۳ پرده از تحولی جدید در غرب آسیا

به گزارش «راهبرد معاصر»؛ هنوز زمان زیادی از سفر اخیر هاکان فیدان، وزیر امور خارجه ترکیه به تهران در اوایل آذرماه نمی گذرد؛ سفری که بسیاری از تحلیلگران آن را بخشی از تغییر و تحول اساسی در قالب معادلات منطقه ای ارزیابی کرده اند. روندی که همچنان ادامه‌دار است و به نظر می آید بایستی انتظار مشاهده جلوه های عینی‌تری از آن داشت.

رژیم صهیونیستی در جنوب سوریه در حال ایجاد پایگاه های نظامی است و از جریان های جدایی‌طلب منطقه حمایت مالی و تسلیحاتی می کند

سفر اخیر وزیر امور خارجه ترکیه به تهران همزمان با اوج گیری برخی تحلیل ها انجام شد مبنی بر اینکه دولت موقت سوریه پالس‌هایی دال بر تنش‌زدایی فرستاده است. در عین حال، ترکیه نیز که پس از سقوط نظام سیاسی سابق سوریه به ریاست جمهوری بشار اسد، تا مدتی با غرور به این تحول نگاه می کرد و تصور داشت فاتح اصلی معادله بوده است، هم اکنون تمایل زیادی دارد تا تهران وزن بازیگری خود را در معادله سوریه افزایش دهد.

در حقیقت، آنکارا برخلاف رویکرد خود در روزهای نخستین پس از سقوط دولت بشار اسد، اکنون مشارکت بیشتر ایران را در صحنه سوریه می خواهد. این موضوع در مدت اخیر بازتاب های تحلیلی مختلفی در رسانه های منطقه‌ای و فرامنطقه ای داشته است. گزاره ای که به نظر می آید تحت تأثیر سه مؤلفه راهبردی است:

نخست، اینکه تصورات ترکیه و متحدانش در سوریه در زمینه معادلات آتی این کشور پس از سقوط دولت بشار اسد، رنگ واقعیت به خود نگرفت و حتی واقعیت های تلخی را پیش روی آنها گذاشته است. ترکیه و رژیم جولانی تصور می کردند می توانند پای روسیه را به جنوب سوریه باز کنند و مانع از استقرار صهیونیست ها در جنوب این کشور شوند.

با وجود این، رژیم صهیونیستی علنی در جنوب سوریه در حال ایجاد پایگاه های نظامی است و البته که از جریان های جدایی‌طلب منطقه نیز حمایت جدی مالی و تسلیحاتی می کند. آمریکا هم به شیوه ای ضمنی حامی اقدامات رژیم صهیونیستی است و البته که برخی دولت های عربی حاشیه خلیج فارس نیز به سهم خود سعی دارند در صحنه سوریه ایفای نقش کنند.

دستورکاری که در نقطه مقابل منافع ترکیه است. حال ترکیه که عملاً چشم اندازهای خود برای سوریه را در خطر می بیند، سعی دارد با چرخش به سمت ایران، نوعی موازنه را در معادله سوریه در مقابله طیف رقبایش ایجاد کند. به بیان ساده تر، نیاز به کنشگری تهران در صحنه سوریه اکنون بیش از هر زمان دیگری از سوی رقبای دیروز حس می شود.

کشورهای منطقه به خوبی حس کرده اند ایران تهدید نیست و درست به همین دلیل به سمت کشورمان گرایش بیشتری یافته‌اند

دوم، اینکه بازیگران مختلف در منطقه به ویژه ترکیه و البته نظام سیاسی موقت سوریه، به این باور دست یافته اند ایران قدرت مهم منطقه ای و از این رو، غیرمنطقی است بتوان نظمی را در نقطه ای از غرب آسیا آن هم بدون توجه به وزن بازیگری ایران برقرار کرد. قدرت ایران ابعاد مهم ایجابی و سلبی دارد که هیچ بازیگری در غرب آسیا نمی تواند نسبت به آن بی‌تفاوت باشد.

اگر از این زاویه به ماجرا نگاه کنیم نیز روشن می شود چرا تقاضاهای پشت پرده به ویژه از ناحیه ترکیه برای افزایش وزن بازیگری ایران در مورد سوریه اوج گرفته است و حتی نظام سیاسی کنونی حاکم بر دمشق هم برای ایران پالسِ تنش‌زدایی می فرستد.

سوم، اینکه اقدامات تجاوزکارانه رژیم اشغالگر قدس در روزها و ماه های اخیر در منطقه غرب آسیا به همگان ثابت کرده است خطر اصلی برای منطقه نه ایران، بلکه رژیم صهیونیستی است. این رژیم صهیونیستی بود که به قطر حمله کرد یا عراق را تهدید به حمله می کند. این رژیم صهیونیستی است که مدام تهدید به حمله به لبنان و البته که از تجزیه سوریه و افزایش نظامی‌گری علیه آن حمایت می کند. این رژیم صهیونیستی است که ایران را به تجاوز جدید تهدید می کند. این رژیم صهیونیستی است که به آتش بس غزه احترام نمی گذارد و در بسیاری از کشورها نظیر مصر، سودان، اتیوپی و ... به دنبال افزایش تحرکات امنیتی خود است.

آنچه ایران تاکنون انجام داده دفاع از خود در برابر تجاوزات بازیگری نامشروع نظیر رژیم اشغالگر قدس و البته حمایت از آرمان های بشری در پرونده های منطقه ای نظیر جنگ غزه بوده است. از این رو، کشورهای منطقه نیز به خوبی حس کرده اند ایران تهدید نیست و درست به همین دلیل به سمت کشورمان گرایش بیشتری یافته‌اند.