پیمان‌های پولی؛ راهکاری برای جلوگیری از نوسانات ارزی-راهبرد معاصر
دوره اصلاح بورس واقعا دیگر تمام شد؟ پاسخ تلویحی همتی به گلایه وزیر بهداشت ماشین لاکچری احسان علیخانی داور عصر جدید + تصاویر قیمت مسکن در نیمه دوم سال چه می‌شود؟ حقوق بازنشستگان در سال ۹۹ دو برابر شد + جزئیات و جدول حقوق بازنشستگان پس از همسان سازی علت تاخیر طولانی در فروش سهام عدالت چیست؟ سقوط وحشتناک پل عابر پیاده در بهشهر+فیلم اعلام زمان و مکان بازی بعدی استقلال تاثیر مصرف ویتامین بر جلوگیری از ابتلا به کرونا پیام تسلیت رهبر انقلاب در پی درگذشت حجت‌الاسلام ممدوحی ارسال سومین فهرست صادرکنندگان متخلف را به قوه قضاییه توسط بانک مرکزی واکنش سردار دهقان به سخنرانی رئیس جمهور آمریکا ‌ آقای جادوگر فوتبال در مسابقات تنیس + عکس قیمت پراید در بازار امروز پنجشنبه ۳ مهر ۹۹ فرمانده قرارگاه سازندگی خاتم‌الانبیاء: در ساخت نخستین پتروپالایشگاه کشور ‌در تعامل با دولت عمل کرده‌ایم قیمت ربع سکه امروز پنجشنبه ۳ مهر ۹۹ سرلشکر سلامی: سپاه با وجود تحریم‌ها اجازه توقف هیچ طرحی را نمی‌دهد جدول قیمت گوشی سامسونگ امروز پنجشنبه ۳ مهر ۹۹ وقتی که پای استقلال به دادگاه باز شد تازه‌ترین آمار‌ها از همه گیری کرونا در جهان امروز ۳ مهر ۹۹ ترکیب احتمالی پرسپولیس مقابل الشارجه+ ساعت و زمان بازی پرسپولیس و الشارجه قابل توجه متقاضیان فروش مستقیم سهام عدالت + جزئیات ماسک ست الهام چرخنده و همسرش سوژه رسانه ها شد + عکس حقوق بازنشستگان دو برابر شد + جزئیات منوچهر هادی و همسرش در جشن تولد لاکچری بازیگر سریال دل +عکس ارزش روز سهام عدالت امروز پنجشنبه ۳ مهر واشنگتن: به دنبال مذاکره با تهران هستیم واکنش تخت روانچی به ادعاها و اتهامات بی اساس پادشاه عربستان نتیجه یک نظرسنجی جدید: بایدن در سطح ملی ۱۰ درصد از ترامپ پیش است همتی: یک میلیارد دلار گواهی ارزی صادر شد صهیونیست‌ها خواستار مذاکره با فلسطینی‌ها بر مبنای راهکار دو دولتی هستند همنوایی دوباره اروپا با آمریکا ضد تهران/سفرای ایران احضار می‌شوند آمریکا، اروپایی‎ها را هم تهدید به تحریم کرد! صنعاء: پادشاه عربستان اگر می‌تواند با خودِ ایران رو به رو شود قیمت روز خودرو‌های سایپا و ایران خودرو امروز پنجشنبه ۳ مهر ۹۹ + جدول چه کسانی نباید واکسن آنفلوآنزا بزنند؟ قیمت روز خودرو‌های سایپا ۳ مهر ۹۹ + جدول قیمت خودرو در بازار فال روزانه امروز پنجشنبه ۳ مهر ۹۹ قیمت خودرو‌های ایران خودرو امروز ۳ مهر ۹۹ +جدول قیمت خودرو در بازار ثروتمندترین فوتبالیست جهان هم‌تیمی عابدزاده و احتمالا علیپور شد+عکس دلایل ریپ زدن خودرو چیست؟ سردار فدوی: بهتر است آمریکایی ها به خلیج فارس بیایند تا در دسترس ما باشند اعلام ضوابط پذیرش دانشجو در دانشگاه فرهنگیان+ شرط معدل گلایه وزیر بهداشت از عدم پرداخت یک میلیارد یورو تعیین تکلیف استخدام معلمان حق التدریسی+ جزئیات واعظی: شاهد علامت‌های مثبتی از کره جنوبی هستیم / افزایش فوتی‌های کرونا به دلیل اقدامات خلاف دستورالعمل‌ها است توزیع سیم کارت رایگان بین دانش‌آموزان صحت دارد؟