قیمت خودرو‌های سایپا و ایران خودرو امروز شنبه ۱۶ فروردین ۹۹ +جدول تغییر طرح فاصله‌گذاری اجتماعی کاریکاتور| مصی پولی‌نژاد ماجرای پرابهام پیرمرد دستفروش کودکان از ویروس کرونا در امان نیستند گاف‌های فوتبالی پایتخت آیا کرونا می‌تواند از راه هوا منتقل شود؟ هشدار سازمان جهانی بهداشت/ مشاهده علائم شدید کووید-۱۹ در جوانان حریرچی: ترافیک امروز تهران ما را نگران کرده است صدور چک بانکی در وجه حامل ممنوع شد عرضه و تقاضا در بازار خودرو در چه وضعیتی است؟ اقدام عجیب بانک‌ها در روز‌های شیوع کرونا مارادونا و رونالدینیو محبوب‌تر از مسی در نیوکمپ علت سرفه و تنگی نفس عده‌ای در روز‌های کرونایی چیست؟ لژیونر استقلالی در ترکیه ماندنی شد؟ دمای لازم برای سالم‌سازی مواد غذایی در مقابل کرونا آخرین آمار جهانی کرونا/ بیش از ۵۹ هزار قربانی در دنیا +جدول مالیات بر خانه‌های خالی اجرا می‌شود؟ اتحادیه اروپا خواستار «معافیت بشردوستانه» تحریم‌های ایران شد مراقب سهمیه ۳۶۰ لیتر بنزین باشید "محمدعلی نجفی قرنطینه است و دیابت و سرطان دارد" ترامپ یک مقام دیگر را اخراج کرد روایت محمود صادقی از قرنطینه نشدن قم و نقش روحانی چرا لیگ ایران از ابتدای اردیبهشت شروع نمی‌شود؟ فعال سازی اینترنت رایگان صحت دارد؟ جدول پخش برنامه درسی مدرسه تلوزیونی شبکه آموزش و شبکه چهارم سیما یکشنبه ۱۷ فروردین ۹۹ شناسایی ۴۰ داروی بالقوه برای درمان کرونا مراقب سهمیه ۳۶۰ لیتر بنزین باشید قتل، پایان کری خوانی گنده لات‌های محل! کمک پنهانی این فوتبالیست برای مقابله با کرونا کدام استان‌ها امروز و فردا بارانی است؟ امکان شیوع امواج جدید کرونا در تهران یارانه معیشتی به چند نفر در کشور پرداخت می‌شود؟ افزایش حجم تردد در بزرگراه‌های پایتخت دلار در کانال ۱۶ هزار تومانی پیشروی می‌کند؟ اطلاعیه مهم در خصوص زمان بازگشایی اصناف مختلف خبر داغ درباره لیگ برتر طلای ۱۸ عیار نرخ ارز دلار سکه طلا | امروز ۱۶ فروردین ۹۹ پوتین: احتمالا تولید نفت روزانه ۱۰ میلیون بشکه کاهش خواهد یافت خواستگار شکست‌خورده‌ای که ۳ نفر را کشت آغاز فعالیت واحد‌های تولیدی از ۱۶ فروردین بلامانع است آذری جهرمی: صداوسیما برای رفع نیاز مردم ما را همراهی کند/ شبکه موبایل تهران به حداکثر میزان ظرفیت خود رسید رونمایی از «بسته اقدامات عاجل» کنترل موثر شیوع کرونا آخرین وضعیت تعطیلی مدارس تهران و سایر استان‌های کشور اجرای طرح ترافیک تا ۲۰ فروردین لغو شد بازداشت مرتضی کنهسال شاگرد تبریزیان طب سنتی مهمان امشب دورهمی جمعه ۱۵ فروردین ۹۹ مشخص شد + زمان پخش و تکرار منبع امنیتی عراقی: آمریکا برای انتقال سفارت‌ها به «عین الاسد» برنامه‌ریزی می‌کند صنوف کشور تا چه روزی تعطیل هستند؟ اعمال قانون ۱۱ هزار راننده از ۷ فروردین ماه کاریکاتور | سیزده به در به خیر گذشت اعلام عزای عمومی در چین کدامیک از سیاسیون ایران کرونا گرفتند؟+ عکس جزییات تصمیمات دولت برای مقابله با کرونا و حمایت از مشاغل آسیب دیده احساس شرمندگی نوبخت به خاطر عدم تعیین دستمزد کارگران تماس تلفنی روحانی با ۷ عضو کابینه؛ صدور دستورات جدید برای مدیریت کرونا آمریکا سامانه‌های دفاعی به عراق منتقل کرد پایان موقت «پایتخت ۶» صحت دارد؟ هشدار سران دموکرات کنگره به ترامپ درباره اقدام نظامی علیه ایران نامه وزیر بهداشت به رئیس جمهور درباره بازگشایی مشاغل و مراکز کسب و کار مشاور ترامپ: آمریکا قصد حمله به چند موضع نظامی عراقی را دارد ترامپ: روسیه و عربستان طی روز‌های آینده به توافق نفتی خواهند رسید ابتلای علی لاریجانی به کرونا صحت دارد؟ پیامدهای مالی کروناویروس برای اقتصاد چین وزیر کشور: فاصله‌گذاری اجتماعی تا کشف دارو ادامه می‌یابد سرلشکر باقری: تحرکات نظامی آمریکا در منطقه را به دقت رصد می‌کنیم سه سال حبس به اتهام سرفه به صورت پلیس! روحانی: ممکن است کرونا تا آخر سال با ما باشد شهادت سردار حاج میرزا سلگی + علت و عکس پیشنهاد جالب فهیمه به بهبود برای حضور در برنامه احسان علیخانی دعوای اروپا و آمریکا بر سر ماسک چینی کرونا رئیس موساد را هم به خانه فرستاد درخواست سوریه از آمریکا پاسخ ظریف به گردن کشی ترامپ وقتی مجری «عصر جدید» یاد «ماه عسل» می‌افتد هشدار مشاور رهبری درباره تحرکات نظامی آمریکا در عراق قربانیان کرونا در ایتالیا به بیش از ۱۳ هزار نفر رسید تصمیم مهم مجلس برای توزیع بسته‌های حمایتی بین کارگران روزمزد چرا «نون خ» بلافاصله بعد از «پایتخت» پخش می‌شود؟ روحانی:قرنطینه چینی در ایران جواب نمی‌داد ابتلای تعداد زیادی از نمایندگان مجلس به کرونا توصیه‌های کرونایی بازیگر سریال «شهرزاد» پدر شهیدان فهمیده به فرزندان شهیدش پیوست سیروس مقدم: قسمت آخر «پایتخت ۶» در عید پخش نمی‌شود! خواننده مشهور به دلیل کرونا در بیمارستان بستری شد چرا مهران مدیری و مهمانانش در «دورهمی» مشکی پوش هستند؟ بازیگر زن از شیوه‌ای عجیب برای معروف شدن پرده برداشت اینفوگرافیک/ جزییات اعطای تسهیلات با نرخ ۱۲ درصد به کسب‌ و کارهــای آسیب‌دیده از کـرونا کارگردان «پایتخت»: سانسوری در کار نیست، عجله نکنید! حسینی بای، بازیگر شد؟ اینفوگرافیک/ شایعات خطرناک برای مقابله با ویروس کرونا در برنامه دیشب دورهمی چه گذشت؟ کرونا جان بازیگر مشهور را گرفت مستند جنگ خاموش؛ روایتی از پشت پرده پیدایش ویروس کرونا واکنش وزیر بهداشت به صحبت‌های امیرحسین رستمی کاریکاتور | به خطر سفر نکنید کاریکاتور | بازی با جان مردم کاریکاتور | قرنطینه با کلید کاریکاتور | رب‌النوع نوظهور هندوستان وضعیت نتایج انتخابات آستانه اشرفیه پس از درگذشت رمضانی دستک کاریکاتور | کرونایی‌ها کاریکاتور |سقوط لیبرال‌ها اینفوگرافیک/ توصیه‌های تغذیه‌ای وزارت بهداشت برای پیشگیری از بیماری‌های تنفسی و کروناویروس عکس هایی که توسط کاربران در حال جستجو و انتشار است / گالری تصاویر شجریان اینفوگرافیک / میانگین سنی و تحصیلات نامزدهای انتخابات مجلس یازدهم کاریکاتور | سازمان مدیریت بحران! زمان تبلیغات انتخابات مجلس 98 آیا عراق می تواند از نیروهای امریکایی خالی شود؟ ائتلاف سازی به سبک امام موسی صدر "مرگ ابوبکر البغدادی"؛ کشته شدن سرکرده داعش چه پیامدی دارد؟ بازوهای نیابتی ایران در منطقه قدرتمندتر از همیشه درس‌های جنگ یمن برای اسرائیل وحدت میان جریان های سیاسی ایران در سایه سیاست "فشار حداکثری" آمریکا "دولت پنهان" در لبنان شکست سیاست فشار حداکثری ترامپ در قبال ایران/درهای مذاکره با ایران باز است طرح صهیونیست ها برای اشغال دره اردن رویای چین در هفتاد سالگی؛ خیلی دور، خیلی نزدیک سبک مبارزه تشکیلات خودگردان و اتحادیه اروپا برای حفظ کرانه باختری طرحی برای ایجاد یک سازه امنیتی در خاورمیانه چه کسی از هوآوی می ترسد؟/ فهم نگرانی‌های امنیتی از اینترنت نسل 5 مبارزه با سایه‌ها در تاریکی؛ فهم و تقابل با زورگویی فضای سایبر تحریم بانک مرکزی ایران چه معنایی دارد؟ تاریخ سری فشار اسرائیل برای حمله به ایران بررسی صنعت انیمیشن در منهای نفت/ ژاپن چگونه صنعت انیمیشن جهان را قبضه کرد؟ + فیلم منهای نفت: درآمد 16 هزار بشکه نفت تنها در یک سوله پرورش ماهی بررسی صنعت پرورش ماهی در مستند منهای نفت + تیزر بررسی صنعت لبنیات در مستند منهای نفت/ اشتغال یک میلیون نفری شیر و لبنیات منهای نفت: درآمد یک میلیارد دلاری پسته ایران/ هیچ کشوری توان تولید پسته مرغوب ایران را ندارد همه ابعاد تحریم؛ فرصت‌ها و تهدیدها تحریم‌ها به مبادلات ما با شرکت‌های کوچک اروپایی آسیبی نمی‌زند/ نرخ کنونی دلار بالاتر از نرخ واقعی آن است
هر آنچه که باید در خصوص وضعیت امروز سیاست دانست

