تعیین جایزه 15 میلیون دلاری برای اختلال در اقدامات سپاه قدس تیراندازی اوباش در افسریه تهران تکذیب خبر بازداشت ده بسیجی توسط وزارت اطلاعات دستگیری جاعل عکس مقامات ارشد کشوری و لشکری نشست اوپک آغاز به کار کرد روسیه طرح تغییر کاربری سایت فردو را متوقف کرد سنگ تمام منصوریان برای سیدجلال سقوط وحشتناک پل عابر پیاده مشهد/ عکس و فیلم فیلم/ تولد استراماچونی پس از پایان بازی مقابل شهرخودرو جدول رده‌بندی لیگ برتر پس از پایان هفته سیزدهم آمار نادرست یا خبر نادرست؟! فیلم/ الاغ سواری در اصفهان به نشانه اعتراض به قیمت بنزین "ارزیابی معلمان" پاشنه آشیل رتبه‌بندی/ پرداخت بیشتر برای معلمان با سابقه بیشتر! ۴۳۵ هزار نفر در طرح معلم تمام وقت شرکت کردند معافیت مالیاتی کارمندان اعلام شد استیضاح ترامپ قطعی شد فاصله خودروهای دوگانه‌سوز و تک‌سوز به ۱۰ میلیون تومان رسید داوطلبین ورود به مجلس ۶۰۶۶ نفر شدند/ فردا؛ آغاز ثبت‌نام خبرگان عکس/ بعد از رنگ بنفش روحانی، دختر و داماد روحانی از رنگ سفید رونمایی کردند! فیلم/ خودکشی در مترو شهرری / دو دختر خود را جلوی قطار انداختند به آقای روحانی بگویید به دردهای مردم نخند!+ فیلم وعده های جدید حاجی میرزایی برای معلمان! آیت الله موحدی کرمانی: بی تدبیری در سهمیه بندی بنزین، نمونه ای از انتخاب افراد ناکارآمد است نصب اولین قطعه مهم در قلب راکتور جدید اراک تکذیب ناامنی در ورزشگاه آزادی/ فرمانده انتظامی پایتخت:‌ امنیت کاملا برقرار است نتیجه بازی فوتبال استقلال شهر خودرو+ خلاصه بازی طلای ۱۸ عیار نرخ ارز دلار سکه طلا | امروز ۱۴ آذر ۹۸ دیاباته بازی بعدی استقلال را از دست داد پول یارانه بنزینی یک ماه یک میلیون خانوار در جیب ویلموتس / دستگاه قضایی به پرونده ریخت و پاش تاج ورود می‌کند؟ پشت پرده نایاب شدن داروی آنفلوآنزا نماینده اقلیت مسیحی در مجلس: شبکه های برون مرزی صداوسیما پنجره ای برای ایجاد گفتمان جهانی اند واکنش تند ظریف به نامه اتهام‌آمیز تروئیکای اروپایی به سازمان ملل تبعاتِ آنفلوآنزا؛ در شهر چه خبر است؟ وزارت اطلاعات: پروژه انفجار، آتش سوزی و کشته سازی در خوابگاه دانشجویی ناکام ماند ستاره محبوب استقلال از فوتبال خداحافظی کرد فدراسیون فوتبال: فسخ قرارداد ویلموتس با کمترین هزینه انجام می شود درگیری دو بازیکن جلوی چشم کالدرون برنامه داعشی ها برای عبور از زیر کوه ها و رسیدن به کاخ اسد چگونه شکست خورد؟ 10 جاده ‌کشور مسدود شد ‌/ کندوان یک‌طرفه می‌شود آیت الله رئیسی: در جلسه سران قوا با طرح موضوع افزایش قیمت بنزین مخالفت کردم اولتیماتوم یک ماهه به مهناز افشار نام‌نویسی از فرهنگیان فاقد مسکن تا کی ادامه دارد؟ اتفاق عجیب در آستانه دیدار استقلال و شهرخودرو؛ درهای آزادی قفل شد! نگرانی جدید بازنشستگان کشوری ترکیب استقلال برابر شهر خودرو مشخص شد قیمت روز خودرو در ۱۴ آذر ۹۸+ جدول جریان انقلابی و ولایی اقبال خوبی در انتخابات خواهد داشت راهی جز برگزاری انتخابات باقی نمانده است جهت ثبت نام در آزمون کارشناسی ارشد ناپیوسته اینجا کلیک کنید ورود سامانه بارشی جدید به کشور رهبر معظم انقلاب: مهریه هر چه کمتر باشد، به طبیعت ازدواج نزدیکتر است معلمان جهت ثبت نام مسکن اینجا کلیک کنند + راهنمای ثبت نام مسکن فرهنگیان اردوغان: جمع بستن اسلام با تروریسم، محکوم است اصلاح‌طلبان نمی‌توانند خودشان را از دولت روحانی جدا کنند پیام محرمانه رهبر انقلاب به نمایندگان مجلس روایت استاندار خوزستان از ناآرامی‌های ماهشهر توهم جدید آمریکایی ها علیه ایران! واکنش «رامبد جوان» به خبر مهاجرتش و منتفی شدن ساخت «خندوانه» تازه ترین قیمتهای فروش آپارتمانهای تهران ورود ۳ هواپیمای مشکوک امارات به اقلیم کردستان دیدار «بدون عکس» جانسون با ترامپ از بیم انتقادات در انگلیس ربیعی: مقام معظم رهبری صرفا تایید سران سه قوه را تایید کردند تشکیل کمیته سه نفره برای بررسی اغتشاشات کدام