سرنوشت دولت آینده اسرائیل چه می‌شود؟
انتخابات اسرائیل به بن‌بست سیاسی انجامیده و هیچ‌یک از دو بلوک رقیب اکثریت ۶۱ کرسی پارلمان را کسب نکرده‌اند. ائتلاف راست‌گرای بنیامین نتانیاهو با ۵۳ کرسی پیشتاز است، اما تشکیل دولت برای او دشوار به نظر می‌رسد. گادی آیزنکوت نیز برای کنار زدن نتانیاهو به حمایت احزاب عرب نیاز دارد. در صورت شکست مذاکرات ائتلافی، برگزاری انتخابات مجدد و تداوم بی‌ثباتی سیاسی اسرائیل محتمل خواهد بود. به گزارش راهبرد معاصر، هیچ‌یک از دو بلوک سیاسی به اکثریت پارلمان دست نیافته‌اند. نتانیاهو با وجود پیشتازی ائتلاف راست افراطی، برای تشکیل دولت با موانع جدی روبه‌رو است؛ در مقابل، گادی آیزنکوت برای کنار زدن او ناگزیر است درباره همکاری با احزاب عرب تصمیم بگیرد.
تقریباً ۲۴ ساعت پس از پایان رأی‌گیری، روشن شده است که انتخابات سرنوشت‌ساز اسرائیل به بن‌بست انجامیده است. هیچ‌یک از دو بلوک رقیب نتوانسته‌اند اکثریت لازم را در پارلمان ۱۲۰ کرسی این کشور به دست آورند. ائتلاف راست افراطی بنیامین نتانیاهو با ۵۳ کرسی پیشتاز است و بلوک مخالفان به ۴۸ کرسی دست یافته است. نتیجه نهایی تا روز جمعه مشخص نخواهد شد؛ زمانی که صدها هزار رأی ثبت‌شده در پاکت‌های ویژه از جمله آرای خارج از حوزه معمول رأی‌دهندگان شمارش می‌شوند. نتیجه رسمی نیز قرار است هفته آینده اعلام شود. با شمارش نزدیک به ۹۰ درصد آرا، مسیرهای احتمالی تشکیل دولت روشن‌تر شده‌اند. نتانیاهو و گادی آیزنکوت، رهبر مخالفان هر دو مدعی پیروزی هستند، اما تشکیل سی‌وهشتمین دولت اسرائیل برای هر دو دشوار خواهد بود.
سناریوی نخست: ماندن نتانیاهو در قدرت
حزب لیکود به رهبری نتانیاهو، با وجود کاهش حمایت نسبت به انتخابات سال ۲۰۲۲، همچنان در مسیر تبدیل شدن به بزرگ‌ترین حزب کنست قرار دارد. ائتلاف او نیز از نظر تعداد کرسی‌ها به اکثریت نزدیک‌تر از بلوک مخالفان است. با شمارش ۸۶ درصد آرا، ائتلاف لیکود، راست افراطی و احزاب یهودیان حریدی هشت کرسی تا اکثریت فاصله دارد؛ در حالی که مخالفان برای رسیدن به اکثریت به ۱۳ کرسی دیگر نیاز دارند. با این حال، پیشتازی عددی لزوماً به معنای برتری سیاسی نتانیاهو نیست. گزینه‌های او برای تشکیل ائتلاف محدود است و موفقیتش به شکستن اتحاد مخالفان و جذب برخی از اعضای آن بستگی دارد.
نتانیاهو در سخنرانی برای هوادارانش مدعی شد ائتلاف او به «اکثریتی قاطع» دست یافته و خواستار تشکیل «دولت ملی راست‌گرا» شد. برخی این اظهارات را تلاشی برای جلب اعضای راست‌گرای ائتلاف آیزنکوت تعبیر کردند. آویگدور لیبرمن، رهبر حزب ملی‌گرای «اسرائیل خانه ما» و نفتالی بنت، سیاستمدار حامی شهرک‌نشینان در موضوعاتی مانند برتری یهودیان، الحاق بخش‌های گسترده‌ای از کرانه باختری اشغالی و تداوم وضعیت جنگی در منطقه، با نتانیاهو اشتراک نظر دارند.
با این حال، پیوستن آن‌ها به ائتلاف نتانیاهو بعید به نظر می‌رسد. هر دو در کارزار انتخاباتی مواضع سرسختانه‌ای علیه او اتخاذ کرده و ورود به هر نوع دولت تحت رهبری وی را رد کرده‌اند. مخالفت با معافیت یهودیان حریدی از خدمت نظامی نیز مانع دیگری است. لیبرمن، که مواضعی به‌شدت سکولار دارد، قاطعانه با همکاری با احزاب حریدی شاس و یهودیت متحد توراتی مخالف است.