«تراوش» یا «توهم» جریان سوم؟!

پس از اغتشاشات دی ماه 1396 دایه های فراوانی نسبت به فرزند ِ نحیف جریان سومی در سیاست کشور پیدا شد. جذابیت های فراوان «جریان سوم بودن» از آنجایی آغاز شد که اغتشاشگران عمدتاً نزدیک به جریان مارکسیست – آنارشیستی «دانشگاه تهران» در یکی از تجمعات خود، شعار گذار از اصلاح طلبی و اصولگرایی سر دادند.
حامد سرلکی؛ کارشناس مسائل سیاسی
تاریخ انتشار: ۱۵:۳۹ - ۲۵ شهريور ۱۳۹۸ - 2019 September 16
کد خبر: ۲۲۴۷۰
تعداد نظرات: ۱ نظر

به گزارش راهبرد معاصر: «اصولگرا – اصلاح طلب»، دو جریان نام آشنای سیاست ایران، اگر چه در ابعاد گفتمانی تفاوت‌‎های فاحشی بین این دو وجود دارد اما هر یک در چارچوب قوانین حزبی جمهوری اسلامی فعالیت کرده و غالباً در بزنگاه‎های سیاسی چون «انتخابات» حضور پر رنگ تری دارند.

 

تولد جریان اول و جریان دوم

دو دهه اخیر به خصوص پس از انتخابات ریاست جمهوری سال 1376، سنگرهای ایجاد شده توسط دو خاستگاه معنوی سیاسی کشور، یعنی جامعه روحانیت مبارز (پدران معنوی اصولگرایان) و مجموع روحانیون مبارز (پدران معنوی اصلاح طلبان) شکل منسجم تری به خود گرفت. پس از اجرایی شدن قوانین مربوط به انتخابات شوراها در دولت اصلاحات، این تب به تندی بیشتری نزدیک تر شد و نهاد قدرت دیگری که تا دیروز کمتر به آن توجه می‌شد یکی از اهداف رقابتی سیاسیون شد. چپ های خط امامی و پیرو اقتصاد دولتی و بسته، این بار با کوچ به اردوگاه لیبرال ها و تکنوکرات‎های دولت مرحوم هاشمی رفسنجانی بیش از پیش به یکپارچگی گفتمانی نزدیک شده و با اصول دهه شصتی خود فاصله گرفتند. جریان اصلاح طلبی با شعارهایی چون «آزادی»، «جامعه مدنی» و «ایرانیت» پا به به عرصه های انتخاباتی دهه هفتاد و هشتاد گذاشت.

