همکاری رقابتی؛ رویکردی مناسب برای تبیین روابط آنکارا و مسکو-راهبرد معاصر
کدام استان بیشترین بودجه ۱۴۰۰ را می‌گیرد؟+ جدول آخرین قیمت طلا، سکه و ارز نخستین محموله واکسن کرونا چه زمانی وارد ایران می‌شود؟ ارزان‌ترین قیمت پراید امروز ۱۵ آذر ۹۹+ قیمت انواع پراید مولاوردی مجرم شناخته شد پیشنهاد آمریکا برای قرار دادن انصار‌الله یمن در فهرست تروریسم منع پرسپولیسی‌ها از تردد با ماشین شخصی قیمت رسمی انواع دلار و ارز امروز ۱۵ آذر ۹۹ ارزش سهام عدالت امروز ۱۵ آذر ۹۹ چقدر افزایش یافت؟ نمکی: کاهش بستری و مرگ کرونایی در کشور / عادی انگاری نکنید هشدار سازمان جهانی بهداشت درباره تزریق واکسن کرونا سهمیه‌بندی بنزین + جزئیات طرح جدید سهیمه بنزین آزادسازی واردات خودرو در سال آینده به یک شرط+ جزئیات نوبخت: ارز ۴۲۰۰ تومانی برای اقلام اساسی پابرجاست/ آخرین اخبار از همسان سازی حقوق بازنشستگان در سال جدید آخرین وضعیت تمدید قرارداد میلیچ و تبریزی با استقلال آخرین وضعیت و آمار کرونا در ایران امروز شنبه ۱۵ آذر ۹۹/ فوت ۳۲۱ بیمار کرونایی در شبانه روز گذشته بحرین: اصلاحات در برجام باید نگرانی‌های ما را برطرف کند توضیحات وزیرخارجه سعودی درباره حل بحران با قطر ادامه ریزش قیمت خودرو در بازار کشف جسد «شیما» نوجوان ۱۶ ساله پس از ۱۵ ماه+ عکس و اعترافات قاتل منع تردد شبانه برای ۲۷۸ شهر در وضعیت نارنجی کرونا / جلوگیری از تردد ۶۴۰۰ فرد مبتلا به کرونا جزئیات دیدار سردار «قاآنی» با مقام‌های عراقی واکسن ۱۹۲ هزار تومانی آنفلوآنزا به چه کسانی داده می‌شود؟ نتیجه تست کرونای پرسپولیسی‌ها اعلام شد اعلام زمان ثبت نام کنکور کارشناسی ارشد ۱۴۰۰ قیمت خودرو‌های سایپا و ایران خودرو امروز شنبه ۱۵ آذر ۹۹+ قیمت بازار خودرو محدودیت‌های کرونایی در جاده‌ها تا کی ادامه دارد؟ جزئیات نحوه فعالیت دانشگاه‌ها از امروز شنبه ۱۵ آذر+ وضعیت تعطیلی خوابگاه‌ها تشریح جزئیات لایحه بودجه ۱۴۰۰ قیمت طلا، قیمت سکه قیمت دلار در بازار آزاد امروز شنبه ۱۵ آذر ۹۹+ جدول نوبخت : حقوق و دستمزد امسال ۵۳ درصد رشد داشت/ رشد اقتصادی با نفت، منفی ۰.۲ درصد+ جزئیات واکنش شورای عالی امنیت ملی به حواشی طرح مجلس اروپا منتظر نظرات دولت جدید آمریکا درباره توافق هسته‌ای ایران است روحانی: حتما با افرادی که قرنطینه را نقض می‌کنند باید برخورد شود/ تهران لب مرزی نارنجی شد موساد عامل ترور دانشمند هسته‌ای ایران بارش برف و باران در ۳۰ استان زمان ثبت‌نام از داوطلبان انتخابات شوراها+ جزئیات تازه‌ترین آمار از همه گیری کرونا در جهان امروز ۱۵ آذر ۹۹ ریاض: عادی‌سازی مانع الحاق اراضی فلسطینی می‌شود