پروین: مسئولان نگذارند حق فوتبال ایران پایمال شود واکنش به سرکشی به حساب‌های مردم و تهدید به قطع یارانه دلیل محرومیت فوتبال ایران اعلام شد آخرین وضعیت بررسی شکایت کاندیدا‌های ردصلاحیت در شورای نگهبان از زبان کدخدایی سهمیه بنزین بهمن فردا شب واریز می شود عراقچی:اثر شهید سلیمانی در پیشبرد مقاومت بیشتر از سردار سلیمانی است جزئیات رای AFC در مورد فوتبال ایران بازگشت بازیگر پیشکسوت به سینما کنار سحر قریشی هویت کسی که از ترامپ برای ترور سردار سلیمانی تشکر کرد فاش شد واکنش شدید وزیر ورزش به تصمیم AFC هوک: برجام دیگر چیزی برای حفظ کردن ندارد شکایت ایران از AFC به فیفا شورای امنیت دولت ترامپ بازهم قربانی داد اما و اگر‌های یک ادعای جنجالی/ شیر بنوشیم یا ننوشیم؟ ۲۰۰ نماینده مجلس خواستار تعیین تکلیف سفیر انگلیس از سوی دولت شدند وزیر خارجه آلمان از راهبرد آمریکا در قبال ایران انتقاد کرد قیمت روز خودرو امروز یکشنبه ۲۹ دی ۹۸ اینفوگرافی| در سرما و برف چطور رانندگی کنیم؟ تحویل ۱۵۰ پیکر شهدای سقوط هواپیمای اوکراینی به خانواده‌ها اولتیماتوم جدید هافبک عراقی به پرسپولیس از سرگیری مجدد پرواز‌های فرودگاه مهرآباد پخش فصل دوم سریال «از سرنوشت» با حضور پسر امین حیایی + تصاویر جدید هشدار جدی رئیس کل بازرسی کشور به متخلفان نمایندگان مجلس: در مورد ماندن و همکاری با آژانس انرژی اتمی تصمیم می‌گیریم مشخص شد چرا آشوب مالی در استقلال خوابید ذوالنوری: رئیس جمهور با نیش و کنایه شیرینی وحدت را به کام مردم تلخ نکند احتمال تعطیلی فردای مدارس پایتخت کاریکاتور| توهم مکانیزم ماشه ردصلاحیت برخی اعضای کمیسیون اصل ۹۰ و فراکسیون مبارزه با مفاسد/ چشمان ناظران روشن! اعلام وصول سوالات نمایندگان مجلس از حاجی میرزایی، آذری جهرمی و آوایی دایره مشمولان قانون استخدام معلمان حق التدریس افزایش یافت هاآرتص: ارتش اسرائیل آمادگی ورود به جنگ را ندارد تعطیلی مدارس نوبت عصر شهرستان‌های تهران امروز یکشنبه ۲۹ دی ۹۸ اعلام برنامه‌های جدید بانک مرکزی برای تقویت اقتصاد پشت پرده «شیرهای پاستوریزه سمی» چیست؟ طلای ۱۸ عیار نرخ ارز دلار سکه طلا | امروز ۲۹ دی ۹۸ ماجرای درخواست غیرقانونی روحانی از صداوسیما کاهش دید افقی در فرودگاه مهرآباد/ پرواز‌های فرودگاه امام انجام می‌شود هوای نامطلوب تهران در روز برفی پایتخت سازمان انتقال خون: با سرد شدن هوا شاهد کاهش سطح ذخایر خونی کشور هستیم برانکو با فدراسیون عمان به توافق نهایی رسید تکلیف جعبه سیاه پرواز ۷۵۲ مشخص شد/عکس حذف بازی‌های استقلال و شهرخودرو از تقویم آسیا!