بررسی روند خصوص سازی در ایران با محوریت شرکت نیشکر هفت تپه-راهبرد معاصر
سرانجام سریال ناتمام مرحوم گرجستانی چه می شود؟ واکنش رئیسی به گزارش‌های مطرح شده در جلسه قوه قضائیه درباره حادثه کلینیک سینا قیمت دلار و یورو در صرافی ملی امروز دو شنبه ۱۶ تیر ۹۹ قیمت روز سکه‌های کادویی پارسیان قیمت سکه یک گرمی پارسیان امروز دوشنبه ۱۶ تیرماه ۱۳۹۹ ارزش روز سهام عدالت/ سود ۴۴۰هزارتومانی سهام عدالت در ۲ روز+عکس علت برگشت پول صندوق‌های ETF دارایکم به حساب چیست؟ پیام سردار آزمون پس از قهرمانی زنیت روسیه/ فیلم رادیکال‌های اصلاح‌طلب صدای مرعشی را هم درآرودند!/ یک فراکسیون ۱۰نفره هم در مجلس نداریم! بورس رکورد زد نامه رهبر معظم انقلاب به اسماعیل هنیه نامه‌ای به دولت و بانک مرکزی برای کاهش مخاطرات بازار سهام آخرین قیمت روز انواع گوشی موبایل امروز دوشنبه ۱۶ تیر ۹۹ خلاصه بازی سایپا - سپاهان در چارچوب رقابتهای هفته بیست سوم لیگ برتر خلیج فارس+ فیلم علت تلاطم بازار از زبان همتی آغاز ثبت‌نام وام کرونا برای مشاغل فاقد بیمه+ جزئیات جهانپور: عروسی کنید مراسم نگیرید زمان عرضه اولیه نماد معاملاتی ولپارس+ جزئیات آخرین آمار جهانی کرونا در 16 تیر/ اوضاع کرونایی جهان وخیم‌تر شد+ جدول مبتلایان سازمان هواشناسی هشدار دارد قیمت روز خودرو‌های سایپا و ایران خودرو امروز دوشنبه ۱۶ تیر ۹۹ + جدول آخرین قیمت روز خرید و فروش گوشی‌های سامسونگ در بازار امروز دوشنبه ۱۶ تیر ۹۹+ جدول تاریخ نشان خواهد داد! قیمت رسمی انواع ارز امروز دوشنبه ۱۶ تیر ۹۹ الازهر مصر از توافق حماس و فتح برای مقابله با طرح اشغال حمایت کرد اصل ۴۴ قانون اساسی نیاز به اصلاح دارد افزایش مجدد قیمت خودرو در راه است؟ می توان از گردنه مسائل و مشکلات کشور عبور کرد فاصله گرفتن اروپا از آمریکا و چرخش به سمت چین اینفوگرافی/۱۱ نکته ضروری هنگام ماسک زدن چرا از خودتان مایه نمی‌گذارید؟! چه کسانی کرونا می گیرند؟ تشکر حماس از نهاد‌های سیاسی در آمریکای لاتین مبنی بر محکومیت طرح الحاق تداوم مذاکرات درباره سد النهضه قهرمانی زنیت با درخشش سردار ایرانی عکس شاد و شنگول زوج مشهور سینما اسامی امضا کنندگان طرح سوال از رئیس‌جمهور کوهپیمایی ورزشکاران ارتش در ارتفاعات تالش به خلخال با حضور امیر سیاری افسردگی در روز‌های چهارشنبه نکات مهم در استفاده از ماسک طرح سوال از رئیس جمهور توسط نمایندگان مجلس انتقال وبروس کرونا از انسان به حیوانات دلیل انفجار در کلینیک سینا اعلام شد مهمترین دستاورد‌های نیروی دریایی سپاه پاسداران در طول انقلاب اسلامی بازداشتی‌های پرونده انفجار کلینیک سینا مهر به ۱۲ نفر رسید عکس زیرخاکی 25 سال پیش ماهایا و سیروس گرجستانی در آمریکا تقدیم پیام اسماعیل هنیه به دبیرکل مجمع جهانی تقریب مذاهب دعوای پرسپولیس و سپاهان بر سر بازیکن طلایی واکنش شهردار تهران به ممانعت از حضورش در هیئت دولت استقلال در انتظار دریافت و مشخص شدن وضعیت تست‌های کرونای کادر فنی نمایندگان خواستار نظارت بر بازار و موضوع اقلام مورد نیاز مردم شدند افزایش شمار تلفات کرونا در افغانستان اعلام تخلفات کلینیک سینا اطهر+ جزئیات تست دوباره کرونا در اردوگاه سرخپوشان انتشار متن سوال از روحانی طی ۵ محور تشابه نظر بایدن و ترامپ درباره ایران توطئه دشمنان در فروپاشیدن اقتصاد ایران به نتیجه‌ای نخواهد رسید سردار کوثری: روابط آقا محسن وحاج احمد متوسلیان همواره برادرانه و صمیمانه بود توییت جالب شایان مصلح، مدافع سپاهان از چرخه کرونا بین تیم‌ها اعتراض تند یک نماینده به دولت/ یخچال هم قیمت پراید شده! رصد 24 ساعته آسمان کشور توسط پدافند هوایی تمدید مهلت برای تکمیل فرایند ثبت‌نام مدارس استعدادهای درخشان واکسن کرونا تا یک سال دیگر به دست ما نخواهد رسید/ ضرورت استفاده از ماسک در تجمعات هشتمین دادگاه طبری/ نام مه آفرید خسروی هم در پرونده طبری مطرح شد باران ۳ روزه در کدام استان ها؟ بازیگر فیلم «محمد رسول الله» درگذشت واکنش وزیر جنگ رژیم صهیونیستی به حادثه سایت نطنز برگزاری عجیب‌ترین کنکور قرن در امسال آخرین آمار جهانی کرونا در ۱۵ تیر/آمریکا همچنان در صدر+جدول جزئیات بیمه و دیه حادثه دیدگان کلینیک سینا ناجی حادثه کلینیک سینا آتش‌نشان تهران می‌شود ایران در قرنطینه سفر اعتراف ترامپ به شکست در مسیر سرکوب معترضان کرونا در آمریکا همچنان می تازد/ ثبت ۴۵ هزار مبتلا در یک روز ساکنان فلسطین اشغالی خواهان استعفای نتانیاهو آخرین حضور سیروس گرجستانی درکدام فیلم بود؟ اقدام عملی جانسون در برابر تبعیض نژادی! ترکیه «دهوک» عراق را به توپ بست زمان پخش فصل سوم «نون خ» مشخص شد واکنش دفتر آیت الله مکارم شیرازی به انتساب ادعاهای یک فیلم به ایشان چهره‌ سرشناس بالیوود درگذشت همسر سابق بهاره رهنما ازدواج کرد/ عکس کارگردان «آخر خط»: نمی‌دانستم علی صبوری شاخ مجازی است مهمان امشب برنامه دورهمی جمعه ۱۳ تیر ماه ۹۹+ عکس و بیوگرافی اینفوگرافیک | وضعیت دلار در دوره‌های مختلف ریاست جمهوری ایران نقطه | تحولات بازار مسکن شهر تهران در خرداد ۱۳۹۹ نرگس آبیار در آکادمی اسکار سیروس گرجستانی درگذشت + عکس و علت مرگ گوینده‌ای که در دورهمی صدای خود را نشناخت! چرا مرگ بر آمریکا؟/ اینفوگرافیک آرزوی خانم بازیگر قبل از مرگ سانسور در «عصر جدید» واکنش فقیهه سلطانی به شایعه ممنوع الکار شدنش وقتی که آقای بازیگر کرونا را دعوت کرد کاریکاتور | شعبده بازی با دلار اینفوگرافیک | خانه‌های سر به فلک‌کشیده اینفوگرافیک/ پلیس‌های آدمکُش اینفوگرافیک | اتاقی که همه‌چیز در آن رخ داد: خاطرات کاخ سفید اینفوگرافیک | آخرین خورشید گرفتگی قرن در ایران کاریکاتور | تخم‌مرغ در مسیر لاکچری شدن کاریکاتور | رضایت از زندگی به روایت دولتی‌ها اینفوگرافیک / تشریح سه روش فروش سهام عدالت کاریکاتور | غم نان کاریکاتور | چرک‌های ۸۰۰ میلیارد کاریکاتور | مجلس و تاجِ گردون اینفوگرافیک/ روند کاهشی قیمت خودرو در بازار؟!! شکست " استثناگرایی آمریکایی " در عصر ترامپ به سمت دنیای پس از دلار پیش می رویم؟ "خروج ترامپ از برجام"؛ فشار حداکثری و نتایج حداقلی وضعیت نتایج انتخابات آستانه اشرفیه پس از درگذشت رمضانی دستک زمان تبلیغات انتخابات مجلس 98 آیا عراق می تواند از نیروهای امریکایی خالی شود؟ ائتلاف سازی به سبک امام موسی صدر مرگ ابوبکر البغدادی؛ کشته شدن سرکرده داعش چه پیامدی دارد؟ بازوهای نیابتی ایران در منطقه قدرتمندتر از همیشه درس‌های جنگ یمن برای اسرائیل وحدت میان جریان های سیاسی ایران در سایه سیاست فشار حداکثری آمریکا دولت پنهان در لبنان شکست سیاست فشار حداکثری ترامپ در قبال ایران/درهای مذاکره با ایران باز است طرح صهیونیست ها برای اشغال دره اردن رویای چین در هفتاد سالگی؛ خیلی دور، خیلی نزدیک سبک مبارزه تشکیلات خودگردان و اتحادیه اروپا برای حفظ کرانه باختری طرحی برای ایجاد یک سازه امنیتی در خاورمیانه تاریخ سری فشار اسرائیل برای حمله به ایران بررسی صنعت انیمیشن در منهای نفت/ ژاپن چگونه صنعت انیمیشن جهان را قبضه کرد؟ + فیلم منهای نفت: درآمد 16 هزار بشکه نفت تنها در یک سوله پرورش ماهی بررسی صنعت پرورش ماهی در مستند منهای نفت + تیزر بررسی صنعت لبنیات در مستند منهای نفت/ اشتغال یک میلیون نفری شیر و لبنیات منهای نفت: درآمد یک میلیارد دلاری پسته ایران/ هیچ کشوری توان تولید پسته مرغوب ایران را ندارد همه ابعاد تحریم؛ فرصت‌ها و تهدیدها تحریم‌ها به مبادلات ما با شرکت‌های کوچک اروپایی آسیبی نمی‌زند/ نرخ کنونی دلار بالاتر از نرخ واقعی آن است