پلیس: همراه داشتن کارت ملی برای ورود به مقرهای انتظامی الزامی است تاثیر منفی مولفه های قدرت ملی روی امنیت و معیشت مردم خودرو نخرید! ارزان می شود/خودرو باید در حاشیه بازار به فروش رود پذیرفتن درخواست اعاده دادرسی ۳ محکوم به اعدام حوادث آبان ماه+ جزئیات سهام عدالتی ها فریب نخورند خبر‌های خوش بورسی درباره حمایت از بازار سرمایه + جزئیات و فیلم حجم مبادلات تجاری چین با اتحادیه اروپا برای نخستین بار از آمریکا پیشی گرفت تهران و محدودیت‌های کرونایی آن در هفته سوم آذر فعالیت مدارس در مناطق قرمز، نارنجی و زرد چگونه است؟ آلمان به دنبال توافقی گسترده‌تر از برجام با ایران است تولد تا شهادت «حاج قاسم» کتاب شد یزدی‌خواه: مشاور رئیس جمهور توهمات خود را مطرح می‌کند حدیث امام علی (ع) درباره دوست خوب غریب آبادی: آژانس بی قید و شرط ترور شهید فخری زاده را محکوم کند واعظی: موضع ما نسبت به امریکا با روی کار آمدن بایدن تغییر نمی کند جزییات محدودیت‌های کرونایی جدید اعلام شد نتانیاهو: بازگشت به توافق هسته ای با ایران اشتباه است لیست متهمان حقوقی بورس به قوه قضائیه ارسال شد پشت‌پرده انفجار در نطنز چه بود؟ رژیم صهیونیستی به ترور شهید فخری زاده دانشمند هسته ای ایران اعتراف کرد تلاش خواهیم کرد واشنگتن به برجام بازگردد رئیس اسبق سیا: نتانیاهو فردی فریبکار و بی اخلاق است طرح مجلس برای حذف دولت در تعیین دستمزد کارگران مجازات قطعی است قانون اقدام راهبردی برای لغو تحریم‌ها است آخرین وضعیت آب و هوای کشور در ۱۴ آذر افزایش دو درصدی جرائم راهنمایی و رانندگی در بودجه ۱۴۰۰ آقای روحانی! منظورتان از موفقیت، کدام شاهکار اقتصادی است؟ واکنش تازه روحانی به طرح مجلس در خصوص مسائل هسته ای آخرین آرزوی پرویز پورحسینی که برآورده نشد حدیث امام صادق (ع) درباره حضرت معصومه (س) دلایل گرانی مرغ/ اینفوگرافی کارگردان مشهور ایرانی درگذشت+ علت درگذشت و عکس چنگیز جلیلوند، صدای ماندگار دوبله ایران درگذشت+بیوگرافی مجوز پخش سریال‌های ترکیه‌ای با کیست؟ رونمایی از مستند سینمایی «نفت و خون» با محوریت اتفاق تاریخی بزرگ ایران حدیث امام صادق (ع) درباره ارزش علم سخنی با امام زمان عج الله تعالی فرجه الشریف در دوران فتنه وظیفه مسلمانان در ایجاد وحدت اسلامی چیست؟ عزت‌الله جامعی‌ندوشن درگذشت آغاز کنفرانس وحدت اسلامی با پیام آیت‌الله مکارم و سخنرانی رئیس مجلس حدیث امام باقر (ع) درباره مشورت کردن لارگانی: بجای دولت ما از مردم عذرخواهی می‌کنیم دریافت پول برای بازدید از مزار محمدرضا شجریان ریشه گناهان در کلام امام حسن عسکری (ع) کاریکاتور | دزدان دریایی آمریکایی کاریکاتور | مسابقه تخم مرغ و دلار! قیمت مسکن در ۸ سال اخیر/ اینفوگرافیک کاریکاتور | تابستان داغ اینفوگرافیک | خانه‌های سر به فلک‌کشیده / ۲ عاقبت منفورترین چهره‌های واقعه کربلا/ اینفوگرافیک کاریکاتور/ چه بوی کبابی میاد! نخستین تصاویر از موشک‌های حاج قاسم و ابومهدی اینفوگرافیک | تازه‌وارد‌های بازار سرمایه کاریکاتور | همسفران مرگ کاریکاتور | گشایش اقتصادی بعدی در راه است! کاریکاتور | خودزنی اسرائیلی تیزر برنامه تلویزیونی منهای نفت با موضوع صنعت شیشه کریستال تیزر برنامه تلویزیونی منهای نفت با موضوع صنعت آرد و گندم تیزر برنامه تلویزیونی منهای نفت با موضوع صنعت دامپروری و دام گوشتی تیزر برنامه تلویزیونی منهای نفت با موضوع صنعت دانه های روغنی تیزر برنامه تلویزیونی منهای نفت با موضوع صنعت شیرینی و شکلات تیزر برنامه تلویزیونی منهای نفت با موضوع صنعت فرش تیزر برنامه تلویزیونی منهای نفت با موضوع صنعت نساجی تیزر برنامه تلویزیونی منهای نفت با موضوع صنعت چوب و مبلمان شکست استثناگرایی آمریکایی در عصر ترامپ به سمت دنیای پس از دلار پیش می رویم؟ خروج ترامپ از برجام؛ فشار حداکثری و نتایج حداقلی وضعیت نتایج انتخابات آستانه اشرفیه پس از درگذشت رمضانی دستک زمان تبلیغات انتخابات مجلس 98 آیا عراق می تواند از نیروهای امریکایی خالی شود؟ ائتلاف سازی به سبک امام موسی صدر مرگ ابوبکر البغدادی؛ کشته شدن سرکرده داعش چه پیامدی دارد؟ بازوهای نیابتی ایران در منطقه قدرتمندتر از همیشه درس‌های جنگ یمن برای اسرائیل وحدت میان جریان های سیاسی ایران در سایه سیاست فشار حداکثری آمریکا دولت پنهان در لبنان شکست سیاست فشار حداکثری ترامپ در قبال ایران/درهای مذاکره با ایران باز است طرح صهیونیست ها برای اشغال دره اردن رویای چین در هفتاد سالگی؛ خیلی دور، خیلی نزدیک سبک مبارزه تشکیلات خودگردان و اتحادیه اروپا برای حفظ کرانه باختری طرحی برای ایجاد یک سازه امنیتی در خاورمیانه تاریخ سری فشار اسرائیل برای حمله به ایران بررسی صنعت انیمیشن در منهای نفت/ ژاپن چگونه صنعت انیمیشن جهان را قبضه کرد؟ + فیلم منهای نفت: درآمد 16 هزار بشکه نفت تنها در یک سوله پرورش ماهی بررسی صنعت پرورش ماهی در مستند منهای نفت + تیزر بررسی صنعت لبنیات در مستند منهای نفت/ اشتغال یک میلیون نفری شیر و لبنیات منهای نفت: درآمد یک میلیارد دلاری پسته ایران/ هیچ کشوری توان تولید پسته مرغوب ایران را ندارد همه ابعاد تحریم؛ فرصت‌ها و تهدیدها تحریم‌ها به مبادلات ما با شرکت‌های کوچک اروپایی آسیبی نمی‌زند/ نرخ کنونی دلار بالاتر از نرخ واقعی آن است
با تشدید روابط روسیه و ترکیه؛

