گام دوم مذاکرات عمان/ آمریکا و لزوم حل تناقضات

به گزارش «راهبرد معاصر»؛ رهبر معظم انقلاب اسلامی به تازگی در نخستین دیدار سال نو با مسئولان ارشد سه قوه گفت‌وگوهای عمان را یکی از ده‌ها کار وزارت امور خارجه خواندند و تأکید کردند: موضوعات کشور نباید به گفت‌وگوها گره زده شود و اشتباهی که در برجام انجام شد و همه چیز کشور را به پیشرفت مذاکرات منوط کرد، نباید تکرار شود زیرا کشور شرطی می‌شود و همه چیز ازجمله سرمایه‌گذاری تا مشخص شدن نتیجه مذاکرات معطل می‌ماند.

ایشان با پرهیز دادن از «خوش‌بینی و بدبینی افراطی» به گفت‌وگوها افزودند: در گام‌های نخست تصمیم کشور به مذاکره خوب کار شده است، بعد از این هم باید با دقت حرکت کرد ضمن اینکه خطوط قرمز برای ما و طرف مقابل کاملاً روشن است.

هیئت مذاکره کننده ایرانی بنا بر خطوط کلی نظام و فرمایشات رهبر معظم انقلاب اسلامی همچنان در مرحله آزمودن نیت و جدی بودن طرف آمریکایی است

حضرت آیت‌الله خامنه‌ای (مد ظله العالی) عنوان کردند: مذاکرات امکان دارد به نتیجه برسد یا نرسد ما هم به این گفت‌وگوها نه خیلی خوش‌بین و نه خیلی بدبین هستیم؛ البته به طرف مقابل خیلی بدبین، اما به توانایی‌های خود خوش بین هستیم.

در این راستا سید عباس عراقچی، وزیر امور خارجه کشورمان که برای برگزاری دور دوم مذاکرات عمان وارد رم شد، قبل از شروع مذاکرات غیرمستقیم با طرف آمریکایی با همتای ایتالیایی اش دیدار کرد. دور دوم مذاکرات با میانجی گری بدر البوسعیدی، وزیر امور خارجه عمان آغاز می‌شود و وی همانند دور نخست مسئول انتقال پیام‌ها میان طرف ایرانی به ریاست عراقچی و طرف آمریکایی به ریاست استیو ویتکاف خواهد بود.

طبق گزارش ها، همانند مذاکراتی که در مسقط انجام شد، معاونان سیاسی و حقوقی-بین‌المللی وزارت امور خارجه، عراقچی را همراهی می‌کنند. از سیاق گفته‌ها و گفت‌وگوها می‌توان برداشت کرد، هیئت مذاکره کننده ایرانی بنا بر خطوط کلی نظام و فرمایشات رهبر معظم انقلاب اسلامی همچنان در مرحله آزمودن نیت و جدی بودن طرف آمریکایی است.

مذاکره تحت تأثیر تناقضات طرف آمریکایی

اهمیت دور دوم مذاکرات مسقط در رم، این است که در هفته اخیر و بلافاصله پس از سفر ویتکاف به آمریکا و مشخص شدن رایزنی وی درباره محتوای مذاکرات با طرف صهیونیستی، حرف‌های ضد و نقیضی از سوی مقام‌های آمریکایی در رابطه با اصل مذاکرات و خواسته‌هایشان مطرح شده است. ️

نماینده ویژه آمریکا در امور غرب آسیا پس از دیدارش با دونالد ترامپ، رئیس جمهور آمریکا و ارائه گزارش دور نخست مذاکرات دستپاچه مقابل رسانه ها حاضر شد و اظهاراتی در تناقض با اظهارات پیشین خود مطرح و ادعا کرد، هرگونه توافق نهایی با ایران باید در خود برنامه غنی‌سازی و تسلیحاتی هسته‌ای را متوقف و نابود کند.

این در حالی است که اجرای برخی خواسته‌ها غیرواقعی، محال و به مثابه «آزموده را آزمودن خطاست» تلقی می شود. موضوعاتی که انتظار می رفت در فضای رسانه ای و در بحبوحه گفت وگوها نباید از سوی آمریکا مطرح شود.

