اینستکس؛ ابزار وقت کشی هدفمند اروپا-راهبرد معاصر
۶ خطا و خطر بزرگ در ایده‌ روحانی درباره واکنش به ترور شهید فخری‌زاده جزئیات طرح اقدام راهبردی برای لغو تحریم‌ها چیست؟ توضیحات معاون روحانی درباره منابع اجرای طرح الزام دولت به پرداخت یارانه همتی مطرح کرد: نفی استقراض از بانک مرکزی و انتشار پول برای تامین کسری بودجه از سوی رهبر انقلاب دست اسرائیل در ترور فخری‌زاده مشاهده می‌شود ادعای مقام آمریکایی درباره ارتباط با ترور دانشمند هسته‌ای ایران عربستان مجبور به پذیرش شکست در یمن است آخرین اخبار از بازگشت آمریکا به برجام از زبان گزینه مشاور امنیت ملی «جو بایدن» ترور شهید فخری‌زاده؛ دولت بایدن ذی‌نفع اصلی است سفر پامپئو به تل‌آویو با شهادت شهید فخری‌زاده ارتباط دارد؟ واریز یک هزار میلیارد تومان از صندوق توسعه ملی به حساب بورس آخرین اخبار از ستاره مصدوم پرسپولیس+ ساعت و زمان بازی پرسپولیس و شهرخودرو دستور روحانی برای پیگیری و مقابله با اقدامات ناامن کننده قیمت مصوب ماسک چقدر است؟ آخرین وضعیت و آمار کرونا در ایران امروز یکشنبه ۹ آذر ۹۹/ فوت ۳۸۹ بیمار کرونایی در شبانه روز گذشته ادای احترام منحصربفرد و عجیب به مارادونا + فیلم پیشکسوت پرسپولیس داماد شد+ عکس کاهش نرخ سود در بازار بین بانکی+ دلایل کاهش شرط اصلی دریافت سود سهام عدالت+ جزئیات نمکی: خدا را شکر وضعیت بیماری کرونا رو به بهبود است زمان واریز اولین یارانه آذر ۹۹ + جزئیات اعتراض به یارانه معیشتی ادامه تحریم کالا‌های ترکیه در عربستان+ شرط لغو تحریم‌ها جزئیات طرح مجلس براى خروج از پروتکل الحاقی قیمت طلا، قیمت سکه و قیمت دلار و ارز امروز یکشنبه ۹ آذر ۹۹ قیمت آپارتمان‌های نقلی در منطقه ۵ تهران+ جدول ریزش یک تا ۲۰ میلیونی قیمت خودرو‌های داخلی+ لیست قیمت جدید خودرو ۹ آذر ۹۹ نتیجه بررسی دوفوریت طرح اقدام راهبردی برای لغو تحریم‌ها چه شد؟ ترامپ در فکر اعلام نامزدی برای سال ۲۰۲۴ در روز تحلیف بایدن قیمت جدید خودرو‌های سایپا و ایران خودرو امروز یکشنبه ۹ آذر ۹۹/ ثبت نام فروش فوری ایران خودرو ۹ آذر ۹۹ تازه‌ترین آمار از همه گیری کرونا در جهان ۹ آذر ۹۹ دو درصد سهام شستا کی به بازنشستگان می‌رسد؟ خبر خوش وزیر صمت از سقوط قیمت‌ها + فیلم طرح مجلس برای لغو اجرای پروتکل الحاقی شناسایی کرونا مثبت‌ها از طریق کارت ملی + جزئیات حجت الاسلام شهیدی معاون سابق روحانی درگذشت بارش برف و باران در ۲۰ استان تا آخر هفته «کجا تحریم را بی‌اثر کردیم؟»/ چطور ایران تنها تولیدکننده ریل پیشرفته در خاورمیانه شد؟ اعتراف تلویحی صهیونیست‌ها به ترور «فخری‌زاده» دیدار شهید فخری‌زاده با آمانو صحت دارد؟ در جلسه غیرعلنی مجلس درباره ترور شهید فخری‌زاده چه گذشت؟