واکنش مرکز پژوهش‌های مجلس به انتشار اوراق پیش‌فروش نفت-راهبرد معاصر
پرداخت کارت اعتباری به دارندگان غیرمستقیم سهام عدالت گزارش تصویری/ مراسم خاکسپاری مهرداد میناوند مردم منتظر اعمال محدودیت های بیشتری باشند پیکر مهرداد میناوند در خانه ابدی آرام گرفت+ عکس آخرین خبر از وضعیت انصاریان افزایش تسهیلات سربازان متاهل+ جزئیات آخرین وضعیت و آمار کرونا در ایران امروز پنجشنبه ۹ بهمن ۹۹/ ۸۵ بیمار دیگر قربانی کرونا شدند روش انتقال چت از واتساپ به تلگرام + عکس ظریف به همتای آمریکایی: شکست حداکثری ترامپ را از یاد نبرید تمدید مهلت ثبت نام کارشناسی ارشد ۱۴۰۰+ لینک ثبت نام آمبولی ریه چیست؟ نمکی: روشن شدن شعله‌های کرونا در تهران ستاره ملی‌پوش به پرسپولیس نزدیک‌تر شد زمان تمدید نمایشگاه مجازی کتاب تهران ۹۹ اولین تصویر از آرامگاه مهرداد میناوند+عکس اضافه خدمت در انتظار مشمولانی که غیبت غیر موجه دارند/ جریمه صاحبان مشاغل برای استخدام مشمولان غایب شرط تازه واریز سود سهام عدالت قیمت پراید در بازار امروز پنجشنبه ۹ بهمن ۹۹ / قیمت خودرو‌های سایپا امروز ۹ بهمن ۹۹ قیمت طلا و سکه در بازار امروز ۹ بهمن ۹۹+ قیمت جدید روحانی: ۳ سال برای مردم رنج فراوانی بود/ شبی با خیال آسوده سر بر بالین نگذاشتم جدول قیمت گوشی سامسونگ امروز پنجشنبه ۹ بهمن ۹۹ بیت کوین به ۱۹ هزار دلار سقوط می‌کند؟ جزئیات محدودیت‌های تردد بین شهری در تعطیلات ۲۲ بهمن ترکیب احتمالی استقلال مقابل نفت مسجد سلیمان+ زمان دیدار قالیباف: ما مصمم به اجرای قانون راهبردی رفع تحریم هستیم/ دولت در عمل به مصوبه مجلس لحظه‌ای درنگ نکرد وقتی که مهرداد دوماهگی ازدواجش را ندید +عکس واریز یارانه معیشتی امروز ۹ بهمن ۹۹+ جزئیات کسر اقساط برنامه بازی‌های هفته سیزدهم لیگ برتر+ جدول واکنش پیشکسوت استقلال به حضور اراذل و اوباش در تمرین آبی پوشان هشدار هواشناسی/ ورود سامانه بارشی جدید به ایران پیش بینی بارش برف و باران در جاده‌های ٢٥ استان+ توصیه پلیس آخرین آمار شیوع ویروس کرونا در جهان ۹ بهمن ۹۹ دولت بایدن: تعلییق فروش سلاح به عربستان و اف‌۳۵ به امارات مسکو: آمریکا بدون چانه‌زنی به برجام برگردد خبر خوش برای معلمان حق التدریسی لاری: سالمندان؛ آسیب‌پذیرترین افراد در برابر کرونا زمان اعلام نتایج اولیه آزمون استخدامی+ جزئیات در دیدار هیات طالبان با شمخانی چه گذشت؟ ریابکوف: آمریکا شروط روسیه را پذیرفت مهریه بالای «۵ سکه» دیگر زندان ندارد/ جزئیات طرح مجلس برای مهریه انتقاد جبرائیلی به تفسیرهای منفعت‌طلبانه از جوانگرایی آخرین خبرها از خرید واکسن کرونا/ شناسایی هفتمین مورد کرونای جهش یافته در کشور تغییر در نحوه پرداخت یارانه‌ها از سال ۱۴۰۰+ ثبت نام از جاماندگان یارانه‌های نقدی خطیب‌زاده: موضع ایران به آنچه در واشنگتن رخ می‌دهد متکی نبوده است دوره پیش دبستانی ۳ ساله شد+جزئیاتی از نحوه صدور مجوز تا شهریه‌ها آخرین قیمت سکه، طلا و دلار در بازار چهارشنبه ۸ بهمن ۹۹ + جدول متنفی‌شدن صدور مجوز در سایت ثبت‌نام مجوز تردد بین‌شهری+ جزئیات/ لغو صدور مجوز برای خروج از تهران رئیس سازمان صدا و سیما به جلسه هیئت وزیران دعوت نشد آغاز ثبت‌نام کنکور ۱۴۰۰+ جزئیات/ میزان تاثیر سوابق تحصیلی روحانی: به تعهدات برگردند، ما هم برمی‌گردیم/قرار نیست عده‌ای مشکلات را حل کنند و عده‌ای چرتکه بیاندازند اعلام میزان عیدی کارکنان + جزئیات وضعیت بازار بورس امروز چهارشنبه ۸ بهمن ۹۹ قیمت دلار و انواع ارز امروز ۸ بهمن ۹۹ محکومیت رئیس سابق سازمان خصوصی سازی به ۱۵سال حبس+ جزئیات آخرین آمار شیوع ویروس کرونا در جهان امروز ۸ بهمن ۹۹ هشدار اسرائیل به بایدن در خصوص بازگشت به برجام توصیه کاخ الیزه به دولت بایدن نخستین ولیعهد تاریخ عمان کیست؟ افزایش حقوق کارگران در ۱۴۰۰+ جزئیات همسان سازی حقوق پاسخ کرملین به افشاگری ناوالنی درباره قصر پوتین ارزش سهام عدالت و دارایکم در ۷بهمن ۹۹ +جدول دیدار ظریف با لاوروف در مسکو + جزئیات آخرین وضعیت نفتکش ایرانی توقیف شده در اندونزی گزافه گویی نتانیاهو در مورد ایران جزئیات واریز یارانه ۱۲۰ هزارتومانی از زبان ربیعی+ مشمولین یارانه ۱۲۰ هزار تومانی/ آغاز واکسیناسیون کرونایی از دهه فجر روحانی: دولت تغییر شاکله بودجه را نمی‌پذیرد آخرین قیمت طلای ۱۸ عیارف سکه، دلار و ارز امروز ۷ بهمن ۹۹ ۱۶ فیلم راه‌یافته به جشنواره فجر+ اسامی اعلام زمان واریز عیدی بازنشستگان ۱۴۰۰+ جزئیات قیمت دلار و انواع ارز امروز ۷ بهمن ۹۹+ کاهش قیمت ارز بایدن: جلسه محاکمه استیضاح ترامپ باید انجام شود احمد توکلی: غسال آیت‌الله مصباح یزدی ابَربدهکار بانکی است سرلشکر باقری: حین رزمایش دشمن چندین بار اعلام کرد قصد تهاجم ندارد /سرلشکر موسوی: تمامی تحرکات دشمن رصد می‌شود جزئیات شکایت نمایندگان مجلس از ظریف، کلانتری و آخوندی واکنش توئیتری سخنگوی دولت به احضار آذری جهرمی از سوی دادستانی+عکس نمایندگان مجلس از دولت شکایت کردند افزایش قابل توجه حقوق سربازان+ مبلغ جدید زمان برگزاری فینال برنامه «عصرجدید» + جزئیات روحانی: فضای کسب و کار به‌ویژه بازار سرمایه نیازمند ثبات است آمار تروریست های داعشی چند ملیتی به هلاکت رسیده/ اینفوگرافیک تازه ترین خبرها از نمایشگاه مجازی کتاب تهران نشانه های یقین در کلام امیرالمومنین (ع) این شهید با دستان خودش مزارش را آماده کرد مراسم عزاداری شب شهادت حضرت فاطمه زهرا (س) با حضور رهبر انقلاب برگزار شد الگوی امام عصر (عج) چه کسی است؟ آخرین اخبار از مرحله نیمه‌نهایی «عصرجدید»+ جزئیات و علت تغییر ساختار برنامه احسان علیخانی پوستر| رهبر انقلاب: مسئولان واکسن مطمئن تهیه کنند لحظه شماری مهمان دورهمی برای اخراج از دانشگاه! حکمت در چه دل‌هایی به بار می‌نشیند؟ پوستر/ شهید پیروز کاریکاتور/ شورای بی کفایت حدیث امام باقر (ع) درباره مقام منتظران موعود افشین واقعی سریال خانه امن کیست؟+ عکس وقتی که ازدواج خانم بازیگر سوژه مهران مدیری شد عملی که از نماز و روزه بالاتر است دلایل گرانی مرغ/ اینفوگرافی سخنی با امام زمان عج الله تعالی فرجه الشریف در دوران فتنه لارگانی: بجای دولت ما از مردم عذرخواهی می‌کنیم کاریکاتور | دزدان دریایی آمریکایی کاریکاتور | مسابقه تخم مرغ و دلار! قیمت مسکن در ۸ سال اخیر/ اینفوگرافیک کاریکاتور | تابستان داغ اینفوگرافیک | خانه‌های سر به فلک‌کشیده / ۲ عاقبت منفورترین چهره‌های واقعه کربلا/ اینفوگرافیک کاریکاتور/ چه بوی کبابی میاد! تیزر برنامه تلویزیونی منهای نفت با موضوع صنعت شیشه کریستال تیزر برنامه تلویزیونی منهای نفت با موضوع صنعت آرد و گندم تیزر برنامه تلویزیونی منهای نفت با موضوع صنعت دامپروری و دام گوشتی تیزر برنامه تلویزیونی منهای نفت با موضوع صنعت دانه های روغنی تیزر برنامه تلویزیونی منهای نفت با موضوع صنعت شیرینی و شکلات تیزر برنامه تلویزیونی منهای نفت با موضوع صنعت فرش تیزر برنامه تلویزیونی منهای نفت با موضوع صنعت نساجی تیزر برنامه تلویزیونی منهای نفت با موضوع صنعت چوب و مبلمان شکست استثناگرایی آمریکایی در عصر ترامپ به سمت دنیای پس از دلار پیش می رویم؟ خروج ترامپ از برجام؛ فشار حداکثری و نتایج حداقلی وضعیت نتایج انتخابات آستانه اشرفیه پس از درگذشت رمضانی دستک زمان تبلیغات انتخابات مجلس 98 آیا عراق می تواند از نیروهای امریکایی خالی شود؟ ائتلاف سازی به سبک امام موسی صدر مرگ ابوبکر البغدادی؛ کشته شدن سرکرده داعش چه پیامدی دارد؟ بازوهای نیابتی ایران در منطقه قدرتمندتر از همیشه درس‌های جنگ یمن برای اسرائیل وحدت میان جریان های سیاسی ایران در سایه سیاست فشار حداکثری آمریکا دولت پنهان در لبنان شکست سیاست فشار حداکثری ترامپ در قبال ایران/درهای مذاکره با ایران باز است طرح صهیونیست ها برای اشغال دره اردن رویای چین در هفتاد سالگی؛ خیلی دور، خیلی نزدیک سبک مبارزه تشکیلات خودگردان و اتحادیه اروپا برای حفظ کرانه باختری طرحی برای ایجاد یک سازه امنیتی در خاورمیانه تاریخ سری فشار اسرائیل برای حمله به ایران بررسی صنعت انیمیشن در منهای نفت/ ژاپن چگونه صنعت انیمیشن جهان را قبضه کرد؟ + فیلم منهای نفت: درآمد 16 هزار بشکه نفت تنها در یک سوله پرورش ماهی بررسی صنعت پرورش ماهی در مستند منهای نفت + تیزر بررسی صنعت لبنیات در مستند منهای نفت/ اشتغال یک میلیون نفری شیر و لبنیات منهای نفت: درآمد یک میلیارد دلاری پسته ایران/ هیچ کشوری توان تولید پسته مرغوب ایران را ندارد همه ابعاد تحریم؛ فرصت‌ها و تهدیدها تحریم‌ها به مبادلات ما با شرکت‌های کوچک اروپایی آسیبی نمی‌زند/ نرخ کنونی دلار بالاتر از نرخ واقعی آن است