+ عکس لغو بازی پرسپولیس - سایپا به علت بارش سنگین برف بارش برف و باران در ۱۵ استان فردا، آخرین مهلت دولت به متقاضیان بسته معیشتی ماجرای شیرهای پاستوریزه سمی + جزئیات ورود اینفانتینو برای حل مشکل میزبانی نمایندگان ایران/تماس تلفنی رئیس فیفا با شیخ‌سلمان تعطیلی واحد‌های علوم و تحقیقات، تهران مرکزی، رودهن و دماوند دانشگاه آزاد لغو تمامی پرواز‌های فرودگاه مهرآباد اخرین وضعیت تعطیلی مدارس یکشنبه به دلیل بارش برف تعطیلی تمامی مدارس تهران امروز یکشنبه ۲۹ دی ۹۸ فروش اقساطی واحدهای مسکن مهر تا پایان خرداد ۹۹ آغاز محاکمه نمایندگان متخلف در قوه قضاییه توضیحات پزشک پرسپولیس در خصوص آخرین وضعیت نعمتی هشدار درباره کلاهبرداری افراد سودجو با ترفند کمک مالی به سیل‌زدگان دستگیری قضات قلابی هنگام دریافت وام بانکی به‌نام همدردی با قربانیان هواپیما، به کام رئیس‌جمهور آمریکا ادمه تصویربرداری سریال «نون. خ» در تهران پیام مقام معظم رهبری به بیستمین کنگره سرداران و ۴۰۰۰ شهید منطقه ۱۷ پرداخت تسهیلات قرض‌الحسنه به سیل‌زدگان آخرین جزئیات از طرح رایگان گازسوز شدن خودرو‌های عمومی افت قیمت طلا و سکه در بازار ظریف: آمریکا، مقصر اصلی وضع خطرناک منطقه است پرداخت وام ۱۰۰ میلیونی ازدواج از سال آینده روایت یک خانواده از ناباروری در تلویزیون کی منتظر سریال جدید کارگردان «پایتخت» باشیم؟ زمان ثبت نام جاماندگان بسته معیشتی دولت تمدید نمی‌شود وزیر خارجه پاکستان: ایران دنبال تنش در منطقه نیست قیمت خودرو امروز شنبه ۲۸ دی ۹۸/ جدول کاریکاتور| نام: جنتلمن‌های تروریست مکاتبه با «سازنده جعبه‌سیاه بوئینگ» / نرم‌افزار و تجهیزات بازخوانی جعبه‌سیاه تهیه می‌شود مجلس نمایندگان آمریکا، درباره ترور سردار پمپئو را تهدید کرد سازمان حمایت قیمت سقف و کف ۸ میوه را اعلام کرد "بازار باز" رسما آغاز به کار می‌کند روحانی وارد چابهار شد سنا مهیای استیضاح شد آزار جنسی همسر یک نامزد دموکرات در انتخابات آمریکا پیشنهاد افزایش حقوق بازنشستگان متناسب با وضعیت تورمی کشور زلنسکی استعفای نخست وزیر اوکراین را نپذیرفت هوک: توافق مطلوب ترامپ ۳ تفاوت مهم با برجام خواهد داشت پاسخ رئیس هیأت مدیره خانه سینما به عذرخواهی صداوسیما ظریف اعلام کرد: آمادگی ایران برای انتقال اجساد شهروندان اوکرینی توییت زائری درباره زینب ابوطالبی مجری افق کاریکاتور| نام: سلبریتی، شغل: شعار دادن حجت الاسلام آذربایجانی : باید بر افزایش اعتماد مردم به حاکمیت کار کنیم/ضرورت گفتگو با مردم شجاعی زند: پیش‌بینی‌ناپذیری جامعه را دلیلی بر زنده بودن آن می‌دانم کاریکاتور| نه سردار، نه موشک، فقط یه بسته پوشک اینفوگرافیک / وضعیت مناطق سیل‌زده سیستان و بلوچستان