چهره‌ها برای مجلس ثبت‌نام کردند / احمدی‌نژادی‌ها در مسیر بهارستان پیش‌بینی باران و برف تا یکشنبه در اکثر مناطق کشور باهنر: قالیباف می‌تواند سرلیست تهران شود ظریف شایعه استعفای خود را رد کرد روزنامه کویتی: بن علوی در تهران سه موضوع را بررسی کرد آیت الله جنتی: بر اساس شروط حداقلی، صلاحیت ها را بررسی می کنیم تکذیب اظهارات مطهری توسط سخنگوی دولت دلار رکورد شکست سقف خرید ارز برداشته می‌شود سربرآوردن مجدد داعش در عراق «جمیله» درگذشت اعلام زمان از سرگیری ثبت‌نام طرح ملی مسکن قیمت روز خودرو در ۱۳ آذر ۹۸ مخالفت ایران با استقرار نظامیان ژاپنی در خلیج فارس در کابینه جدید حضور نخواهم داشت مردم سلبریتی‌ها را با حاج کاظم‌ها اشتباه نگیرند+ عکس سناتور آمریکایی ترامپ را "احمقی مفید" برای روسیه دانست تکلیف در خواست کنندگان کارت سوخت روشن شد؟ اقرار جهانگیری به خلف وعده دولت! + سند / تولیدکننده در مشقت؛ مجلس در غفلت دونالد ترامپ بازیگر یک فیلم ایرانی شد رئیس هلال احمر کشور چه نسبتی با رئیس جمهور دارد؟ +فیلم اکثر کارگران ساختمانی کمک معیشتی نگرفته‌اند واکنش مرضیه برومند به خبر درگذشت نصرت کریمی فیلم/ توضیحات معاون وزیر نفت در خصوص گاز سوز کردن خودروهای عمومی دیدار خانواده شهیدِ اغتشاشات اخیر با رهبر معظم انقلاب اینفو گرافی/ جزئیاتی از طرح رتبه‌بندی معلمان فیلم| سردار جلالی:در غائله اخیر نرم‌افزار «ویز» رانندگان را به سمت شلوغی‌ها هدایت می‌کرد درگذشت نصرت کریمی بازیگر+ عکس فیلم/ لحظه‌ای که مسی توپ طلایی را از لوکا مودریچ دریافت کرد عکس/ مهناز افشار کشف حجاب کرد آغاز ثبت نام عصر جدید فصل دوم/ فیلم «پایتخت ۶» کلید خورد واکنش همایونفر، یغما گلرویی و رضا صادقی به بیانیه اخیر هنرمندان «دختر شینا» به کام مدیران سیما تلخ آمد چاله کندن دولت برای دولت بعدی به وسیله "کمک معیشتی" بعد از گرانی بنزین+ فیلم فیلم/ رونمایی ارتش از پهپاد عمود پرواز اینفو گرافیک/ زمان‌بندی یازدهمین دوره انتخابات مجلس روایت پدر نیکتا اسفندانی از دخترش+ عکس فیلم "مرگ ابوبکر البغدادی"؛ کشته شدن سرکرده داعش چه پیامدی دارد؟ بازوهای نیابتی ایران در منطقه قدرتمندتر از همیشه جدول گلزنان لیگ برتر ایران ۹۸ ۹۹ جدول بازیهای لیگ برتر فوتبال ایران 98 / پایان هفته دوازدهم درس‌های جنگ یمن برای اسرائیل وحدت میان جریان های سیاسی ایران در سایه سیاست "فشار حداکثری" آمریکا "دولت پنهان" در لبنان شکست سیاست فشار حداکثری ترامپ در قبال ایران/درهای مذاکره با ایران باز است طرح صهیونیست ها برای اشغال دره اردن رویای چین در هفتاد سالگی؛ خیلی دور، خیلی نزدیک سبک مبارزه تشکیلات خودگردان و اتحادیه اروپا برای حفظ کرانه باختری طرحی برای ایجاد یک سازه امنیتی در خاورمیانه چه کسی از هوآوی می ترسد؟/ فهم نگرانی‌های امنیتی از اینترنت نسل 5 مبارزه با سایه‌ها در تاریکی؛ فهم و تقابل با زورگویی فضای سایبر حملات نفتی به عربستان ویرانگر اقتصاد جهانی نخواهد بود؛ چیز دیگری ممکن است این کار را بکند! تحریم بانک مرکزی ایران چه معنایی دارد؟ تاریخ سری فشار اسرائیل برای حمله به ایران بررسی صنعت انیمیشن در منهای نفت/ ژاپن چگونه صنعت انیمیشن جهان را قبضه کرد؟ + فیلم منهای نفت: درآمد 16 هزار بشکه نفت تنها در یک سوله پرورش ماهی بررسی صنعت پرورش ماهی در مستند منهای نفت + تیزر بررسی صنعت لبنیات در مستند منهای نفت/ اشتغال یک میلیون نفری شیر و لبنیات منهای نفت: درآمد یک میلیارد دلاری پسته ایران/ هیچ کشوری توان تولید پسته مرغوب ایران را ندارد همه ابعاد تحریم؛ فرصت‌ها و تهدیدها تحریم‌ها به مبادلات ما با شرکت‌های کوچک اروپایی آسیبی نمی‌زند/ نرخ کنونی دلار بالاتر از نرخ واقعی آن است
حامد سرلکی؛ کارشناس مسائل سیاسی
تاریخ انتشار: ۱۵:۳۹ - ۲۵ شهريور ۱۳۹۸ - 2019 September 16
کد خبر: ۲۲۴۷۰
تعداد نظرات: ۱ نظر
هر آنچه که باید در خصوص وضعیت امروز سیاست دانست