+جزئیات/ قالیباف: توافقات جلسه به اطلاع مردم خواهد رسید دشمن جنایتکار پشیمان نمی‌شود مگر با واکنشی قوی دست بر ماشه‌ای بازدارنده ثبت نام فروش فوری ۵ محصول ایران خودرو ۹ آذر ۹۹/ نحوه ثبت نام ایران خودرو + جرئیات و لینک ثبت نام ایران خودرو جلسه غیرعلنی مجلس با حضور وزیر اطلاعات درباره ترور شهید «فخری زاده» تحقیر اماراتی‌ها با وجود توافق خفت‌بار سازش نتایج قرعه کشی ایران خودرو امروز ۹ اذر ۹۹+ اسامی برندگان با کد پیگیری و کد ملی/ جدول و جزئیات رئیسی: حرکت علمی و دفاعی کشور با شهادت فخری زاده متوقف نمی شود علت ترور شهید محسن فخری زاده، در هفته های پایان دولت ترامپ /چگونگی پاسخ ایران به شهادت دانشمند ایرانی از زبان سردار کوثری پادشاه عربستان از سفر نتانیاهو به عربستان خبر نداشت! ارزش سهام عدالت و دارایکم امروز شنبه ۸ اذر ۹۹+ جدول نحوه برگزاری امتحانات دانش آموزان از زبان وزیر آموزش و پرورش+ جزئیات وزارت بهداشت: موردی از ابتلای انسانی به آنفلوانزا نداشته ایم شهادت دو مأمور پلیس درصحنه مأموریت ۱۱۰ واکنش اتحادیه اروپا به ترور دانشمند ایرانی رهبر معظم انقلاب: مقام والای شهادت پاداش الهی تلاش های علمی ماندگار اوست آخرین مهلت ثبت نام در کنکور دکتری ۱۴۰۰+ جزئیات کاهش آمار‌ کرونا در شهر‌های قرمز با اجرای محدودیت‌ها/ همراه داشتن کارت ملی برای دریافت خدمات الزامی است تازه‌ترین آمار از همه گیری کرونا در جهان امروز ۸ آذر ۹۹ بارش برف و باران در ۲۵ استان/ سامانه بارشی جدید در راه است واکنش گزارشگر ویژه سازمان ملل به ترور شهید «محسن فخری زاده» بیانیه حزب‌الله لبنان در پی ترور دانشمند ایرانی توضیحات سورنا ستاری درباره ایجاد ۴۰۰ هزار شغل دانش بنیان تا پایان سال گزارشی از تخلفات موسسات بورسی به دادستانی تهران ارائه نشده است وارد موج چهارم کرونا می‌شویم؟ ورود سامانه بارشی بحران‌آفرین به کشور هشدار در مورد کلاهبرداری یک میلیونی تومانی! آخرین آرزوی پرویز پورحسینی که برآورده نشد حدیث امام صادق (ع) درباره حضرت معصومه (س) دلایل گرانی مرغ/ اینفوگرافی کارگردان مشهور ایرانی درگذشت+ علت درگذشت و عکس چنگیز جلیلوند، صدای ماندگار دوبله ایران درگذشت+بیوگرافی مجوز پخش سریال‌های ترکیه‌ای با کیست؟ رونمایی از مستند سینمایی «نفت و خون» با محوریت اتفاق تاریخی بزرگ ایران حدیث امام صادق (ع) درباره ارزش علم سخنی با امام زمان عج الله تعالی فرجه الشریف در دوران فتنه وظیفه مسلمانان در ایجاد وحدت اسلامی چیست؟ عزت‌الله جامعی‌ندوشن درگذشت آغاز کنفرانس وحدت اسلامی با پیام آیت‌الله مکارم و سخنرانی رئیس مجلس حدیث امام باقر (ع) درباره مشورت کردن لارگانی: بجای دولت ما از مردم عذرخواهی می‌کنیم دریافت پول برای بازدید از مزار محمدرضا شجریان ریشه گناهان در کلام امام حسن عسکری (ع) شرط قبولی دعا از زبان حضرت محمد (ص) استفتائات جدید درباره کرونا از رهبر انقلاب کاریکاتور | دزدان دریایی آمریکایی کاریکاتور | مسابقه تخم مرغ و دلار! قیمت مسکن در ۸ سال اخیر/ اینفوگرافیک کاریکاتور | تابستان داغ اینفوگرافیک | خانه‌های سر به فلک‌کشیده / ۲ عاقبت منفورترین چهره‌های واقعه کربلا/ اینفوگرافیک کاریکاتور/ چه بوی کبابی میاد! نخستین تصاویر از موشک‌های حاج قاسم و ابومهدی اینفوگرافیک | تازه‌وارد‌های بازار سرمایه کاریکاتور | همسفران مرگ کاریکاتور | گشایش اقتصادی بعدی در راه است! کاریکاتور | خودزنی اسرائیلی تیزر برنامه تلویزیونی منهای نفت با موضوع صنعت شیشه کریستال تیزر برنامه تلویزیونی منهای نفت با موضوع صنعت آرد و گندم تیزر برنامه تلویزیونی منهای نفت با موضوع صنعت دامپروری و دام گوشتی تیزر برنامه تلویزیونی منهای نفت با موضوع صنعت دانه های روغنی تیزر برنامه تلویزیونی منهای نفت با موضوع صنعت شیرینی و شکلات تیزر برنامه تلویزیونی منهای نفت با موضوع صنعت فرش تیزر برنامه تلویزیونی منهای نفت با موضوع صنعت نساجی تیزر برنامه تلویزیونی منهای نفت با موضوع صنعت چوب و مبلمان شکست استثناگرایی آمریکایی در عصر ترامپ به سمت دنیای پس از دلار پیش می رویم؟ خروج ترامپ از برجام؛ فشار حداکثری و نتایج حداقلی وضعیت نتایج انتخابات آستانه اشرفیه پس از درگذشت رمضانی دستک زمان تبلیغات انتخابات مجلس 98 آیا عراق می تواند از نیروهای امریکایی خالی شود؟ ائتلاف سازی به سبک امام موسی صدر مرگ ابوبکر البغدادی؛ کشته شدن سرکرده داعش چه پیامدی دارد؟ بازوهای نیابتی ایران در منطقه قدرتمندتر از همیشه درس‌های جنگ یمن برای اسرائیل وحدت میان جریان های سیاسی ایران در سایه سیاست فشار حداکثری آمریکا دولت پنهان در لبنان شکست سیاست فشار حداکثری ترامپ در قبال ایران/درهای مذاکره با ایران باز است طرح صهیونیست ها برای اشغال دره اردن رویای چین در هفتاد سالگی؛ خیلی دور، خیلی نزدیک سبک مبارزه تشکیلات خودگردان و اتحادیه اروپا برای حفظ کرانه باختری طرحی برای ایجاد یک سازه امنیتی در خاورمیانه تاریخ سری فشار اسرائیل برای حمله به ایران بررسی صنعت انیمیشن در منهای نفت/ ژاپن چگونه صنعت انیمیشن جهان را قبضه کرد؟ + فیلم منهای نفت: درآمد 16 هزار بشکه نفت تنها در یک سوله پرورش ماهی بررسی صنعت پرورش ماهی در مستند منهای نفت + تیزر بررسی صنعت لبنیات در مستند منهای نفت/ اشتغال یک میلیون نفری شیر و لبنیات منهای نفت: درآمد یک میلیارد دلاری پسته ایران/ هیچ کشوری توان تولید پسته مرغوب ایران را ندارد همه ابعاد تحریم؛ فرصت‌ها و تهدیدها تحریم‌ها به مبادلات ما با شرکت‌های کوچک اروپایی آسیبی نمی‌زند/ نرخ کنونی دلار بالاتر از نرخ واقعی آن است