+ جزئیات قالیباف: در حوزه اقتصادی کارنامه قابل قبولی نداریم، شرمنده مردم شده‌ایم خبر خوش برای بازنشستگان+ جزئیات دریافت واکسن آنفولانزای رایگان سرلشکر سلامی: هر روز قدرتمندتر می‌شویم/ نیروی دریایی امروز یک قدرت دریایی هواپایه است رئیسی: برای تحقق دولت الکترونیک باید از امساک اطلاعاتی پرهیز شود ذوالنوری: مخالفت اروپا با تصمیم آمریکا قدم کوچکی است/اگر اروپا این کار را نمی‌کرد، ایران در برجام نمی‌ماند روحانی: آمریکا وارد جنگ اقتصادی با ایران شده است منابع آمریکایی: حتی با پیروزی «بایدن» بخش زیادی از تحریم‌های ایران باقی می‌ماند همه دستاوردهای دولت تدبیر و امید! از شهریور ۹۲ تا شهریور ۹۹ آخرین وضعیت کرونا در جهان امروز ۲ مهر ۹۹ ماکرون: آمریکا قادر به فعالسازی مکانیسم ماشه علیه ایران نیست «رزم حسینی» با اعتراض نمایندگان مجلس را ترک کرد واکنش آمریکا به اظهارات رئیس‌جمهور ایران در سازمان ملل امیر قطر: لغو محاصره، اولین گام برای حل بحران شورای همکاری است تعداد جان باختگان کرونا در ایران امروز ۱ مهر ۹۹+ آمار کل مبتلایان به کرونا توضیحات حریرچی درباره جهش ژنتیکی کرونا و ابتلا‌های خانوادگی سازمان حج و زیارت اولویت‌های حج را تغییر داد/مهلت تکمیل هزینه حج ۱۴۰۰ ربیعی: امسال برنامه‌ای برای راهپیمایی اربعین نداریم/ آیین‌نامه همسان‌سازی حقوق بازنشستگان دستور روحانی برای تامین ارز تولیدکنندگان کالاهای معیشتی دشمن را در منطقه و فرامنطقه رصد می‌کنیم/ ارتش و سپاه یک مشت هستند رئیس‌جمهور: ثمره 40 سال ایستادگی، بصیرت روزافزون ملت ایران در برابر هجمه دشمنان است بولتون به ناکامی ترامپ در بازگرداندن تحریم‌های ایران اذعان کرد اینترنت شاد برای کدام معلمان رایگان است؟ آخرین خبر‌ها از وضعیت کرونا در جهان امروز ۱ مهر ۹۹ آخرین اخبار رتبه‌بندی معلمان+ جزئیات پرداخت ها با رتبه بندی هواشناسی هشدار داد/ باران ۴ روزه در ۸ استان جزئیات پیش خرید واکسن کرونا از زبان دکتر لاری رئیسی: بخشی از مشکلات امروز کشور ناشی از چشم دوختن به لبخند و یا خشم خارجی‌ها است باران ۳ روزه در ۸ استان آرزوهای بزرگ دختر نوجوانی که در سینما یک شبه ره صد ساله رفت قیمت مسکن در ۸ سال اخیر/ اینفوگرافیک کاریکاتور | تابستان داغ آخرین وضعیت سلامتی حجت‌الاسلام انصاریان در بیمارستان + عکس حواشی سریال «مختارنامه»؛ از بازیگر اصلی نقش مختار تا سکانس حذف شده از واقعه عاشورا مهره سعودی ایران اینترنشنال چگونه پرچم‌دار سینمای ایران می‌شود؟ ماجرای مسابقه جنجالی شبکه «آی‌فیلم» چه بود؟ اینفوگرافیک | خانه‌های سر به فلک‌کشیده / ۲ عاقبت منفورترین چهره‌های واقعه کربلا/ اینفوگرافیک ایران، سوگوار علمدار کربلا / داغ «حاج قاسم» دوباره زنده شده است شبیه‌ترین فرد به پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله فیلم مصاحبه و گریه بازیگر نقش حرمله در سریال مختار نامه اعمال و مستحبات روز تاسوعا نوید محمدزاده بهترین بازیگر جشنواره اورنبورگ شد شجریان از بیمارستان مرخص می‌شود کاریکاتور/ چه بوی کبابی میاد! پاداش عزادار سیدالشهدا (ع) از منظر امامان نخستین تصاویر از موشک‌های حاج قاسم و ابومهدی نارضایتی شدید سیدجواد هاشمی از شرایط اکران فیلمش اینفوگرافیک | تازه‌وارد‌های بازار سرمایه آخرین وضعیت جسمانی محمدرضا شجریان کاریکاتور | همسفران مرگ مرگ مغزی محمدرضا شجریان صحت دارد؟ کاریکاتور | گشایش اقتصادی بعدی در راه است! کاریکاتور | خودزنی اسرائیلی کاریکاتور | پلیس آدمکش تیزر برنامه تلویزیونی منهای نفت با موضوع صنعت شیشه کریستال اینفوگرافیک | خانه متری ۲۱ میلیون و ۷۰۰ تیزر برنامه تلویزیونی منهای نفت با موضوع صنعت آرد و گندم نماهنگ/ «تکرار تایتانیک» کاریکاتور | جشن تولد ۵۰ سالگی کاریکاتور | ماسک بزنیم تیزر برنامه تلویزیونی منهای نفت با موضوع صنعت دامپروری و دام گوشتی تیزر برنامه تلویزیونی منهای نفت با موضوع صنعت دانه های روغنی تیزر برنامه تلویزیونی منهای نفت با موضوع صنعت شیرینی و شکلات تیزر برنامه تلویزیونی منهای نفت با موضوع صنعت فرش تیزر برنامه تلویزیونی منهای نفت با موضوع صنعت نساجی تیزر برنامه تلویزیونی منهای نفت با موضوع صنعت چوب و مبلمان شکست استثناگرایی آمریکایی در عصر ترامپ به سمت دنیای پس از دلار پیش می رویم؟ خروج ترامپ از برجام؛ فشار حداکثری و نتایج حداقلی وضعیت نتایج انتخابات آستانه اشرفیه پس از درگذشت رمضانی دستک زمان تبلیغات انتخابات مجلس 98 آیا عراق می تواند از نیروهای امریکایی خالی شود؟ ائتلاف سازی به سبک امام موسی صدر مرگ ابوبکر البغدادی؛ کشته شدن سرکرده داعش چه پیامدی دارد؟ بازوهای نیابتی ایران در منطقه قدرتمندتر از همیشه درس‌های جنگ یمن برای اسرائیل وحدت میان جریان های سیاسی ایران در سایه سیاست فشار حداکثری آمریکا دولت پنهان در لبنان شکست سیاست فشار حداکثری ترامپ در قبال ایران/درهای مذاکره با ایران باز است طرح صهیونیست ها برای اشغال دره اردن رویای چین در هفتاد سالگی؛ خیلی دور، خیلی نزدیک سبک مبارزه تشکیلات خودگردان و اتحادیه اروپا برای حفظ کرانه باختری طرحی برای ایجاد یک سازه امنیتی در خاورمیانه تاریخ سری فشار اسرائیل برای حمله به ایران بررسی صنعت انیمیشن در منهای نفت/ ژاپن چگونه صنعت انیمیشن جهان را قبضه کرد؟ + فیلم منهای نفت: درآمد 16 هزار بشکه نفت تنها در یک سوله پرورش ماهی بررسی صنعت پرورش ماهی در مستند منهای نفت + تیزر بررسی صنعت لبنیات در مستند منهای نفت/ اشتغال یک میلیون نفری شیر و لبنیات منهای نفت: درآمد یک میلیارد دلاری پسته ایران/ هیچ کشوری توان تولید پسته مرغوب ایران را ندارد همه ابعاد تحریم؛ فرصت‌ها و تهدیدها تحریم‌ها به مبادلات ما با شرکت‌های کوچک اروپایی آسیبی نمی‌زند/ نرخ کنونی دلار بالاتر از نرخ واقعی آن است
کم‌کاری بانک مرکزی و وزارت اقتصاد و لزوم ورود مجلس

