مفهوم قدرت در اندیشه رهبر جوان انقلاب

به گزارش «راهبرد معاصر»؛ امام سیدمجتبی خامنه ای (حفظه الله)، رهبر معظم انقلاب اسلامی در بخشی از پیام خود به ‌مناسبت هفته دفاع مقدس و سالگرد شهادت سیدحسن نصرالله، دبیرکل فقید حزب الله لبنان فرمودند: آن روزهایی [پیش از انقلاب] که آنان [مستکبرین] دوست دارند کشور ما را به آن برگردانند، روزهایی بود پر از عقب‌ماندگی، ذلّت و خواری، وابستگی، و بدنامی ایران در جهان اسلام و این روزهایی که در آن هستیم؛ پُر است از پیشرفت، عزّت، استقلال، و قدرِ اَعلای اعتبار در جهان اسلام و بلکه کلّ جهان.

در پیام رهبر معظم انقلاب اسلامی، تنگه هرمز نه صرفاً گذرگاه آبی، بلکه نقطه اتکای معادله قدرت ایران تثبیت و نمایانده شد

ایشان افزودند: امروز کسانی ما را ابرقدرت چهارم دنیا می‌دانند. البته آنان بر اساس محاسبات دنیایی چنین می‌گویند؛ ولی محاسبات الهی، کشوری که خود را متعلّق به عترت طاهره (صلوات‌الله‌ و سلامه‌‌علیهم‌اجمعین) می‌داند و عمده مردمانش دلبسته آن والامقامانند و برای اقامه حق هراسی ندارند، قدرت اوّل جهان می‌داند.

پیام رهبر معظم انقلاب اسلامی به مناسبت هفته دفاع مقدس سندی است که با نگاهی به گذشته، تحلیل حال و ترسیم آینده، تحولی بنیادین در مفهوم قدرت و موازنه منطقه‌ای را به تصویر می‌کشد. دال مرکزی این پیام، عقب‌نشینی دشمن از آب‌های جنوبی ایران به سمت دریای عرب است؛ عقب‌نشینی‌ای که در آینده منطقه را از حضور دشمن خالی خواهد کرد.

در پیام رهبر معظم انقلاب اسلامی، تنگه هرمز نه صرفاً گذرگاه آبی، بلکه نقطه اتکای معادله قدرت ایران تثبیت و نمایانده شد. پس از حملات ایران به مبدأ تجاوزات در این تنگه، دشمن از موقعیت‌هایی که در آب‌های جنوبی ایران داشت، به عقب رانده، اکنون دایره تحرکاتش به دریای عرب محدود شده و تأکید بر خالی شدن دریای عرب از دشمن، نشان‌دهنده لزوم ارتقای توان بازدارندگی ایران است.

در این چارچوب، جغرافیا از فضایی که دشمن می‌توانست برای اعمال فشار استفاده کند، به عنصری از عناصر بازدارندگی ایران تبدیل شده است. این بخش از بیانیه، از این سخن می‌گوید که چه کسی حدود حرکت دشمن را تعیین و چه کسی از فضای راهبردی پیرامون ایران حفاظت می‌کند. قدرت در این تفکر، نه تنها توانایی حضور، بلکه توانایی تعیین حدود حضور دیگران است.

قدرت به مثابه تغییر جهت فشار

دشمن به مرحله‌ای رسیده است که برای ترک جنگ التماس می‌کند. این تصویر، تنها بازتاب دفاع موفق از منافع ملی نیست، بلکه نشان‌دهنده انقلاب بنیادین حوزه نظامی در جهت اعمال فشار است. ایران که در آغاز جنگ تحمیلی با حفظ ملاحظات خود با تهدیدات مقابله می‌کرد، پس از تجربه اندوزی، به مرحله‌ای رسیده که طرف مقابل، خود خواستار پایان جنگ است.

این مهم‌ترین پیام سیاسی رهبر انقلاب است، زیرا تحول در موازنه قدرت را به‌صورت مستقیم نشان می‌دهد؛ اینکه دشمن آغازگر جنگ اکنون به دنبال راه خروج از باتلاق خودساخته و قدرت در این معنا، توانایی تغییر نقش طرف مقابل از مهاجم به طرفی است که تقلای پایان جنگ دارد.

