خاتمه کلنگ‌زنی‌های بیهوده با نهضت تکمیل

به گزارش «راهبرد معاصر»؛ در دهه‌های گذشته یکی از بزرگ‌ترین چالش‌های نظام حکمرانی ایران، غلبه «رویکرد کلنگ‌ زنی» بر «منطق بهره‌برداری» بوده است. رقابت نانوشته میان مدیران اجرایی برای آغاز پروژه‌های جدید، بدون در نظر گرفتن ظرفیت‌های واقعی بودجه‌ای، میراثی از هزاران طرح نیمه‌تمام را برای کشور به جا گذاشته است.

اهتمام دولت بر این اصل استوار شده که تا آخرین ریال منابعِ در دسترس، صرف تکمیل طرح‌هایی شود که بیشترین پیشرفت فیزیکی را داشته اند

این پروژه‌ها که در ادبیات اقتصادی از آن‌ها با عنوان «پروژه‌های زخمی» یاد می‌شود، نه تنها سرمایه‌های کلان ملی را در تله زمان و استهلاک گرفتار کرده‌اند، بلکه به دلیل طولانی شدن دوره ساخت، عملاً توجیه اقتصادی خود را از دست داده و به بار سنگینی بر دوش دولت‌ها تبدیل شده‌اند.

دولت چهاردهم در حالی سکان اجرایی کشور را به دست گرفت که بر اساس برآوردها، میراثی بالغ بر 7 میلیون میلیارد تومان پروژه نیمه‌تمام روی زمین مانده بود. رئیس‌جمهور آذرماه ۱۴۰۴ اعلام کرد، حدود 7 میلیون میلیارد تومان پروژه کلنگ‌خورده و نیمه‌تمام در کشور وجود دارد.

این در حالی است که در آستانه آغاز دولت سیزدهم، برآوردهای مختلفی درباره هزینه تکمیل پروژه‌های نیمه‌تمام وجود داشت. رئیس کمیسیون عمران مجلس شورای اسلامی رقم این پروژه‌ها را حدود ۷۰۰ هزار میلیارد تومان اعلام کرده بود؛ در برخی گزارش‌های هم‌زمان نیز نیاز تکمیل طرح‌ها حدود ۶۰۰ هزار میلیارد تومان برآورد شده بود. رقم یک‌هزار هزار میلیارد تومان نیز در منابعی ازجمله گزارش سال ۱۳۹۷ مطرح شده است.

این رقم به معنای آن است که اگر دولت هیچ پروژه جدیدی آغاز نکند، با نرخ فعلی بودجه‌ریزی عمرانی، ده‌ها سال زمان نیاز است تا همین طرح‌های موجود به بهره‌برداری برسند. از این رو، تغییر پارادایم از «توسعه کلنگی» به «نهضت تکمیل»، نه یک انتخاب، بلکه ضرورت حیاتی برای حفظ منافع ملی شده است.

سیدعباس موسوی، سرپرست معاونت سیاسی ریاست ‌جمهوری درباره به وجود آمدن نهضت تکمیل در دولت چهاردهم و لزوم تکمیل پروژه های نیمه تمام به خبرنگار «راهبرد معاصر» گفت: رئیس‌جمهور با درکی واقع‌بینانه از وضعیت موجود، صریح‌ترین موضع ممکن را اتخاذ کرد و گفت، بودجه ریزی برای هیچ پروژه جدیدی را نمی‌پذیرد. این موضع، هسته مرکزی سیاست‌گذاری عمرانی دولت است.

وی با بیان اینکه اهتمام دولت بر این اصل استوار شده که تا آخرین ریال منابعِ در دسترس، صرف تکمیل طرح‌هایی شود که بیشترین پیشرفت فیزیکی را داشته اند و گرهی از زندگی مردم باز شود، افزود: برای تحقق این موضوع، دولت از دو ابزار کلیدی استفاده کرده است؛ نخست، اولویت‌بندی ۸۰-۲۰، یعنی تخصیص منابع به پروژه‌هایی با پیشرفت بالای ۷۰ درصد برای اتمام سریع آنها و دوم، تفویض اختیار به استانداران. درواقع، دولت با دادن اختیارات ویژه مالی و اجرایی به مدیران استانی به جای بروکراسی مرکز، مانع اخلال در سرعت گرفتن پروژه‌های ملی در استان‌ها شد.

هفته دولت، تجلی کارآمدی ملی

رئیس تشریفات دفتر ریاست جمهوری عنوان کرد: هفته دولت در سال جاری بیش از آنکه زمانی برای جشن‌های اداری باشد، به «ویترین بهره‌وری» تبدیل شد. آمارهای ملی نشان می‌دهد با وجود تنگناهای مالی، مدیریت متمرکز بر «تکمیل» توانسته است نتیجه شگرفی به بار آورد.

موسوی گفت: ثبت ۴ هزار و 109 پروژه قابل افتتاح در تنها یک استان که حدود ۱۱ درصد از کل پروژه‌های قابل افتتاح کشور در هفته دولت را شامل می‌شود، صرفاً یک دستاورد بزرگ نیست؛ بلکه نشان‌دهنده موفقیتِ مدلِ «مدیریتِ تکمیل» در این راهبرد بلندمدت است. دولت چهاردهم ثابت کرد می‌توان با تمرکز بر پروژه‌های دارای اولویت و استفاده از ظرفیت بخش خصوصی، حتی در دوران انقباض بودجه‌ای، شتاب توسعه را حفظ کرد.