اینستکس؛ ابزار وقت کشی هدفمند اروپا

جاوید منتظران؛ کارشناس حقوق و سیاست بین الملل
تاریخ انتشار: ۱۲:۴۴ - ۰۳ خرداد ۱۳۹۹ - 2020 May 23
کد خبر: ۴۳۵۹۱

به گزارش راهبرد معاصر؛ در روز هیجدهم اردیبهشت ‌سال ٩٧ دونالد ترامپ، رئیس جمهوری آمریکا، به طور رسمی اعلام کرد که کشورش از توافقنامه برجام (توافقنامه ای که ایران و ۶ قدرت جهان برای دستیابی به آن از نوامبر ٢٠١٣ تا آوریل ٢٠١۵ میلادی به مدت ٢٠ ماه مشغول مذاکره و انعقاد آن بودند) خارج خواهد شد. متعاقب آن، اروپایی ها ضمن اعلام ماندن در برجام، خواهان ماندن ایران نیز در توافقنامه شدند و براین اساس سه کشور اروپایی انگلیس فرانسه و آلمان به عنوان اعضای برجام، پیشنهاد ایجاد یک مکانیسم مالی به نام اینستکس (INSTEX) را به منظور همکاری با شرکت های تجاری اروپایی و آسیایی برای ادامه تجارت با ایران و دور زدن تحریم های آمریکا، به طرف ایرانی دادند.

 

با توجه به اینکه قریب به یک سال و نیم از راه اندازی سازوکارمالی اینستکس می گذرد، این مقاله باهدف بررسی روند اجرایی اینستکس از زمان شکل گیری تاکنون، به ماهیت این سیستم و نحوه کارکرد آن اشاره و در ادامه به ناکارایی این سازوکار و نیز اهداف پنهان اروپا در این خصوص، می پردازد.

 

ماهیت سازوکارمالی اینستکس

با خروج ایالات متحده آمریکا از توافقنامه برجام، این کشور تحریم هایی که به ‌موجب برجام متوقف شده بودند را از سر گرفت. بازگشت تحریم های پیش از برجام علیه ایران، موجب گردید که دستگاه دیپلماسی ایران، شخص دکتر ظریف وزیر امور خارجه، خطاب به اتحادیه اروپا و سایر اعضای باقی مانده برجام اعلام نماید که بدون تأمین نیازهای ایران و درواقع عواید اقتصادی که برجام برای ایران دارد، امکان تداوم وضعیت (حفظ برجام) وجود ندارد.

 

مسئله ای که موجب شد اتحادیه اروپا، پیشنهاد ایجاد کانال ویژه ارتباط مالی، تحت عنوان سازوکارمالی اروپا را به ایران در صورت ماندن ایران در توافقنامه برجام، ارائه دهد.

 

بدین ترتیب اینستکس که مخفف عبارت Instrument in Support of Trade Exchanges به معنای ابزار پشتیبانی مبادلات تجاری یا همان سازوکار حمایت از مبادلات تجاری با ایران، ژانویه ۲۰۱۹ (بهمن‌ماه ۱۳۹۷) از سوی فرانسه، آلمان و انگلیس برای تسهیل تجارت غیر دلاری با تهران ایجاد شد و به غیر از این سه کشور که سهامداران اصلی و مؤسسان سازوکارمالی اینستکس هستند، در هشتم آذرماه ۹۸، شش کشور اروپایی شامل بلژیک، دانمارک، سوئد، فنلاند، نروژ و هلند در راستای حمایت از تلاش‌های اروپا برای حفظ برجام به آن پیوستند.

 

در خصوص ماهیت اینستکس گفته‌شده که این سازوکارمالی، بانک محسوب نمی شود، بلکه یک شرکت تسویه مالی است. به‌عبارت‌دیگر، اینستکس موسسه ای است که این اجازه را می دهد که بدون انجام مراودات مالی بین ایران و اتحادیه اروپا تجارت همچنان صورت گیرد. طبق این سازوکار یک شرکت ایرانی کالایی به اروپا صادر می کند و در قبال آن اعتباری به دست می آورد که خود او یا یک واردکننده ایرانی می تواند از آن برای واردات کالا از اروپا به ایران استفاده کند؛ بدون اینکه پولی بین طرفین مبادله شود. در مقابل، همین سازوکار برای صادرکنندگان و واردکنندگان اروپایی نیز می تواند مورداستفاده قرار گیرد.

