بحران جمعیت در ایران به کجا ختم خواهد شد؟-راهبرد معاصر
محدودیت‌های سفر در تعطیلات پایان هفته پیغام مدیر عامل استقلال به مهدی قایدی درباره چه بود؟ قابل توجه سهامداران عدالت+ جزئیات سورپرایز احتمالی مربی استقلال مقابل مس+ ساعت و زمان بازی استقلال پهپاد کمان ۲۲ رونمایی شد فیلم/ متفاوت‌ترین کلیپ تبریک روز پدر! آخرین وضعیت و آمار کرونا در ایران امروز چهارشنبه ۶ اسفند ۹۹/ فوت ۷۳ بیمار کرونایی در شبانه روز گذشته گزارش تصویری| اولین تصویر از پهپاد رزمی کمان ۲۲ ارتش تنها راه برون‌رفت از بن‌بست برجام لغو تحریم‌های ایران است واکنش‌ها به توقف اجرای داوطلبانه پروتکل الحاقی رایزنی تلفنی وزیر خارجه قطر و مشاور امنیت ملی آمریکا درباره ایران لوح| امیرالمؤمنین و قاطعیت علوی واکنش واعظی به عملیات رسانه‌ای دولت علیه مجلس آمار مبتلایان به ویروس جهش یافته کرونا در کشور واعظی: آماده تعامل با مجلس هستیم فرمانده کل سپاه: در هر میدانی که ‌دشمن‌ مردم عزیزمان را تهدید ‌کند ‌حضور می‌یابیم نمکی: کرونای انگلیسی ظرف ۷۲ ساعت فرد را بستری می‌کند/ آغاز مرحله دوم تزریق واکسن کرونا قیمت ربع سکه امروز چهارشنبه ۶ اسفند ۹۹ جزئیات تازه‌تری از دستگیری عامل انتحاری در عوارضی تهران+ عکس آخرین اخبار از لایجه رتبه بندی معلمان توضیحات وزیر راه و شهرسازی درباره نحوه اجرای پروتکل‌های وزارت بهداشت در تعطیلات نوروز جزئیات مصوبات مالیاتی مجلس+ احکام بسیار مهم مالیاتی همتی: شروع پرداخت بدهی کره به ایران با ۱ میلیارد دلار قیمت پراید در بازار امروز چهارشنبه ۶ اسفند ۹۹ شرط ماندن مهدی قایدی در استقلال چیست؟ واکنش استقلال به انتقال بازیکنش به پرسپولیس قالیباف: مجلس به هر قیمتی به دنبال افزایش درآمد در بودجه نیست ستاره‌ مورد نظر استقلال سر از تراکتور درآورد!+ عکس قیمت دلار و ارز امروز ۶ اسفند ۹۹ آخرین اخبار از همسان‌ سازی حقوق بازنشستگان+ طرح جدید مجلس روحانی: می‌ترسم دستی در کار باشد تا مردم در انتخابات شرکت نکنند/مثل این که یادمان رفته که در شرایط جنگ هستیم جزئیات ممنوعیت ورود خودرو‌های شخصی به شهر‌های ممنوعه+ اسامی شهرها حداقل افزایش حقوق کارمندان دولت+ جزئیات بازداشت فردی با جلیقه انفجاری در عوارضی تهران+ جزئیات هشدار هواشناسی/ کولاک برف و آبگرفتگی معابر وضعیت بورس امروز ۶ اسفند ۹۹ جدیدترین آمار مبتلایان و فوتی‌های کرونا در جهان امروز ۶ اسفند ۹۹ عبدالله احمدیه بازیگر پیشکسوت درگذشت+ علت فوت و عکس توضیحات ستاد تنظیم بازار درباره علت افزایش قیمت میوه محسن رضایی: کار کمیسیون مشترک مجمع درباره پالرمو و CFT پایان یافت نیمه دوم اسفند فاز دو مطالعه واکسن کووایران برکت آغاز می‌شود زنگنه به جای حمله به پالایشگاه درباره کرسنت و سیراف توضیح دهد قیمت روز خودرو‌های ایران خودرو سایپا امروز ۶ اسفند ۹۹ تماس بایدن با نخست وزیر عراق درخواست ۱۰ سناتور از بایدن برای پیشبرد دیپلماسی با ایران آمریکا: در مورد پول های‎ بلوکه شده ایران در کره نظری نداریم جدول قیمت گوشی سامسونگ امروز چهارشنبه ۶ اسفند ۹۹ مذاکرات پنهانی قلعه نویی و مربی پرسپولیس فروش فوری سایپا بدون قرعه