مأموریت مشکوک سفیر آمریکا در جنوب یمن

به گزارش «راهبرد معاصر»؛ پنجشنبه گذشته استیون فاگین، سفیر آمریکا در یمن در اقدامی غافلگیرکننده با هواپیمای نظامی وارد عدن شد و با مقام های مورد حمایت ائتلاف عربی به سرکردگی عربستان دیدار کرد.

در تحلیل رویداد می توان گفت؛

1. طبق آنچه می توان استنباط کرد، این اتفاق در ذیل راهبرد تازه واشنگتن برای پیشبرد اهدافش در یمن و منطقه پیرامونی در عرصه دریایی و تسلط بر بنادر آن انجام شده است؛ راهبردی که بر دو وجه حفظ انسجام در جبهه جنوبی و تلاش برای جلوگیری از تشدید درگیری ها میان دو طرف از سویی و حضور پررنگ و فعالانه تر در یمن و منطقه راهبردی دریایی در دریای عرب، خلیج عدن و باب المندب از سوی دیگر است.
   مورد اخیر می تواند به معنای تداوم مسیر اجرای اهداف و برنامه های واشنگتن در آب های آزاد در غرب آسیا باشد که از باب المندب تا تنگه هرمز و خلیج فارس را دربر بگیرد.
2. دادن مأموریت به فاگین از سوی واشنگتن برای حضور فیزیکی در جنوب یمن و استان عدن به عنوان مرکز سیاسی و اقتصادی دولت مورد حمایت غرب، به معنای درک عمق چالش ها و تهدیدهای ترکیبی موجود از بالفعل و بالقوه ها در آینده است. در واقع، مأموریت فاگین تعادل بخشی میان وزنه های قدرت در عرصه سیاسی - نظامی جنوب است.
   این یعنی مأمور مستشاری ویژه آمریکا در یمن علاوه بر شناخت علایق و سلایق جریان های سیاسی در جنوب و درک اهداف، مقاصد، تضاد و تعارض ها تلاش می کند نقشی را در قالب آرام سازی فضای تنش ها را برعهده بگیرد؛ به نحوی که علاوه بر کم کردن تنش ها و آماده سازی زمینه های آغاز گفت و گوها در ذیل به حداقل رسانی اختلافات، مسیرهای حصول به دیدگاهی واحد در ذیل مدیریت سیاسی جنوب را با قیمومیت و مدیریت سیاسی خود (آمریکا) را فراهم کند.
   کنار گذاردن معین عبدالملک، نخست وزیر دولت مستعفی به دلیل نداشتن کفایت لازم در اداره و مدیریت شرایط (که ازجمله شروط شورای انتقالی برای ادامه مشارکت در شورای ریاستی و کنارگذاردن تعارضات است) و تشکیل دولت جدید در لوا و در ذیل شورای ریاستی می تواند دستاورد ابتدایی حضور فاگین در آینده نزدیک باشد.
3. نکته قابل توجه بازگشت عیدروس الزبیدی، رئیس شورای انتقالی جنوب و نایب رئیس شورای ریاستی در عدن به درخواست آمریکایی هاست. گرچه طبق اخبار این بازگشت و درخواست برای بازگشت در راستای اجرای تفاهماتی (برکناری عبدالملک و تشکیل دولت دیگری برای مدیریت بحران های گذشته در استان های جنوبی) است که میان الزبیدی و واشنگتن در سفر اخیر وی به آمریکا شکل گرفته، اما واشنگتن نمی خواهد روی اسب بازنده شرط بندی کند.
   در واقع اگر واشنگتن دست رد به سینه الزبیدی می زد و از معین عبدالملک در شرایط موجود حمایت می کرد، به معنای بازی از پیش باخته بود، زیرا آنچه از شرایط جنوب رسانه ای می شود عمق تعارضات و تفوق شورای انتقالی بر جریان سیاسی مورد حمایت ریاض در شورای ریاستی است.
4. اینکه واشنگتن از الزبیدی به جای رشاد العلیمی رئیس شورای ریاستی، معین عبدالملک نخست وزیر دولت مستعفی و حتی رئیس بانک مرکزی درخواست کرده وارد عدن شود، گویای درک میدانی واشنگتن از شرایط درگیری ها و میزان قدرت میدانی طرف های درگیر است.
   در واقع، واشنگتن با در نظر گرفتن ملاحظات سیاسی در محدوده و قلمرو جغرافیایی جنوب، تلاش می کند طبق واقعیات موجود در میدان های سیاسی– امنیتی و نظامی و چربش کنشی – حرکتی جریان شورای انتقالی بر شورای ریاستی، علاوه بر حفظ سازوکار تجویزی شورای ریاستی از سوی ریاض، فضا را برای میدان داری سیاسی مخالفان مرکز قدرت در شورای ریاستی مانند الزبیدی یا همفکران با وی در زیر نام شورای ریاستی فراهم کند.
5. ناگفته نماند حضور فاگین در جنوب یمن همزمان با تحرکات میدانی واشنگتن در گسیل تفنگداران دریایی و کشتی‌های جنگی پنتاگون به سمت منطقه خلیج عدن همراه شده و این به آن معنی است که آنچه واشنگتن قصد کرده، دارای دو وجه خرد و کلان است؛ وجوهی که با وجود تصور ابتدایی از افتراق، گویای اشتراک معناداری در ذیل اهداف آمریکا در منطقه است.
   دستیابی به اهداف مذکور در دو عرصه دوگانه به دلیل خاصیت مغناطیسی در همپوشی ای که با هم دارند، موجب هژمونیک سازی واشنگتن و تقویت نقش میدانی آن در یمن و  منطقه مد نظر خواهد شد.

بهره سخن

آنچه واشنگتن در یمن به دنبال آن است، ابعاد داخلی دارد و دربردارنده ابعاد منطقه ای نیز خواهد بود؛ به طوری که واشنگتن با چیدمان آرایش سیاسی تازه در قلمرو میدانی جنوب علاوه بر کم کردن تعارضات و به حداقل رساندن آنها، گام نهادن در مسیر اهداف خود، رعایت ملاحظات مورد نظر ریاض و راضی نگه داشتن آن ولو در حد حفظ نام شورای ریاستی، آینده منافع و حضور خود را در یمن و منطقه مذکور تضمین می کند.