بررسی روند خصوص سازی در ایران با محوریت شرکت نیشکر هفت تپه

بررسی اجمالی واگذاری ها از گذشته تا به امروز حاکی از آن است که این واگذاری ها همواره به واسطه عدم شفافیت با ابهامات و گاها مفاسدی مواجه بوده است به نحوی که گاها نام افراد و خانواده های برخی از افراد و شخصیت های سیاسی در این واگذاری ها به چشم می خورد.
تاریخ انتشار: ۱۳:۵۵ - ۱۰ آذر ۱۳۹۷ - 2018 December 01
کد خبر: ۱۱۱۷

به گزارش راهبرد معاصر؛ موضوع واگذاری سهام شرکت های دولتی به بخش خصوصی در راستای گسترش خصوصی سازی و کاهش حجم دولت یکی از موضوعاتی که در دو دهه اخیر به یکی از موضوعات مهم و شعارهای اقتصادی دولت های ایران تبدیل شده است. اما با بررسی اجمالی این واگذاری ها از گذشته تا امروز این واگذاری ها همواره به واسطه عدم شفافیت با ابهامات و گاها مفاسدی مواجه بوده است به نحوی که گاها نام افراد و خانواده های برخی از افراد و شخصیت های سیاسی در این واگذاری ها به چشم می خورد. خصوصی سازی هایی که هرگز به منزل مقصود نرسیده و همواره از ابتدا یا میانه مسیر به انحراف کشیده شده است.


انتقادات وارد به نحوه خصوصی سازی در ایران

یکی از انتقاداتی که در سال های گذشته به روند واگذاری ها صورت گرفته واگذاری برخی از این شرکت ها و بنگاه ها به بخش ها و نهادهای عمومی و به اصطلاح شبه دولتی است. چنانچه در اصل 44 قانون اساسی به عنوان انقلابی در خصوص واگذاری های دولتی و کوچک سازی حجم دولت آمده است: نهادهای عمومی غیر دولتی می‌توانند تا 40 درصد و سهام عدالت نیز می‌تواند تا 40 درصد سهم داشته باشد. اما در بسیاری از موارد واژه «تا» که نوعی اجازه است تبدیل به تکلیف شده است. با این حال سوال این است که مگر منابع حاصل از واگذاری‌ها جزء منابع عمومی نیستند؟ شما وقتی سهام یک شرکت را می فروشید به واقع دست به واگذاری یا فروش دارایی های مالی می زنید، خوب این منابع از جنس درآمد نیستند و به همین دلیل در بودجه نویسی بر اساس GFS که روش استانداردی است آن را از جنس درآمد تلقی نمی کنند، بلکه عایدی فروش دارایی است. 