احتمال تشکیل دولت وحدت ملی میان نتانیاهو و آیزنکوت نیز مطرح شده است. اسحاق هرتزوگ، رئیس‌جمهور اسرائیل که به‌زودی باید تعیین کند کدام رهبر شانس بیشتری برای تشکیل دولت دارد، از چنین دولتی حمایت کرده است؛ اما هر دو سیاستمدار تاکنون این گزینه را صریحاً رد کرده‌اند. نتانیاهو ممکن است برای جلب آیزنکوت، متحدان راست افراطی و حریدی خود را کنار بگذارد. با این حال، بعید است این اقدام برای متقاعد کردن آیزنکوت کافی باشد؛ کسی که نتانیاهو را به ایجاد تفرقه، تحریک سیاسی و ترویج «فرهنگ دروغ» متهم کرده است.
سناریوی دوم: تشکیل دولت با حمایت احزاب عرب
ائتلاف آیزنکوت در حال حاضر ۴۸ کرسی به دست آورده؛ پنج کرسی کمتر از بلوک نتانیاهو و ۱۳ کرسی پایین‌تر از حد نصاب اکثریت. بنابراین، مسیر او برای تشکیل دولت مستقیماً به احزاب عرب منتهی می‌شود؛ احزابی که انتظار می‌رود رکورد تازه‌ای از کرسی‌ها کسب کنند و نقشی تعیین‌کننده در تشکیل دولت داشته باشند.
پیش‌بینی می‌شود دو جریان «رعم» با گرایش محافظه‌کارانه و «فهرست مشترک» با گرایش چپ‌گرا و ملی‌گرایانه، در مجموع ۱۹ کرسی به دست آورند. بدون حمایت آن‌ها، تشکیل دولت از سوی آیزنکوت بسیار دشوار خواهد بود.
منصور عباس، رهبر رعم، آمادگی خود را برای ورود به دولت تحت رهبری آیزنکوت اعلام کرده است؛ الگویی که یادآور همکاری این حزب با نفتالی بنت در سال ۲۰۲۱ است. با این حال، اگر رعم هفت کرسی به دست آورد، حمایت آن به‌تنهایی همچنان آیزنکوت را شش کرسی از اکثریت دور نگه می‌دارد. در نتیجه، گزینه دیگر همکاری با فهرست مشترک است. این ائتلاف پیشنهاد کرده از یک دولت اقلیت به رهبری آیزنکوت حمایت کند، مشروط بر آنکه خواسته‌هایی از جمله تعهد به تشکیل کشور فلسطین پذیرفته شود.
یوسف جبارین، رهبر این جریان از مخالفان خواسته است مذاکرات را آغاز کنند. او گفته است کسانی که واقعاً به دنبال جایگزینی برای دولت کنونی هستند، باید برای ایجاد تغییر با احزاب عرب گفت‌وگو کنند. احمد طیبی، رهبر حزب تعال، نیز پرسش اصلی انتخابات را میزان شجاعت مخالفان برای شکستن تابوی همکاری با احزاب عرب و جلوگیری از بازگشت نتانیاهو دانسته است.
با این حال، مشخص نیست که تمایل احزاب فلسطینی به همکاری تا چه اندازه از سوی سیاستمداران یهودی اسرائیل پاسخ داده شود. به‌جز چهره‌هایی مانند یائیر گولان از حزب دموکرات‌ها، بسیاری از مخالفان احتمالاً از همکاری با احزاب عرب خودداری خواهند کرد. سامی ابوشحاده، رهبر حزب بلد که از نامزدی در انتخابات منع شد، معتقد است نژادپرستی در میان رهبران یهودی اسرائیل مانع چنین همکاری‌ای خواهد شد. او گفته است: «وقتی کسی که نامزد نخست‌وزیری است می‌گوید نمی‌خواهد با ۲۰ درصد جمعیت کشور در یک دولت بنشیند، این نژادپرستی است.»
سناریوی سوم: برگزاری انتخابات مجدد
اگر هیچ‌یک از دو طرف نتواند دولت تشکیل دهد، اسرائیلی‌ها ناچار خواهند شد بار دیگر پای صندوق‌های رأی بروند. انتخابات جدید باید حداکثر ظرف ۹۰ روز پس از انحلال کنست برگزار شود. تا آن زمان، نتانیاهو و کابینه‌اش به‌عنوان دولت موقت در قدرت باقی خواهند ماند. برگزاری انتخابات مجدد پس از هفته‌ها مذاکره ائتلافی، دوره‌ای طولانی از بی‌ثباتی سیاسی ایجاد خواهد کرد، بی‌آنکه تضمینی وجود داشته باشد که رأی‌گیری تازه بن‌بست را بشکند.
این وضعیت یادآور سال‌های ۲۰۱۹ تا ۲۰۲۲ است که اسرائیل چهار انتخابات جداگانه برگزار کرد. آن بن‌بست چهار سال پیش، زمانی پایان یافت که نتانیاهو با راست افراطی وارد ائتلاف شد. هرتزوگ روز چهارشنبه از رهبران سیاسی خواست هر کاری می‌توانند انجام دهند تا انتخابات تکرار نشود و در مذاکرات ائتلافی «ذهنی باز» داشته باشند. با این حال، نتانیاهو ممکن است انتخابات مجدد را بهترین گزینه خود بداند؛ به‌ویژه در شرایطی که دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور آمریکا تهدید کرده است پس از انتخابات میان‌دوره‌ای سوم نوامبر، جنگ علیه ایران را از سر بگیرد./فرارو