 

درنتیجه اعلام گردیده که طبق این سازوکار، ایران نفت یا کالاهای صادراتی خود را به کشور‌های اروپایی می دهد و به جای آنکه پولی دریافت کند، در مقابل از اروپایی ها اقلام موردنیاز خود را دریافت می کند. به عنوان مثال ایران در این ساختار می تواند به اسپانیا کالایی را بفروشد و پول مربوط به آن را لازم برای پرداخت به یک شرکت آلمانی را که به ایران کالا یا خدمات داده است، تأمین کند و پول از طریق خاک اروپا بین دو شرکت مبادله شود و اینستکس وظیفه تسویه حساب بین ایران و اسپانیا و آلمان که با یکدیگر تجارت نموده‌اند، به عهده خواهد داشت.

 

روند اجرایی نامطلوب اینستکس

بااینکه وزارت خارجه آلمان روز سه‌شنبه دوازدهم فروردین ۱۳۹۹ از انجام اولین مبادله تجاری موفقیت آمیز اروپا با ایران از طریق سازوکارمالی اینستکس خبر داد و با انتشار بیانیه ای اعلام کرد: «فرانسه، آلمان و بریتانیا تائید می کنند که اینستکس اولین مبادله خود با ایران را با موفقیت انجام داده و صادرات کالاهای پزشکی از اروپا به ایران را میسر کرده است.»

 

بااین حال وزارت خارجه ایران معتقد است که معاملات تجاری از طریق اینستکس در حال حاضر برای ایران قانع کننده نیست. غلامرضا انصاری معاون دیپلماسی اقتصادی وزیر خارجه ایران در این خصوص گفته است: «هرچند طرف های اروپایی همکاری دارند، اما نوع و تعداد کالاها محدود است و امیدواریم در آینده این مجموعه خودش در بخش تمام کالاها، امکان تجارت میان دو کشور را فراهم کند.»

 

ازآنجا که هدف از ایجاد اینستکس از سوی اروپایی‌ها، فراهم آوردن امکان برخورداری ایران از مزایای اقتصادی توافقنامه برجام بود، اما به‌رغم گسترش اعضای اینستکس و وعده‌های مکرر طرف اروپایی، این سازوکار تاکنون راه به جایی نبرده است جز یک مبادله که ایران از یک شرکت آلمانی محصولات دارویی خریداری و در فروردین ۹۹ تحت عنوان کالای حقوق بشری برای مقابله با اپیدمی کرونا، توانست وارد کشور خود نماید.

 

بنابراین آنچه مشخص است در این دو سال خروج آمریکا از برجام و گذر قریب به یک سال و نیم از راه اندازی اینستکس، مبادله ای که این سازوکارمالی بتواند، فشار اقتصادی ناشی از تحریم های آمریکا علیه ایران را رفع نماید و تعهدات اروپا را نسبت به ایران در خصوص بهره مندی از عواید اقتصادی برجام عملی نماید، تاکنون رخ نداده است.

 

استفاده از سازوکار اینستکس تنها در چارچوب کالاهایی مصرفی و به صورت قطره چکانی انجام شده و می شود و نوع کالاهای مبادله شده میان ایران و اروپا در این سازوکارمالی نیز نشان دهنده مصرفی بودن آن کالاها آن هم مربوط و محدود به مقابله با اپیدمی کرونا بوده است که حکایت از روند اجرایی نامطلوب این سازوکار دارد.

 

علل ناکارآمدی اینستکس

اهداف اعلامی اینستکس از سوی اروپایی ها این حس امیدواری کاذب را ایجاد کرده بود که سازوکارمالی مزبور قرار است مشکلات اقتصادی ناشی از تحریم ها را حل کند. بااین حال، باگذشت یک سال و نیم از شروع به کار اینستکس و تنها یک مبادله تجاری کوچک از طریق کانال مالی، برای صادرات تجهیزات پزشکی به ایران انجام شده است.