واکنش مرکز پژوهش‌های مجلس به انتشار اوراق پیش‌فروش نفت

مرکز پژوهش‌های مجلس با تاکید بر اینکه انتشار اوراق پیش‌فروش نفت هیچ مزیتی نسبت به اوراق ریالی فعلی ندارد بلکه آسیب‌های بسیار بیشتری هم دارد، درباره تشدید آسیب‌پذیری کشور در مقابل تحریم نفتی با اجرای این پیشنهاد دولت هشدار داد و بر ضرورت جلوگیری از تصویب و اجرای این پیشنهاد تاکید کرد.
تاریخ انتشار: ۱۰:۵۰ - ۲۷ آبان ۱۳۹۹ - 2020 November 17
کد خبر: ۶۷۱۲۸

به گزارش راهبرد معاصر؛  مرکز پژوهش های مجلس شورای اسلامی با انتشار گزارشی با عنوان «اظهار نظر کارشناسی درباره: پیش نویس پیشنهادی جهت تصویب در شورای عالی هماهنگی اقتصادی با عنوان «پیش فروش قطعی اوراق نفت»» با تاکید بر اینکه انتشار اوراق پیش‌فروش نفت هیچ مزیتی نسبت به اوراق ریالی فعلی ندارد، اعلام کرد: این سیاست در مقایسه با سیاست‌های در حال اجرای فعلی یعنی انتشار انواع اوراق مالی اسلامی (برمبنای مصوبه شورای هماهنگی اقتصادی) و همچنین فروش سهام دولت (در قالب صندوق‌های ETF و سایر روش‌ها) دارای آسیب‌های بسیار بیشتری است. همچنین قابل پیش‌بینی است که در زمان سررسید اوراق فشار عمومی برای ایجاد گشایش در فروش نفت افزایش خواهد یافت که این امر حاکمیت را از تصمیم‌گیری مستقل در سیاست خارجی خود بازخواهد داشت.

 

* تبیین جزئیات پیشنهاد دولت درباره پیش‌فروش اوراق نفت

در بخش «مقدمه» این گزارش با اشاره به احتمال اجرای پیشنهاد دولت مبنی بر انتشار اوراق برای پیش فروش نفت در سال 1400، توضیحاتی درباره جزئیات این پیشنهاد دولت ارائه شده که بدین شرح است:

«1. در این پیشنهاد دولت می‌تواند حدود 200 میلیون بشکه نفت خام و میعانات گازی برای صادرات و ظرفیت‌های جدید پالایشگاهی با سر رسید حداقل 2 سال با دریافت ارزش ریالی در قالب اوراق (یا صندوق نفت)، پیش‌فروش کند و منابع حاصل را بر اساس نسبت مقرر قانونی بین ذی‌نفعان (شرکت ملی نفت و خزانه دولت) تقسیم نماید.

 

2. دارنده اوراق در سررسید می‌تواند نفت را دریافت کرده یا درصورت عدم تمایل به دریافت نفت با پرداخت کارمزدی، شرکت ملی نفت مکلف شده است نسبت به فروش نفت تعهد شده اقدام نماید؛ و اگر این امکان فراهم نبود دولت می‌تواند با فروش مجدد اوراق، منابع موردنیاز جهت بازپرداخت به خریداران اوراق را برابر با قیمت روز نفت و نرخ ارز زمان سررسید، تسویه کند. همچنین در صورت کاهش قیمت نفت یا ارز (نسبت به زمان انتشار اوراق)، دولت به میزان مبلغ پرداخت شده در زمان خرید به همراه سود سپرده بلندمدت به صورت ریالی به دارنده اوراق پرداخت خواهد نمود.

 

به زبان ساده، می‌توان گفت که این ایده به دنبال ارائه مجوز انتشار اوراقی با سر رسید 2 سال است که نرخ سودی معادل افزایش نرخ ارز و افزایش قیمت نفت خواهد داشت و حداقل نرخ سود بلندمدت بانکی نیز برای خریداران این اوراق تضمین می‌شود. در صورت گشایش در صادرات نفت یا افزایش ظرفیت پالایشگاهی کشور در دو سال آتی، این اوراق با تحویل نفت تسویه خواهد شد و در غیر این صورت، دولت متعهد شده است معادل ریالی ارزش روز نفت را به دارندگان اوراق پرداخت کند».

 

در ادامه این گزارش، بازوی کارشناسی مجلس با اشاره به این موضوع که پوشش کسری بودجه، جلوگیری از افزایش نرخ بهره در بازار اوراق و پایداری بدهی دولت، مهمترین ادله مطرح شده در توجیه این پیشنهاد دولت است، به نقد و بررسی دلایل مذکور پرداخته شده که توضیحات آن به شرح زیر است:

 