ویدیو/ خبر خوب بیمه‌ای براي موتورسواران؛ ۳ ماه بخشودگي جريمه پاسخ دندان‌شکن بازیگر هالیوود به توئیت ترامپ+ عکس معرفی برگزیدگان جشنواره فیلم عمار/ مرثیه‌ای از انجیل برنده بخش مستند مقاومت جهانی شد اعلام نامزد‌های جایزه بخش مستند و داستانی دهمین جشنواره فیلم عمار درگذشت آیت الله سیدهاشم رسولی محلاتی + بیوگرافی و عکس همسر محسن چاووشی، بازیگر تلویزیون شد اینفوگرافیک | ۱۴ لحظه حساس روابط ایران و آمریکا پس از انقلاب تبدیل منزل سپهبد شهید حاج قاسم سلیمانی به موزه صاحبان صفحات و حسابهای حذف شده، از اینستاگرام شکایت می‌کنند تصاویر اتش سوزي جنگلهاي استراليا سربازان حاج قاسم تهران را قُرق کردند/ تصویری پهپادی که به وسیله آن سردار سلیمانی به شهادت رسید/ تصویر لحظه فرار يكي از مقامات سفارت آمريكا در بغداد/ فیلم فیلم/ فرصت درخواست مجدد طرح حمایت معیشتی فیلم/ وقتی معلمان و فرهنگیان باید مالیات بدهند "مرگ ابوبکر البغدادی"؛ کشته شدن سرکرده داعش چه پیامدی دارد؟ بازوهای نیابتی ایران در منطقه قدرتمندتر از همیشه درس‌های جنگ یمن برای اسرائیل وحدت میان جریان های سیاسی ایران در سایه سیاست "فشار حداکثری" آمریکا "دولت پنهان" در لبنان شکست سیاست فشار حداکثری ترامپ در قبال ایران/درهای مذاکره با ایران باز است طرح صهیونیست ها برای اشغال دره اردن رویای چین در هفتاد سالگی؛ خیلی دور، خیلی نزدیک سبک مبارزه تشکیلات خودگردان و اتحادیه اروپا برای حفظ کرانه باختری طرحی برای ایجاد یک سازه امنیتی در خاورمیانه چه کسی از هوآوی می ترسد؟/ فهم نگرانی‌های امنیتی از اینترنت نسل 5 مبارزه با سایه‌ها در تاریکی؛ فهم و تقابل با زورگویی فضای سایبر حملات نفتی به عربستان ویرانگر اقتصاد جهانی نخواهد بود؛ چیز دیگری ممکن است این کار را بکند! تحریم بانک مرکزی ایران چه معنایی دارد؟ تاریخ سری فشار اسرائیل برای حمله به ایران بررسی صنعت انیمیشن در منهای نفت/ ژاپن چگونه صنعت انیمیشن جهان را قبضه کرد؟ + فیلم منهای نفت: درآمد 16 هزار بشکه نفت تنها در یک سوله پرورش ماهی بررسی صنعت پرورش ماهی در مستند منهای نفت + تیزر بررسی صنعت لبنیات در مستند منهای نفت/ اشتغال یک میلیون نفری شیر و لبنیات منهای نفت: درآمد یک میلیارد دلاری پسته ایران/ هیچ کشوری توان تولید پسته مرغوب ایران را ندارد همه ابعاد تحریم؛ فرصت‌ها و تهدیدها تحریم‌ها به مبادلات ما با شرکت‌های کوچک اروپایی آسیبی نمی‌زند/ نرخ کنونی دلار بالاتر از نرخ واقعی آن است
سعید درویشی؛ کارشناس مسائل امنیتی
تاریخ انتشار: ۱۴:۰۴ - ۲۱ دی ۱۳۹۸ - 2020 January 11
کد خبر: ۳۳۲۵۲
بازیگر جدید منطقه چه کسی خواهد بود؟