 

 اما در آن سو، جریان اصولگرایی که عموماً خاستگاهی راست گرایانه و در آرمان‌های حزب منحل شده‌ی «جمهوری اسلامی» داشت، با محور قرار دادن مفاهیمی چون «استقلال ملی»، «عدالت» و «اسلامیت» از توده‏ی برخی مدیران و صاحب نظران انقلاب اسلامی رشد کردند، این گروه نیز تا انتخابات ریاست جمهوری 1384 عموماً دارای یک طیف مشخص بودند، اما با انتخاب رئیس جمهور جدید در سال 1384 بخش اعظمی از مدیران جوان، عملگرا و انقلابی را وارد بدنه سیاسی جریان اصولگرایی کرده که هم نمونه های موفق و هم موارد ناموفقی را به همراه داشت؛ پس از آن عملا ً اصولگرایی به دو طیف «سنتی / پیر » و «شبه مدرن / جوان» تقسیم شدند. در نهایت می توان گفت که عمده اختلاف سیاسی این دو جریان (اصولگرایان و اصلاح طلبان)  در «گزینش ِ منطق ِ توسعه» در کشور بود. «توسعه» بر پایه استقامت، تولید ملی و اقتصاد متمرکز؟ یا بر پایه تعامل بین المللی، سرمایه‌گذاری خارجی و اقتصاد باز (آزاد)؟

 

نکته حائز اهمیت آن است که گروه های سیاسی ابتدای انقلاب که در دوران پهلوی دوم نیز مبارزات سیاسی داشته و به دلیل برخی اقدامات و اظهارت خلاف قانونی که انجام داده از دایره حزبی کشور منزوی شدند نیز به تدریج در گروه‎های اصلاح طلب به استحاله درآمدند، از مهمترین این احزاب می‌توان به ملی – مذهبیون با محوریت «نهضت آزادی» اشاره کرد.

 

مدعیان عنوان «جریان سوم»

شاید تا قبل از پایان دولت دهم، نام و نشانی از «جریان سوم» وجود نداشت. همگان خود را یا در سنگر راست‎گرایان تصور کرده یا در میان اردوگاه چپ‌گرایان منتسب می دانستند. اما دولت های نهم و دهم که عمدتاً در ابتدا گفتمانی منطبق با جریان انقلابی داشته و جناح اصلاح طلب را منتقد اصلی خود می دیدند به یک باره با تغییر رویه سیاسی، نقشی به ظاهر اپوزیسیون به خود گرفت. این مسأله آغاز یک دگردیسی خفیف در ابعاد جناحی کشور بود. عمده مشکل دولتمردان دهم با مجلس نهمی بود که اصولگرایان سنتی و شبه مدرن در آن اکثریت قاطع را داشتند. دولتی که از حمایت فعالان انقلابی تغذیه می کرد به یکباره سویه های دیگری را اختیار کرد. در فضای دانشگاهی آن سال ها نیز جنبش دانشجویی با استفاده از منویات رهبری در حوزه عدالتخواهی شکل گرفت که خاستگاهی مطالبه گری داشته که طیف اکثریت  این جنبش در ابتدا جز حامیان اصلی گفتمان دولت های نهم و دهم بودند. در این میان مردم هرگز نگاه جریان سومی به دولت نهم و دهم نداشته و به آن به چشم یک «دولت اصولگرا» می نگریستند.

 

همزمان در جریان اصلاح طلبی نیز یک انشعاب سیاسی شکل گرفت که با مرگ «آیت الله هاشمی رفسنجانی» از غارهای سیاسی چندساله خود خارج شده و به استناد سخنان خودشان به نوعی لباس محافظه کارای لیبرالی را بر تن کردند. این گروه که عقبه در دو حزب «کارگزاران سازندگی» و اعتدال و توسعه داشتند از حامیان اصلی مالی و معنوی دولت های یازدهم و دوازدهم بوده و فرد مورد وثوق خود یعنی «حسن روحانی» را وارد ساختمان پاستور کردند. اظهارات اخیر برخی سران این گروه نشان می دهد که نپذیرفت بیرق اصلاح طلبی بر سر محافظه کاری و همچنین تبعیت نکردن از شورای عالی سیاستگذاران اصلاح طلبان باعث آن شده که این گروه با ایجاد یک شبه گفتمان به نام «اعتدال گرایی / محافظه کاری» مدعی کوچکتر جریان سومی در کشور شوند. حال اینکه با مطالعه تاریخ خواهیم یافت که این گروه در گذشته همسنگر با احزاب رادیکال چون «مشارکت و سازمان مجاهدین انقلاب اسلامی» بوده و امروز با طیف راست سنتی نزدیک به «لاریجانی – باهنر و ناطق نوری» هم گفتمان شده اند.