همکاری رقابتی؛ رویکردی مناسب برای تبیین روابط آنکارا و مسکو

اخیرا تعدادی مسائل چالش برانگیز بر روابط دو کشور سایه انداخته است. به نظر می رسد روابط مسکو و آنکارا گرمای نسبی چندین ساله خود را از دست داده و در عوض تحت تاثیر سوظن متقابل، قطبی سازی و حتی تقابل و کشمکش قرار گرفته است.
محمد نرجسیان؛ دانشجوی دکترای روابط بین الملل
تاریخ انتشار: ۱۱:۱۱ - ۰۴ آبان ۱۳۹۹ - 2020 October 25
کد خبر: ۶۴۱۹۰

همکاری رقابتی؛ رویکردی مناسب برای تبیین روابط آنکارا و مسکو

 

به گزارش راهبرد معاصر؛ از منظر تاریخی روابط و مناسبات فیمابین آنکارا و مسکو خصمانه تلقی شده و یا حداقل صلح آمیز و دوستانه نبوده است. در طی پنج قرن گذشته بین امپراتوری های روس و عثمانی درگیری های گسترده ای رخ داده و این امر خاطرات و حافظه تاریخی منفی و تلخی را برای هر دو طرف ایجاد نموده است. فروپاشی اتحاد جماهیر شوروی و پایان جنگ سرد تغییر و تحول ماهیت مناسبات روسیه و ترکیه را اجتناب ناپذیر کرد. روابط دوجانبه و متقابل مسکو و آنکارا با قدرت یابی ولادیمیر پوتین در سال 2000م و رجب طیب اردوغان رهبر حزب عدالت و توسعه در سال 2002م به تدریج بهبود یافت. هر دو طرف در قبال یکدیگر سیاست خارجی منعطف و مسالمت جویانه ای اتخاذ کردند که هدف آن کاهش تنش و تقویت همکاری بین دو کشور بود.

 

نقطه شروع بهبود مناسبات زمانی بود که اردوغان از کودتای نافرجام 2016 نجات یافت و روسیه هم در پی الحاق شبه جزیره کریمه (2014) با انزوای بین المللی روبرو بود و به صورت غیرمنتظره شاهد دست دوستی اردوغان با پوتین بودیم. با این وجود اخیرا تعدادی مسائل چالش برانگیز بر روابط دو کشور سایه انداخته است. به نظر می رسد روابط مسکو و آنکارا گرمای نسبی چندین ساله خود را از دست داده و در عوض تحت تاثیر سوظن متقابل، قطبی سازی و حتی تقابل و کشمکش قرار گرفته است.

 

مسائل چالش برانگیز

ترکیه و روسیه درگیر بسیاری از موضوعات منطقه ای و بین المللی شده اند که می تواند به عنوان «همکاری رقابتی» توصیف شود. در بخش زیر به برخی از این موارد اشاره خواهد شد:

 

پناه دادن و حمایت از تروریست ها در ادلب سوریه

ترکیه بر اساس توافق نامه سوچی در سال 2019 در مورد ادلب بر عقب نشینی گروه های تروریستی و خروج سلاح های سنگین از این منطقه متعهد شده بود. با این وجود آنکارا نتوانست به تعهدات خود در توافق نامه های خود با روسیه عمل کند و هر گونه امیدواری به اینکه ترکیه بتواند « بنیادگرایان اسلامی» را « اصلاح» یا حداقل سرکوب کند به سرعت از بین رفت. اگر تروریست ها با حضور ترکیه در ادلب تقویت شوند  از منطقه به عنوان پایگاهی برای انجام عملیات علیه نیروهای دولت اسد و زیرساخت های نظامی روسیه در سوریه استفاده کنند  و این تنها زمان اندکی می برد تا بحران جدیدی در روابط ترکیه و روسیه آغاز شود.

 

عملیات نظامی ترکیه علیه کردهای سوریه

جای تعجب نیست که روسیه و ترکیه در مورد کردهای سوریه و نقش پیش بینی شده آنها در آینده سوریه مواضع مختلفی اتخاذ کرده اند. اگر ترکیه یک عملیات گسترده جدید علیه کردها در شمال سوریه آغاز کند ، کردها به ناچار ائتلافی با دولت سوریه تشکیل می دهند که مسکو بدون شک از آن پشتیبانی خواهد کرد. این می تواند منجر به یک رویارویی مستقیم بین دمشق و آنکارا در شمال سوریه شود و عواقب و پیامدهای منفی بالقوه ای برای روابط روسیه و ترکیه داشته باشد.

