوکارمالی اروپا را به ایران در صورت ماندن ایران در توافقنامه برجام، ارائه دهد.

 

بدین ترتیب اینستکس که مخفف عبارت Instrument in Support of Trade Exchanges به معنای ابزار پشتیبانی مبادلات تجاری یا همان سازوکار حمایت از مبادلات تجاری با ایران، ژانویه ۲۰۱۹ (بهمن‌ماه ۱۳۹۷) از سوی فرانسه، آلمان و انگلیس برای تسهیل تجارت غیر دلاری با تهران ایجاد شد و به غیر از این سه کشور که سهامداران اصلی و مؤسسان سازوکارمالی اینستکس هستند، در هشتم آذرماه ۹۸، شش کشور اروپایی شامل بلژیک، دانمارک، سوئد، فنلاند، نروژ و هلند در راستای حمایت از تلاش‌های اروپا برای حفظ برجام به آن پیوستند.

 

در خصوص ماهیت اینستکس گفته‌شده که این سازوکارمالی، بانک محسوب نمی شود، بلکه یک شرکت تسویه مالی است. به‌عبارت‌دیگر، اینستکس موسسه ای است که این اجازه را می دهد که بدون انجام مراودات مالی بین ایران و اتحادیه اروپا تجارت همچنان صورت گیرد. طبق این سازوکار یک شرکت ایرانی کالایی به اروپا صادر می کند و در قبال آن اعتباری به دست می آورد که خود او یا یک واردکننده ایرانی می تواند از آن برای واردات کالا از اروپا به ایران استفاده کند؛ بدون اینکه پولی بین طرفین مبادله شود. در مقابل، همین سازوکار برای صادرکنندگان و واردکنندگان اروپایی نیز می تواند مورداستفاده قرار گیرد.

 

درنتیجه اعلام گردیده که طبق این سازوکار، ایران نفت یا کالاهای صادراتی خود را به کشور‌های اروپایی می دهد و به جای آنکه پولی دریافت کند، در مقابل از اروپایی ها اقلام موردنیاز خود را دریافت می کند. به عنوان مثال ایران در این ساختار می تواند به اسپانیا کالایی را بفروشد و پول مربوط به آن را لازم برای پرداخت به یک شرکت آلمانی را که به ایران کالا یا خدمات داده است، تأمین کند و پول از طریق خاک اروپا بین دو شرکت مبادله شود و اینستکس وظیفه تسویه حساب بین ایران و اسپانیا و آلمان که با یکدیگر تجارت نموده‌اند، به عهده خواهد داشت.

 

روند اجرایی نامطلوب اینستکس

بااینکه وزارت خارجه آلمان روز سه‌شنبه دوازدهم فروردین ۱۳۹۹ از انجام اولین مبادله تجاری موفقیت آمیز اروپا با ایران از طریق سازوکارمالی اینستکس خبر داد و با انتشار بیانیه ای اعلام کرد: «فرانسه، آلمان و بریتانیا تائید می کنند که اینستکس اولین مبادله خود با ایران را با موفقیت انجام داده و صادرات کالاهای پزشکی از اروپا به ایران را میسر کرده است.»

 

بااین حال وزارت خارجه ایران معتقد است که معاملات تجاری از طریق اینستکس در حال حاضر برای ایران قانع کننده نیست. غلامرضا انصاری معاون دیپلماسی اقتصادی وزیر خارجه ایران در این خصوص گفته است: «هرچند طرف های اروپایی همکاری دارند، اما نوع و تعداد کالاها محدود است و امیدواریم در آینده این مجموعه خودش در بخش تمام کالاها، امکان تجارت میان دو کشور را فراهم کند.»

 

ازآنجا که هدف از ایجاد اینستکس از سوی اروپایی‌ها، فراهم آوردن امکان برخورداری ایران از مزایای اقتصادی توافقنامه برجام بود، اما به‌رغم گسترش اعضای اینستکس و وعده‌های مکرر طرف اروپایی، این سازوکار تاکنون راه به جایی نبرده است جز یک مبادله که ایران از یک شرکت آلمانی محصولات دارویی خریداری و در فروردین ۹۹ تحت عنوان کالای حقوق بشری برای مقابله با اپیدمی کرونا، توانست وارد کشور خود نماید.

 

بنابراین آنچه مشخص است در این دو سال خروج آمریکا از برجام و گذر قریب به یک سال و نیم از راه اندازی اینستکس، مبادله ای که این سازوکارمالی بتواند، فشار اقتصادی ناشی از تحریم های آمریکا علیه ایران را رفع نماید و تعهدات اروپا را نسبت به ایران در خصوص بهره مندی از عواید اقتصادی برجام عملی نماید، تاکنون رخ نداده است.

 

استفاده از سازوکار اینستکس تنها در چارچوب کالاهایی مصرفی و به صورت قطره چکانی انجام شده و می شود و نوع کالاهای مبادله شده میان ایران و اروپا در این سازوکارمالی نیز نشان دهنده مصرفی بودن آن کالاها آن هم مربوط و محدود به مقابله با اپیدمی کرونا بوده است که حکایت از روند اجرایی نامطلوب این سازوکار دارد.

