به گزارش «راهبرد معاصر»؛ پس از انسداد تنگه هرمز از سوی ایران، عربستان سعودی مسیر صادرات نفت خود را به سرعت به دریای سرخ تغییر داد. اکنون این مسیر نیز به دلیل محاصره انصارالله یمن تحت تأثیر قرار گرفته و از همین روی، عربستان در حال تغییر مسیر به سوی مصر است. البته، به تازگی دو تانکر LNG در بندر دمیاط مصر مورد اصابت پهپادها قرار گرفتند. در واقع، بزرگترین صادرکننده اوپک دیگر هیچ گزینهای برای تغییر مسیر صادرات نفت خود ندارد.
در مجموع پنج تانکر ۲۹ ژوئیه وارد تنگه شده و سه تانکر از این نقطه عبور کردند که تنها بخش کوچکی از سطح تردد پیش از جنگ است
اوایل ماه مارس و پس از توقف تردد کشتیها از بزرگترین گلوگاه نفتی جهان از سوی ایران، کشورهای خلیج فارس به اندازه توان خود مسیر صادرات نفت را تغییر دادند. در این میان، عربستان توانست بخشی از نفت سبک را از خلیج فارس در شرق به بندر ینبع در سواحل غربی خود منتقل کند. طبق دادههای ویندوارد، این موضوع به سرعت صادرات نفت ینبع را به حدود ۲.۴۷ میلیون بشکه در روز رساند که در مقایسه با سطح پیش از جنگ، افزایش چشمگیر ۳۳۰ درصدی نشان میدهد.
در ماه آوریل، عربستان سعودی روزانه بیش از ۴ میلیون بشکه از ینبع صادر کرد که نشاندهنده مزایای مسیرهای جایگزین برای نفت و فرآوردههای نفتی بود. اما صادرات نفت آن از این بندر در جنوب دریای سرخ کاهش یافت.
همچنین، شرکت وود مکنزی اوایل این ماه اعلام کرد در ماه ژوئن، بارگیری ینبع به حدود ۲.۳۹ میلیون بشکه در روز کاهش یافت که ۴۱ درصد نسبت به اوج خود در ماه مارس و ۶۶ درصد نسبت به کل سطح صادرات عربستان از ژانویه افت دارد که در مجموع، حدود ۷.۹۶ میلیون بشکه در روز در هر دو پایانه خلیج فارس و دریای سرخ بود.
این کاهش احتمالاً نتیجه از سرگیری موقت تردد هرمز در اواخر ژوئن، پس از آتشبس موقت ایران و ایالات متحده بود که بعداً با افزایش تنشها در هرمز دوباره بسته شد. براساس دادههای ویندوارد، در مجموع پنج تانکر ۲۹ ژوئیه وارد تنگه شده و سه تانکر از این نقطه عبور کردند که تنها بخش کوچکی از سطح تردد پیش از جنگ است.
همچنین، این شرکت اطلاعات دریایی اعلام کرد بارگیری نفت خام در ینبع با چشمانداز مبهم مواجه است. کشتیهای سعودی پس از بارگیری در ینبع، اکنون به جای جنوب به سمت شمال حرکت میکنند تا از محاصره انصارالله یمن اجتناب کنند.
این موضوع باعث شد تا سعودی تنها یک مسیر دریایی یعنی «کانال سوئز و خط لوله سومد (SUMED)» به سواحل مدیترانهای مصر برای خروج از خاورمیانه داشته باشد. خط لوله سومد ظرفیت انتقال ۲.۵ میلیون بشکه در روز دارد، یعنی برای عربستان سعودی غیرممکن است که تمام حجم صادرات نفتی خود از خط لوله شرق-غرب و ینبع را به آن منتقل کند. طبق گزارش ویندوارد، ریاض تنها نیمی از آن را به سومد تغییر مسیر میدهد.
با کاهش حجم صادرات نفت عربستان، سایر تولیدکنندگان باید در صورت امکان، صادرات خود را افزایش دهند
همچنین، این شرکت به تازگی اعلام کرد، دست کم سه نفتکش بسیار بزرگ سعودی را هنگام انتقال نفت از ینبع به بندر عین السخنه مصر ردیابی کرده که به خط لوله سومد تزریق میشود. این نفتکشها تا نزدیکی سوئز به صورت چراغ خاموش حرکت میکردند. در نهایت، نفتکشهای موجود در بندر سیدی کریر مدیترانه، نفت خام عربستان را به خریداران آسیایی منتقل میکنند.
از لحاظ تئوری، عربستان سعودی میتواند به ارسال نفت به شمال از کانال سوئز ادامه دهد. اما براساس ارزیابی کپلر، تحقق آن در مقایسه با مسیرهای صادرات نفت پیشین دشوار خواهد بود. این شرکت تحلیلی به این واقعیت پرداخت که کانال سوئز تنها ظرفیت ۲.۵ میلیون بشکه در روز دارد و مهمتر اینکه، کشورهای دیگر پیش تر بخشی از این ظرفیت را رزرو کرده بودند.
همچنین، کانال سوئز تنها میتواند حدود ۱ میلیون بشکه در روز مدیریت کند. این موارد نشان میدهد صادرات نفت عربستان در هفتههای آینده کاهش خواهد یافت، مگر اینکه انصارالله یمن محاصره خود را لغو کند که در حال حاضر بعید به نظر میآید.
با کاهش حجم صادرات نفت عربستان، سایر تولیدکنندگان باید در صورت امکان، صادرات خود را افزایش دهند. البته، نشانههای مثبت حاکی از آن است که تردد از تنگه هرمز در حال افزایش است. براساس ارزیابی تحلیلگران ING، عبور نفتکشها از این آبراه هرچند هنوز «تک رقمی» است، ولی طبق اظهارات کریس رایت وزیر انرژی ایالات متحده، روزانه حدود ۱۳ میلیون بشکه از خلیج فارس خارج میشود. طبق گزارش ING، این رقم ۶۵ درصد از سطح پیش از جنگ است.
البته، عربستان از مزایای افزایش قیمت نفت بهرهمند میشود. کسری بودجه این کشور به شدت کاهش، قیمت نفت خام برنت از ابتدای سال ۴۷ درصد افزایش و درآمدهای نفتی سعودی نسبت به سه ماهه نخست سال ۲۸ درصد افزایش یافته است. هرچند همه رویدادها برای عربستان سعودی ناامیدکننده نیست، اما غلبه بر آسیبپذیریهای جغرافیایی دشوار خواهد بود.