گزارش «واشنگتن پست»؛
بازترسیم توازن قوای منطقهای در پساجنگ
ترکیه در بحبوحه جنگطلبی آمریکا و افزایش تنشهای منطقهای، بهدنبال تقویت حاکمیت خود و ایجاد توافقنامههای امنیتی جدید با کشورهای منطقه است.
تاریخ انتشار: دوشنبه ۱۱ خرداد ۱۴۰۵ - 01 June 2026
به گزارش «راهبرد معاصر»؛ با توجه به غیرقابل پیشبینی بودن سیاستهای خاورمیانهای دونالد ترامپ رئیسجمهور آمریکا، ترکیه خواستار «حاکمیت منطقهای» و به دنبال توافقات امنیتی جدید است.
سقوط نظام سوریه و فرازونشیب گروههای مورد حمایت ایران، فرصتی را برای ترکیه فراهم کرده است تا نقش خود را گسترش دهد
در حالی که دولت ترامپ به دنبال راهی مناسب برای پیروزی در جنگ با ایران است، ترکیه مهیای ایجاد توازن قدرت جدید در خاورمیانه، ازجمله افزایش رقابت با اسرائیل و تلاش برای ایجاد مشارکتهای امنیتی جدید میشود. برای ترکیه عضو ناتو که مرز ۳۵۰ مایلی با ایران دارد، این جنگ نه تنها باعث تنشهای عمیق در درون این پیمان شده، بلکه بیثباتی روابطش با واشنگتن را نیز برجسته کرده است. خروج نهایی ارتش آمریکا میتواند هرج و مرج را در مرزهای ترکیه ایجاد و اسرائیل را جسورتر کند.
در پایتخت ترکیه پاسخ، سیاستی است که مقامها آن را «مالکیت منطقهای» مینامند، فراخوانی برای قدرتهای تأثیرگذار برای اتحاد نیروها و ترسیم مسیر خود. آنکارا در تلاش برای توافقات امنیتی جدید، در هفتههای اخیر با عربستان سعودی غنی از نفت، پاکستان مسلح به سلاح هستهای و مصر، پرجمعیتترین کشور جهان عرب مذاکراتی انجام داده است.
تاکان ایدم، سفیر سابق ترکیه در ناتو و رئیس اندیشکده EDAM میگوید: فکر میکنم مالکیت منطقهای بسیار مهم است، زیرا قدرتهای خارجی که ماهیت مشکلات منطقه را درک نمیکنند، میتوانند هرج و مرج ایجاد کنند. البته کشورهایی مانند ایالات متحده دستور کار جهانی دارند و ما متحدان آنها هستیم، اما گاهی اوقات اولویتهای قدرتهای بزرگ با هم همسو نیستند.
سقوط بشار اسد در سوریه به دست شبهنظامیان مورد حمایت ترکیه و فرازونشیب گروههای مورد حمایت ایران، فرصتی را برای ترکیه فراهم کرده است تا نقش خود را گسترش دهد. اکنون، جنگ ایران بیسابقه منطقه را به طرز خشونتآمیزی تغییر شکل میدهد. در این میان، ترکیه بین تنشهای منطقهای، کاهش نقش ایالات متحده و تلاش برای ایجاد اتحادهای جدید گرفتار شده است.
آنکارا به دنبال بهرهبرداری از نگرانیهای برخی کشورهای حوزه خلیجفارس است، زیرا رگبار موشکها و پهپادهای ایرانی سؤالاتی درباره محدودیتهای حفاظت آمریکا مطرح کرد. به گفته مقامها و تحلیلگران، شاید بزرگترین نگرانی ترکیه، احتیاط آن در برابر اسرائیلِ به طور فزاینده جنایتکار است که با کمپین نظامی مشترک با ایالات متحده تقویت میشود.
هاکان فیدان، وزیر امور خارجه ترکیه هفته گذشته گفت: اکنون همه در منطقه میدانند اگر کشورهای منطقه مشکلات خود را حل نکنند، هیچ فایدهای ندارد که منتظر راهحلی از سوی قدرتهای مسلط باشند. این یکی از درسهای جنگ است.
رجب طیب اردوغان، رئیسجمهور ترکیه کشورش را به عنوان میانجیای معرفی کرد که قادر به گفتوگو با همه طرفها (روسیه و اوکراین، ایالات متحده و ایران) است، حتی اگر ارتش آن گاهی اوقات طرف کسی را بگیرد. ترکیه قدرتی نظامی است که دومین ارتش بزرگ ناتو را پس از ایالات متحده در اختیار دارد و دارای صنعت دفاعی پیشرفته است که شامل پهپادهای مدرن میشود. کنترل آنکارا بر تنگه بسفر، دروازه دریای سیاه بین اروپا و آسیا، نیز مزیت راهبردی قابل توجه است.
با بازگشت ترامپ به قدرت، ترکیه امیدوار بود روابطش را با ایالات متحده پس از سالها تنش، از سر بگیرد
با وجود جاهطلبیهای ترکیه برای تبدیل شدن به قدرت منطقهای، این کشور فاقد قدرت نظامی یا اهرم اقتصادی برای دیکته کردن شروط خود است. به گفته یک پژوهشگر مؤسسه بروکینگز، اندیشکده سیاستگذاری مستقر در واشنگتن، ترکیه به دنبال بررسی «اتحادهای کوچک منطقهای» برای محافظت از منافع خود است.
وی افزود: فکر میکنم ترکیه احساس انزوا و قرار گرفتن در محیطی بسیار خطرناک دارد، در حالی که در داخل این کشور، دولت از لفاظیهایی استفاده میکند که ترکیه را به عنوان نیروی منطقهای قدرتمند به تصویر میکشد.