حالا وقتی این منابع را صرف بازپرداخت بدهی به پیمانکاران و سازندگان طرح های عمرانی می کنید، به واقع صرف ایجاد دارایی های سرمایه ای کرده ایم، کما اینکه اگر صرف پرداخت بدهی چند دهه دولت ها به سازمان تامین اجتماعی و نظایر آن می کنید نه تنها به استحکام مالی و بقای این نهادها و صندوق ها کمک می شود بلکه بار بدهی از روی دوش دولت های آینده به عنوان قوه مجریه را بر می دارید. به همین دلیل هم مطابق GFS، پرداخت بدهی ها یا رد دیون به عنوان تملک دارایی های مالی محسوب می شود. لذا می بینید که برعکس، این عمل با انگیزه درآمدی نیست.


به هر حال در ایران و البته ممکن است در هر کشور دیگری گروه های خاصی وجود داشته باشند که با نفی انحصارات و توسعه طلبی های دولت توقع دارند واگذاری ها صرفاً به آن ها انجام شود و عملاً به دنبال انحصارطلبی های طیف خاصی آن هم نه به صورت عادلانه و پرداخت ثمن دارایی ها بلکه از طریق رانت جویی و ویژه خواری و.... هستند. این عده واگذاری به افراد محدود و گروه خاص یا همان اختصاصی سازی را خصوصی سازی می دانند و عملا مردم را در محاسبات خود در نظر نمی گیرند.


نکته جالب درباره خصوصی سازی ها و واگذاری ها در ایران این است که آمار خصوصی سازی به شیوه صندوق بین المللی پول و نه سیاست های کلی مصوب و ابلاغی اصل 44 در حالی حدود 17% اعلام شده است که در این آمار ده ها میلیون ایرانی که سهام عدالت دریافت کردند را جزء مردم در آمارهای خود جزء واگذاری ها به حساب نمی آورند زیرا واگذاری و به اصطلاح خصوصی سازی (مردمی سازی) از نگاه لیبرال ها در ایران واگذاری بنگاه های دولتی به تعداد محدود و مشخصی است.


با این حال یکی از انتقاداتی که در سال های اخیر به نحوه خصوصی سازی در ایران وجود داشته واگذاری بنگاه ها و شرکت های دولتی به بخش شبه دولتی یا تولد پدیده ای تحت عنوان خصولتی بوده است. در پاسخ به این سوال ابتدا باید پرسید منظور از شبه دولتی چیست؟ آیا نهادهایی مانند تأمین اجتماعی، ستاد اجرایی، اوقاف، بنیادهای تعاون و... شبه دولتی هستند؟ آیا وضعیت بنگاه های واگذار شده به این نهادها بهتر بوده یا شرکت هایی که به افراد بی شناسنامه و بدون صلاحیت واگذار شده است؟ ضمن اینکه سئوال این است آیا قانونی وجود دارد که شرکت‌های زیر مجموعه ستاد اجرایی، تأمین اجتماعی یا .... را از خرید سهام‌ها و شرکت‌های دولتی منع کند؟


هنگامی‌که ما سهام را به عرضه عمومی می گذاریم شرکت های زیرمجموعه های فوق در مزایده شرکت می کنند، خصوصی سازی یا سازمان بورس به استنباط چه قانونی آن ها را از شرکت در مزایده و خرید منع کند؟ این در حالی است که عمده واگذاری هایی که با مشکل مواجه شده است واگذاری هایی بوده که از طریق مزایده یا سازمان بورس نبوده و با یک ساز و کار غیر شفاف واگذار شده است.


از سوی دیگر اصل موضوع واگذاری ها نه تنها در قانون منع نشده، بلکه بر عکس در قوانین بودجه، واگذاری آن ها به دولت تکلیف شده است. اگر واگذاری این شرکت ها بر اساس عرضه‌های عمومی با فرایند رقابتی واگذاری باشد قطعا مناسب خواهد بود برای مثال برخی از بنگاه ها و شرکت های پتروشیمی که به صورت رقابتی عرضه و در فرا بورس واگذار شدند به قیمت واقعی و حداقل دو برابر قیمت هایی واگذار شدند که ممکن بود به صورت رابطه ای واگذار شود.


