تأثیر مثبت روابط ایران و عربستان بر صلح یمن

به گزارش «راهبرد معاصر»؛ جنگ یمن در حالی به هفتمین سال خود نزدیک می‌شود که هزینه‌های انسانی و مادی زیادی بر جای گذاشته، این کشور را در برابر قحطی، بیماری‌ها و تفرقه بسیار تضعیف کرده است و یمنی ها بهای دفاع از امنیت خود را می پردازند. در این میان ازسرگیری روابط ایران و عربستان بارقه های امیدی در زمینه باز شدن درهای بسته پرونده بحران یمن و احیای روند صلح باز کرده است.

امروز همگان منتظر راه حل سیاسی سریعی هستند که به صدای توپ و غرش هواپیماهای نظامی بر فراز شهرهای یمن پایان دهد. همه امیدوارند جنگ یمن پس از توافق میان ایران و عربستان سعودی برای ازسرگیری روابط از سال ها بن بست سیاسی، پایان یابد؛ جنگی که در آن ده ها هزار غیرنظامی شهید و زخمی شده اند.

توافق عربستان و ایران ممکن است محاسبات منطقه ای را درباره یمن تغییر دهد و از شدت درگیری ها بکاهد، اما بعید است مناقشه داخلی به سرعت حل شود

جنگ یمن در سال 2015 میلادی و به دنبال تنشی داخلی شکل گرفت و در ادامه با مداخله نظامی ائتلاف عربی به سرکردگی عربستان سعودی که از عبد ربه منصور هادی، رئیس دولت مستعفی یمن حمایت می کرد، شدت گرفت. در این سال ها سعودی ها همواره ایران را به دست داشتن در جنگ و ارسال سلاح به جنبش انصارالله یمن متهم می کردند.

توافق عربستان و ایران ممکن است محاسبات منطقه ای را درباره یمن تغییر دهد و از شدت درگیری ها بکاهد، اما بعید است مناقشه داخلی به سرعت حل شود، زیرا ممکن است زمان زیادی طول بکشد تا اختلافات موجود میان گروه های یمنی حل شود. احتمال دارد اوضاع در سطح محلی دشوارتر باشد، زیرا درگیری ها عمدتاً داخلی است.

جنبش انصارالله بارها پیشنهاد عربستان را برای میزبانی مذاکرات میان گروه‌های یمنی رد کرده و گفته بودند، ریاض طرف درگیری است و نمی‌تواند میانجی صادقی باشد. با وجود این، تحولات جنوب یمن و ایجاد تنش در آن منطقه به وسیله سعودی ها بر توافق عربستان و انصارالله تأثیر گذاشته و آن را از حیث اداری، امنیتی و موضوعات مربوط به منافع دچار مشکل کرده است.

مهمترین سناریوی پایان جنگ یمن، خروج سریع نیروهای ائتلاف سعودی از این کشور است؛ این سناریو می تواند به انصارالله در زمینه تقویت بنیه انسانی و تسلیحاتی خود کمک کند. همچنین می تواند به آنها آزادی عمل دهد تا نفوذ خود را در سراسر یمن گسترش دهند و عامل برقراری صلح در این کشور شوند.

سناریوی دیگر، بازگشت به وضعیت قبل از سال 1990 است، زمانی که این کشور به دو بخش شمالی و جنوبی تقسیم شده بود، اما انتظار می رود انصارالله از تجزیه کشورشان جلوگیری ‌کنند و بر «یمن یکپارچه» اصرار ‌ورزند تا کنترل اداری صنعا، پایتخت را در دست بگیرند. هرچند بعید است عربستان و امارات این سناریو را بپذیرند، زیرا اگر انصارالله به کنترل پایتخت بپردازد و نبرد با شورشیان داخلی را متوقف کند، ممکن است آنها دوباره به صحنه منازعه بازگرداند.

انتظار می رود انصارالله از تجزیه کشورشان جلوگیری ‌کنند و بر «یمن یکپارچه» اصرار ‌ورزند تا کنترل اداری صنعا، پایتخت را در دست بگیرند.

عربستان به عنوان سرکرده ائتلاف عربی برای به دست گرفتن افسار اقتصاد خود و تحقق سند اقتصادی موسوم به «چشم انداز 2030» که بیانگر بلندپروازی های محمد بن سلمان، ولیعهد سعودی در منطقه است، به توافق آتش بس و برقراری صلح با انصارالله نیاز مبرم دارد. ایران نیز خواهان تغییرات مثبت در منطقه ازجمله پایان یافتن مناقشه یمن است، بنابراین دو طرف در زمینه پایان جنگ در این کشور سیگنال مثبت نشان داده اند که توافق طرف های یمنی بر سر تبادل اسیران ثمره آن است.

تردیدی وجود ندارد توافق و روابط بر مبنای حسن همجواری ایران و عربستان برای ثبات منطقه خلیج فارس ضروری است و دوست داریم شاهد پایان جنگ در یمن و حفظ تمامیت ارضی آن باشیم.