شرایط خاص کشور و لزوم توجه به تولید علم
به گزارش «راهبرد معاصر»؛ در شرایط نیمه جنگی و خاص کشور بایستی بر تولید علم تأکید کرد و کیفیت سرمایه انسانی را در شرایط استاندارد نگه داشت. یکی از عوامل رشد و توسعه اقتصادی در سده اخیر سرمایه انسانی است و بسیاری از قدرت ها و ابرقدرت های دنیای مدرن با تکیه بر این عامل و البته کیفیت سرمایه انسانی در دنیا حکمرانی می کنند.
موفقیت و پیشرفت حاصل چند دهه سرمایه گذاری خانواده ها و نظام جمهوری اسلامی در حوزه انسانی است
در دنیای امروز رقابت واقعی در عرصه های مختلف به نخبگان و سرمایه های انسانی وابسته و منبع و منشاء سرمایه انسانی مدرسه و به ویژه دانشگاه است. در این میان اعتبار مراکز آموزش عالی به کیفیت آموزش و پژوهش ارتباط دارد. از زمان شیوع کرونا در جهان مفهومی به نام «آموزش مجازی» در مراکز آموزشی و آموزش عالی شکل گرفت و این سبک آموزش جایگزین آموزش حقیقی و به تدریج به سبک زندگی آموزشی تبدیل شده است.
به گفته صاحب نظران، چنین آموزشی کیفیت لازم ندارد. زمستان سال جاری نیز امتحانات به سبک مجازی برگزار شد و ارزیابی آموزشی سطح بسیار پایینی نشان می دهد و این نگرانی افزایش یافته است که دانش آموز و دانشجو کیفیت لازم را برای گذراندن دوره تحصیلی نداشته باشد و درنهایت شاهد افت شدید در سرمایه انسانی نسل آینده باشیم.
یکی از نقاط قوت کشورمان در نیم قرن گذشته توجه مردم و دولت به آموزش بوده است؛ به نحوی که به جرئت می توان گفت، فارغ التحصیلان دانشگاه های ایرانی به لحاظ کیفیت و کمیت نسبت به کشورهای همسایه از تراز بالاتری برخوردار بوده اند. شاهد ماجرا تحصیل بسیاری از دانشجویان کشورهای منطقه و دیگر کشورها در ایران در رشته های پزشکی و غیر پزشکی هستند.
این موفقیت و پیشرفت حاصل چند دهه سرمایه گذاری خانواده ها و نظام جمهوری اسلامی در حوزه انسانی است؛ اما تقریباً یک دهه اخیر شاهد تبلیغات سوء علیه تحصیلات دانشگاهی هستیم و کیفیت آموزش و امتحانات نیز تحت تأثیر مجازی شدن کاهش یافته است. برای افرادی که صرفاً دنبال گذراندن درس ها با کمترین تلاش هستند، امتحان مجازی فرصت خوبی است؛ بنابراین به نحوی فشار برای برگزاری امتحانات مجازی افزایش یافته است. در این فضا ارزیابی دانش آموز و دانشجو سخت است و درنتیجه امکان دارد سبب کاهش کیفیت سرمایه انسانی شود و این در حالی است که دنیای امروز بسیار به سرمایه انسانی وابستگی دارد.
آینده رقابت در عرصه بین الملل وابسته به سرمایه های انسانی و نخبگان است. به نظر می آید باید دو وزارتخانه آموزش و پرورش و آموزش عالی بر تحصیلات عالیه تأکید کنند. اگر با دقت به روندهای جمعیت شناسی در یک دهه اخیر نگاه شود، متوجه می شویم به دلیل کاهش نرخ ازدواج و فرزندآوری، جمعیت به سمت پیری حرکت می کند و نیروی انسانی در حال کاهش است.
علاوه بر این، به دلیل آموزش های مجازی سرمایه انسانی در حال کاهش و البته سرمایه اجتماعی نیز به دلایل متعدد در حال افت و این روند با توجه به لزوم رشد هشت درصدی طبق الگوی برنامه هفتم توسعه نگران کننده است. بایستی محافظت از سرمایه انسانی در اولویت کشور باشد.
اکنون سرمایه انسانی یکی از مزیت های مهم کشور و نسبت به کشورهای همسایه و حتی نسبت به بسیاری از ملل دنیا در اختیار ماست. این مزیت نسبی در ارتباط با سرمایه انسانی به راحتی به دست نیامده است و نباید به راحتی از دست برود. بخشی از سرمایه انسانی و علمی مربوط به ارتباطات بین المللی در بستر اینترنت است. وزارتخانه های علوم، تحقیقات و فناوری و ارتباطات و فناوری اطلاعات با صلاحدید نهادهای بالادستی بایستی راه ارتباطی مناسب و امن را برای اساتید و پژوهشگران باز بگذارند تا ایران عزیز از قافله تولید علم و تولید سرمایه انسانی با کیفیت عقب نیفتد.