پیمان‌های پولی؛ راهکاری برای جلوگیری از نوسانات ارزی

پیمان‌های پولی دو یا چندجانبه ازجمله راهکارهایی است که می‌تواند اقتصاد و ارزش پول ملی کشور را در مقابل تحریم‌های بین‌المللی و تکانه‌ و نوسانات ارزی، حفاظت کند. انعقاد پیمان پولی می‌توانست به‌عنوان یکی از راهبردهای دولت در راستای کاهش فشار تحریم‌های یک‌جانبه آمریکا و جلوگیری از نوسانات ارزی موردتوجه قرار گیرد.
جاوید منتظران؛ پژوهشگر مسائل بین‌الملل
تاریخ انتشار: ۱۲:۱۹ - ۲۹ تير ۱۳۹۹ - 2020 July 19
کد خبر: ۵۱۱۸۵

به گزارش راهبرد معاصر؛ یکی از مشکلات اصلی که این روزها اقتصاد ایران با آن دست‌وپنجه نرم می‌کند، کاهش ارزش پول ملی در برابر ارزهای خارجی ازجمله دلار و یورو است. موضوعی که درواقع با خروج آمریکا از برجام و بازگشت تحریم‌های بانکی و پولی و محدود شدن دسترسی ایران به دلار آغاز و در طی دو سال ارزش پول ملی ایران در برابر ارزهای خارجی، به‌صورت چشمگیری کاهش یافت، مسئله‌ای که موجب رکود و افزایش هزینه‌ی واردات و تخریب فضای کسب‌وکار و تجارت در ایران شده است.

 

برخی از کارشناسان معتقدند که یکی از علل افزایش نرخ ارزهای خارجی در ایران این است که پول ایران به دلیل حجم عظیم واردات، در تجارت خارجی خود وابستگی زیادی به ارز دلار دارد.

 

 با توجه به اینکه کشورها، راهکارهای گوناگونی برای جلوگیری از شکل‌گیری این‌چنین مشکلات پولی برای خود تدارک دیده‌اند، براین اساس یکی از راهکارهای پیشنهادی موردتوجه، انعقاد پیمان دو یا چندجانبه‌ی پولی می‌تواند باشد.

 

 نوشتار پیش رو، ضمن اشاراتی بر کارکرد انعقاد پیمان‌های پولی در کنترل نوسانات ارزی و مقابله با تحریم  و جنگ ارزی آمریکا، به کم‌کاری بانک مرکزی و وزارت اقتصاد در انعقاد پیمان‌های پولی و لزوم ورود مجلس قانون گزاری به این موضوع می‌پردازد.

 

 پیمان‌های پولی دو یا چندجانبه و کارکرد آن

در‌ شرایط تحریمی و فشار، هر مجموعه و نظامی به‌ناچار بایستی یک بسته سـیاستی‌ بـرای‌ برون‌رفت از چنین شرایطی و تبدیل تهدید‌ پیش‌آمده‌ به فرصتی برای تحول ساختاری خود تعریف‌ کند‌؛ در این راستا می‌توان از بسته پیمان پولی دو یا چندجانبه، به‌عنوان رهیافتی سیاسی اقتصادی مناسب نام برد.

