تاب‌آوری اجتماعی در زمان جنگ
به گزارش «راهبرد معاصر»؛ این روزها که جامعه ایران درگیر یک جنگ تحمیلی دیگر از سوی دشمنان است، یکی از موضوعات مهم، تاب آوری اجتماعی و مقاومت است. به عبارت دیگر، جامعه ایرانی لازم است طی اقدامات و ابتکاراتی، ظرفیت و توان خود را در برابر فشارهای ناشی از حملات و خسارتهای جنگ بالا ببرد.
جامعه ایران از ظرفیت و توان انطباق بالایی در برخورد با فشارهای اجتماعی و اقتصادی جنگ برخوردار است
جامعه نه تنها باید در مقابل فشارهای جنگ کم نیاورد، بلکه باید با تقویت تعاملات و انسجام اجتماعی، ظرفیت انطباق و توان غلبه بر فشارها را ایجاد نماید. به عبارت دیگر، جنگ تحمیلی نه تنها نباید باعث شود که جامعه از پا بیفتد، بلکه با تقویت تاب آوری اجتماعی، بر دشمن غلبه نماید.
در این یادداشت تلاش می کنم ضمن اشاره به وضعیت و دسته بندی مردم ایران در موضوع تاب آوری اجتماعی، به برخی از راهکارهای تقویت این امر بپردازم.
جامعه ایران به سبب برخورداری از یک پیشینه فرهنگی و تمدنی طولانی و قوی، همچنان‌که در هشت سال دفاع مقدس برابر رژیم بعث عراق و جنگ تحمیلی ۱۲ روزه با آمریکا و رژیم صهیونیستی نشان داد، از ظرفیت و توان انطباق بالایی در برخورد با فشارهای اجتماعی و اقتصادی جنگ برخوردار است.
در عین حال که بخش های مختلف جامعه عکس العمل خاص خود را در برابر فشارهای جنگ دارد، اما کلیت جامعه ایران تا این لحظه تاب آوری خوبی در مقابل حوادث جنگ از خود نشان داده است. در دسته بندی ای کلی، می توان وضعیت تاب آوری در بین جامعه ایرانی را به شرح زیر برشماری کرد:
- دسته نخست، کسانی هستند که این روزها و شبها شاهد هستیم به خیابانها آمده و با حضور و شعارهای خود، از رزمندگان و نیروهای مسلح پشتیبانی و حمایت می کنند. حضور خیابانی این جمعیت ها، هم زمان باعث تقویت تاب آوری خود در برابر فشارهای جنگ می شوند و نیز هم‌زمان به نیروهای مسلح روحیه جنگیدن و استقامت می بخشند. آنها باعث شگفتی در داخل و خارج شده و اخبار و تصاویر ابتکارات و شعارهای آنها بازتاب وسیعی در رسانه های داخلی و خارجی داشته و دارد.
حضور دائمی و حداکثری آنها حتی تقویت روحیه خدمت رسانی مسئولین و مقامات دولت را موجب گردیده است. این دسته از مردم نه تنها مظهر تاب آوری هستند، بلکه روحیه و توان تاب آوری را به سایر اقشار مردم تزریق می کنند. در بین این جمعیت ها، از هر قشر و صنف، از هر سن و جنس و از هر سلیقه ای دیده می شوند؛ حتی دیده شده که افراد ایرانی خارج از کشور وارد ایران شده‌اند تا دربین این جمعیت ها حضور یابند.
- دسته دوم، کسانی هستند که به هر دلیلی توان یا امکان حضور خیابانی دربین جمعیت های دسته اول را ندارند، اما دل و قلبشان همراه جمعیت هایی است که این روزها و شبها در خیابان حضور دارند. ایرانیان با شرفی هستند که تسلط بیگانگان بر کشور را ننگ می دانند و مقاومت و تاب آوری در برابر تجاوز بیگانه را تنها راه حل برای زندگی شرافتمندانه تلقی می کنند.
- دسته سوم، کسانی هستند که با وجود دلخوری از برخی عملکردهای اقتصادی، از قبیل گرانی و تورم و فشارهای معیشتی، همچنان دل در گرو ایران دارند و ایران را تنها خانه ای می دانند که باید از گزند بیگانه در امان بماند. ایران اولویت اول و آخر آنهاست و شرافت زندگی ذیل پرچم ایران را به ذلت پرچم های دیگر ترجیح می دهند.
حمایت از معیشت این دسته از ایرانیان از طریق طرحهای حمایتی مانند اعطای کالابرگ، در تقویت توان تاب آوری اینها مؤثر بوده و امید که طرحهای حمایتی تداوم و تقویت گردد.
در بخش راهکارهای تقویت تاب آوری جامعه ایرانی، به راهکارهای بیشتری، بخصوص برای تقویت این دسته از مردم ایران اشاره خواهم کرد.
- دسته چهارم، هر چند تعدادشان پرشمار نیست، متأسفانه کسانی هستند که به دلایل روانشناختی و جامعه شناحتی گوناگون، از تاب آوری بسیار پایینی برخوردارند. نکته مهم اینکه تاب آوری این دسته باید تقویت گردد. به عبارت دیگر، اگر تاب آوری این دسته تقویت نشود، دشمنان برای نفوذ و رخنه در بین آنان طمع می کنند.
در صورت عدم تقویت این دسته، چه بسا بر اثر فشارهای ناشی از جنگ، تاب آوری خود را از دست بدهند، آسیب های جدی متحمل شوند و جامعه را نیز در شرایط جنگی دچار معضلات نمایند.