*بخش اصلی کسری بودجه قابل ترمیم بوده و نیازی به ایجاد تعهدات جدید نیست

«1. پوشش کسری بودجه: یکی از ادله مطرح شده جهت توجیه پیش‌فروش نفت با استفاده از این اوراق، پوشش کسری بودجه است. بر مبنای رقم مورد نیاز 125 هزار میلیارد تومان اعلام شده توسط سازمان برنامه و بودجه، در شش‌ماهه اول سال مجوز انتشار اوراق مازاد بر سقف قانون بودجه معادل حدود نیمی از این مبلغ به دولت داده شده است. همچنین با توجه به فروش سه صندوق‌ سرمایه‌گذاری قابل معامله در بورس (ETF) توسط دولت در سال جاری، به نظر می‌رسد حتی اگر اقدامات ایجادکننده درآمد پایدار توسط دولت دنبال نشود، بخش اصلی کسری بودجه دولت قابل ترمیم بوده و نیازی به ایجاد تعهدات جدید نیست (در قانون بودجه سال 1399 منابع حاصل از واگذاری صندوق‌های ETF، 6700 میلیارد تومان در نظر گرفته شده است در حالی که ارزش صندوق‌های در نظر گرفته شده توسط دولت بسیار بیش‌تر از این مقدار است).

 

* انتشار اوراق پیش‌فروش نفت موجب کاهش نرخ در بازار اوراق نمی‌شود

2. جلوگیری از افزایش نرخ بهره در بازار اوراق: یکی از نکات مطرح شده در توجیه این سیاست پیشنهادی، جلوگیری از افزایش نرخ بهره در بازار در اثر انتشار اوراق بدهی است. از 13 خرداد تا 14 مرداد سال 1399 و در مدت 2 ماه در حراج‌های هفتگی اوراق بدهی، بالغ بر 50 هزار میلیارد تومان اوراق دولتی به فروش رفته و دولت از این محل تأمین مالی کرده است. متوسط نرخ سود در نظر گرفته شده برای این اوراق نیز حداکثر 20 درصد بوده است که در شرایط کنونی اقتصاد کشور نرخ پایینی به حساب می‌آید. این در حالی است که پیش بینی می‌شود سود اوراق پیش‌فروش نفت (به دلیل رشد احتمالی نرخ ارز و قیمت نفت) بسیار بیش از این باشد. لذا می‌توان گفت انتشار اوراق پیش‌فروش نفت نه تنها موجب کاهش نرخ در بازار اوراق نشده بلکه ظرفیت استفاده از این اوراق در نرخ‌های کنونی را در کل با مشکل مواجه خواهد کرد و نرخ سود اوراق را به کانال‌های بسیار بالاتری نیز منتقل می‌کند. هرچند که می‌بایست با انجام اصلاحات اساسی و ایجاد درآمد پایدار از نیاز به انتشار حجم بالای اوراق برای جبران کسری بودجه اجتناب می‌شد ولی با فرض نبود سایر گزینه‌ها در صورتی که هدف سیاستگذار مدیریت نرخ سود باشد می‌توان با اتخاذ تدابیری که موجب ایجاد تقاضای مازاد در بازار اوراق شود از افزایش غیرمتعارف نرخ بهره جلوگیری کرد.

 

*اثر بسیار مخرب انتشار اوراق پیش‌فروش نفت بر پایداری بدهی‌های دولت

3. پایداری بدهی دولت: یکی از دلایلی که در توجیه روش اوراق پیش‌فروش نفت مطرح شده است بحث پایداری بدهی‌های دولت است. بدین صورت که به منظور جلوگیری از افزایش بدهی‌های دولت در اثر انتشار انواع اوراق مالی اسلامی فعلی و در نتیجه ناپایدار شدن بدهی‌های دولت، فروش اوراق مبتنی بر نفت پیشنهاد شده است. اما در واقع این سیاست پیشنهادی اثر بسیار مخربی بر پایداری بدهی‌های دولت به همراه خواهد داشت. ارزش روز اوراق پیش‌فروش ریالی نفت به دو عامل قیمت نفت، و نرخ ارز وابسته خواهد بود. از آنجایی که به دلیل شیوع ویروس کرونا در جهان و رکود اقتصادی حاصله، قیمت نفت در حال حاضر در سطح بسیار پایینی قرار دارد لذا پیش بینی افزایش قیمت نفت در تاریخ سررسید اوراق بسیار محتمل است. همچنین در صورت تداوم تحریم‌ها (که با توجه به شرایط موجود بسیار محتمل است) از محل افزایش احتمالی نرخ ارز نیز ارزش این اوراق فزاینده خواهد بود. در یک محاسبه ساده با فرض افزایش 50 درصدی قیمت نفت (از حدود 40 به 60 دلار) و تداوم رشد نرخ ارز به میزان یک سال گذشته، اوراق پیش‌فروش نفت در زمان سررسید، بازدهی حدود 200 درصد خواهند داشت و نرخ هزینه دولت برای تأمین مالی بسیار بالا خواهد بود.