از سایکس- پیکو تا عین‌ الاسد

حمله موشکی به بزرگترین پایگاه نظامی آمریکا در عراق را باید نقطه عطف دوران گذار از نظم ژله‌ای به نظم نوین نطقه‌ای دانست؛ نقطه عطفی که با سرعت زیادی موضع آمریکا در منطقه را در  سراشیبی سقوط قرار داد. جمهوری اسلامی ایران با اتخاذ راهبرد انتقام سخت می‌کوشد هم افکار عمومی داخلی را مدیریت کند و هم از آن به عنوان کلید ساخت نظمی جدید در غرب آسیا که به هژمونی جبهه مقاومت خواهد انجامید، استفاده کند.

از سایکس- پیکو تا عین‌ الاسد

 

به گزارش راهبرد معاصر؛ 103 سال قبل بود که توافق‌نامه آسیای صغیر میان سر مارک سایکس بریتانیایی و فرانسوا ژرژ پیکو فرانسوی منعقد شد و بر اساس آن سرزمین‌های تحت سلطه امپراطوری عثمانی میان این دو کشور که قدرت‌های جهانی وقت محسوب می‌شدند، تقسیم شد. براساس این قرارداد که بعدها به قرارداد «سایکس- پیکو» معروف شد، سرزمین شامات به همراه برخی مناطق مهم غرب آسیا، به دو بخش فرانسوی و بریتانیایی تقسیم شده و دولت- ملت‌های جدیدی پدید آمد که قرارداد تحت‌الحمایگی با این دو کشور را قبول کردند.

 

این قرارداد تا قریب به یک قرن بعد، اساس نظم منطقه‌ای را شکل داد؛ نظمی که براساس آن باید کشورهای بزرگ منطقه همچون امپراطوری عثامنی باید تجزیه و یا همانند ایران به صورت غیرمستقیم مستعمره می‌شدند تا توان مقابله با سطره نیروهای خارجی به حداقل برسد. در نتیجه و براساس معادله امنیت ملی، این شکورهای کوچک و ضعیف به قدرت برتر متکی شده تا حیات داشته باشند.

 

حضور مستشاران خارجی، جهت‌گیری خاص در خریدهای نظامی، مدیریت صنعت نفت توسط کمپانی‌های مشترک و در نهایت اجبار برای حضور در پیمان‌ها و ائتلاف‌های امنیتی منطقه‌ای از جمله ابزارهای تقویت و ماندگاری چنین نظمی بود.

با ظهور فتنه تکفیری در سال 2009 چنین نظمی عملا به خورد؛ کشورهای کوچک همچون قطر و امارات به دنبال سهم بیشتری از ساخت قدرت بین‌المللی شدند، ترکیه راهبرد تنش صفر با همسایگان را کنار گذاشت و جریان‌های دینی- سیاسی بین‌المللی همانند اخوان به فکر احیاء جایگاه خود افتادند. این وضعیت در کنار دو مولفه امنیتی بزرگ یعنی محور مقاومت و تزلزل جایگاه سنتی رژیم سعودی سبب شد تا نظم ساکن به لرزه درآمده و به اصطلاح منطقه به سمت «نظم ژله‌ای» پیش رود.

 

در حالت نظم ژله‌ای، نظم قبلی دیگر مورد قبول بازیگران منطقه‌ای و فرامنطقه‌ای نیست و از سوی دیگر ائتلاف‌های مختلف همسود سعی دارند منطق امنیتی خود را در قالب نظم جدید بر منطقه حاکم کنند. به همین دلیل بود که در اوت ۲۰۱۴ که داعش بر بخش‌هایی از عراق و سوریه مسلط شد، ویدئوکلیپی منتشر کرد که در آن بلدوزری ایستگاه مرزی میان این دو کشور را تخریب می‌کرد و حصارهای شنی در مرز را کنار می‌زد. جماعتی هم سلاح به دست مشغول نظاره و هلهله بودند و در ویدئو از پایان دوران سایکس- پیکو سخن می‌رفت. اندکی بعد هم ابوبکر البغدادی، رهبر داعش در نماز معروفش در مسجد موصل اعلام کرد: «پیشروی ما تا زمانی که آخرین میخ را بر تابوت قراداد سایکس- پیکوت بکوبیم ادامه خواهد یافت».

 

محور مقاومت، بازیگر اصلی در دوران جدید

در دوره بی‌نظمی جدید بازیگران ملی و غیرملی مختلفی سعی کردند منطق امنیتی خود را بر منطقه حاکم کنند. محور مقاومت، محور اخوانی و محور سعودی در کنار بازیگران فراملی همگی مشغول فعالیت بودند و گاه به دلایلی جتی حاضر به همکاری موقت شدند. اما به شهادت کارشناسان و تحلیل‌گران مختلف، این محور مقاومت بود که با بازتولید مفاهیم دینی و همگرا کردن آن با مفاهیم امنیتی توانست ضمن نفوذ در اقشار مردمی و همدلی با آنها، رقبای سنتی خود را کنار بزند و در ادامه از موضع قدرت به فکر ایجاد شکاف در ائتلاف‌های امنیتی رقیب و جذب کشورهای بازیگر بیفتد.