کشی امروز چهارشنبه ۶ اسفند ۹۹/ نحوه ثبت نام پادرا سایپا بدون قرعه کشی+ جزئیات و لینک طلای ۱۸ عیار نرخ ارز دلار سکه طلا یورو امروز چهارشنبه ۶ اسفند ۹۹ + جدول تغییرات لحظه‌ای طلا قبول کن ولی دلیل نخواه! ارزش سهام عدالت و دارایکم امروز ۵ اسفند ۹۹ +جدول ظریف: توقف پروتکل الحاقی منطبق با برجام است پایان احتکار روغن؛ افزایش قیمت منتفی شد تل‌آویو به هیچگونه توافق غرب با ایران امید نخواهد داشت ظریف: برای دفاع از مظلوم، در کنار مردم یمن ایستاده‌ایم زمان واریز سود سهام عدالت + جرئیات واکنش عجیب مشاور روحانی به رشد بی‌رویه قیمت دلار و سکه رهبر انقلاب: یک صدا علیه باج گیری مجرمان اینترنتی نسل تکامل یافته سارقین هستند افزایش ۵۰ درصدی حقوق کارمندان از زبان نوبخت + جزئیات تمایل چهار شرکت سوئیسی برای سرمایه‌گذاری در ایران کمیسیون تلفیق در اصلاح بودجه نمره قبولی گرفت غیبت سه بازیکن استقلال/ آبی‌ها تست کرونا دادند+ عکس رئیسی، دعوت خبرگان برای برگزاری جلسه در خصوص انتخابات ۱۴۰۰ را نپذیرفت سرلشکر رشید: رژیم‌صهیونیستی به دنبال جنگ در منطقه است آیا قانون مجلس نادیده گرفته شد؟ سردار قاآنی: می‌دانیم به چه زبانی با آمریکا صحبت کنیم رقیب نتانیاهو: او بی‌شرمی را به حد اعلا رسانده است ربیعی: آمریکا در معرض آزمون دشواری است/ آزادسازی یک میلیارد دلار از منابع ارزی ایران در کره جنوبی وعده رئیس جمهور درباره ثمرات آزادسازی منابع ارزی بلوکه شده: منتظر گشایش اقتصادی باشید ظریف: قانون توقف پروتکل الحاقی از صبح امروز اجرایی شد روایت سرلشکر باقری از چگونگی ترور شهید سلیمانی/ قطعنامه ۵۹۸ نسبت به قطعنامه‌های قبلی برتری داشت رئیسی: ابومهدی المهندس و حاج قاسم سلیمانی قهرمانان مبارزه با تروریسم هستند شوک شبکه اجتماعی نوظهور «کرونا» حضور کاربران در شبکه های اجتماعی را افزایش داد کاریکاتور/ جهانگیری: نگذاشتیم مردم زیر فشار تحریم ها کمر خم کنند جزئیات فروش فوق‌العاده نوروزی در تهران آخرین آمار شیوع کرونا در جهان ۵ اسفند ۹۹ اظهارات حریرچی درباره گسترش ویروس انگلیسی و وضعیت عید امسال ادارات و دستگاه‌های اجرایی شهر اهواز تعطیل شدند+ جزئیات تاکید آمریکا بر راهکار دو دولتی در تماس تلفنی وزرای خارجه واشنگتن و تل‌آویو شمارش معکوس برای تسلط کامل انصارالله بر استان مأرب ابراز نگرانی واشنگتن از فاصله گرفتن ایران از تعهدات هسته‌ای توضیح «شهاب حسینی» درباره ماجرای واکسن زدن در آمریکا و فعالیت هنری‌اش شناسایی آسیب‌پذیری در SHAREit کلاهبرداری در اینستاگرام با عنوان فروش گوشی موبایل دستگیری عامل تهدید به قتل با سلاح گرم در اینستاگرام اخاذی از فالورهای ساده دل رعایت پروتکل‌های بهداشتی موثرترین راه مهار کرونای انگلیسی رونمایی از آزار مجازی؛ وقتی خشونت آنلاین می‌شود تلاش دوباره واتس‌اپ برای موافقت کاربران با سیاست حریم خصوصی جدید رهبر انقلاب: حرف و وعده فایده ندارد فقط عمل سریال های نوروز ۱۴۰۰ کدامند؟ سرود/ ای جانِ حضرت سجاد، مولانا حضرت باقر (ع) وقایعی که پیش از ظهور حضرت حجت (عج) رخ می دهد اختتامیه جشنواره فیلم فجر|«ابلق» بهترین فیلم از نگاه بینندگان/ نادیده گرفته شدن قهرمانان ملی+ تصاویز اعلام فهرست کامل نامزدهای اولیه اسکار+ اسامی «شنای پروانه» قاچاق شد؟ علی دایی، علی پروین در وداع بامدادی با انصاریان/ فیلم محل جدید تصویربرداری «بچه مهندس ۴» کجاست؟ برگ برنده سریال «نون خ» رو شد آخرین مهلت خرید در نخستین نمایشگاه مجازی کتاب تهران تاثیر پرخوری در بیماری و قساوت قلب گزارش تصویری/ مراسم خاکسپاری مهرداد میناوند زمان تمدید نمایشگاه مجازی کتاب تهران ۹۹ ۱۶ فیلم راه‌یافته به جشنواره فجر+ اسامی زمان برگزاری فینال برنامه «عصرجدید» + جزئیات آمار تروریست های داعشی چند ملیتی به هلاکت رسیده/ اینفوگرافیک تازه ترین خبرها از نمایشگاه مجازی کتاب تهران نشانه های یقین در کلام امیرالمومنین (ع) پوستر| رهبر انقلاب: مسئولان واکسن مطمئن تهیه کنند پوستر/ شهید پیروز کاریکاتور/ شورای بی کفایت دلایل گرانی مرغ/ اینفوگرافی سخنی با امام زمان عج الله تعالی فرجه الشریف در دوران فتنه تیزر برنامه تلویزیونی منهای نفت با موضوع صنعت شیشه کریستال تیزر برنامه تلویزیونی منهای نفت با موضوع صنعت آرد و گندم تیزر برنامه تلویزیونی منهای نفت با موضوع صنعت دامپروری و دام گوشتی تیزر برنامه تلویزیونی منهای نفت با موضوع صنعت دانه های روغنی تیزر برنامه تلویزیونی منهای نفت با موضوع صنعت شیرینی و شکلات تیزر برنامه تلویزیونی منهای نفت با موضوع صنعت فرش تیزر برنامه تلویزیونی منهای نفت با موضوع صنعت نساجی تیزر برنامه تلویزیونی منهای نفت با موضوع صنعت چوب و مبلمان شکست استثناگرایی آمریکایی در عصر ترامپ به سمت دنیای پس از دلار پیش می رویم؟ خروج ترامپ از برجام؛ فشار حداکثری و نتایج حداقلی وضعیت نتایج انتخابات آستانه اشرفیه پس از درگذشت رمضانی دستک زمان تبلیغات انتخابات مجلس 98 آیا عراق می تواند از نیروهای امریکایی خالی شود؟ ائتلاف سازی به سبک امام موسی صدر مرگ ابوبکر البغدادی؛ کشته شدن سرکرده داعش چه پیامدی دارد؟ بازوهای نیابتی ایران در منطقه قدرتمندتر از همیشه درس‌های جنگ یمن برای اسرائیل وحدت میان جریان های سیاسی ایران در سایه سیاست فشار حداکثری آمریکا دولت پنهان در لبنان شکست سیاست فشار حداکثری ترامپ در قبال ایران/درهای مذاکره با ایران باز است طرح صهیونیست ها برای اشغال دره اردن رویای چین در هفتاد سالگی؛ خیلی دور، خیلی نزدیک سبک مبارزه تشکیلات خودگردان و اتحادیه اروپا برای حفظ کرانه باختری طرحی برای ایجاد یک سازه امنیتی در خاورمیانه تاریخ سری فشار اسرائیل برای حمله به ایران بررسی صنعت انیمیشن در منهای نفت/ ژاپن چگونه صنعت انیمیشن جهان را قبضه کرد؟ + فیلم منهای نفت: درآمد 16 هزار بشکه نفت تنها در یک سوله پرورش ماهی بررسی صنعت پرورش ماهی در مستند منهای نفت + تیزر بررسی صنعت لبنیات در مستند منهای نفت/ اشتغال یک میلیون نفری شیر و لبنیات منهای نفت: درآمد یک میلیارد دلاری پسته ایران/ هیچ کشوری توان تولید پسته مرغوب ایران را ندارد همه ابعاد تحریم؛ فرصت‌ها و تهدیدها تحریم‌ها به مبادلات ما با شرکت‌های کوچک اروپایی آسیبی نمی‌زند/ نرخ کنونی دلار بالاتر از نرخ واقعی آن است
«راهبرد معاصر» بررسی می‌کند:

بحران جمعیت در ایران به کجا ختم خواهد شد؟

براساس آمار منتشرشده از سوی مرکز آمار ایران، در سال 98 بیش از 81 درصد استان‌های کشور درگیر بحران فرزندآوری بوده و تولد نوزادان در آنها کمتر از نرخ جانشینی است. به عبارت دیگر به صورت میانگین فرزندآوری در کشورمان قریب به 0.5 از نرخ جانشینی پایین‌تر بوده و این خود مقدمه وقوع بحرانی بزرگ در آینده است.
تاریخ انتشار: ۰۸:۲۲ - ۰۲ اسفند ۱۳۹۹ - 2021 February 20
کد خبر: ۷۷۶۲۰

بحران جمعیت در ایران به کجا ختم خواهد شد؟

 

از سال 1386 زمزمه‌هایی در میان کارشناسان پیچید که نرخ باروری و رشد جمعیت با سرعت در حال کاهش است و طی چند دهه آینده کشور با پدیده غالب سالمندی مواجه خواهد شد. از آغاز دهه نود شمسی بود که نرخ باروری به زیر سطح جایگزینی رسید و زنگ خطر برای رشد منفی جمعیت به صدا درآمد و کارشناسان پیش‌بینی کردند این مقدار در سال ۱۴۲۵به صفر خواهد رسید و پس از آن منفی خواهد شد.

 

نرخ جانشینی چیست؟

در تعریف نرخ جانشینی گفته شده که اگر زن و شوهری در طول حیاتشان فقط ۲ فرزند را به عنوان جانشینان خود درجامعه به وجود آورند، باید نرخ باروری حداقل ۲ باشد و با اضافه کردن ۰٫۱ هم به دلیل وجود احتمال مرگ و میر در جامعه سطح جانشینی ۲٫۱ تعریف می شود. یعنی اگر هر مادری در طول دوره بالقوه باروری 2.1 فرزند به دنیا بیاورد آنگاه میزان جمعیت ثابت خواهند ماند. اما شاهد هستیم که براساس آمار رسمی در حال حاضر نرخ باروری در کشورمان به 1.7 رسیده و بدین معنی است طی سه دهه آینده رشد جمعیت کشور منفی خواهد بود و شاهد کاهش جمعیت هستیم.

 

بحران جمعیت در ایران به کجا ختم خواهد شد؟

 

ازدواج؛ مقدمه‌ای برای فرزندآوری که خود به بحران خورده است!

بسیاری از کارشناسان معقتد هستند که مهم‌ترین عامل پیدایش بحران جمعیت در کشور مقوله ازدواج است. وقتی نرخ ازدواج به دلایل مختلف کاهش می‌یابد، به تیع آن بحران فرزندآوری و سالمندی هم چند دهه بعد خود را نمایان می‌کنند. علی رغم تصویب قانون و الزام دولت ها و سازمان های مختلف، اما شاهد هستیم که ازدواج جوانان نه تنها آسان نشده بلکه هر روز سخت تر می شود؛ همه شعار «ازدواج آسان» می دهند ولی جوانان به چشم هفت خوان رستم بدان نگاه می کنند.

 

بررسی آمارها نشان می دهد تا اوایل سال ۹۰ تعداد ازدواج در کشور افزایش قابل چشمگیری داشته و با نسبت زیادی بر طلاق غلبه کرده بود، اما از سال ۹۱ نمودار ازدواج نزولی شد و در مقابل میزان طلاق افزایش پیدا کرد. از آن زمان تاکنون آمار طلاق نه تنها کاهش پیدا نکرده و متوقف نشده بلکه سال به سال نیز رشد نشان می دهد. بر اساس آمارهای موجود از سال ۱۳۸۶ تا ۱۳۹۶ آمار طلاق های ثبت شده در کشور ۷۷ درصد افزایش نشان می دهد که زنگ خطر و هشدار جدی برای خانواده ها است.

 

با سخت تر شدن ازدواج میان جوانان، نباید انتظار حل بحران فرزندآوری را داشت. طبق آخرین سرشماری در کشور، تعداد افرادی که از سن متعارف ازدواج عبور کرده اند، اما هنوز به سن تجرد قطعی نرسیدند یک میلیون و ۸۱۰ هزار نفر است. به افرادی که از سن تجرد قطعی عبور کرده باشند، مجردان قطعی می گویند و تعداد آنها در کل کشور ۲۲۰ هزار نفر است. ۱۱ میلیون و ۸۰۰ هزار نفر مجرد هرگز ازدواج نکرده در کشور داریم و در مجموع جمعیت مجردان ایران به رقم ۱۳ میلیون و ۸۳۰ هزار نفر می رسد!