 

*سه برابر شدن تعهدات دولت برای اوراق پیش‌فروش نفت در طی دو سال

مطابق با سناریو توضیح داده شده در بالا تعهدات دولت برای اوراق پیش‌فروش نفت در طی دو سال در حدود سه برابر خواهد شد. برای مثال با فروش اوراق پیش‌فروش به میزان 100 هزار میلیارد تومان در سال 1399، دولت در سال 1401 با حدود 300 هزار میلیارد تومان تعهد سررسید شده مواجه خواهد شد. هزینه‌های بالای تأمین مالی به این روش که در صورت تداوم روند فعلی بیشتر از نرخ تورم نیز خواهد بود موجب خواهد شد که نسبت بدهی به تولید ناخالص داخلی(GDP) که به عنوان شاخصی از پایداری بدهی به آن اشاره می‌شود به صورت شتابان افزایش یابد (در شرایط فعلی علی‌رغم افزایش میزان انتشار اوراق با توجه به کمتر بودن نرخ سود در مقایسه با تورم، این شاخص با سرعت کمتری در حال افزایش است)».

 

در ادامه گزارش این مرکز پژوهشی، سایر آثار و تبعات اجرای پیشنهاد مطرح شده توسط دولت برای انتشار اوراق پیش فروش نفت مورد بررسی قرار گرفته که به شرح زیر است:

 

*تبعات منفی انتشار اوراق پیش فروش نفت بر سایر بازارهای مالی

«1. اثرگذاری بر سایر بازارها: از منظر اثرگذاری بر سایر بازارها، انتشار اوراق پیش‌فروش نفت با تضمین حداقل سودی معادل نرخ سپرده‌های بلندمدت بانکی بیشترین اثر را بر تبدیل این نوع سپرده‌ها به اوراق مذکور خواهد داشت و با مصرف منابع حاصله توسط دولت سیالیت نقدینگی افزایش نیز خواهد یافت. از سوی دیگر بانک‌ها برای حفظ سپرده‌های خود مجبور به افزایش نرخ سود سپرده خواهند بود. به علاوه با توجه به کاهش جذابیت اوراق مالی اسلامی متعارف در مقابل اوراق پیش‌فروش نفت، تقاضا برای اوراق مالی ـ اسلامی کاهش یافته و موجب افزایش شدید نرخ سود اوراق مالی اسلامی از جمله اوراق منتشره از سوی دولت خواهد شد. با توجه به مرتبط بودن بازارهای دارایی به یکدیگر این فروش اوراق نفتی ممکن است در کوتاه‌مدت بر کاهش التهابات سایر بازارها اثرگذار باشد اما این هدف نیز با استفاده از راهکارهای دیگری با هزینه بسیار کمتری قابل حصول خواهد بود.

 

*شرایط قانونی لازم برای صادرات نفت توسط سایر نهادها فراهم است

2. تأثیر بر شرایط صادرات نفت: یکی از مواردی که ممکن است به عنوان مزایای اوراق پیش‌فروش نفت عنوان شود فراهم شدن بستر صادرات نفت توسط نهادهای غیردولتی و در نتیجه افزایش صادرات نفت باشد. بررسی قوانین مصوب و ظرفیت‌های فعلی کشور نشان می‌دهد که از این منظر نیز مزیتی برای پیشنهاد مطرح شده قابل تصور نیست. بر اساس بند «و» تبصره (1) قانون بودجه سال 1399 ظرفیتی فراهم شده است که اشخاص حقیقی و حقوقی بتوانند با خرید اوراق دولتی که سر رسید آن زودتر از خردادماه 1400 باشد به میزان ارزش اسمی اوراق (بدون تنزیل) و به قیمت بورس انرژی نفت جهت صادرات تحویل بگیرند. این سازوکار علاوه بر تخفیف‌های مرسوم، نرخ تنزیل اوراق را نیز به میزان تخفیف افزوده است و در صورت اجرا امکان ورود بخش‌های غیردولتی را به صادرات نفت فراهم کرده است. لذا در صورت وجود ظرفیتی برای صادرات نفت توسط سایر نهادها، در حال حاضر نیز می‌توان از آن استفاده نمود.

