ابعاد سفر ناگهانی رئیس سیا به روسیه
به گزارش «راهبرد معاصر»؛ جان راتکلیف، رئیس سازمان سیا به تازگی و در سفری غیرمنتظره وارد مسکو، پایتخت روسیه شد و با مقام های ارشد سیاسی و امنیتی این کشور، دیدار و رایزنی کرد. انتشار خبر سفر راتکلیف به مسکو با بازتاب های گسترده ای در فضای رسانه ای و تحلیلی رو به رو شده و تحلیل و تفسیرهای مختلفی برانگیخته است. در این چارچوب، بسیاری سعی داشته اند به واکاوی ابعاد مختلف این رویداد و پیامهای آن بپردازند.
روس ها با توسعه دامنه جنگ، سعی دارند صورتحسابهای تازهای را روی دست آمریکا و ناتو و قدرت های غربی بگذارند
دیمیتری پسکوف، سخنگوی کاخ کرملین سفر رئیس سیا به روسیه را در راستای هماهنگی میان سرویسهای امنیتی ویژه دو کشور توصیف کرد و به این موضوع پرداخت هیچ نکته غیرمعمولی درباره این سفر وجود نداشته است. با وجود این، تقریباً اغلب ناظران و تحلیلگران بر این باورند اگر سفر با دستورکارهای نه چندان مهم انجام شده باشد، اساساً نیازی به انجامشدن آن نبود و امکان هماهنگی به شیوههای دیگر نیز میان مسکو و واشنگتن وجود داشته است.
از این رو، به نظر می آید در تحلیل سفر اخیر رئیس سیا به مسکو، بایستی سه نکته مهم را مد نظر داشت.
نخست، اینکه برخی به این موضوع پرداختهاند آمریکایی ها تصور می کنند روسیه خود را آماده توسعه دامنه جنگ اوکراین می کند. در این چارچوب، برخی گزارش ها حاکی از این هستند که روسها قصد حمله به مناطقی در منطقه بالتیک دارند. دلیل این رویکرد آن ها نیز روشن است؛ در روزها و ماه های اخیر با وجود هشدارهای مکرر روسیه، آمریکا و ناتو و سایر قدرت های غربی کمک های زیادی به اوکراین دادند و از این رهگذر، زمینه را برای حملات هدفمند به تأسیسات انرژی و پالایشگاهی روسیه در اقصی نقاط این کشور فراهم کردهاند.
این موضوع سبب شده است تا روسیه با نوعی بحران انرژی رو به رو شود. گویی غربی ها سعی دارند بسترهای لازم برای اوج گیری نارضایتی داخلی از نظام سیاسی کنونی روسیه و شخص ولادیمیر پوتین، رئیس جمهور روسیه را فراهم کنند و به این وسیله، موجب شکست روسیه شوند.
این در حالی است که روس ها با توسعه دامنه جنگ، سعی دارند صورتحسابهای تازهای را روی دست آمریکا و ناتو و قدرت های غربی بگذارند. به بیان سادهتر، روسیه سعی دارد این پیام را برساند که غرب نمی تواند علیه روسیه تنشآفرینی کند و از تبعات منفی آن خودش را دور نگه دارد. حال سفر رئیس سیا به روسیه معطوف به این هدف است که مانع از وقوع چنین حمله ای شود. حمله ای که در صورت تحقق می تواند خسارات جدی و سنگینی را به غربی ها و به ویژه دولت آمریکا تحمیل کند.
دوم، اینکه به نظر می آید بخش مهم دیگری از دستورکارهای سفر اخیر رئیس سیا به روسیه، متمرکز بر موضوع ایران نیز بوده است. در این چارچوب، طرف آمریکایی سعی کرده روس ها را مجاب کند که از سطح همکاریهای اقتصادی و امنیتی خود با ایران بکاهند. از یاد نبریم که ایران و آمریکا در وضعیت کنونی تنشهای جدی را تجربه می کنند و کاخ سفید از تسلیم شدن ایران از رهگذر بکارگیری ابزارهای قدرت سخت به شدت ناامید شده است.
از این رو، واشنگتن سعی دارد تا حد ممکن، در عین حال که جنگ اقتصادی علیه ایران را در دستورکار دارد، زمینه های مساعد برای دور شدن متحدان کشورمان را هم فراهم کند. این در حالی است که هم ایران و هم متحدانش، انگیزه های جدی جهت تقویت همکاری ها در شرایط حساس کنونی دارند.
اگر دست طرف آمریکایی پُر بود، دیگر نیازی وجود نداشت که رئیس سیا عازم روسیه شود
جدای از روسیه که بر پیوندها با ایران تأکید دارد و آن را در راستای مافع ملی خود ارزیابی می کند، چینی ها نیز به تازگی در موضعگیری ها تأکید کرده اند محاصره دریایی ایران و تروریسم اقتصادی آمریکا علیه کشورمان را به رسمیت نمی شناسند و به مراودات تجاری با تهران ادامه می دهند. از این رو، بعید است دستورکار رئیس سیا با محوریت دورکردن روسیه از ایران در جریان سفر اخیرش به مسکو به جایی برسد.
سوم، اینکه آنچه در بسیاری از رسانه های به ویژه غربی نیز بازتاب داشته این بوده که سفر رئیس سیا به روسیه، هر چه بوده از منظر موقعیت برتر کاخ سفید نباید تحلیل شود. در حقیقت، آمریکا از موضع قدرت و دست برتر، این سفر را تدارک ندیده بلکه هراس آن از سناریوهای خطرناکی که امکان وقوع دارند و آمریکا راهی برای مقابله با آنها ندارد موجب شده تا رئیس سیا، عازم کاخ کرملین شود.
اگر دست طرف آمریکایی پُر بود، دیگر نیازی وجود نداشت که رئیس سیا عازم روسیه شود بلکه برعکس، آمریکایی ها با کارت های میدانی خود، روسیه را وادار و مجاب به عقبنشینی میکردند. با وجود این، حقیقت این است واشنگتن در وضعیت کنونی اساساً در چنین موقعیتی نیست.