بیشتر قریب به اتفاق تحلیلگران رسانه‌های جهان معتقدند، اظهارات متناقض و سردرگم مقام های واشنگتن ریشه در نفوذ و جهت‌دهی لابی صهیونیستی دارد و صهیونیست ها به عنوان بازیگردان اصلی، مسیر دیپلماسی و سیاست خارجی آمریکا را تعیین می‌کنند.

میزبانی رم و میانجی گری عمان برای حل اختلافات

در بُعد فنی، مذاکرات غیرمستقیم ایران و آمریکا آن‌هم به میزبانی کشوری ثالث مانند ایتالیا نشان دهنده وجود موانع جدی در فرایند گفت‌وگوهای مسقط است. بنا به گفته کارشناسان، این شکل مذاکره معمولاً زمانی انتخاب می‌شود که سطح بی‌اعتمادی بسیار بالاست، کما اینکه سخنگوی وزارت امور خارجه کشورمان نیز به تازگی با کنایه به آن پرداخت؛ اما دو طرف خواهان جلوگیری از فروپاشی کامل روابط گفت وگو محور هستند.

تیم‌های فنی دو طرف احتمالاً در روند مذاکرات و پس از اثبات نداشتن تناقض در رویکرد طرف آمریکایی، به طور محدود و گام به گام به سراغ راهکارهایی برای گزاره های مختلف و پیچیده مانند آزادی برخی منابع مالی، کاهش تدریجی تحریم‌ها و سازوکار نظارت بر فعالیت‌های هسته‌ای ایران یا بازگشت به برخی تعهدات برجامی خواهند رفت.

در بُعد سیاسی، دولت ترامپ زیر فشار داخلی مدیریت بحران‌های بین‌المللی و کاهش تنش در غرب آسیاست و نیاز مبرم دارد راهی برای مهار بحران‌های چندجانبه بیابد، بدون آنکه ناچار باشد به ایران امتیازی بدهد که دستاورد طرف مقابل تلقی شود.

بیشتر قریب به اتفاق تحلیلگران رسانه‌های جهان معتقدند، اظهارات متناقض و سردرگم مقام های واشنگتن ریشه در نفوذ و جهت‌دهی لابی صهیونیستی دارد

کشورمان نیز در بحبوحه مشکلات اقتصادی، به ازسرگیری مذاکرات به مثابه ابزاری برای کاهش فشارهای بین‌المللی می‌نگرد و در این راستا اولویت اصلی حفظ چارچوب‌های عزت‌محورانه در سیاست خارجی مبتنی بر عقب‌نشینی نکردن یک‌جانبه از اهداف و گزاره های منطقی خود است.

یک عضو هیئت ایرانی مذاکره کننده در این باره گفت، طرف ایرانی با موضع مشخص و شفاف وارد مذاکره غیرمستقیم با آمریکا شده است و‌ منتظرند جدیت و اراده واقعی و متقابل آمریکا را ارزیابی کنند و محک بزنند.

سنگ محک نیات آمریکا

به تعبیر وزیر امور خارجه کشورمان، مذاکرات مسقط به میزبانی رم، فرصتی محدود اما مهم برای سنجش نیت طرف آمریکایی است. در این میان مسیر مذاکرات چالشی، پیچیده و مشروط به متغیرهای غیرقابل پیش‌بینی است.

در این مذاکرات بیش از آنکه باید منتظر دستاورد فوری بود، باید به مثابه آزمونی برای سنجش ظرفیت بازیگران متحد آمریکا دید که تا چه حد می توانند در حفظ خطوط ارتباطی و جلوگیری از تقابل مستقیم موفق عمل کنند. گرچه امیدها به دستیابی به توافق یا احتمال شکست مذاکرات یکسان است، اما نفس برگزاری مذاکرات در چنین شرایطی نشانه‌ای مثبت در دل بحرانی ژئوپلیتیک به شمار می رود.