 

برخي كشورها به دليل واسطۀ مبادلۀ خارجي بودن يک پول واحد، مثل دلار، متضرر شدند و اين ضرر به دلیل كاهش ارزش دلار یا سوءاستفادۀ امریکا براي تحريم يا تهديد كشور خاص بوده است. این مسئله كشورها را به فكر راه علاج انداخت که پیمان‌های دوجانبۀ پولي و ارزي یكي از اين روش‌هاست. پیمان پولی دوجانبه یعنی استفاده هم‌زمان از ۲ پول ملی کشورهای مبدأ و مقصد در تجارت و تأمین مالی بین دو کشور، به‌گونه‌ای که نیازی به ارزهای ثالث نباشد؛ برای اجرایی شدن این پیمان‌ها نیاز است که بانک‌های مرکزی کشور مبدأ و مقصد در تجارت، وارد مذاکره با یکدیگر شده و پیمان پولی دوجانبه را امضا کنند در اين روش تجارت بين كشورها با استفاده از پول‌های محلي انجام می‌شود. درواقع، به‌جای استفاده از يک پول واسط، مانند دلار و يورو، از پول كشورهاي مبدأ و مقصد تجارت استفاده می‌شود و در اين شیوۀ تجارت، ديگر دلار يا يورو واسطۀ تجارت نيست. در این شیوه اقدام كشورها بیشتر راهكاري براي مصون ماندن اقتصادهايشان در برابر نوسانات دلار بوده و براي برخي كشورها، مثل ايران و روسيه، افزون بر اين راهكاري براي مقابله با فشارهاي اقتصادي غرب و آمریکاست. شیوه‌ی عمل در اين روش نوين تجاري به اين شكل است كه مثلاً دو كشور ايران و كرۀ جنوبي باهدف تسهيل تجارت می‌خواهند ارز واسط، يعني دلار را حذف كرده و از پيمان پولي دوجانبه استفاده کنند. براين اساس، بانك مركزي دو كشور وارد مذاكره شده و قرارداد پيمان پولي دوجانبه امضا می‌کنند.

 

 در اجراي قرارداد كرۀ جنوبي يک حساب ريالي نزد بانك مركزي ايران افتتاح می‌کند؛ به‌طوری‌که ريال داخل اين حساب متعلق به كرۀ جنوبي است و متقابلاً ايران يک حساب به وون نزد بانك مركزي كرۀ جنوبي افتتاح می‌کند و مبلغ داخل اين حساب ووني متعلق به ايران است؛ دو بانك مركزي نسبت ريال به وون را براي يکديگر تضمين می‌کنند كه در يک دورۀ مالي ارزها را به قيمت توافق شده خريداري خواهند كرد. بانك مركزي ايران مبلغ توافق شده در توافق را به‌حساب ريالي واريز می‌کند. بانك مركزي كرۀ جنوبي هم مبلغ موردتوافق را به‌حساب وون واريز می‌نماید. آنگاه دو بانك تجاري در دو كشور به‌عنوان عامل انتخاب می‌شوند و بعدازآن وقتي تاجر ايران از كرۀ جنوبي كالا وارد می‌کند، به تاجر کره‌ای سفارش خريد می‌دهد، تاجر کره‌ای پيش فاكتور به وون براي تاجر ايراني ارسال می‌کند، تاجر ايراني ريال در اختيار دارد، اما بايد تاجر کره‌ای وون بپردازد. بنابراين، مبلغ قرارداد را به بانك تجاري ايران واريز می‌کند.