ترکیه و اسرائیل در قلب توازن قوای خاورمیانه قرار دارند. مقامهای ترکیه، تلاشهای متحدان ایالات متحده، ازجمله کانادا و کشورهای اروپایی را برای نزدیکی به یکدیگر به عنوان اقدامی احتیاطی در برابر واشنگتنی غیرقابل پیشبینیتر میبینند.
اظهارات اخیر تام باراک، سفیر ایالات متحده در ترکیه در مجمع دیپلماتیک ترکیه انتقادات گستردهای به دنبال داشت. وی گفت: این بخش از جهان فقط به یک چیز احترام میگذارد، «قدرت». این، از برخی جهات همان دیدگاهی است که سایر دولتها نسبت به دولت ترامپ دارند.
با بازگشت ترامپ به قدرت، ترکیه امیدوار بود روابطش را با ایالات متحده پس از سالها تنش، ازجمله تعلیق آنکارا از برنامه جنگندههای F-35 پس از خرید سامانه دفاع هوایی روسیه، حملات ترکیه به کردستان سوریه و سرکوب مخالفان سیاسی، از سر بگیرد.
روابط در دوران ترامپ بهبود یافت، کسی که از افراد قدرتمند استقبال و روابط خوبی با اردوغان حفظ کرد. با وجود این، احیای کامل روابط همچنان دور از دسترس است. پژوهشگر مؤسسه بروکینگز عنوان کرد، رهبران ترکیه همچنین نگران «منطقهای هستند که در آن ایالات متحده تمایل اسرائیل را برای ادامه تسلط نظامی بر همسایگانش میپذیرد».
وی افزود: نخستین برنامه ترکیه بهبود روابط با شرکای ناتوست، اما باید در نظر بگیرد اگر این اتفاق نیفتد، چه کاری میتواند انجام دهد.
نگرانیهای آنکارا سال گذشته با حملات اسرائیل به سوریه، لبنان، ایران و قطر افزایش یافت، در حالی که نیروهایش مناطقی را در سوریه و لبنان اشغال کردهاند. ترکیه، اسرائیل را به عنوان رقیب راهبردی میبیند که برای بیثبات کردن سایر کشورها به خاطر منافع خود میشتابد و به طور بالقوه ایالات متحده را به سمت خود میکشد.
در مقابل، مقامهای اسرائیلی، ترکیه را به حمایت بیش از حد از گروههای افراطگرای مخالف اسرائیل متهم میکنند و آنکارا را به عنوان رقیب اصلی برای نفوذ در خاورمیانه میبینند. برخی مقامها افزایش تنشها را کماهمیت جلوه میدهند. به عنوان نمونه، ترکیه موفق شده است رابطه خود را با مسکو حفظ کند، حتی در حالی که ارتش آن علیه منافع روسیه در سوریه جنگیده و از آذربایجان در جنگ علیه ارمنستان بر سر قرهباغ کوهستانی حمایت کرده است.
اما ناظران خطر افزایش رقابت قدرت بین دو متحد ایالات متحده را میبینند، که هر یک به طور فزایندهای دیگری را تهدید میبیند. وزیر امور خارجه ترکیه هشدار داد، کابینه نتانیاهو و دیگران در تلاشند تا ترکیه را پس از جنگ با ایران به عنوان دشمن جدید به تصویر بکشند.
این اظهارات پس از اظهارات نفتالی بنت، نخست وزیر سابق اسرائیل، که به دنبال بازگشت سیاسی در انتخابات آینده است، مطرح شد که اعلام کرد، «ترکیه ایران جدید است». وی آنکارا را به تلاش برای جلب نظر عربستان سعودی علیه اسرائیل و ایجاد محور سنی متخاصم با پاکستان مسلح به سلاح هستهای متهم کرد.
روابط بین اسرائیل و ترکیه، نخستین کشور با اکثریت مسلمان سابقه طولانی دارد، ازجمله رزمایشهای نظامی مشترک و معاملات تسلیحاتی. برخی کانالهای ارتباطی همچنان باز هستند. با وجود این، تنشها به نقطه اوج خود رسیده، زیرا ترکیه به منتقد صریح تخریب غزه به وسیله اسرائیل تبدیل شده است و اردوغان و نتانیاهو درگیر جنگ لفظی شدهاند.
اسرائیل همچنین همکاری نظامی خود را با یونان، کشور عضو اتحادیه اروپا که ترکیه با آن در مدیترانه شرقی اختلاف دارد، تقویت کرده است. مقامهای ترکیه میگویند خواهان هیچ درگیری نظامی با اسرائیل نیستند، اما آنکارا پیام واضحی دارد، «ما آمادهایم» پس به گفته یکی از مقامها، «حتی تلاش هم نکنید».
این مقام که به شرط ناشناس ماندن در مورد مسائل حساس دیپلماتیک صحبت میکرد، گفت: این احمقانه خواهد بود، موقعیت باخت-باخت که با منطق مغایرت دارد. امیدوارم این فقط یک نمایش قدرت باشد.
پربیننده ترین اخبار
۱۱ ساعت پیش
۱ روز پیش
۱ روز پیش
۱۱ ساعت پیش
۱۱ ساعت پیش
۱ روز پیش
۱۰ ساعت پیش
۵ ساعت پیش
۴ ساعت پیش
۱۱ ساعت پیش
۱ روز پیش
۴ ساعت پیش
۱۱ ساعت پیش
گزارش نشریه «آتلانتیک»؛ / ۱ روز پیش
یادداشت سندس القیسی، تحلیلگر سیاسی اردن؛ / ۱ روز پیش