 

این برتری محسوس بود که سرانجام باعث خطای تحلیل در بین تصمیم‌گیران محور عبری- عربی و انتقال آن به واشنگتن شد که با حذف سردار شهید قاسم سلیمانی می‌تواند موتور محور مقاومت را خاموش و یا کند نماید. براساس این تحلیل، اگر محاصره اقتصادی ایران به اوج خود برسد، فشار افکار عمومی سبب عقب‌نشینی مقامات و حذف فرمانده نیروی قدس با استقبال داخلی مواجه خواهد شد. عملیات ترور سردار شهید سلیمانی و همراهانش براساس این تحلیل رخ داد.

 

واقعیت حمله به عین‌الاسد

اتخاذ راهبرد انتقام سخت از سوی مسئولان ایرانی به عنوان راهبرد جدید محور مقاومت در مقابله با دشمنان، سبب شد تا تثبیت نظم جدید سرعت بیگرد. از ویژگی‌های مهم دوران نظم ژله‌ای باید به ناپایداری و کوتاه مدت بودن آن اشاره کرد. این دوره همانند نظم سابق مطلوب بازیگران نیست و همه سعی دارند به سرعت از آن عبور کنند.

 

حمله موشکی به بزرگترین پایگاه نظامی آمریکا در عراق را باید نقطه عطف دوران گذار از نظم ژله‌ای به نظم نوین نطقه‌ای دانست؛ نقطه عطفی که با سرعت زیادی موضع آمریکا در منطقه را در  سراشیبی سقوط قرار داد. جمهوری اسلامی ایران با اتخاذ راهبرد انتقام سخت می‌کوشد هم افکار عمومی داخلی را مدیریت کند و هم از آن به عنوان کلید ساخت نظمی جدید در غرب آسیا که به هژمونی جبهه مقاومت خواهد انجامید، استفاده کند.

 

این حمله بی‌سابقه دارای چند مولفه مهم است: ابتدا اینکه قریب به هشت دهه بود که آمریکا با اتخاذ راهبرد قدرت بازدارندگی توانسته بود هیمنه نظامی خود را بر جهان مسلط کند. این راهبرد چنان موفق بود که با وجود تشکیل ناتو و انواع ائتلاف‌های نظامی گوناگون، قدرت نظامی این کشور بود که بر همه تحولات امنیتی سایه انداخته بود.

 

در نتیجه می‌توان گفت حمله موشکب به عین‌الاسد جدای از همه دستاوردهایش، نتیجه‌ای نامحسوس دارد که اثراتش بعدها نمایان خواهد شد و آن چیزی نیست جز فروریختن قدرت بازدارندگی دولت آمریکا؛ مسئله‌ای که پیام افول و زوال آن را به دنیا مخابره می‌کند و به دنبال آن طمع سایر قدرت‌ها برای جانشینی را افزایش خواهد داد.

 

عدم توان آمریکا برای پاسخگویی سبب خواهد شد سایر گروه‌های مقاومت نیز جرئت انجام چنین حملاتی (در ابعاد کوچکتر ولی به دفعات بیشتر) را پیدا کنند. این وضع به معنای همسطح شدن آمریکا با سایر بازیگران در معادلات امنیتی غرب اسیا خواهد بود.

 

ترس از انتقام ایران و ناتوانی آمریکا از متحدان منطقه‌ای سومین مولفه مهم این حمله است. عدم اطمینان به سامانه‌های ضدموشکی، تمایل به تقویت پیمان‌های نظامی- امنیتی با بازیگران رقیب و تشدید سرعت تزلزل جایگاه سنتی رژیم سعودی در کشورهای حاشیه خلیج فارس از نتایج این مولفه است.

 

النصر بالرعب!