 

بانك تجاري ايران اين مبلغ را به‌حساب ريالي نزد بانك مركزي واريز می‌کند و به بانك مركزي كرۀ جنوبي اطلاع می‌دهد كه مبلغ قرارداد به ريال واریزشده است. بانك مركزي كرۀ جنوبي نيز معادل مبلغ قرارداد را به وون به بانك تجاري کره‌ای می‌دهد تا به‌حساب تاجر کره‌ای واريز نمايد و با تأييد دريافت مبلغ قرارداد توسط بانك تجاري کره‌ای كالا به ايران ارسال می‌شود و در اختيار تاجر ايراني قرار می‌گیرد. مشابه همين روند در خصوص صادرات پیگیری می‌شود. طبق زمان پیش‌بینی‌شده در قرارداد در پايان دورۀ تسویه‌حساب بين دو كشور انجام می‌گیرد و اگر در بين چند كشور و پيش از دو كشور این‌گونه قرارداد منعقد شود، پيمان پولي چندجانبه شکل‌گرفته و تسویه‌حساب بين آن‌ها به سهولت بيشتر انجام می‌گیرد، برای نمونه ايران سالانه 85 ميليارد به كرۀ جنوبي بدهكار است؛ كرۀ جنوبي مبلغ 9 ميليارد وون به عراق بدهكار است و عراق نيز مبلغ 5 ميليارد دينار به ايران بدهكار می‌باشد؛ سه كشور وارد فرايند تسويۀ سه‌جانبه می‌شوند و بدهي ايران به كرۀ جنوبي تسويه می‌شود. دربارۀ كشورهاي ديگري هم كه پيمان ارزي و پولي چندجانبه باهم دارند، فرايند تسويه به اين شكل انجام می‌گیرد.(قوامی؛ 1395)

 

کم‌کاری بانک مرکزی و وزارت اقتصاد در موضوع نوسانات ارزی

بانک‌های غربی، به دلیل تحریم‌ها تمایلی به برقراری ارتباط مالی با بانک‌های ایران را ندارند، باوجود سابقه‌ی تحريم بانک‌های ايران و امكان نداشتن استفاده از حساب‌های دلاري و يورويي ايران در خارج از كشور و نیز تجربه‌ی سلطۀ دلار بر اقتصاد کشور كه هرگونه تغییر در قيمت و عرضۀ آن، به‌شدت در تمام بخش‌های اقتصادی كشور تأثيرگذار بود، اما متأسفانه کماکان، تبادلات مالی خارجی کشور بر پایه دلار و یورو انجام می‌گیرد، در این میان نیز تاكنون فعاليت مؤثر و قابل قبولي از سوي بانك مركزي جمهوري اسلامي ايران و وزارت اقتصاد برای مقابله و کاهش اثرات منفی ناشی از این پول خارجی، انجام نگرفته است.

 

همان‌گونه که اشاره گردید، پیمان‌های پولی دو یا چندجانبه ازجمله راهکارهایی است که می‌تواند اقتصاد و ارزش پول ملی کشور را در مقابل تحریم‌های بین‌المللی و تکانه‌ و نوسانات ارزی، حفاظت کند. انعقاد پیمان پولی می‌توانست به‌عنوان یکی از راهبردهای دولت در راستای کاهش فشار تحریم‌های یک‌جانبه آمریکا و جلوگیری از نوسانات ارزی موردتوجه قرار گیرد.

 

 بانک مرکزی ایران می‌توانست باهدف کاهش وابستگی مبادلات اقتصادی کشور به ارزهایی مانند دلار، به انعقاد پیمان‌های پولی دو یا چندجانبه با شرکای تجاری ایران بپردازد تا ارزش پول ملی را نسبت به ارزهای ثالث ازجمله دلار یا یورو حفظ کند. چنانچه بسياري از كشورها و اقتصادهاي مطرح دنيا نیز براي رهايي از سلطۀ دلار از چند سال گذشته به چنين اقدامي روي آورده‌اند و تاكنون بيش از پنجاه‌وهشت کشور، پيمان دوجانبه‌ی پولي ميان كشورهاي جهان نظير پيمان پولي چين، پاكستان، ژاپن، استراليا و کره‌ی جنوبي، چين و هند، برزيل و آرژانتين، ژاپن و روسيه و اكراين منعقدشده است که براي رهايي از استفادۀ دلار به‌عنوان سلاح تحريم اقتصادي توسط آمریکا، به این روش تمايل پیداکرده‌اند.