 

*انتقال بار مالی بالای تسویه اوراق پیش‌فروش نفت به دولت بعدی

3. افزایش هزینه تأمین مالی دولت و انتقال بازپرداخت به دولت بعد: با توجه به مطالب پیشین، پیشنهاد مطرح شده از منظر هزینه‌های تأمین مالی (نرخ سود)، در مقایسه با انتشار اوراق مالی اسلامی هزینه‌های بسیار بالاتری را به دولت تحمیل خواهد کرد. این موضوع در کنار در نظر گرفتن سررسید حداقل دو سال برای اوراق مذکور بار مالی زیادی را در ابتدای دوره به دولت آتی تحمیل خواهد کرد و موجب کاهش ابتکار عمل قوه مجریه در آن بازه زمانی خواهد شد.

 

*احتمال بالای Rollover شدن اوراق پیش‌فروش نفت

4. خطر کاهش شدید اعتبار دولت در صورت Rollover کردن اوراق نفت: از منظر اعتبار دولت ریسک نکول اوراق پیش‌فروش نفت برای دولت قابل توجه است. زیرا در صورت تداوم تحریم‌ها و عدم امکان صادرات یا افزایش ظرفیت پالایش نفت در دو سال آینده، در تاریخ سررسید نفت تحویلی برای خریداران اوراق هیچ کاربردی ندارد. لذا دولت خودش اوراق پیش‌فروش نفت را تسویه خواهد کرد. در صورتی که این تسویه از محل فروش اوراق پیش‌فروش نفت جدیدی انجام شود (به عبارتی Rollover کردن اوراق نفت)، بی‌اعتباری بسیار شدیدی برای دولت به دنبال خواهد داشت.

 

در واقع اگر در بازار اوراق مالی اسلامی، دولت برای تسویه اوراق سررسید شده خود اوراق جدید منتشر کند (در حال حاضر این سیاست در حال اجرا است) صدمه جدی به اعتبار دولت وارد نمی‌شود اما در صورت انجام این اقدام در اوراق پیش‌فروش نفت، به دلیل عیان شدن عدم امکان صادرات نفت، بی‌اعتباری قابل توجهی برای دولت به بار خواهد آورد. این موضوع می‌تواند بر امکان مجدد فروش اوراق پیش‌فروش نفت اثرگذار باشد به طوری که مردم این اوراق را بسیار پرریسک ارزیابی کرده و در نتیجه بازدهی مورد انتظار اوراق جدید بیشتر خواهد بود. باید در نظر داشت در صورت عدم موفقیت دولت برای فروش اوراق جدید در زمان سررسید (Rollover کردن اوراق نفت) و به دلیل حجم بالای تعهدات، امکان بازپرداخت آن از محل بودجه وجود ندارد و در نتیجه امکان نکول زیاد خواهد بود.

 

*مختل شدن برنامه ریزی تولید نفت کشور

5. ایجاد اختلال در برنامه‌ریزی تولید نفت: علاوه بر موارد مذکور، پیشنهاد مطرح شده برنامه ریزی برای تولید و استخراج نفت را در حد یک میلیون بشکه نفت در روز با نوسان مواجه خواهد کرد و در زمان سررسید و بازه تعیین شده برای تحویل نفت، مشخص نیست که شرکت ملی نفت مکلف به عرضه این مقدار نفت است یا اینکه خریدار اقدام به دریافت فیزیکی نفت نخواهد کرد و شرکت ملی نفت می‌بایست با کاهش میزان استخراج نفت یا ایجاد امکان ذخیره‌سازی مبادرت به مدیریت این نوسانات کند.

 

*تشدید آسیب‌پذیری کشور در مقابل تحریم نفتی

6. افزایش وابستگی به نفت و آسیب‌پذیری در مقابل تحریم نفتی: این راهکار به علت پیش‌فروش نفت و استفاده از منابع آن در سال جاری از یک سو وابستگی به منابع حاصل از نفت را در سال جاری افزایش می‌دهد و از سوی دیگر وابستگی و آسیب‌پذیری کشور در مقابل تحریم‌های نفتی را در سال‌های سر رسید این اوراق به شدت افزایش می‌دهد. به عنوان مثال، در سال 1401 دولت مستقر از یک سو تأمین منابع لازم برای بودجه خود را در گرو صادرات نفت می‌بیند و از سوی دیگر خود را با تعهدات نفتی سررسید شده‌ای معادل حدود یک میلیون بشکه در روز مواجه می‌بیند که راهکار تسویه آن فراهم شدن امکان صادرات نفت خواهد بود.