 

مداخله ترکیه در لیبی

ترکیه از همان آغاز یکی از طرف های اصلی خارجی در جنگ داخلی لیبی بوده است - این مداخله ترکیه بود که مانع تصرف طرابلس توسط مارشال خلیفه حفتر شد. با این حال  اگر آنکارا با تقویت حضور نظامی خود در این کشور به بین المللی کردن درگیری لیبی ادامه دهد و اگر به نیروهای دولت وفاق ملی کمک کند تا به پیروزی قاطع بر دشمن خود در شمال و جنوب لیبی دست یابند ترکیه با خطر ایجاد هر چه بیشتر تنش نه تنها با روسیه ، بلکه با فرانسه و مصر روبرو خواهد بود.

 

تشدید تنش با یونان در مدیترانه شرقی

علی رغم روابط تاریخی آنها ، مناسبات میان مسکو و آتن اخیراً تا حدودی تیره شده است. با این وجود بعید است که مسکو در درگیری منطقه ای فعلی بین ترکیه و یونان در مورد تعیین مرزهای مناطق اقتصادی در مدیترانه در کنار آنکارا باشد. علاوه بر این تحولات اخیر به وضوح نشان می دهد که ترکیه نه تنها با یونان بلکه با تقریباً تمام شرکا و متحدان روسیه در مدیترانه شرقی درگیر تقابل و خصومت است.  مسئله یونان که اخیراً در نتیجه فعالیت ترکیه در لیبی و مدیترانه شرقی رو به وخامت گذاشته است می تواند منجر به یک بحران جدید در روابط روسیه و ترکیه شود.

 

حمایت ترکیه از آذربایجان در درگیری نظامی با ارمنستان

اگرچه روسیه روابط دوستانه ای با ارمنستان و آذربایجان دارد ؛ اما مشارکت این کشور با ایروان قویتر است و این امر از عضویت هر دو کشور در سازمان پیمان امنیت جمعی عیان است. جای تعجب نیست که ترکیه که از هیچ گونه رابطه ای با ارمنستان برخوردار نیست و به حمایت از آذربایجان اقدام کرده است. تمامی اقدامات روسیه در جهت حل و فصل مسالمت آمیز بحران از طریق مذاکره و جلوگیری از تشدید خشونت بوده است. در نقطه مقابل آنکارا به استقرار واحدهای نظامی خود در نخجوان آذربایجان قدم گذاشته و همچنین با طرح این که آذری ها و ترک ها یک ملت در دو کشور هستند و تا اخر ترکیه در کنار آذربایجان می ایستد؛ احساسات ملی را به بازی گرفته است.

 

حمایت ترکیه از گرجستان

در دسامبر 2019  به دنبال رشد چشمگیر انتقال ظرفیت های دفاعی ترکیه به گرجستان ، ترکیه اعلام کرد که 100 میلیون لیره ترکیه (حدود 12 میلیون دلار) را برای تأمین بودجه اصلاحات لجستیکی نظامی خود به وزارت دفاع گرجستان اختصاص داده است. آنکارا و تفلیس به عنوان بخشی از همکاری های سه جانبه بین ترکیه ، گرجستان و آذربایجان همکاری و مشارکت نظامی دارند. در ماه مه 2012 ، سه کشور متعهد شدند که به آموزش و همکاری نظامی ضد تروریستی خود از جمله حفاظت از خطوط لوله انرژی و انجام رزمایش نظامی مشترک ادامه دهند.

 

توسعه همکاری های فنی نظامی با اکراین

روسیه و ترکیه همیشه نقطه نظرات و دیدگاه متفاوتی در مورد اکراین و شبه جزیره کریمه داشته اند. آنکارا الحاق شبه جزیره کریمه توسط روسیه را به رسمیت نمی شناسد و از تاتارهای کریمه حمایت می کند. اردوغان در فوریه سال 2020 از اکراین بازدید کرد و  از یک بسته کمک نظامی 36 میلیون دلاری برای این کشور (برای تهیه هواپیماهای بدون سرنشین پیشرفته ترکیه) خبر داد. ترکیه و اوکراین همچنین توافق نامه هایی را در زمینه همکاری فنی در بخش دفاعی امضا کرده اند.