 

در این میان، متأسفانه بانک مرکزی و وزارت امور اقتصادی و دارایی کشور که به‌عنوان دو نهاد اصلی انعقاد پیمان‌های پولی ایران معرفی‌شده‌اند، به‌رغم تلاش‌هایی که در مقابله با تحریم اقتصادی و نوسانات ارزی انجام داده‌اند، کم‌کاری و انفعالشان در انعقاد پیمان‌های پولی مشهود است.

 

بانک مرکزی ایران تاکنون، پیگیری‌هایی برای انعقاد پیمان‌های پولی دو و چندجانبه داشته است و با كشورهاي چين، تركیه، روسيه و عراق در خصوص انعقاد پيمان پولي دوجانبه وارد مذاكره شده و در بين اين كشورها ظاهراً پيمان پولي با كشور تركیه تا حدودي اجرایی شده، ولی اين پيمان با دیگر كشورها و شرکای تجاری و مهم و اثرگذار، هنوز و به‌طور کامل برقرار و راه‌اندازی نشده است و البته عزم جدی‌ای نیز برای عملیاتی شدن این موضوع تاکنون دیده نشده است.

 

لزوم ورود مجلس جدید

 این در حالی است که همان‌طور که عنوان شد، همه این کشور‌ها در حوزه انعقاد پیمان‌های پولی دوجانبه پیشتاز هستند و می‌شد در طی این سال‌ها با انعقاد پیمان پولی نیاز به ارز ثالث را از چرخه تبادلات تجاری حذف کرد. با توجه به اینکه در چند دهه گذشته و به‌خصوص در دو سال اخیر و بانک‌های بزرگ جهان حاضر به نقل‌وانتقال منابع مالی حاصل از فروش نفت ایران نبوده‌اند، لذا یکی از تأثیرات منفی فشار و جنگ اقتصادی آمریکا علیه ایران، افت شدید ارزش پول ملي کشور در برابر ارزهای خارجي بوده است.

 

بی‌ارزش شدن پول ملی ایران در برابر ارزهای خارجی در دنیا بی‌سابقه بوده است. بر طبق داده‌های مرکز آمار ایران و نمودارهای اقتصادی، ارزش یک دلار آمریکا در طی دو سال از 3700 تومان به بالای 20 هزار تومان افزایش‌یافته است.

 

لذا دیگر لازم است که به راهکار خروج از نظام پرداخت‌های دلار و یورو و انعقاد پیمان‌های دوجانبه و چندجانبه پولی با کشورهای دوست، همراه و شریک تجاری‌ توجه ویژه‌ای گردد. چنانچه در برنامه ششم توسعه کشورمان نیز چنین ایده‌ای گنجانده شد و در ماده ۱۳ آن آمده: «وزارت امور اقتصادی و دارایی موظف است نسبت به ایجاد و انعقاد پیمان‌های دوجانبه و چندجانبه و همچنین پیمان‌های پولی دوجانبه با کشورهای طرف تجاری و هدف به‌ویژه کشورهای منطقه اقدام کند. در اجرای این ماده رعایت قوانین و سیاست‌های کلی نظام بر اساس عزت، حکمت و مصلحت ضروری است».

 

در این راستا گرچه در تیرماه سال 1398 طرحی ۷ ماده‌ای به‌صورت یک‌فوریتی در مجلس اعلام وصول شد که به دنبال ارائه راهکار جدید مقابله با تحریم‌های آمریکا و همچنین انعقاد پیمان‌های پولی با ۲۴ کشور بود و در ماده ۳ این طرح آمده بود: «بانک مرکزی موظف است پیمان‌های پولی دو و چندجانبه به‌منظور استفاده از ارزهای ملی در دریافت‌ها و پرداخت‌های تجاری و اقتصادی را با حداقل ۲۴ کشور چین، روسیه، هند، ترکیه، پاکستان، برزیل، عراق، ژاپن، کره جنوبی، آذربایجان، افغانستان، ترکمنستان، ‌ارمنستان، قطر، عمان، قزاقستان، سنگاپور، تایلند، اندونزی، بلاروس، سریلانکا، لبنان، سوریه و مالزی منعقد و اجرایی کند»؛ اما مخالفت مجلس پیشین با کلیات طرح انعقاد پیمان‌های پولی در تجارت خارجی موجب گردید که طرح مزبور به قانون الزام‌آور برای دولت و ارگان‌های اقتصادی تبدیل نشده و رد گردد.