 

لذااین سازوکارمالی نتوانسته است حداقلِ تعهدات اروپایی ها برای تسهیل تجارت با ایران به منظور دفع پیامدهای تحریم های آمریکا را محقق نماید، براین اساس می توان گفت که تولید امید کاذب برای ایران، مهم ترین وجه بارز این سازوکارمالی بوده است.

 

اروپایی ها در توجیه ناکارآمدی اینستکس در انجام تعهداتشان در تأمین و تضمین منافع برجامی ایران، ادعا می کنند که به سبب خصوصی بودن شرکت هایشان و نیز به دلیل سیاست فشار حداکثری آمریکا و ترس شرکت های اروپایی از تحریم شدن توسط آمریکا، تاکنون نتوانسته اند با ایران مراوده تجاری مؤثری را داشته باشند.

 

با مقایسه نتایج این سازوکارمالی اینستکس در عمل، با آنچه توسط اروپایی ها در کاغذ وعده داده شده بود و ایران نیز انتظار آن را داشت، کاملاً واضح است که این مکانیسم با اهدافی که برای آن تعریف شده بود، فاصله بسیاری طولانی دارد.

 

درواقع اینستکس بااینکه چیزی به رویه تجاری تهاتر کالا (مبادله کالا با کالا) در زمان های دور شبیه است، شباهت کمی به سازوکارهای تراکنش مالی بانکی امروزی که از طریق آن خطوط اعتبار ایجاد و جابجایی پول صورت می گیرد، داشته، بااین حال نیز فی نفسه ناکارآمد بوده است.

 

وقت کشی هدفمند اروپایی ها

عدم همکاری واقعی و مؤثر دولت های اروپایی، دلیل اصلی نارضایتی ایران از سازوکارمالی اینستکس است. گرچه تمایل نداشتن برخی شرکت های بزرگ اروپایی برای مبادله با ایران به این دلیل آنکه میزان مبادلات این شرکت ها با ایران نسبت به مبادلات آن‌ها با شرکت ها آمریکایی بسیار ناچیز است، براین اساس شرکت های اروپایی تمایل ندارند ریسک تجارت با ایران را بپذیرند، موضوعی که کاملا موجه و قابل پذیرش است.

 

نکته اینجاست که شرکت های کوچک و متوسط زیادی در اروپا وجود دارند که علاقه مند تجارت با ایران هستند که البته در آمریکا نیز فعالیتی ندارند که بیم تحریم شدن توسط این کشور را داشته باشند، چنانچه به اذعان کارشناسان بالای ۹۰ درصد اقتصاد آلمان بر پایه فعالیت شرکت های کوچک و متوسط است و یا اینکه در بلغارستان ۹۹ درصد اقتصاد مرتبط با شرکت های کوچک و متوسط است.

 

بنابراین اگر اروپایی ها واقعاً به دنبال ایجاد یک مسیر پولی و بانکی و مبادله کالایی مناسب هستند، می توانستند از شرکت های کوچک و متوسط کشورهایشان که تعدادشان زیاد است و علاقه مند به تجارت با ایران نیز هستند، در سازوکارمالی مزبور استفاده کنند، براین اساس می توان گفت که اروپایی ها توانایی و ظرفیت تأمین و تضمین منافع برجامی ایران را دارند، اما تمایل و اراده‌ و همکاری واقعی و مؤثری برای انجام این کار ندارند.

 

واقعیت امر این است که اروپا به وسیله ابزار اینستکس، تاکتیک مدیریت وضع موجود و وقت کشی هدفمند را دنبال می کند، به عبارتی دیگر بررسی رفتار اروپایی ها پس از دو سال خروج آمریکا از برجام و گذشت یک سال و نیم از راه اندازی کانال مالی مزبور، این گزاره را به ذهن متبادر می کند که حفظ وضع موجود، علت وقت کشی هدفمند اروپایی ها بوده است و ادامه وضع موجود یعنی عدم بهره مندی ایران از عواید اقتصادی حضور در برجام و درعین حال عدم خروج تهران از این توافقنامه، مطلوب ترین گزینه اروپایی ها در دو سال اخیر است.

ارسال نظر
نام:
ایمیل:
* نظر:
تحلیل های برگزیده
پرطرفدارترین اخبار