در پیام رهبر انقلاب اسلامی، ایران «قدرت نخست جهان بر اساس محاسبات الهی» معرفی می‌شود. این تعبیر، نه رتبه‌بندی فنی میان دولت‌ها و نه مقایسه‌ای صرفاً اقتصادی-سیاسی است، بلکه مفهومی ارائه می‌دهد که بر استقلال، اراده، توان مقاومت، پاسخ‌دهی و حفاظت از تصمیم ملی استوار است.

در این تصویرسازی مفهومی، قدرت جمهوری اسلامی تنها به آنچه دارد سنجیده نمی‌شود، بلکه به آنچه می‌تواند از آن جلوگیری کند نیز بستگی دارد؛ یعنی جلوگیری از تحمیل اراده خارجی و جلوگیری از بازگشت به دورانی که قدرت‌های بزرگ برای ایران تعیین می‌کردند چه باید بکند و چه نکند. قدرت در این تفکر، پیش از آنکه مادی باشد، ارادی و استقلالی است.

قوی‌ترین عنصر قدرت ایران بر مبنای پیام رهبر معظم انقلاب اسلامی، پیوند میان دریا، میدان، تاریخ حال و آینده کشور است

امام خامنه ای (حفظه الله) با فراخوانی گذشته، آن را در برابر حال قرار می‌دهند. ایرانِ دوران جنگ تحمیلی هشت ساله که با ابزارهای دفاعی محدود وارد جنگ شد، همان ایرانِ امروزی نیست که دشمنش را وادار به درخواست پایان جنگ می‌کند. ایرانی که سفرای قدرت‌های بزرگ به آن دستور می‌دادند، با ایران امروز تفاوت بنیادین دارد.

این نشان‌دهنده پایان یافتن دوران تحمیل و تبعیت است. رهبر معظم انقلاب اسلامی تأکید می‌کنند، ایران به روزگاری که دشمن می‌خواهد آن را بازگرداند، باز نخواهد گشت. این تنها یک شعار سیاسی نیست. دشمن خواهان بازگشت ایران به دوران تبعیت، تحمیل و ضعف است، اما ایرانی که جنگ‌ها، فشارها و تحریم ها آن را شکل داده‌اند، دیگر ایران گذشته و قبل از دو جنگ تحمیلی اخیر نیست.

 قدرت به مثابه الگوی منطقه ای

در پیام امام خامنه ای (حفظه الله) لبنان به‌عنوان یکی از مهم‌ترین وجوه تحول منطقه‌ای مطرح می‌شود. شهید سیدحسن نصرالله در جایگاهی تاریخی و استثنایی قرار می‌گیرد و نامش با تحول لبنان از ساحت نفوذ قدرت‌های بزرگ به ساحتی که مقاومت در آن توان تأثیرگذاری بر معادلات منطقه ای دارد، گره می‌خورد. تداوم این مسیر به رهبری شیخ نعیم قاسم نشان می دهد غیبت رهبر به معنای نبود راه نیست و پروژه‌هایی که در طول سال‌ها بنا شده‌اند، به وجود یک شخص منحصر نمی‌شوند.

قوی‌ترین عنصر قدرت ایران بر مبنای پیام رهبر معظم انقلاب اسلامی، پیوند میان دریا، میدان، تاریخ حال و آینده کشور است. گریز زدن به نام دریای عرب در آغاز پیام و بحث بازنگشتن ایران به گذشته به یکدیگر پیوند می‌خورند. عقب‌نشینی دشمن از حریم دریایی ایران، وجه نظامی تحول بزرگ‌تری است و مخالفت با بازگشت به ایران گذشته، رویکرد سیاسی و راهبردی همان تحول را نشان می دهد.

اولی از حد و مرز تحرکات دشمن در جغرافیای منطقه می‌گوید و دومی از حدود توانایی دشمن در تعیین سرنوشت کشورها. دشمنی که به دریای عرب عقب نشینی می کند و حتی از آنجا نیز اخراج می شود؛ دشمنی که آغازگر جنگ است و سپس به مرحله التماس برای پایان آن می‌رسد و دشمنی که می‌خواهد ایران را به گذشته بازگرداند و پاسخ می‌شنود که آن روزها پایان یافته است و تکرار نخواهد شد.