 

علل ناکارآمدی اینستکس

اهداف اعلامی اینستکس از سوی اروپایی ها این حس امیدواری کاذب را ایجاد کرده بود که سازوکارمالی مزبور قرار است مشکلات اقتصادی ناشی از تحریم ها را حل کند. بااین حال، باگذشت یک سال و نیم از شروع به کار اینستکس و تنها یک مبادله تجاری کوچک از طریق کانال مالی، برای صادرات تجهیزات پزشکی به ایران انجام شده است.

 

لذااین سازوکارمالی نتوانسته است حداقلِ تعهدات اروپایی ها برای تسهیل تجارت با ایران به منظور دفع پیامدهای تحریم های آمریکا را محقق نماید، براین اساس می توان گفت که تولید امید کاذب برای ایران، مهم ترین وجه بارز این سازوکارمالی بوده است.

 

اروپایی ها در توجیه ناکارآمدی اینستکس در انجام تعهداتشان در تأمین و تضمین منافع برجامی ایران، ادعا می کنند که به سبب خصوصی بودن شرکت هایشان و نیز به دلیل سیاست فشار حداکثری آمریکا و ترس شرکت های اروپایی از تحریم شدن توسط آمریکا، تاکنون نتوانسته اند با ایران مراوده تجاری مؤثری را داشته باشند.

 

با مقایسه نتایج این سازوکارمالی اینستکس در عمل، با آنچه توسط اروپایی ها در کاغذ وعده داده شده بود و ایران نیز انتظار آن را داشت، کاملاً واضح است که این مکانیسم با اهدافی که برای آن تعریف شده بود، فاصله بسیاری طولانی دارد.

 

درواقع اینستکس بااینکه چیزی به رویه تجاری تهاتر کالا (مبادله کالا با کالا) در زمان های دور شبیه است، شباهت کمی به سازوکارهای تراکنش مالی بانکی امروزی که از طریق آن خطوط اعتبار ایجاد و جابجایی پول صورت می گیرد، داشته، بااین حال نیز فی نفسه ناکارآمد بوده است.

 

وقت کشی هدفمند اروپایی ها

عدم همکاری واقعی و مؤثر دولت های اروپایی، دلیل اصلی نارضایتی ایران از سازوکارمالی اینستکس است. گرچه تمایل نداشتن برخی شرکت های بزرگ اروپایی برای مبادله با ایران به این دلیل آنکه میزان مبادلات این شرکت ها با ایران نسبت به مبادلات آن‌ها با شرکت ها آمریکایی بسیار ناچیز است، براین اساس شرکت های اروپایی تمایل ندارند ریسک تجارت با ایران را بپذیرند، موضوعی که کاملا موجه و قابل پذیرش است.

 

نکته اینجاست که شرکت های کوچک و متوسط زیادی در اروپا وجود دارند که علاقه مند تجارت با ایران هستند که البته در آمریکا نیز فعالیتی ندارند که بیم تحریم شدن توسط این کشور را داشته باشند، چنانچه به اذعان کارشناسان بالای ۹۰ درصد اقتصاد آلمان بر پایه فعالیت شرکت های کوچک و متوسط است و یا اینکه در بلغارستان ۹۹ درصد اقتصاد مرتبط با شرکت های کوچک و متوسط است.

 

بنابراین اگر اروپایی ها واقعاً به دنبال ایجاد یک مسیر پولی و بانکی و مبادله کالایی مناسب هستند، می توانستند از شرکت های کوچک و متوسط کشورهایشان که تعدادشان زیاد است و علاقه مند به تجارت با ایران نیز هستند، در سازوکارمالی مزبور استفاده کنند، براین اساس می توان گفت که اروپایی ها توانایی و ظرفیت تأمین و تضمین منافع برجامی ایران را دارند، اما تمایل و اراده‌ و همکاری واقعی و مؤثری برای انجام این کار ندارند.

 

واقعیت امر این است که اروپا به وسیله ابزار اینستکس، تاکتیک مدیریت وضع موجود و وقت کشی هدفمند را دنبال می کند، به عبارتی دیگر بررسی رفتار اروپایی ها پس از دو سال خروج آمریکا از برجام و گذشت یک سال و نیم از راه اندازی کانال مالی مزبور، این گزاره را به ذهن متبادر می کند که حفظ وضع موجود، علت وقت کشی هدفمند اروپایی ها بوده است و ادامه وضع موجود یعنی عدم بهره مندی ایران از عواید اقتصادی حضور در برجام و درعین حال عدم خروج تهران از این توافقنامه، مطلوب ترین گزینه اروپایی ها در دو سال اخیر است.

ارسال نظر
نام:
ایمیل:
* نظر:
تحلیل های برگزیده
پرطرفدارترین اخبار
آخرین اخبار