تجربه ثابت کرده است هر گاه در روند این واگذاری ها عدم شفافیت و مزایده های عمومی رعایت نشده این واگذاری با شکست مواجه شده و مشکلات دوچندانی را ایجاد کرده است. این انتقاد که واگذاری ها از دولت به شبه دولتی ها خطا است در حالی مطرح می شود که عمده این واگذاری ها تحت عنوان رد دیون دولت به نهادهایی مانند تامین اجتماعی بوده است. موضوعی که اگر چه ممکن است انتقاداتی به آن مطرح باشد اما طبیعتا در راستای وظایف و تعهدات دولت است. که اگر این طور نباشد چرا این روند در مجلس اصلاح نشده یا مصوبه‌ای دال بر ممنوعیت خرید سهام آنها تصویب نمی شود.


در اقتصاد ایران شرکت های دولتی، تعاونی و خصوصی وجود دارد البته در کنار این ها نهادهای عمومی غیر دولتی نیز وجود دارند. طبق قوانین کشور، شرکت های زیر مجموعه نهادهای عمومی غیر دولتی، شرکت خصوصی محسوب می شوند. حتی شرکت هایی که بر اساس منابع و سپرده های بانک ها و بیمه های دولتی تأسیس می شوند غیر دولتی هستند. پس طبیعتا واگذاری بنگاه های دولتی به این بخش ها واگذاری به بخش خصوصی محسوب می شود.


ماجرای هفت تپه

اگر چه برخی از شنیده ها حاکی از این است که هفت‌تپه در زمان واگذاری، بدهی انباشته داشته است؛ اما الان و بعد از واگذاری این شرکت به بخش خصوصی این بدهی انباشته، نه تنها روند اصلاحی نداشته بلکه دو برابر شده‌ است. به عبارتی اگر نیشکر هفت تپه، 20 میلیارد تومان بدهی، انباشته کرده بود الان این بدهی ظرف مدت فقط سه سال، دو برابر شده است. این موضوع در کنار اعتراضات کارگری و.... به معنای شکست خصوصی سازی و اصل واگذاری به غیر در این شرکت بوده است اما سوال اینجاست چرا خصوصی سازی ها در ایران با شکست مواجه شده و عمدتا نتایج نامناسبی داشته است!


به نظر می رسد عمده مشکلات در واگذاری ها بر دو بخش اهلیت خریداران و عدم رعایت ضوابط کلی ابلاغیه اصل 44 قانون اساسی است. به طوری که مشکل اصلی را می توان عدم واگذاری به افراد دارای اهلیت و انجام این واگذاری ها با قیمت ها و شرایط غیر واقعی دانست. چنانچه در جریان واگذاری هفت تپه حتی بر پرداخت اقساط این واگذاری نیز نظارت نشده است به طوری که نه تنها اقساط سازمان خصوصی سازی و سازمان گسترش و نوسازی صنایع پرداخت نشده است بلکه حتی هفت تپه به 5 درصد ثمن معامله فروخته شده است.


یکی از انتقادات دیگری که درباره واگذاری این شرکت به بخش خصوصی وجود دارد اخراج کارگران از این شرکت است. رئیس سازمان خصوصی‌سازی درباره وقایع هفت تپه می گوید: حدود ۱۸۰۰ نفر نیروی مازاد در زمان مدیریت دولتی در این مجتمع مشغول به کار بوده اند. این در حالی است که بر اساس آمارها و مستندات؛ جذب نیروی مازاد بیشتر در زمان مدیریت خود این افراد (خریداران) و به واسطه عدم آشنایی آن ها با حوزه فعالیت این بنگاه و غیربومی و کارنابلد بودن آن ها، انجام شده است.


ضمن اینکه اصولا باید دید هدف از واگذاری شرکت ها و بنگاه های دولتی به بخش خصوصی چیست؟ اگر در روند واگذاری درست عمل کنیم و سه اهلیت فنی، مالی و امنیتی را بررسی کنیم، مجموعه واگذارشده طبیعتا توانمند بوده و این مشکلات ایجاد نمی شد.


بهره سخن

مشکل اصلی این است که واگذاری ها فقط «رهاسازی» است به این معنا که نه ارزیابی اهلیت انجام می شود و نه بعد از واگذاری، نظارت کافی صورت می گیرد و به همین دلیل است که واگذاری به بخش خصوصی، از چاله به چاه افتادن است. به نحوی که اگر در این شرایط مجتمع هفت‌تپه را به همان حالت اول (دولتی) برگردانیم، بسیار بهتر است. اگر قرار باشد با خصوصی‌سازی یک «عقبگرد» در اهداف و کارکردها رخ بدهد، بهتر است عطای آن را به لقای مصائبش ببخشیم.


ارسال نظر
نام:
ایمیل:
* نظر:
تحلیل های برگزیده
آخرین اخبار