 

این آمار نشان می دهد که شرایط اقتصادی، اجتماعی، سیاسی، خانوادگی و... در کشور چنان است که ازدواج از نظر جوان ایرانی مسیری پر پیچ و خم و مملو از مشکلات و سختی هاست؛ بر اساس آمار تاکنون بیش از ۱۳ میلیون از جمعیت کشور که بیشتر آن جوانان هستند، ترجیح دادند مسیر زندگی را به تنهایی طی کنند و این زنگ خطری است که از سال ها پیش به صدا درآمده است.

 

بحران جمعیت در ایران به کجا ختم خواهد شد؟

 

سخت شدن معیشت، نبود امنیت شغلی، دستیابی بسیار سخت به شغل، حرکت به سمت الگوهای جایگزین و تغییر سبک زندگی از دلایل کاهش میزان ازدواج در کشور است. با تشدید روند سخت تر شدن ازدواج باید از سویی منتظر گسترش پدیده های ضداخلاقی و از سوی دیگر تشدید مشکلات راهبردی از جمله کاهش جمعیت، گسترش طبقه سالمند و... باشیم.

 

سونامی خاکستری سالمندی در راه است

«سونامی خاکستری» تعبیری است که جمعیت‌شناسان برای افزایش جمعیت سالمند به نسبت جمعیت جوان و فعال (سنین ۱۸ تا ۳۵ سالگی) بکار می‌برند. دو جمعیت‌شناس و آمارپژوه آمریکایی به نام‌های «فیلیپ لانگمن» و «نیکولاس ابرشتات» با پژوهش‌های خود به این نتیجه رسیده‌اند که نرخ باروری در ایران در سه دهه اخیر، دو سوم معادل ۷۰ درصد به نسبت دهه‌های قبل‌تر کاهش یافته و ایران حیرت‌انگیزترین سرعت کاهش نرخ باروری را در میان همه کشورهای جهان به خود اختصاص داده است.

 

آنطور که لانگمن گفته است تا سال ۲۰۳۰ (۱۱ سال دیگر) تعداد سالخوردگان در ایران از کودکان بیشتر خواهد بود. همچنین محمدجواد محمودی، رئیس کمیته مطالعات و پایش سیاست‌های جمعیتی شورای عالی انقلاب فرهنگی می‌گوید: «سرعت و شدت کاهش باروری در ایران با شیب تندتری از سایر کشورها مشاهده می‌شود. در ایران سال ۱۳۹۴ حدود ۱۰ درصد جمعیت بالای ۶۰ سال سن داشته‌اند. در ۳۵ سال آینده یعنی سال ۱۴۲۹ در صورت ادامه یافتن روند کاهش رشد جمعیت، درصد سالخوردگی جمعیت ایران به ۳۳ درصد افزایش خواهد یافت».

 

بر اساس گزارش مرکز پژوهش‌های مجلس شورای اسلامی، برای شناسایی عوامل بازدارنده فرزندآوری پژوهش‌هایی ملی انجام شده است. طبق نتایج پژوهش ملی فوق، نگرانی از آینده تحصیلی و شغلی فرزندان، افزایش مشکلات اقتصادی با آمدن فرزند جدید، درآمد ناکافی و نداشتن مسکن مناسب در 4 رده اول انتخاب پاسخگویان در بیان عوامل بازدارنده فرزندآوری بوده‌اند.

 

بحران جمعیت در ایران به کجا ختم خواهد شد؟

بررسی سرعت کاهش فرزندآوری زنان ایرانی به روایت آمار جهانی

 

حل این مسائل تا حد زیادی به ساختارهای پشتیبان در بحث جمعیت مربوط است؛ این ساختارها برای اثرگذاری باید ماهیتی حقوقی و قضایی داشته باشند؛ بیمه‌ها، مشوق‌های فرزندآوری و... از این دسته‌اند؛ قوه مجریه و مقننه باید قوانینی را تدوین کنند که پشتیبان فرزندآوری باشد.

 

در پایان باید تاکید کرد که مهم‌ترین مسئله در چرایی گسترش سریع بحران فرزنداوری در کشور، نگاه درجه چندمی مسئولان به این مسئله است. عدم تصویب لوایح حمایتی، عدم اجرای لوایح تصویب‌شده از سوی دولت به بهانه نداشتن بودجه لازم و نگاه لیبرالیستی در حوزه مسائل اجتماعی باعث شده تا در زمینه ساختارهای حمایتی خلأ قانونی داشته باشیم. در واقع باید گفت که در حال حاضر در کشور به مسئله جمعیت به عنوان استراتژیک نگاه نمی‌شود که نتیجه آن بحران خاموش سالمندی جمعیت طی سه دهه آینده خواهد بود.

ارسال نظر
نام:
ایمیل:
* نظر:
تحلیل های برگزیده
آخرین اخبار