 

پیامدهای واگرایی روابط مسکو و آنکارا

در بخش زیر مهم ترین پیامد ها و نتایج واگرایی مناسبات روسیه و ترکیه را مطرح خواهیم کرد:

 

رویارویی نظامی احتمالی بین دو کشور

روابط ترکیه و روسیه بسیار پیچیده است. در حالی که دو طرف حداقل تاكنون توانسته اند بر اختلاف نظرها در مورد سوریه و لیبی غلبه كنند، مداخله عمده ترکیه در آذربایجان می تواند یك اقدامی باشد که غلبه کردن بر اختلافات فیمابین را دشوار سازد. همانطور که از دیدگاه پوتین منطقه آشوب زا قفقاز بخشی از « خارج نزدیک» است؛ اردوغان نیز آذربایجان را « کشور خواهر » می داند. به همین ترتیب ترکیه؛ روسیه را بخشی از « حیات خلوت» خود می داند؛ اما روسیه در آن کشور مداخله کرد. اگر چه حمایت ترکیه از آذربایجان مسئله جدیدی نیست اما اگر روسیه تهدیدی را احساس کند می تواند در لیبی یا به احتمال زیاد در سوریه اقدامی تلافی جویانه انجام دهد. برای نمونه در اوایل سال 2020، آنکارا، مسکو را به قتل بیش از 30 سرباز ترکیه در استان ادلب متهم کرد.

 

قطبی سازی شدید مسائل منطقه

حمایت سیاسی و دیپلماتیک از یک متحد در یک درگیری یک مسئله است؛ اما کمک های گسترده نظامی در اوج درگیری های مسلحانه مسئله دیگری می باشد. این نوع حمایت و پشتیبانی توازن قوا را میان طرف های متخاصم به صورت قابل ملاحظه ای تغییر خواهد داد و آن ها را به احتمال حل و فصل اختلافات از طریق راه حل نظامی امیداور می کند و امضای توافق نامه صلح را دشوارتر می سازد. برای نمونه؛ اخیرا تنش ها در لیبی به دلیل حمایت و پشتیبانی ترکیه از توافق نامه ملی دولت فائز سراج و تامین شبه نظامیان گروه واگنر از سوی روسیه به خلیفه حفتر به صورت قابل توجهی بدتر شده است. علاوه بر این  از اواخر آگوست 2020م نیروهای روسی توسط گروه های مسلح تحت حمایت ترکیه در گشت مشترک در حال اجرا مطابق با توافق نامه اتش بس ادلب ( 15 مارس 2020) مورد حمله قرار گرفتند.

 

بهبود روابط ترکیه با غرب

استراتژی ترکیه در دریای سیاه و قفقاز به خصوص سرمایه گذاری آن در تقویت دفاعی اکراین و گرجستان با استراتژی کشورهای غربی در قبال روسیه مطابقت دارد؛ زیرا در واقع ترکیه درصدد است تا حضور ناتو در مناطق ضد مسکو قفقاز گسترش دهد. وزیر امور خارجه ترکیه در ابتدای سال در مجمع جهانی اقتصاد داووس در سوئیس گفت: « من نمی فهمم چرا ما از گرجستان برای عضویت [ناتو] دعوت نکرده ایم ... ما باید به بزرگ شدن ناتو و عضویت گرجستان تلاش کنیم.» این تصمیم نشانگر یک تحول قابل ملاحظه در رویکرد ترکیه می باشد زیرا آنکارا قبلاً علاقه ای به گسترش ناتو در قفقاز جنوبی نشان نداده بود.

 

نتیجه گیری

غیرمحتمل به نظر می رسد که روابط نزدیک اردوغان و پوتین تا بی نهایت ادامه یابد. علائم عدم اعتماد متقابل در روابط مسکو با آنکارا به مرور زمان آشکار شده است. علیرغم تلاش دو طرف برای جبران آن با تقویت بیشتر روابط در سایر موضوعات (به عنوان مثال فروش اس 400 به ترکیه) ؛ اما خطرات بازی دو کشور نه تنها برای روسیه و ترکیه بلکه برای تعدادی از مناطق همسایه مسکو و آنکارا کاملاً قابل توجه به نظر می رسد.

 

ارسال نظر
نام:
ایمیل:
* نظر:
تحلیل های برگزیده
پرطرفدارترین اخبار