 

7. سلب صلاحیت‌های تقنینی و نظارتی مجلس: در صورت تصویب این طرح در شورای هماهنگی اقتصادی، به نظر می‌رسد همان مسیری که توسط دولت درباره قانون بودجه سال 1398 طی شد، در مورد قانون بودجه سال 1399 نیز در حال طی شدن است و دولت برای رفع چالش کسری بودجه خود، از مسیر شورای هماهنگی سران سه قوه وارد عمل شده و بودجه مصوب مجلس را اصلاح می‌کند. موضوعی که صلاحیتهای قانونی مجلس در امر تصویب و نظارت بر بودجه را کاهش داده و مورد اعتراض بسیاری از نمایندگان محترم مجلس شورای اسلامی نیز قرار گرفته است.

 

این در حالی است که منطق حکم می کند که مواردی که تصمیمات نیازمند اصلاح قوانین است، به صورت دو فوریتی توسط دولت به مجلس شورای اسلامی ارسال شود. از سوی دیگر فرایند بررسی پیشنهادات در شورای هماهنگی اقتصادی فرایندی غیرشفاف بوده و حاکمیت را از مشارکت حداکثری نخبگان در ارزیابی این پیشنهاد و ارائه راهکارهای اصلاحی محروم می‌کند.

 

با توجه به نکات مذکور به نظر می‌رسد از منظر روش تصویب نیز تصویب این پیشنهاد در شورای هماهنگی اقتصادی قابل دفاع نخواهد بود و حتی در صورت وجود فوریت دولت می‌تواند پیشنهاد خود را در قالب لایحه دوفوریتی به مجلس شورای اسلامی تقدیم نماید تا در فرایندی شفاف مورد ارزیابی و تصویب قرار گیرد.

 

*تبعات سیاسی خطرناک انتشار اوراق پیش‌فروش نفت

8. پیامدهای سیاسی: وجود اوراق پیش‌فروش نفت در دست عموم مردم یا گروه‌های ذی‌نفع موجب می‌شود که مطالبه عمومی جهت برطرف شدن موانع و فراهم شدن امکان صادرات نفت در زمان سر رسید اوراق گسترش یابد».

 

* آسیب‌های بسیار بیشتر انتشار اوراق پیش‌فروش نفت در مقایسه با سایر روش ها

در بخش «جمع‌بندی» گزارش مرکز پژوهش های مجلس آمده است: «با توجه به نکات فوق به نظر می‌رسد اوراق پیش‌فروش نفت هیچ مزیتی نسبت به اوراق ریالی فعلی که توسط دولت در حال انتشار است نخواهد داشت. زیرا انتشار اوراق پیش‌فروش نفت به دلیل وابستگی به نرخ ارز و قیمت نفت در تاریخ سررسید بازدهی بسیار بالایی خواهد داشت که این امر از یک سو تعهدات دولت را افزایش داده (موجب ناپایداری بسیار زیاد بدهی‌های دولت می‌شود) و از سوی دیگر موجب افزایش نرخ بهره در اقتصاد خواهد شد. هرچند شرکت ملی نفت به دلیل بهره‌مندی از عواید حاصل از انتشار این اوراق (سهم 14.5 درصدی) از این سیاست منتفع خواهد شد اما در مجموع این سیاست در مقایسه با سیاستهای در حال اجرای فعلی یعنی انتشار انواع اوراق مالی اسلامی (برمبنای مصوبه شورای هماهنگی اقتصادی) و همچنین فروش سهام دولت (در قالب صندوق‌های ETF و سایر روش‌ها) دارای آسیب‌های بسیار بیشتری است. همچنین قابل پیش‌بینی است که در زمان سررسید اوراق فشار عمومی برای ایجاد گشایش در فروش نفت افزایش خواهد یافت که این امر حاکمیت را از تصمیم‌گیری مستقل در سیاست خارجی خود بازخواهد داشت. با در نظر گرفتن این موارد و سایر موارد مطرح شده در گزارش لازم است تا از تصویب و اجرای این پیشنهاد جلوگیری به عمل آید»./ فارس

ارسال نظر
نام:
ایمیل:
* نظر:
تحلیل های برگزیده
پرطرفدارترین اخبار