«تراوش» یا «توهم» جریان سوم؟!

پس از اغتشاشات دی ماه 1396 دایه های فراوانی نسبت به فرزند ِ نحیف جریان سومی در سیاست کشور پیدا شد. جذابیت های فراوان «جریان سوم بودن» از آنجایی آغاز شد که اغتشاشگران عمدتاً نزدیک به جریان مارکسیست – آنارشیستی «دانشگاه تهران» در یکی از تجمعات خود، شعار گذار از اصلاح طلبی و اصولگرایی سر دادند.

به گزارش راهبرد معاصر: «اصولگرا – اصلاح طلب»، دو جریان نام آشنای سیاست ایران، اگر چه در ابعاد گفتمانی تفاوت‌‎های فاحشی بین این دو وجود دارد اما هر یک در چارچوب قوانین حزبی جمهوری اسلامی فعالیت کرده و غالباً در بزنگاه‎های سیاسی چون «انتخابات» حضور پر رنگ تری دارند.

 

تولد جریان اول و جریان دوم

دو دهه اخیر به خصوص پس از انتخابات ریاست جمهوری سال 1376، سنگرهای ایجاد شده توسط دو خاستگاه معنوی سیاسی کشور، یعنی جامعه روحانیت مبارز (پدران معنوی اصولگرایان) و مجموع روحانیون مبارز (پدران معنوی اصلاح طلبان) شکل منسجم تری به خود گرفت. پس از اجرایی شدن قوانین مربوط به انتخابات شوراها در دولت اصلاحات، این تب به تندی بیشتری نزدیک تر شد و نهاد قدرت دیگری که تا دیروز کمتر به آن توجه می‌شد یکی از اهداف رقابتی سیاسیون شد. چپ های خط امامی و پیرو اقتصاد دولتی و بسته، این بار با کوچ به اردوگاه لیبرال ها و تکنوکرات‎های دولت مرحوم هاشمی رفسنجانی بیش از پیش به یکپارچگی گفتمانی نزدیک شده و با اصول دهه شصتی خود فاصله گرفتند. جریان اصلاح طلبی با شعارهایی چون «آزادی»، «جامعه مدنی» و «ایرانیت» پا به به عرصه های انتخاباتی دهه هفتاد و هشتاد گذاشت.