واقعیت آن است که ایران تمایلی به ادامه دادن درگیری نظامی ندارد (مگر آنکه مجبور شود دوباره در سطحی بالاتر اهداف بیشتری را مورد حمله قرار دهد) و طرف آمریکایی نیز هیچ تصویری از فضای بعد از پاسخ نظامی به حمله موشکی ایران ندارد. این دو عامل است که باعث خواهد شد ادامه راهبرد انتقام سخت به فاز امنیتی- سیاسی کشیده شود.

 

با توجه به سخنان سید حسن نصرالله درباره تبعات ترور سردار شهید قاسم سلیمانی، به نظر می‌رسد تلاش برای شکست دونالد ترامپ در انتخابات پیش‌رو ریاست جمهوری آمریکا از جمله اهداف مهم راهبرد انتقام سخت است. برخی کارشناسان معتقدند با شکست ترامپ، رییس جمهور بعدی آمریکا به قدرت اثرگذاری غیرمستقیم ایران بر معادلات داخلی باور خواهد داشت و سعی خواهد کرد مدل مقابله با کشورمان را تغییر دهد که این موضوع به نوبه خود می‌تواند برای ایران یک پیروزی مهم باشد.

 

در مقابل حتی اگر ترامپ مجدد رای بیاورد، فشار به افکار عمومی مردم آمریکا طی چند ماه آینده زمینه‌ساز تعدیل رفتار وی خواهد شد. آثار این وجه را می‌توان از هم‌اکنون و با فشار کنگره بر وی مشاهده کرد.

 

به نظر می‌رسد جمهوری اسلامی ایران برای اثرگذاری بر افکار عمومی در آمریکا سه برگه مهم در اختیار دارد: بازی با جریان انرژی در آستانه انتخابات، افزایش تلفات نیروهای آمریکایی در منطقه و در نهایت حفظ سایه تهدید بر سر منافع این کشور در منطقه. این تاکتیک همان تاکتیک معروف «النصر بالرعب» است که جامعه نگران آمریکا را در حالت ترس مقطعی قرار می‌دهد!

 

سلام به غرب آسیای جدید

جمهوری اسلامی ایران سال‌ها است که به دنبال تغییر نظم امنیتی حاصل از قرارداد سایکس- پیکو در غرب آسیا است. تشکیل نیروی قدس، طراحی و تکثیر محور مقاومت و در نهایت تدوین الگوهای نوین منطقه‌ای نشانه این تلاش است. شهادت سردار حاج قاسم سلیمانی و همراهانش سبب شد تا بستر لازم برای اجرای سریع‌تر این راهبرد فراهم شود.

 

واقعیت آن است که وضعیت کنونی منطقه به شدت تحت تاثیر تصمیمات کشورمان است. محورها و ائتلاف‌های رقیب توان تصمیم‌سازی خود را از دست داده‌اند و از سوی دیگر ترس حاکم بر منطقه از هرگونه تحرک ابتکاری آنها جلوگیری خواهد کرد. در چنین فضایی است که مهم‌ترین مانع اجرای این راهبرد یعنی حضور نظامی آمریکا در منطقه، مورد هدف قرار گرفته و ایران سعی دارد با حذف آن هژمونی محور مقاومت را تثبیت کند.

 

غرب آسیا در حال گذار از نظم ژله‌ای به نظم نوینی است که جمهوری اسلامی ایران و متحدانش آن را طراحی کرده‌اند. بیش از یک قرن طول کشید تا پایه‌های قرارداد سایکس- پیکو به لرزه درآید و سرانجام با ظهور داعش و نقشه جدید غرب پایان یابد. حال این محور مقاومت است که نظم خود را بر همگان تحمیل خواهد کرد!

 

حذف ترامپ از کرسی ریاست ‌جمهوری، تغییر رفتار مسئولان آمریکایی در قبال ایران، احتمال لغو بخشی از تحریم‌ها (همانطور که رئیس شورای روابط خارجی آمریکا پیشنهادش را به ترامپ داد) و در نهایت خروج نظامی آمریکا از کل منطقه باشد (همانطور که وزیر دفاع کویت اعلام کرد که پایگاه‌های آمریکا در این کشور تخلیه خواهد شد) از نتایج احتمالی راهبرد انتقام سخت است.

 

ارسال نظر
نام:
ایمیل:
* نظر:
تحلیل های برگزیده