 

بر این اساس اکنون بر مجلس جدید لازم است که طرح ایجاد پیمان پولی مهم با اصلی‌ترین طرف‌های تجاری ایران را در دستور کار مجدد خود قرار دهد، هرچند که تاکنون کاهش شدید ارزش پول ملی کشور و زیان هنگفت به بیت‌المال و اقتصاد و کسب و درامد ملی ایجادشده است، اما بااین‌حال جلوی تبعات جنگ اقتصادی و ارزی آمریکا را از هرکجا بگیریم منفعت است، حتی اگر که کفه‌ی ترازو به نفع کشورهای شریک تجاری طرف قرارداد در موضوع انعقاد پیمان پولی باشد.

 

جمع‌بندی

پیمان پولي دوجانبه و چندجانبه داراي مزیت‌هایی اقتصادی به این شرح است: كاهش هزينۀ انتقال ارز؛ كاهش نوسانات نرخ ارز؛ كاهش مشكلات تحريم بانكي؛ عدم اطلاع دشمنان كشور از برخي خريدهاي خارجي؛ حركت به سمت بین‌المللی كردن پول ملي؛ افزايش منافع بخش خصوصي با روان شدن تجارت با طرف مبادلۀ خارجي؛ افزايش تاب‌آوری اقتصاد و كمك به اجراي اقتصاد مقاومتي با تنوع‌گرایی؛ افزايش قدرت چانه‌زنی؛ و امكان پرداخت تسهيلات کوتاه‌مدت بر اساس پول‌های ملي، از ديگر مزاياي قرارداد تجاري و پيمان پولي دوجانبه است كه می‌تواند اقدامي مؤثر برای افزايش مبادلات تجاري دوجانبه باشد، این مزایا انگیزه‌ای شده است كه كشورها به اين نوع پيمان تمايل پيدا كنند.(قوامی؛1395). بر همین اساس، اگر پیمان‌های دو یا چندجانبه پولی از سوی ایران منعقد شود، ضمن اینکه بانک مرکزی ایران را در شرایط اطمینان‌بخش‌تری نسبت به تحریم‌ها قرار می‌دهد، بلکه اثرات فشار اقتصادی و تحریم‌ها را کمتر نموده و بخشی از آثار افزایش جهانی ارز بر اقتصاد ایران، کمرنگ می‌گردد، این مسئله درنهایت به اقتصاد و تجارت کشور کمک شایانی نموده و موجب کاهش هزینه مبادلات اقتصادی می‌شود راهکاری برای جلوگیری از نوسانات ارزی خواهد بود.

ورود ایران به جمع کشورهایی که تاکنون پیمان‌های دو یا چندجانبه پولی امضا کرده‌اند، درواقع یک تیر با دو نشان است. ایران و کشور هم‌پیمان می‌توانند با امضای این پیمان ارزهای واسط مانند دلار و یورو را در مبادلات خود با سایر کشورها حذف و ارزهای ملی خود را جایگزین آن نمایند، اقدامی که در کاهش هزینه‌های مبادلات، مقابله با نوسانات ارزی و نیز افزایش ارزش پول ملی، تأثیر مثبت خواهد داشت.

 

 

منبع

سید حسن قوامی، ضرورت و کارکردهای پیمان‌های دو یا چندجانبۀ ارزی در شرایط تهدید و تحریم اقتصادی، فصلنامه علمی- پژوهشی آفاق امنیت / سال نهم/ شماره سی و یکم – تابستان 1395

ارسال نظر
نام:
ایمیل:
* نظر:
تحلیل های برگزیده
پرطرفدارترین اخبار