 

 اما در آن سو، جریان اصولگرایی که عموماً خاستگاهی راست گرایانه و در آرمان‌های حزب منحل شده‌ی «جمهوری اسلامی» داشت، با محور قرار دادن مفاهیمی چون «استقلال ملی»، «عدالت» و «اسلامیت» از توده‏ی برخی مدیران و صاحب نظران انقلاب اسلامی رشد کردند، این گروه نیز تا انتخابات ریاست جمهوری 1384 عموماً دارای یک طیف مشخص بودند، اما با انتخاب رئیس جمهور جدید در سال 1384 بخش اعظمی از مدیران جوان، عملگرا و انقلابی را وارد بدنه سیاسی جریان اصولگرایی کرده که هم نمونه های موفق و هم موارد ناموفقی را به همراه داشت؛ پس از آن عملا ً اصولگرایی به دو طیف «سنتی / پیر » و «شبه مدرن / جوان» تقسیم شدند. در نهایت می توان گفت که عمده اختلاف سیاسی این دو جریان (اصولگرایان و اصلاح طلبان)  در «گزینش ِ منطق ِ توسعه» در کشور بود. «توسعه» بر پایه استقامت، تولید ملی و اقتصاد متمرکز؟ یا بر پایه تعامل بین المللی، سرمایه‌گذاری خارجی و اقتصاد باز (آزاد)؟

 

نکته حائز اهمیت آن است که گروه های سیاسی ابتدای انقلاب که در دوران پهلوی دوم نیز مبارزات سیاسی داشته و به دلیل برخی اقدامات و اظهارت خلاف قانونی که انجام داده از دایره حزبی کشور منزوی شدند نیز به تدریج در گروه‎های اصلاح طلب به استحاله درآمدند، از مهمترین این احزاب می‌توان به ملی – مذهبیون با محوریت «نهضت آزادی» اشاره کرد.

 

مدعیان عنوان «جریان سوم»

شاید تا قبل از پایان دولت دهم، نام و نشانی از «جریان سوم» وجود نداشت. همگان خود را یا در سنگر راست‎گرایان تصور کرده یا در میان اردوگاه چپ‌گرایان منتسب می دانستند. اما دولت های نهم و دهم که عمدتاً در ابتدا گفتمانی منطبق با جریان انقلابی داشته و جناح اصلاح طلب را منتقد اصلی خود می دیدند به یک باره با تغییر رویه سیاسی، نقشی به ظاهر اپوزیسیون به خود گرفت. این مسأله آغاز یک دگردیسی خفیف در ابعاد جناحی کشور بود. عمده مشکل دولتمردان دهم با مجلس نهمی بود که اصولگرایان سنتی و شبه مدرن در آن اکثریت قاطع را داشتند. دولتی که از حمایت فعالان انقلابی تغذیه می کرد به یکباره سویه های دیگری را اختیار کرد. در فضای دانشگاهی آن سال ها نیز جنبش دانشجویی با استفاده از منویات رهبری در حوزه عدالتخواهی شکل گرفت که خاستگاهی مطالبه گری داشته که طیف اکثریت  این جنبش در ابتدا جز حامیان اصلی گفتمان دولت های نهم و دهم بودند. در این میان مردم هرگز نگاه جریان سومی به دولت نهم و دهم نداشته و به آن به چشم یک «دولت اصولگرا» می نگریستند.

 

همزمان در جریان اصلاح طلبی نیز یک انشعاب سیاسی شکل گرفت که با مرگ «آیت الله هاشمی رفسنجانی» از غارهای سیاسی چندساله خود خارج شده و به استناد سخنان خودشان به نوعی لباس محافظه کارای لیبرالی را بر تن کردند. این گروه که عقبه در دو حزب «کارگزاران سازندگی» و اعتدال و توسعه داشتند از حامیان اصلی مالی و معنوی دولت های یازدهم و دوازدهم بوده و فرد مورد وثوق خود یعنی «حسن روحانی» را وارد ساختمان پاستور کردند. اظهارات اخیر برخی سران این گروه نشان می دهد که نپذیرفت بیرق اصلاح طلبی بر سر محافظه کاری و همچنین تبعیت نکردن از شورای عالی سیاستگذاران اصلاح طلبان باعث آن شده که این گروه با ایجاد یک شبه گفتمان به نام «اعتدال گرایی / محافظه کاری» مدعی کوچکتر جریان سومی در کشور شوند. حال اینکه با مطالعه تاریخ خواهیم یافت که این گروه در گذشته همسنگر با احزاب رادیکال چون «مشارکت و سازمان مجاهدین انقلاب اسلامی» بوده و امروز با طیف راست سنتی نزدیک به «لاریجانی – باهنر و ناطق نوری» هم گفتمان شده اند.