 

مرز میان توهم و واقعیت

پس از اغتشاشات دی ماه 1396 دایه های فراوانی نسبت به فرزند ِ نحیف جریان سومی در سیاست کشور پیدا شد. جذابیت های فراوان «جریان سوم بودن» از آنجایی آغاز شد که اغتشاشگران عمدتاً نزدیک به جریان مارکسیست – آنارشیستی «دانشگاه تهران» در یکی از تجمعات خود، شعار گذار از اصلاح طلبی و اصولگرایی سر دادند. از این روی هوس ِ جریان سوم شدن در برخی افراد و گروه ها تقویت شد و آن ها به گمان تصدی این «جریانِ شبه نوظهور» به دنبال تقویت گفتمان خود و تبدیل آن به گفتمان هژمون شدند. در این میان، برخی از فعالان رسانه ای دو طیف مدعی جریان سومی (عدالتخواهان و اعتدال گرایان) پای را فراتر نهاده و خود را جریان دوم قلمداد می کنند. این افراد بر این باورند که دو جریان قدیمی سیاست کشور (اصولگرا و اصلاح طلب) هر دو در یک خط هستند، حال آنکه این سخن اگر از روی نا آشنایی از محیط سیاسی کشور نباشد قطعاً از روی بی دانشی تفسیر می شود. به طور مثال «عبدالرضا داوری» یکی از مجرمان امنیتی سابق که به مشاورت به رئیس دولت نهم و دهم مشهور بوده در مصاحبه‎ی روز 1 خرداد 1398 با روزنامه اصلاح‌طلب شرق در خصوص جریان سوم بودن گفتمان مورد علاقه‎ی خود می گوید: « اکنون ما از اين منظر انتقاد جدي به هر دو جريان داريم، چراكه منابع كشور را در اختيار گروه‌هاي خاص قرار مي‌دهند. درحالي‌كه توده‌ها سهمي از آن منابع ندارند. از اين منظر ما جريان رقيب هستيم، ولي جريان سوم نيستيم، جريان دوم هستيم».

 

فرجام گفتمان عاریتی عدالتخواهی

اما در روزهای گذشته برخی فعالانی که در زمره طیف شبه مدرن و جوانتر اصولگرایی محسوب ‌می شوند فعالیت هایی را داشته که ناخودآگاه تکرار برخی اتهامات و یا ادعاهای جریان موسوم به بهار را به یاد می آورد. این همگرایی بر اساس یک محور دو نقطه ای بوده که در یک سو «شفافیت» و در سوی دیگر «عدالت» را مطرح می کند. شاید بتوان با تخفیف این همگرایی جنبش عدالتخواه دانشجویی، فعالان جریان بهار، برخی فعالان نسل نو اصولگرایی، فعالان شبکه های اجتماعی را یک «جریان غیر منسجم» در زمان حال دانست، اما به هیچ وجه نمی توان آن ها را یک گفتمان تحزب پذیر خواند. شبه‌گفتمان این جریان عموماً یک «ودیعه‌ عاریتی» از سوی دولت تدبیر و امید به منتقدان خود بوده که ریشه در جبهه انقلاب داشته و تنها امروز در نقش اپوزیسیون داخلی سعی بر انگاره سازی علیه برخی نهادهای حاکمیتی را دارد تا در نهایت از آب گل آلود شده‎ی جناح بندی های سیاسی کشور، ماهی های درشت انتخاباتی صید کنند، حال آنکه آنان رویه «مخالفت با دولت و انتقاد از حاکمیت» را به صورتی همزمان ادامه داده و پیش بینی می شود که به زودی در یک «نقطه کانونی» به هم خواهند رسید.

 

مطالب مرتبط
ارسال نظر
نام:
ایمیل:
* نظر:
نظرات بینندگان
انتشار یافته: ۱
در انتظار بررسی: ۰
غیر قابل انتشار: ۰
ناشناس
United Kingdom
۱۷:۰۸ - ۱۳۹۸/۰۶/۲۵
0
1
این بیشتر یک اتهام زنی بود تا تحلیل رگه های یک جریان
نمیدونم چجور جریان سومی هایی مثل وحید جلیلی و پناهیان رو با جریان بهار چسبوندید ولی اگر همان جریان بهار هم خواسته بر حقی داشته باشد واقعا دلیل اینکه این خواسته ها کنار گذاشته شود برای چیست؟
تحلیل های برگزیده
پرطرفدارترین اخبار