 

مرز میان توهم و واقعیت

پس از اغتشاشات دی ماه 1396 دایه های فراوانی نسبت به فرزند ِ نحیف جریان سومی در سیاست کشور پیدا شد. جذابیت های فراوان «جریان سوم بودن» از آنجایی آغاز شد که اغتشاشگران عمدتاً نزدیک به جریان مارکسیست – آنارشیستی «دانشگاه تهران» در یکی از تجمعات خود، شعار گذار از اصلاح طلبی و اصولگرایی سر دادند. از این روی هوس ِ جریان سوم شدن در برخی افراد و گروه ها تقویت شد و آن ها به گمان تصدی این «جریانِ شبه نوظهور» به دنبال تقویت گفتمان خود و تبدیل آن به گفتمان هژمون شدند. در این میان، برخی از فعالان رسانه ای دو طیف مدعی جریان سومی (عدالتخواهان و اعتدال گرایان) پای را فراتر نهاده و خود را جریان دوم قلمداد می کنند. این افراد بر این باورند که دو جریان قدیمی سیاست کشور (اصولگرا و اصلاح طلب) هر دو در یک خط هستند، حال آنکه این سخن اگر از روی نا آشنایی از محیط سیاسی کشور نباشد قطعاً از روی بی دانشی تفسیر می شود. به طور مثال «عبدالرضا داوری» یکی از مجرمان امنیتی سابق که به مشاورت به رئیس دولت نهم و دهم مشهور بوده در مصاحبه‎ی روز 1 خرداد 1398 با روزنامه اصلاح‌طلب شرق در خصوص جریان سوم بودن گفتمان مورد علاقه‎ی خود می گوید: « اکنون ما از اين منظر انتقاد جدي به هر دو جريان داريم، چراكه منابع كشور را در اختيار گروه‌هاي خاص قرار مي‌دهند. درحالي‌كه توده‌ها سهمي از آن منابع ندارند. از اين منظر ما جريان رقيب هستيم، ولي جريان سوم نيستيم، جريان دوم هستيم».

 

فرجام گفتمان عاریتی عدالتخواهی

اما در روزهای گذشته برخی فعالانی که در زمره طیف شبه مدرن و جوانتر اصولگرایی محسوب ‌می شوند فعالیت هایی را داشته که ناخودآگاه تکرار برخی اتهامات و یا ادعاهای جریان موسوم به بهار را به یاد می آورد. این همگرایی بر اساس یک محور دو نقطه ای بوده که در یک سو «شفافیت» و در سوی دیگر «عدالت» را مطرح می کند. شاید بتوان با تخفیف این همگرایی جنبش عدالتخواه دانشجویی، فعالان جریان بهار، برخی فعالان نسل نو اصولگرایی، فعالان شبکه های اجتماعی را یک «جریان غیر منسجم» در زمان حال دانست، اما به هیچ وجه نمی توان آن ها را یک گفتمان تحزب پذیر خواند. شبه‌گفتمان این جریان عموماً یک «ودیعه‌ عاریتی» از سوی دولت تدبیر و امید به منتقدان خود بوده که ریشه در جبهه انقلاب داشته و تنها امروز در نقش اپوزیسیون داخلی سعی بر انگاره سازی علیه برخی نهادهای حاکمیتی را دارد تا در نهایت از آب گل آلود شده‎ی جناح بندی های سیاسی کشور، ماهی های درشت انتخاباتی صید کنند، حال آنکه آنان رویه «مخالفت با دولت و انتقاد از حاکمیت» را به صورتی همزمان ادامه داده و پیش بینی می شود که به زودی در یک «نقطه کانونی» به هم خواهند رسید.

 

مطالب مرتبط
ارسال نظر
نام:
ایمیل:
* نظر:
نظرات بینندگان
انتشار یافته: ۱
در انتظار بررسی: ۰
غیر قابل انتشار: ۰
ناشناس
United Kingdom
۱۷:۰۸ - ۱۳۹۸/۰۶/۲۵
0
1
این بیشتر یک اتهام زنی بود تا تحلیل رگه های یک جریان
نمیدونم چجور جریان سومی هایی مثل وحید جلیلی و پناهیان رو با جریان بهار چسبوندید ولی اگر همان جریان بهار هم خواسته بر حقی داشته باشد واقعا دلیل اینکه این خواسته ها کنار گذاشته شود برای چیست؟
آخرین اخبار
تحلیل و اخبار برگزیده